Sáng kiên kinh nghiêm năm học 2007-2008
Phần thứ nhất
Mở đầu
I Lí do chọ đề tài :

Có thể nói bài toán và thuật toán với học sinh lớp 10 là bài khó nhất
trong chơng trình tin học lớp 10. Cũng là nội dung cơ bản, quyết định tới kết
quả học lập trình của học sinh ở lớp 11.
Qua nhiều năm dạy lập trình, tôi thấy tầm quan trọng đặc biệt của việc
xác định và mô tả thuật toán trong lập trình, một khi học sinh nắm vững
phần này thì đã yên tâm đợc 50% kiến thức cơ bản trong lập trình. Chính vì
vậy tôi đã tìm nhiều phơng pháp để dạy bài bài toán và thuật toán với
mong muốn học sinh hiểu bài và có khả năng xác định và mô tả thuật toán
bằng cả hai phơng pháp liệt kê các bớc và vẽ ra sơ đồ khối với mọi bài toán
chứ không chỉ vài dạng đợc học trong bài.
Qua thử nghiệm với nhiều phơng pháp khác nhau cùng với nhiều đối t-
ợng học khác nhau, tôi thấy phơng pháp sử dụng các phần mềm tin học và
bằng các dữ liệu thực, học sinh có thể tự nhập vào máy khi thực hiện chơng
trình ứng với mỗi thuật toán. Học sinh quan sát các bớc thực hiện các phép
tính cùng kết quả thu đợc cách khách quan (Có thể thực hiện nhiều lần với
nhiều dữ liệu khác nhau để học sinh quan sát). Cho học sinh nhận xét và tự
rút ra các bớc mô tả thuật toán dạng tổng quát. Có thể nói ở hầu hết các tiết
dạy ở tất cả các phần, học sinh đều chủ động nắm kiến thức và tự xây dựng
đợc thuật toán, không cần sự hỗ trợ của giáo viên. Không những vậy Với ph-
ơng pháp náy đã đem lại ra hơng phấn học tập cho học sinh, và thời gian để
giảng giải cho học sinh hiểu cũng giảm đáng kể,
tăng đợc thời gian luyện tập củng cố. Vì phần mềm dễ sử dụng và cũng dề
hiểu, vì vậy mà rất nhiều học sinh đã copy về máy gia đình để tự học, cũng
nh để ôn bài trong thời gian học tại nhà. Nhờ vậy mà số lợng học sinh nắm
đợc bài ngay tại lớp cũng nh vận dụng xây dựng nhiều bài toán cụ thể là rất
cao.


Phần thứ hai
Sử dụng phần mềm vào giảng dạy(
Với giáo viên
) và luyên tập (
Với học sinh)
1- mở tệp thuattoan.ppt
Lúc này trên màn hình xuất hiện
Tại đây giáo viên (học sinh) có thể chọn những lệnh cần thực hiện tuỳ
theo yêu cầu của bài.
a) Giả sử tiết dạy là thuật toán tìm kiếm nhị phân. Giáo viên
kích chuột vào tuỳ chọn Ngay lập tức trên
màn hình xuất hiện
Sở Giáo dục và đào tạo hà nội Trờng T.H.P.T Dơng xá
3
Sáng kiên kinh nghiêm năm học 2007-2008
Sáu đó máy yêu cầu nhập từng số trong dãy từ bàn phím
Ngay lập tức xuất hiện c ác bớc thực hiện quá trình tìm kiếm
Sở Giáo dục và đào tạo hà nội Trờng T.H.P.T Dơng xá
4
* Lúc này giáo viên cho học sinh nhập giá trị số
vào từ bàn phím. Và yêu cầu cả lớp quan sát kết
quả, rút ra nhận xét.
Giả sử học sinh nhập vào số 6 và bấm enter
* Khi đó máy yêu cầu nhập giá trị cần tìm.
Giả sử học sinh nhập giá trị cần tìm là 12 và bấm
enter
Tại đây học sinh tiếp tục nhập từng giá
trị vào từ bàn phím (từ giá trị thứ nhất
tới giá trị số 6)

Hình 2: Dãy số sau vòng thứ 1
Và tiếp tục cho học sinh nhận xét.
Sở Giáo dục và đào tạo hà nội Trờng T.H.P.T Dơng xá
7
Tại đây giáo viên cho học sinh nhập giá trị các
số trong dẫy và bấm enter.
Ví dụ dãy số mà học sinh nhập nh bên.
Sáng kiên kinh nghiêm năm học 2007-2008
Nếu học sinh qua vòng 1 vẫn cha thể xây dựng đợc thuật toán, giáo viên tiếp tục
gợi ý và cho thực hiện tiếp vòng 2 (Hình 3)
Hình 3: D ãy số sau khi đã sắp xếp theo thứ tự giảm dần
Và tiếp tục cho học sinh nhận xét.
Nếu học sinh qua vòng 1 vẫn cha thể xây dựng đợc thuật toán, giáo viên tiếp tục
gợi ý và cho thực hiện tiếp vòng 3 (Hình 4)
Nếu sau lần 1 học sinh vẫn cha thể xây dựng đợc thuật toán, giáo viên sẽ chuyển h-
ớng sang một cách gợi ý cụ thể hơn. Ví dụ vẫn là những dãy số trên thì ở vòng 1,
lần duyệt thứ nhất các công việc cụ thể là so sánh những số hạng nào và đổi chỗ
các số đó ra sao? Lúc náy giáo viên hớng dẫn học sinh nhấn vào số 3 để thực hiện
lại tuật toán theo phơng pháp gợi ý rõ và sát hơn. (Hình 5)
Hình 5: Cách thực hiện cụ thể ở lần duyệt đầu tiên của vòng 1
Cũng giống nh ở lần 1 nếu đến bớc này học sinh có thể đa ra đợc thuật toán
thì thôi, còn nếu nh học sinh cha làm đợc giáo viên sẽ tiếp tục chạy chơng trình để
gợi ý tiếp nhng dừng lại ở vòng 1 (Hình 6)
Sở Giáo dục và đào tạo hà nội Trờng T.H.P.T Dơng xá
8
Sáng kiên kinh nghiêm năm học 2007-2008
Hình 6: Các bớc so sánh và tráo đổi cụ thể ở vòng 1
Nếu dừng lại ở bớc gợi ý này học sinh đã đa ra đợc thuật toán thì giáo viên
cho học sinh xây dựng thuật toán. Nếu không giáo viên tiếp tục gợi ý đến các vòng
2, 3, (Hình 7)

Tuy nhiên với học sinh lớp đại trà
- Khi cha đợc gợi ý thì hầu hết học sinh cha biết cách mô tả thuật toán
thế nào, mặc dù các ví dụ thực tế đa ra các em đều có thể thực hiện đợc.
- Sau khi thực hiện chơng trình với một vài lần thì đã có khoảng 20%
tới 50% (tuỳ theo từng đối tợng lớp học sinh khác nhau) học sinh sung
phong phát biểu mô tả thuật toán.
Kết thúc bài giảng bằng phơng pháp này thì đa số học sinh trong lớp
hiểu đợc các bớc thực hiện thuật toán. Đồng thời có thể áp các bứơc trong
thuật toán để mô tả thuật toán nhứng bài toán mang tính áp dung tơng tự
trong phần cuảng cố bài.
Tuy nhiên do trong năm học vừa qua tôi đợc phân công dạy hầu hết ở
các lớp trong ban tự nên nhận xét và đánh giá hiệu quả của phơng pháp trên
vẫn còn phiến diện cha mang tính khái hoá cho mọi đối tợng. Ví dụ nh học
sinh trong ban cơ bản hay học sinh cho ban C là cha đợc kiểm nghiệm. Rất
Sở Giáo dục và đào tạo hà nội Trờng T.H.P.T Dơng xá
11
Sáng kiên kinh nghiêm năm học 2007-2008
có thể những năm tiếp theo tôi sẽ đợc kiểm nghiệm ở những đối tợng khác,
khi đó nhận định của tôi sã sát với thực tế hơn.
Tôi rất mong các bạn đồng nghiệp bổ sung và cải tiến để có đợc những
phơng pháp hay và toàn diện hơn để chúng ta cùng tham khảo, để giờ dạy
của chúng ta ngày càng trở nên hiệu quả và hấp dẫn hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Sở Giáo dục và đào tạo hà nội Trờng T.H.P.T Dơng xá
12
Sáng kiên kinh nghiêm năm học 2007-2008
mục lục
Trang
Phần thứ nhất
mở đầu