SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD
LỚP 12 Ở TRƯỜNG THPT"
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
STT Từ viết tắt Diễn giải Ghi chú
1
SKKN Sáng kiến kinh nghiệm.
2
THPT Trung học phổ thông.
3 GD & ĐT Giáo dục và Đào tạo
4 ĐH Đại học
5 HS Học sinh
6 GV Giáo viên
7 CNTT Công nghệ thông tin
8 BĐTD Bản đồ tư duy
9 PT Phổ thông
MỤC LỤC
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ 3
I. Lý do chọn đề tài 3
II. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn 7
III. Số liệu và thực trạng 9
1. Số liệu 9
2. Thực trạng 12
IV. Mục đích, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của SKKN 15
1. Mục đích 15
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 15
3. Nhiệm vụ nghiên cứu 15
4. Phương pháp nghiên cứu 15
5. Đóng góp của SKKN 15

phát triển tâm lực và nhân cách con người toàn diện. Với vai trò quan trọng như vậy
cho nên môn giáo dục công dân đã bắt nhịp với xu hướng dạy học hiện đại kết hợp với
những thành tựu công nghệ thông tin hỗ trợ cho việc dạy học để chứng tỏ những ưu
thế và hiệu quả trong quá trình giáo dục cho học sinh ý thức, hành vi người công dân,
phát triển tâm lực và nhân cách con người toàn diện.Chính vì vậy, việc giúp học sinh
phát triển tư duy của bộ não để vận dụng vào học tập là một trong những mục tiêu
quan trọng hàng đầu của những người làm công tác giáo dục.
Vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào thực tế là mục tiêu của môn học. Thực tế
cho thấy, chương trình học GDCD là sau khi học xong học sinh có được kĩ năng cơ
bản nhất để vận dụng vào thực tế cuộc sống có hiệu quả cao. Tuy nhiên, phần lớn học
sinh học GDCD theo quan điểm bắt buộc phải học bởi nó là một môn học để tính điểm
trung bình các môn. Sau khi kiểm tra hứng thú môn học chúng tôi nhận thấy phần lớn
học sinh không hứng thú học môn học này do nhiều nguyên nhân như: Nhận thức của
học sinh; phụ huynh học sinh; của một số giáo viên ; do quan điểm của một số lãnh
đạo nhà trường, một phần do bài giảng của giáo viên còn đơn điệu chưa thu hút được
hứng thú của các em. Đặc biệt là Giáo dục công dân lớp 12. Ở năm học cuối cấp, học
sinh chịu nhiều áp lực bởi chương trình học nặng hơn cũng như lo lắng nhiều cho việc
thực hiện ước mơ, hoài bão bằng con đường thi cử. Các em đa số chú tâm, giành nhiều
thời gian cho những môn học mà tới đây các em sẽ thi tốt nghiệp và thi Đại học. Môn
Giáo dục công dân thường bị các em coi nhẹ, "học đối phó để lấy điểm mà thôi".
Nhằm nâng cao hứng thú môn học, hướng các em đến phương pháp học tích cực
và tự chủ, nâng cao kỹ năng trí tuệ và khả năng tư duy mạch lạc, nhất là khả năng vận
dụng kiến thức bài học trên lớp vào thực tế cuộc sống trở thành kỹ năng sống.Tôi xin
trình bày ứng dụng công cụ học tập-Bản Đồ Tư Duy iMinMap vào dạy môn GDCD ở
trường THPT.Bản Đồ Tư Duy iMinMap đã được ứng dụng vào dạy học từ lâu, tuy
nhiên ứng dụng BĐTD vào dạy môn GDCD còn chưa nhiều, nhất là vào chương trình
GDCD lớp 12
class="bi x6 y51 w3 h7"
class="bi x6 y52 w4 h8"


học mà còn là mục tiêu dạy học. Thực tế cho thấy một số học sinh học rất chăm chỉ
nhưng vẫn học kém, các em thường học bài nào biết bài đấy, học phần sau đã quên
phần trước và không biết liên kết các kiến thức với nhau, không biết vận dụng kiến
thức đã học trước đó vào những phần sau. Phần lớn số học sinh khi đọc sách hoặc
nghe giảng trên lớp không biết cách tự ghi chép để lưu thông tin, lưu kiến thức trọng
tâm vào trí nhớ của mình. Sử dụng thành thạo BĐTD trong dạy học sẽ gúp học sinh
có được phương pháp học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.
BĐTD - giúp học sinh học tập một cách tích cực. Một số kết quả nghiên cứu
cho thấy bộ não của con người sẽ hiểu sâu, nhớ lâu và in đậm cái mà do chính mình
tự suy nghĩ, tự viết, vẽ ra theo ngôn ngữ của mình vì vậy việc sử dụng BĐTD giúp
học sinh học tập một cách tích cực, huy động tối đa tiềm năng của bộ não.
Trong thực tế giáo viên rất muốn ứng dụng các công cụ giảng dạy, phương pháp
giảng dạy mới trong quá trình truyền đạt các nội dung kiến thức, nhưng cũng có thể vì
các lý do chủ quan và khách quan mà không thể áp dụng các công cụ, các phương
pháp đó. Do đó giáo viên thường dạy theo phương pháp thuyết trình là chủ yếu nghĩa
là giáo viên giảng học sinh nghe và ghi chép, không tạo được hứng thú cho các em,
không phát huy được tính sáng tạo, huy động nhiều đến tư duy của học sinh dẫn đến
chất lượng giờ học không cao.
Chương trình GDCD 12 chủ yếu là giáo dục các em những kiến thức cơ bản về
pháp luật - những kiến thức này hết sức cần thiết để các em tự tin bước vào cuộc sống.
Với vai trò quan trọng ấy mà tôi đã nghiên cứu, tìm hiểu và mạnh dạn áp dụng
phương pháp sử dụng bản đồ tư duy iMinMap vào giảng dạy. Kết quả cho thấy hứng thú
của học GDCD của các em đã được nâng lên rõ rệt. Trong bản sáng kiến này, tôi sẽ đưa
ra những ý kiến, kinh nghiệm của cá nhân mình, cũng như tiết dạy tôi đã thử nghiệm
trong năm học vừa qua để cùng các bạn đồng nghiệp thảo luận tìm ra những giải pháp
tốt nhất cho những tiết dạy của mình.
III. SỐ LIỆU VÀ THỰC TRẠNG.
1. Số liệu.
1.1. Khảo sát hứng thú học môn GDCD của học sinh lớp 12 tại trường (Khi chưa
áp dụng phương pháp dạy học bằng sơ đồ tư duy iMinMap)

SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ
12A3 45 5 11% 15 33 % 25 56%
12A6 42 12 28% 15 36 % 15 36%
12A7 38 5 13% 12 32% 21 55%
12A10 36 15 42% 10 28% 11 30%
*. Nguyên nhân của kết quả.
- Nhận thức, hiểu biết về môn học còn hạn chế, chưa liên hệ tốt với thực tế, tính
sáng tạo, khả năng vận dụng bài học vào thực tế còn chậm.
- Phần lớn học sinh hiểu bài theo một cách thụ động, máy móc
- Giáo viên chưa làm tốt việc hướng dẫn học sinh phát huy sáng tạo thông qua
các hoạt động động não, các hoạt động nhóm nên học sinh không hứng thú tiết học.
- Lớp 12, các em phần lớn dành thời gian cho ôn thi đại học, cao đẳng. Và nhiều
nguyên nhân khác nữa đã ảnh hưởng đến hứng thú học tập của các em.
1.2. Khảo sát giáo viên áp dụng công nghệ thông tin, các công cụ hỗ trợ soạn
giảng vào dạy.
. * Test 2: Thăm dò ý kiến của giáo viên:
Trường:…………… ……
Môn dạy:…….……… ……
Họ và tên:…… …….……
TEST 2
ĐIỀU TRA ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN, SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ
DUY TRONG GIẢNG DẠY
(Để giúp chúng tôi thực hiện đề tài, mong thầy cô hãy trả lời giúp chúng tôi Test
này)
(Thầy cô không nhất thiết phải ghi họ tên hoặc phải kí vào phiếu này)
TT Nội dung câu hỏi
Đã
(có)
Thỉnh

