Sáng kiến MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Khánh Tiến, ngày 12 tháng 3 năm 2015
BÁO CÁO
SÁNG KIẾN MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG
PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
Họ và tên: Trịnh Thanh Thoảng
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Mạc Cửu
Cá nhân, tổ chức phối hợp: Cá nhân thực hiện
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Tên sáng kiến: MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG
PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
2. Sự cần thiết (lý do nghiên cứu)
Phương pháp dạy học “thảo luận nhóm” được sử dụng nhiều ở cấp học
Tiểu học, bắt đầu cùng với chương trình tiểu học năm 2000. Nhưng hiện nay khi
sử dụng phương pháp dạy học “thảo luận nhóm” trên lớp còn gặp nhiều khó khăn,
việc tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm chưa đạt hiệu quả cao. Nguyên nhân
chính dẫn đến tình trạng này là do:
- Học sinh chưa hiểu mình cần làm gì và làm như thế nào trong khi thảo
luận nhóm.
- Học sinh chưa có trách nhiệm đối với nhóm.
- Trong khi thảo luận nhóm, học sinh chạy lộn xộn, mất thời gian.
- Hoạt động nhóm chỉ tập trung ở một số đối tượng khá giỏi, còn một số học
sinh khác thì lợi dụng hoạt động nhóm để chơi.
- Giáo viên đưa ra nội dung thảo luận nhóm không phù hợp với trình độ học
sinh.
Người thực hiện: Trịnh Thanh Thoảng Trang 1
Sáng kiến MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
- Giáo viên sắp xếp chỗ ngồi không hợp lí gây nên tình trạng lộn xộn.
- Cách phân chia thời gian của giáo viên không thỏa đáng.
“Trong nhóm, những học sinh khá giỏi làm việc rất tích cực, còn những học sinh
yếu kém thì hầu như không làm gì cả. Học sinh giỏi thì càng giỏi hơn, học sinh
kém thì càng kém đi”. Kết luận như thế thì quả là bi quan và hơi cực đoan, bởi
theo tôi thì bất kỳ một phương pháp nào cũng có ưu điểm và hạn chế. Vấn đề quan
trọng là người thầy phải biết sử dụng nó như thế nào cho có hiệu quả tốt nhất. Tôi
xin chia sẻ cùng các bạn đồng nghiệp một số kinh nghiệm nhỏ của bản thân trong
việc sử dụng phương pháp “thảo luận nhóm” như sau:
1. Giúp học sinh hiểu được vai trò và trách nhiệm của mình đối với
nhóm:
- Điều đầu tiên giáo viên cần làm là chia nhóm. Sau khi chia
nhóm xong giáo viên lấy ví dụ một nội dung thảo luận và giáo viên làm mẫu. Mục
đích của việc giáo viên làm mẫu là qua mẫu học sinh hiểu được cách thức thảo
luận và biết được vai trò của mình trong nhóm. Giáo viên làm mẫu với tất cả các
loại nhóm: 2, 3, 4, Trước tiên, giáo viên đóng vai trò là nhóm trưởng. Nhóm
trưởng có nhiệm vụ điều khiển các bạn trong nhóm, sau đó cho vài học sinh trong
nhóm làm nhóm trưởng và giáo viên với vai trò là một thành viên trong nhóm đó
(để giúp đỡ nhóm trưởng).
Ví dụ: Nội dung cần thảo luận là: “Bạn cần làm gì để giữ gìn sách
vở, đồ dùng học tập”.
* Giáo viên đóng vai trò là nhóm trưởng (nhóm 4). Một nhóm
có 1 nhóm trưởng (NT) và 1 thư ký. Thư ký ghi kết quả thảo luận, nhóm trưởng
điều khiển các bạn thảo luận:
- NT: Theo mình, để giữ gìn sách vở, đồ dùng học tập cần
phải bao bìa, dán nhãn cẩn thận. Theo bạn A thì như thế nào?
- A: Theo mình thì không nên vẽ bậy lên sách vở, không xé
sách vở.
- NT: Theo bạn B thì như thế nào?
- B: Theo mình thì không dùng bút, thước, cặp để nghịch,
không gập gáy sách vở.
Người thực hiện: Trịnh Thanh Thoảng Trang 3
Người thực hiện: Trịnh Thanh Thoảng Trang 4
Sáng kiến MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
luận làm căn cứ cơ bản. Nếu câu hỏi ngắn, dễ nhớ, trả lời ngắn thì giáo viên có thể
nêu miệng câu hỏi hoặc ghi ở bảng phụ. Làm như vậy vừa tiết kiệm thời gian vừa
tránh lộn xộn khi giáo viên phát phiếu (nếu giao nhiệm vụ bằng phiếu). Còn đối
với các câu hỏi yêu cầu trả lời dài (nên hạn chế thảo luận loại câu hỏi này) hoặc
các bảng biểu yêu cầu điền số, chữ thì nên sử dụng phiếu. Đặc biệt nếu nội dung là
kiến thức chốt của bài (như: thảo luận rút ra nội dung, ý nghĩa bài tập đọc, ) thì
nhất thiết phải dùng phiếu vì các kiến thức chốt là các kiến thức yêu cầu cần ghi
nhớ nên nếu dùng phiếu thảo luận thì khi ghi kết quả thảo luận vào phiếu các em
sẽ ghi nhớ lâu hơn.
Bước 3: Các nhóm thảo luận.
Bước 4: Đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận.
Bước 5: Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Bước 6: Giáo viên tổng hợp đi đến thống nhất.
Tổ chức cho học sinh thảo luận theo qui trình trên sẽ mang lại hiệu quả
thiết thực nhưng điều lưu ý là khi phân chia nhiệm vụ thảo luận nhóm cho học
sinh thì giáo viên phải đưa ra nội dung yêu cầu thảo luận nhóm phù hợp với trình
độ học sinh, sắp xếp những học sinh dự định chia thành nhóm ngồi gần nhau để
tránh lộn xộn trong khi tạo nhóm. Và điều quan trọng là phân chia thời gian phù
hợp với nội dung, yêu cầu cần được giải quyết trong khi thảo luận nhóm.
3. Về tư tưởng của giáo viên:
- Đội ngũ giáo viên đứng lớp hiện nay cần phải hiểu rõ rằng không
phải cứ sử dụng phương pháp thảo luận nhóm là đã đổi mới phương pháp dạy học
mà cần biết phải sử dụng phương pháp thảo luận nhóm như thế nào cho có hiệu
quả, sử dụng nó vào những lúc nào, thảo luận nhóm có tác dụng gì đối với học
sinh? Theo tôi nghĩ khi đưa ra một vấn đề “B” chẳng hạn, thì giáo viên phải phân
tích và biết rằng vấn đề “B” đó đưa ra thảo luận thì đem lại được cho học sinh cái
gì? Hay vấn đề “B” đó có thể để cá nhân tự thực hiện thì có hiệu quả hơn khi đưa
ra thảo luận nhóm không? Khi giáo viên biết được vấn đề “B” đưa ra thảo luận
em tự học tập ở nhà
- Giáo viên cùng phụ huynh học sinh thống nhất cách dạy học cho
học sinh: ở lớp cách dạy cho học sinh nắm kiến thức như thế nào? Ở nhà cần dạy
và kèm cặp ra sao? Nhắc nhở học sinh học tập những gì? Từ đó, giáo viên cùng
Người thực hiện: Trịnh Thanh Thoảng Trang 6
Sáng kiến MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
phụ huynh học sinh thực hiện những gì đã thống nhất để giúp học sinh nắm kiến
thức hiệu quả hơn.
- Ngoài ra, mỗi người giáo viên chúng ta còn cần phải khắc phục việc
thiếu đồ dùng dạy học và trang thiết bị bằng cách nghiên cứu tìm ra cách làm đồ
dùng dạy học phù hợp với nội dung – kiến thức của bài dạy mà lại thu hút sự chú ý
của học sinh, giúp học sinh hăng say hơn trong học tập.
- Giáo viên cần xem xét, tìm hiểu và sắp xếp vị trí chỗ ngồi học sinh
cho phù hợp, em hoàn thành các hoạt động giáo dục kèm em chưa hoàn thành, để
học sinh có thể giúp đỡ nhau, tự tin hơn trong học tập. Dần dần các em sẽ học tốt
hơn và nắm bài một cách vững vàng hơn, giúp các em được trao đổi một cách tự
nhiên, thoải mái để rút ra được kiến thức cần đạt qua bài học.
III. TÍNH MỚI, TÍNH HIỆU QUẢ VÀ KHẢ THI, PHẠM VI ÁP DỤNG
1. Tính mới:
Sáng kiến MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP
THẢO LUẬN NHÓM mang những tính mới như sau:
- Có một số giáo viên còn phàn nàn rằng: “Trong nhóm, những học sinh
khá giỏi làm việc rất tích cực, còn những học sinh yếu kém thì hầu như không làm
gì cả. Học sinh giỏi thì càng giỏi hơn, học sinh kém thì càng kém đi”. Kết luận
như thế thì quả là bi quan và hơi cực đoan, bởi theo tôi thì bất kỳ một phương
pháp nào cũng có ưu điểm và hạn chế. Vấn đề quan trọng là người thầy phải biết
sử dụng nó như thế nào cho có hiệu quả tốt nhất.
- Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm là giúp học sinh hiểu được vai trò
và trách nhiệm của mình đối với nhóm. Điều đầu tiên giáo viên cần làm là chia
nhóm. Sau khi chia nhóm xong giáo viên lấy ví dụ một nội dung thảo luận và giáo
dạy học một cách bình tĩnh và tin tưởng. Đặc biệt là phương pháp thảo luận nhóm
là một trong những phương pháp chủ đạo, hiệu quả nhất.
Sau thời gian thực nghiệm thu được kết quả như sau:
Chất lượng đạt được:
Thời điểm Lớp Số học sinh tham gia thảo luận Tỉ lệ
Người thực hiện: Trịnh Thanh Thoảng Trang 8
Sáng kiến MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
Trước khi thực
nghiệm
1A
1
12 em 29,26%
1A
2
12 em 28,57%
Sau khi thực
nghiệm
1A
1
25 em 60,97%
1A
2
42 em 100%
Qua kết quả thực nghiệm cho ta thấy, phương pháp này không chỉ phát
huy được tính tích cực, tự tin, chủ động có sáng tạo của học sinh để lĩnh hội có
chọn lọc kiến thức mới từ bài dạy của giáo viên mà còn giúp học sinh phát huy
tính tập thể, sự hổ trợ lẫn nhau, gắn bó với nhau hơn trong cuộc sống thường nhật.
Đối với thực trạng học sinh hiện nay khi sử dụng phương pháp thảo luận nhóm
trong dạy học nên áp dụng những biện pháp này để đạt được kết quả như mong
thư viện trường học.
- Bản thân mỗi giáo viên phải nghiên cứu, linh động, sáng tạo trong
mọi tình huống, đề ra phương pháp giảng dạy nhằm đạt đến mục tiêu mà ngành
giáo dục yêu cầu và xã hội quan tâm.
- Mỗi giáo viên cần phải không ngừng học hỏi, thực hiện việc áp dụng
công nghệ thông tin vào dạy học để gây hứng thú học tập cho học sinh
Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi tích lũy được. Xin nêu ra để
thầy, cô cùng các bạn đồng nghiệp xem và góp ý để bản sáng kiến kinh nghiệm
được hoàn thiện hơn, thực hiện tốt cho việc phục vụ lâu dài trong ngành giáo dục.
Ý kiến xác nhận Người viết sáng kiến
của thủ trưởng đơn vị
Trịnh Thanh Thoảng
Người thực hiện: Trịnh Thanh Thoảng Trang 10
Sáng kiến MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
Mẫu 01/ĐN-XDSK
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Khánh Tiến, ngày 12 tháng 3 năm 2015
ĐỀ NGHỊ
CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi hội đồng xét, công nhận sáng kiến kinh nghiệm cấp huyện.
Họ và tên: Trịnh Thanh Thoảng
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Mạc Cửu
Cá nhân viết sáng kiến kinh nghiệm.
Đề nghị hội đồng sáng công nhận sáng kiến năm 2015 như sau:
1. Tên sáng kiến: MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP
THẢO LUẬN NHÓM
2. Sự cần thiết, (lý do nghiên cứu):
nhà trường Tiểu học nói chung và thực hiện tốt việc sử dụng phương pháp thảo
luận nhóm trong dạy học trên lớp nói riêng.
3. Nội dung cơ bản của sáng kiến:
- Sáng kiến: MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO
LUẬN NHÓM gồm 3 phần:
+ Phần mở đầu bao gồm lý do chọn đề tài, những nguyên nhân dẫn đến việc
sử dụng phương pháp thảo luận nhóm chưa hiệu quả.
+ Phần biện pháp giải quyết vấn đề bao gồm những biện pháp cụ thể nhằm
giúp giáo viên sử dụng phương pháp thảo luận nhóm có hiệu quả.
+ Phần kết luận nêu rõ chất lượng đạt được sau khi thực nghiệm và nêu lên
nhận xét về tính khả thi của sáng kiến.
4. Phạm vi áp dụng:
- Sáng kiến kinh nghiệm: MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG
PHÁP THẢO LUẬN NHÓM được triển khai thực hiện trong phạm vi sau:
- Phạm vi thực nghiệm: Trường Tiểu học Mạc Cửu
- Lớp thực nghiệm: Lớp 1A
2
Tổng số học sinh: 42/ 19
- Lớp đối chứng: Lớp 1A
1
Tổng số học sinh: 41/ 16
5. Hiệu quả đạt được:
- Sau khi triển khai thực hiện sáng kiến kinh nghiệm: MỘT SỐ KINH
NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM đã đạt được kết quả
như sau:
- Chất lượng đạt được:
Thời điểm Lớp Số học sinh tham gia thảo luận Tỉ lệ
Trước khi thực
nghiệm
1A
Giám đốc
Người thực hiện: Trịnh Thanh Thoảng Trang 13
Hội đồng khoa học cấp trường
( Trực thuộc PGD & ĐT )
Hội đồng khoa học
ngành GD & ĐT U Minh
Nội dung
Xếp
loại
Nội dung
Xếp
loại
- Đặt vấn đề :
- Biện pháp :
- Kết quả phổ biến,ứng dụng:
- Tính khoa học :
- Tính sáng tạo :
………
………
………
………
………
- Đặt vấn đề :
- Biện pháp :
- Kết quả phổ biến,ứng dụng:
- Tính khoa học :
- