Website: Email : Tel : 0918.775.368
B. Nội dung chính
I. Sự ra đời của Nhà nớc pháp quyền XHCN ở Việt Nam
Chớ Minh - ngi khai sinh nc Vit nam dõn ch cng ho,
trc tip ng u Nh nc ú trong 24 nm, ó lnh o nhõn
dõn ta nhm thc hin s mnh lch s: gii phúng dõn tc, thng nht T
quc v a t nc i lờn con ng m no hnh phỳc, sỏnh vai vi cỏc
nc tiờn tin trờn th gii.
H
Xut phỏt t thc tin cỏch mng Vit Nam; t s tip thu tinh hoa vn hoỏ
nhõn loi v nhng thnh qu v Nh nc phỏp quyn ca nhiu quc gia tiờn
tin; vn dng sỏng to nhng kinh nghim v lí lun ú vo vic xõy dng
Nh nc phỏp quyn ca dõn, do dõn v vì dõn Vit Nam. Cú th núi quỏ
trình i tìm ng cu nc ca Ngi cng l quá trình tìm kim mt nh
nc mi phự hp vi t nc Vit Nam, vi dõn tc Vit Nam, bi l trong
mi cuc cỏch mng, vn chớnh quyn nh nc luụn luụn l vn c bn.
Sau khi tìm c con ng cu nc, Ngi ó t chc, lnh o nhõn dõn ta
ginh ly t do c lp cho T quc. Ngay t trc Cỏch mng thỏng Tỏm
1945, sau khi Nht o chớnh Phỏp, H Chớ Minh ó ch trng thnh lp
chớnh quyn cỏch mng cỏc cn c a, cỏc khu gii phúng lỳc by gi. n
u thỏng Tỏm 1945, mc dự tình hình lỳc ú ht sc khú khn, Ngi ó kiờn
quyt triu tp i hi quc dõn Tõn Tro, c ra U ban dõn tc gii phúng
Vit Nam - mt tổ chc tin chớnh ph ra i m bo tớnh hp phỏp ca chớnh
quyn mi. Thỏng 8 nm 1945, H Ni v cỏc a phng trong ton quc
khi ngha ginh chớnh quyn t tay phỏt xớt Nht. Trc khi quõn ng minh
ổ b vo Vit Nam, H Chớ Minh ó c bn Tuyờn ngụn c lp ngy
2/9/1945, ti qung trng Ba ình tuyờn b vi ton th gii v quc dõn
ng bo s khai sinh ca nc Vit Nam mi - nc Vit Nam dõn ch
cng ho. Chớnh ph lõm thi ra mt trc quc dõn Vit Nam v th gii.
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368

liêm khiết, th× Chính phủ hiện thời đã cố gắng liêm khiết lắm. Nhưng trong
Chính phủ, từ Hồ Chí Minh cho đến những người làm việc ở các uỷ ban làng
hiện đông lắm và phức tạp lắm. Dù sao Chính phủ cũng đă hết sức làm gương.
Và nếu làm gương không xong th× sẽ dùng pháp luật mà trị những kẻ ăn hối lộ-
đã trị, đương trị và sẽ trị cho kỳ hết.”
Đặc biệt, trong tư tưởng trị nước của Hồ Chí Minh có sự kết hợp nhuần nhuyễn
giữa “pháp trị” và “đức trị”. Người nói: “Không xử phạt là không đúng, song
chút gì cũng trừng phạt là không đúng”. “Nhà nước phải vừa giáo dục vừa sử
dụng pháp luật để cải tạo họ, giúp đỡ họ trở nên lương thiện”.
Xây dựng và củng cố nhà nước pháp quyền, yêu cầu mọi người sống và làm
việc tuân thủ pháp luật là nội dung chủ đạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về
Nhà nước. Người nói: “ Pháp lụât của ta là pháp luật thật sự dân chủ, v× nó
bảo vệ quyền tự do, dân chủ rộng răi cho nhân dân lao động. Nhân dân ta hiện
nay có tự do, tự do trong kỷ luật. Mỗi người có tự do của m×nh, nhưng phải tôn
trọng tự do của người khác. Người nào sử dụng quyền tự do của m×nh quá mức
mà phạm đến tự do của người khác là phạm pháp”
Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền đă được phát triển trong quá
tr×nh hoạt động cách mạng của Người. Người đã dành không ít tâm trí, nghị
lực để xây dựng một Nhà nước kiểu mới - Nhà nước pháp quyền của dân, do
dân và v× d©n.
Hồ Chí Minh nói: “Nhà nước của ta là Nhà nước của dân”, “Bao nhiêu quyền
hạn đều là của dân”, "Vận mệnh quốc gia trong tay nhân dân."
Nội dung đầu tiên, cơ bản nhất về Nhà nước của dân trong tư tưởng Hồ Chí
Minh, là thực hiện quyền dân chủ của nhân dân. Dân bầu ra chính quyền Nhà
nước ở Trung ương và chính quyền các cấp. “Tất cả quyền bính trong nước là
của toàn thể nhân dân Việt Nam. Việc nước là việc chung, mỗi một người con
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Rồng cháu Tiên, bất kỳ già trẻ, gái trai, giàu nghèo, nßi giống, tôn giáo đều
phải gánh vác một phần” và bản thân Người đã hoạt động không mệt mỏi

lượng đều ở nơi dân.”
Nhà nước do dân tức là dân phải tham gia vào công việc của nhà nước. Quốc
hội nước ta tuy vị trí cao nhất song không phải là cơ quan tập trung tất cả
quyền lực. Khi xuất hiện những công việc liên quan đến vận mệnh của quốc
gia, th× sẽ được đưa ra nhân dân giải quyết, nếu ba phần tư tổng số đại biểu của
quốc hội đồng ý (điều 22 Hiến pháp 1946).
Hội đồng nhân dân được xem như là một cơ quan tự quản của dân, do dân địa
phương bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương.
Nhà nước do dân tức là mọi công việc xây dựng đất nước là trách nhiệm của
quần chúng nhân dân. Do đó, phải phát huy vai trò của mặt trận, các đoàn thể
trong công tác quản lÝ Nhà nước và xă hội. Do vậy, Nhà nước muốn điều hành,
quản lÝ xă hội có hiệu lực, hiệu quả, nhất định phải dựa vào dân, dựa vào sáng
kiến và trí tuệ của dân. “Đem tài dân, sức dân, của dân làm lợi cho dân...Chính
phủ chỉ giúp kế hoạch cæ động.”
Nhà nước v× d©n là Nhà nước phục vụ lợi ích của nhân dân, đảm bảo quyền
dân chủ rộng răi và có hiệu quả trong đời sống xă hội. Nhà nước v× d©n cßn là
nhà nước sống trong lßng dân, tạo sự công bằng cho dân, đặt lợi ích của Nhà
nước gắn chặt với lợi ích của quần chúng nhân dân. Như vậy, Nhà nước ta do
dân xây dựng, phải là Nhà nước hoạt động vì lợi ích của con người. Con người
ở đây trước hết là nhân dân lao động nói chung, bao gồm công nhân, nông dân,
trí thức và các giai tầng xă hội khác trong cộng đồng dân tộc Việt Nam. Các
giai cấp, tầng lớp ấy là lực lượng của toàn dân tộc, là những người chung lưng
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
u ct cho s nghip chn hng dõn tc, gn vn mnh ca mỡnh vi vn
mnh dõn tc.
III. Công cuộc xây dựng Nhà nớc pháp quyền XHCN ở n-
ớc ta trong giai đoạn hiện nay
1. Nội dung xây dựng
Hin nay chỳng ta ang tng bc xõy dng Nh nc phỏp quyn Vit Nam

huy nhân tố con người, mà cßn k×m h·m nguån lùc thóc ®Èy kinh tế phát triÓn.
Nhân dân là người sáng t¹o ra lịch sử cho nên nhân dân là nguồn gốc của
quyền lực. Trong xă hội XHCN, quyền lực Nhà nước được bắt nguồn từ nhân
dân, của nhân dân, do nhân dân và v× nhân dân.V× vậy, trong công cuộc đổi
mới Nhà nước hiện nay, phải ra sức phát triển và hoàn thiện chế độ đại diện,
làm cho nó thực sự thể hiện bản chất nhân dân của Nhà nước ta. Một Nhà nước
như vậy mới đảm bảo quyền con người sống trong hoà b×nh, độc lập, tự do;
được quyền làm chủ đất nước, làm chủ xă hội và làm chủ bản thân ḿnh; được
quyền có cuộc sống ấm no, b×nh ®¼ng và hạnh phúc. Tôn trọng quyền của mỗi
con người (quyền b×nh ®¼ng của công dân trước pháp luật, b×nh ®¼ng dân tộc,
b×nh đ¼ng nam nữ, tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng cũng như các quyền
tự do, dân chủ khác) phải gắn với nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi người trước
đất nước và xă hội.

