Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
“HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC BẰNG SƠ ĐỒ TƯ DUY TRONG
DẠY – HỌC MÔN ĐỊA LÍ 12”
I. Phần thứ nhất: ĐẶT VẤN ĐỀ:
I.1. Cơ sở lí luận:
- Ở nước ta hiện nay, vấn đề chất lượng dạy học ngày càng trở thành mối quan
tâm chung của các nhà giáo dục và toàn xã hội. Vì vậy Đảng ta coi giáo dục và đào
tạo là:
“ Quốc sách hàng đầu” phát triển giáo dục là một trong những động lực quan
trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; là điều kiện để
phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh
tế nhanh và bền vững. Trong Nghị quyết Trung ương II khóa VIII khẳng định
“Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng
tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn
lên…”.“ Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền
thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy, sáng tạo của người học, từng bước áp dụng các
phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học…”.
- Việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học
để nâng cao hiệu quả trong nghiên cứu và học tập ở các cấp học phổ thông và cở sở
luôn được các nhà quản lý, các nhà giáo dục đầu tư nghiên cứu và phát triển mạnh trong
vài thập niên trở lại đây.
- Việc phát triển tư duy cho học sinh và giảng dạy kiến thức về thế giới xung quanh
luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu của những người làm công tác giáo dục.
Nhằm hướng các em đến một phương cách học tập tích cực và tự chủ, người giáo viên
không chỉ cần giúp các em khám phá các kiến thức mới mà còn phải giúp các em hệ
thống được những kiến thức đó. Để làm được điều đó thì vấn đề đầu tiên là người giáo
viên cần biết rõ quy luật của hai bán cầu não: Bán cầu não trái thiên về khả năng lôgíc
khoa học, xử lí dữ liệu, khả năng phân tích, giải quyết tuần tự. Trong khi đó, bán cầu
não phải thiên về tư duy tưởng tượng, màu sắc, sáng tạo. Chính vì vậy dạy học theo
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
1

Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
2
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
II. Phần thứ hai: NHỮNG BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
Để áp dụng và thử nghiệm phương pháp của mình, bắt đầu từ đầu năm học
2009 - 2010 tôi đã tiến hành khảo sát, tìm hiểu tình hình học tập, tình hình tiếp cận
với nội dung và phương pháp mới của học sinh nói chung, đặc biệt những lớp mình
trực tiếp giảng dạy để từ đó lên kế hoạch cho việc thực hiện phương pháp của mình.
Với đề tài này tôi mới chỉ áp dụng cho học sinh khối 12 bắt đầu từ năm học 2009 –
2010. Để thực những giải pháp thử nghiệm đề ra:
II.1. Qúa trình chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
II.1.1. Đối với giáo viên:
- Trước hết cần phải nắm vững mục đích đào tạo của bộ môn Địa lí ở trường
Trung học phổ thông, đặc biệt phải chú trọng đến mối liên hệ với thực tiễn, mối liên
hệ liên môn trong giảng dạy các bài cụ thể.
- Để thực hiện thành công đề tài này người giáo viên cần phải tìm hiểu tâm lý,
đối tượng học sinh, cần có sự so sánh về các phương pháp mà mình đã thực hiện
cùng một bài dạy ở nhiều đối tượng, nhiều lớp khác nhau từ đó rút ra đâu là phương
pháp mà các em yêu thích và đưa lại hiệu quả cao.
- Vì đây là một thuật ngữ, một phương pháp tương đối mới lạ đối với học sinh,
đặc biệt là đối với học sinh vùng cao, vì vậy giáo viên cần làm cho các em hiểu như
thế nào là “sơ đồ tư duy” và trong quá trình thực hiện giảng dạy các phần kiến thức
có thể áp dụng cho các em hệ thống hóa kiến thức từng phần, từng nội dung để các
em làm quen dần với phương pháp này.
- Để sử dụng phương pháp “Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy” giáo
viên cần có sự đầu tư, chuẩn bị cụ thể cho từng bài, từng phần; phải nghiên cứu, thiết
kế trước từng sơ đồ dùng để hệ thống kiến thức từng bài, từng mục; từ đó mới thiết
lập sơ đồ tư duy của từng bài ở bìa roky hoặc giấy khổ lớn (đồ dùng dạy học), đặc
biệt, sẽ dễ dàng hơn đối với những tiết sử dụng giáo án Powerpoint.
- Cần phải đưa ra yêu cầu trước đối với học sinh về từng phần, từng bài để các

Ngày soạn:10/8/ 2013 Ngày
dạy: / /2013
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC: Sau bài học, học sinh cần nắm được:
1.Về kiến thức:
- Trình bày được VTĐL, phạm vi lãnh thổ nước ta: Các điểm cực Bắc, Nam, Đông,
Tây của phần đất liền, trên biển, vùng trời và diên tích lãnh thổ.
- Phân tích để thấy được VTĐL, phạm vi lãnh thổ nước ta là các yếu tố địa lí có ý
nghĩa rất quan trọng đối với đặc điểm địa lí tự nhiên, đối với sự phát triển kinh tế -
xã hội và vị thế của nước ta trên thế giới.
2.Về kĩ năng:
- Xác định được trên bản đồ VN vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ nước ta.
3.Về thái độ:
- Củng cố thêm lòng yêu quê hương đất nước, sẵn sàng xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
II. CÁC KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:
Tìm kiếm và xử lí thông tin, quản lí thời gian.
III. CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐƯỢC SỬ
DỤNG:
- Đàm thoại gợi mở.
- Phát vấn.
- Thảo luận cặp đôi.
- Thuyết trình tích cực.
IV. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
- BĐ khu vực ĐNÁ
- BĐ Việt Nam
- Sơ đồ vùng biển
V. TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC:
1.Kiểm tra bài cũ:
a. Bối cảnh quốc tế những năm cuối thế kỉ XX có ảnh hưởng như thế nào đến công
cuộc Đổi mới ở nước ta?
b. Hãy tìm các dẫn chứng về thành tựu của công cuộc Đổi mới ở nước ta?

của mình, hãy cho biết nước ta
thuộc múi giờ thứ mấy?

Hoạt động 2: Thảo luận nhóm
GV: Lãnh thổ VN là một khối thống
nhất bao gồm vùng đất liền, vùng biển
và vùng trời.
? Dựa vào Átlat và bản đồ tự nhiên
VN em hãy xác định "vùng đất" của
nước ta?
Dựa vào Átlat trang 19, em hãy kể
tên 1 vài cửa khẩu quốc tế quan
trọng của nước ta với các nước láng
giềng?
Nhóm 1: Cửa khẩu VN-TQ
Nhóm 2: Cửa khẩu VN-Lào
Nhóm 3: Cửa khẩu VN-CPC
GV: Cho HS đọc SGK để nắm thông
tin này, đồng thời vẽ sơ đồ vùng biển
1. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ:

2. PHẠM VI LÃNH THỔ:
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
6
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
lên bảng cho HS dễ hình dung và dễ
nhớ.

Hoạt động 3: Thảo luận nhóm
Bước 1: GV chia lớp thành 4 nhóm và

7
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
8
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
9
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
10
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
11
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
12
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
13
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
14
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
15
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh
16
Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn
Giáo viên: LÊ XUÂN KHẢI – Trường PTTH Trường Chinh