vào giảng dạy
Thường xuyên Thỉnh thoảng Chưa bao giờ
SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ
12 2 17% 7 58% 3 25%
* Nguyên nhân của kết quả.
Đa số giáo viên đều có tình yêu nghề, mến trẻ, tận tụy với công tác giảng dạy,
chăm lo quan tâm đến học sinh. Tuy nhiên, vẫn còn những mặt hạn chế sau:
- Phương pháp giảng dạy chưa thực sự phù hợp với một bộ phận không nhỏ học
sinh yếu kém dẫn đến chất lượng chưa cao.
- Do điều kiện khách quan nên việc sử dụng đồ dùng dạy học, phương pháp vào
tiết học hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng tiếp thu bài của học sinh.
- Một số giáo viên chưa thực sự tâm huyết với nghề, chưa khơi gợi được sáng
tạo của người học.
- Phần lớn giáo viên chưa, không áp dụng phương pháp hoạt động nhóm, hoặc
chưa thành thạo công cụ hỗ trợ soạn giảng iMinMap vào dạy học. Một số giáo viên
chưa thành thạo tin học, do đó để tạo ra được đột phá tích cực trong giảng dạy là rất
thấp.
- Một số giáo viên còn ngại đổi mới phương pháp giảng dạy nên học sinh không
hứng thú học tập.
2. Thực trạng.
2.1. Giáo viên
Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng giáo án điện tử đặc biệt là các công cụ hỗ
trợ soạn giảng như Bản đồ tư duy iMindMap…, nghĩ rằng sẽ tốn thời gian để chuẩn bị
một bài giảng. Một tiết học thảo luận nhóm giáo viên sẽ phải chuẩn bị nhiều hơn như
câu hỏi thảo luận, tình huống xảy ra không có trong giáo án… Với tiết học áp dụng
Bản đồ tư duy iMindMap thì việc chuẩn bị sẽ phải công phu hơn như giấy vẽ, bút vẽ,
mầu các loại…. Để có một bài giảng như thế đòi hỏi phải mất nhiều thời gian chuẩn bị
mà đó chính là điều mà các giáo viên thường hay tránh. Khảo sát hiệu quả từ phía học
sinh cho thấy, nếu sử dụng phương pháp dạy học truyền thống với phấn trắng bảng
đen thì hiệu qua mang lại chỉ có 30%,trong khi hiệu quả của phương pháp cùng xây

Từ những hạn chế của giáo viên đến học sinh nên trong nhiều năm nay việc học
GDCD ở phổ thông không quan tâm nhiều, không được coi trọng nhiều, học sinh chưa
tích cực tham gia học. Để khắc phục tình trạng trên, tôi mạnh dạn áp dụng sử dụng
phương pháp học bằng bản đồ tư duy vào dạỵ môn GDCD lớp 12, thời gian áp dụng từ
tháng 9/2013 đến hết tháng 02 năm 2014. Qua khảo sát chúng tôi thấy mừng về áp
dụng phương pháp học tập này. Kết quả khảo sát cho thấy phương pháp sử dụng bản
đồ tư duy iMindMap là công cụ có nhiều ưu điểm trong giảng dạy, quản lí mà Bộ
Giáo dục& Đào tạo đã và đang khuyến khích sử dụng trong dạy học văn hoá, trong
quản lí nhà trường.
Qua sáng kiến kinh nghiệm này, (tôi đã và đang áp dụng ), tôi cũng mong muốn giới
thiệu đến tập thể giáo viên, học sinh trong toàn trường phương pháp : “Sử dụng bản
đồ tư duy trong dạy học môn GDCD lớp 12 ở trường THPT”
2.3.1. Kết quả khảo sát.
Việc khảo sát kiến thức học sinh đã lĩnh hội trong các tiết giảng trước được tôi
thực hiện vào tháng 10/2013 với hai lớp (01 thực nghiệm và 01 đối chứng). Kết quả
thu được như sau:
Kết quả lớp thực nghiệm(mức điểm)
(Lớp 12A6 - 38 HS)
Giỏi Khá TB Yếu
SL % SL % SL % SL %
8 21% 25 66% 5 13% 0 0%
Kết quả lớp đối chứng(mức điểm)
(Lớp 12A7 - 35 HS)
Giỏi Khá TB Yếu
SL % SL % SL % SL %
1 3% 13 37% 19 54% 2 6%
2.3.2. Nhận xét kết quả
Qua kết quả khảo sát như trên tôi rút ra được nhận xét.
- Với lớp đối chứng:
+ Học sinh không nhớ được hết các khái niệm, nội dung kiến thức vừa học, ít

- Phạm vi:
+ Dạy GDCD lớp 12.
+ Ứng dụng iMindmap vào dạy GDCD lớp 12.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Khảo sát tính hiệu quả khi ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy GDCD
12
- Ứng dụng phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy iMindmap vào dạy
GDCD 12.
- Xác định các bước thực hiện phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy
iMindmap vào dạy GDCD 12.
- Rút ra kết luận sư phạm nhằm ứng dụng phương pháp dạy học bằng bản
đồ tư duy iMindmap vào giảng dạy hiệu quả hơn.
4. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.
- Phương pháp tổng hợp thống kê.
5. Những đóng góp của SKKN(sáng kiến kinh nghiệm).
- Cơ sở lí luận về phương pháp dạy GDCD, ứng dụng phương pháp dạy học
bằng sơ đồ tư duy vào giảng dạy.
- Hướng dẫn sử dụng bản đồ tư duy vào dạy GDCD.
- Những kết luận sư phạm góp phần làm rõ vai trò của việc ứng dụng
phương pháp dạy học bằng sơ đồ tư duy iMindmap đối với việc tích cực hoá hoạt
động nhận thức của học sinh và nâng cao chất lượng dạy, nâng cao hứng thú học
GDCD.
- Hướng dẫn xây dựng giáo án điện tử môn GDCD bằng phương pháp ứng
dụng sơ đồ tư duy iMindmap.
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ KHOA HỌC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BẰNG SƠ ĐỒ TƯ DUY
IMINDMAP.
1. Cơ sở khoa học:

hình ảnh luôn được nối kết với nhau. Chính sự liên kết này tạo ra một bức tranh tổng
thể mô tả về ý trung tâm một cách đầy đủ, rõ ràng.
3. Ưu điểm sử dụng phương pháp học bằng bản đồ tư duy.
- Tiết kiệm thời gian, công sức.
- Cung cấp bức tranh tổng thể.
- Tổ chức và phân loại suy nghĩ.
- Ghi nhớ tốt hơn.
- Kích thích tiềm năng sáng tạo.
- Sử dụng rộng rãi, hiệu quả và dễ dàng ở nhiều lĩnh vực
Bản đồ tư duy là một công cụ giúp học tập hiệu quả thông qua việc vận dụng cả
não phải và não trái giúp người học tiếp thu bài nhanh hơn, hiểu bài kĩ hơn, nhớ được
nhiều chi tiết hơn. Tuy nhiên bản đồ tư duy không phải là một tác phẩm hội họa nên
cần tránh rơi vào việc trang trí cầu kì, chau chuốt thay cho ghi chú (là mục đích chính
khi sử dụng bản đồ tư duy).
4. Ưu điểm của bản đồ tư duy iMindMap đối với hoạt động dạy môn GDCD.
4.1. Sử dụng bản đồ tư duy như một công cụ để giúp học sinh chiếm lĩnh kiến thức
tổng hợp về bài học :
Với phương pháp bản đồ tư duy trong giảng dạy từng bước giáo viên sẽ giúp học
sinh tự mình phát hiện dần dần toàn bộ kiến thức bài học. Bắt đầu bằng những kiến
thức tổng quát nhất - trọng tâm bài học- trung tâm bản đồ. Giáo viên giúp học sinh tái
hiện những kiến thức lớn xoay quanh trọng tâm bài học, những ý nhỏ trong từng ý lớn
cứ như vậy đến khi giờ học kết thúc cũng là lúc kiến thức tổng quát của bài học được
trình bày một cách sáng tạo, sinh động
Không những cung cấp cho học sinh kiến thức tổng thể, bản đồ tư duy còn giúp
cho học sinh nhìn nhận đa chiều mọi mặt của vấn đề, từ đó đưa ra các ý tưởng mới,
phát hiện mới, tìm ra sự liên kết, ràng buộc các ý tưởng trong bài tức tìm ra mạch lôgic