Muốn đảm bảo mọi lợi ích và quyền hành đều thuộc về nhân dân, phải kiên
quyết đấu tranh chống lại những hiện tượng vi phạm pháp luật mà nổi bật là
tham nhũng và buôn lậu, xâm phạm các quyền tự do, dân chủ của công dân;
làm hàng giả, trốn – gian lận thuế… gây tổn thất lớn cho Nhà nước và nhân
dân. Đó chính là tâm tư, nguyện vọng và cũng là ®ßi hỏi của nhân dân đối với
Nhà nước, thông qua Nhà nước.
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Việc của đất nước là việc của nhân dân. V× vậy, cần phải tập hợp rộng răi mọi
lực lượng quần chúng nhân dân, phát huy đầy đủ khả năng và trí tuệ của toàn
dân để cùng lo việc nước. Hơn nữa, mọi quyền hành chỉ thuộc về nhân dân khi
có một cơ chế thích hợp để nhân dân có thể trực tiếp giám sát các hoạt động
của Quốc hội và đại biÓu Quốc hội, của Hội đồng nhân dân và đại biểu Hội
đồng nhân dân các cấp, cũng như giám sát mọi hoạt động của các cơ quan Nhà
nước và viên chức Nhà nước. Phải có cơ chế thích hợp để cử tri có thể bày tỏ
sự tín nhiệm hay bất tín nhiệm của m×nh đối với đại biểu Quốc hội và đại biểu

trước pháp luật. Cùng với nguyên tắc này, Nhà nước ta tiến tới thực hiện
nguyên tắc không cấm, tất nhiên phải trong khuôn khæ của nền đạo đức XHCN
và tôn trọng lợi ích của xă hội và của người khác. Nguyên tắc này bảo đảm
một mặt chống lại biểu hiện lộng quyền, lạm quyền và mặt khác chống những
hành vi tự do, vô chính phủ.
Giải quyết mối quan hệ công dân – Nhà nước là xây dựng chế độ trách nhiệm
qua lại giữa Nhà nước và công dân (cá nhân), tức là giữa một bên là người đại
diện quyền lực Nhà nước và một bên vừa là chủ thể, vừa là khách thể của
quyền lực Nhà nước. Ở đây, Nhà nước xác định cho m×nh, cho các cơ quan
Nhà nước và những người có chức vụ trách nhiệm pháp lÝ râ ràng về các hành
vi của họ. Công dân được đảm bảo quyền và khả năng bắt buộc cơ quan Nhà
nước và những người có chức vụ phải chấp hành pháp luật, thực thi trách
nhiệm của m×nh đối với họ.
Muốn giải quyết mối quan hệ giữa công dân và Nhà nước th× Nhà nước phải
đặt mục tiêu của m×nh là phục vụ lợi ích chính đáng của dân. Hơn nữa, việc
của đất nước là việc của dân, cho nên muốn làm việc của dân, cho nên muốn
làm việc của đất nước th× phải tập hợp rộng răi, phát huy khả đầy đủ năng và
trí tuệ của toàn dân đÓ cùng lo việc nước. Đồng thời phải xây dựng một cơ chế
đÓ nhân dân kiểm soát có hiệu quả đối với các cơ quan Nhà nước và nhân viên
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Nhà nước. Liên quan tới vấn đề này, phải từng bước hoàn thiện chế độ dân chủ
đại diện, nhưng cần hết sức coi trọng việc phát huy quyền dân chủ trực tiếp của
nhân dân, tạo thành thói quen tốt trong sinh hoạt xă hội.
Nhà nước pháp quyền XHCN là Nhà nước của dân, do dân bầu ra. Do đó, một
khi Nhà nước không cßn v× dân, nghĩa là nó không đáp ứng được lợi ích và
nguyện vọng của nhân dân có quyền bày tỏ sự bất tín nhiệm đối với nói. Đó là
cơ sở để Bác Hồ nói rằng: “Nếu Chính phủ làm hại dân th× dân có quyền đuổi
Chính phủ”. (3)
Trong các chế độ cũ, Nhà nước là bộ máy của giai cấp bóc lột dùng để thống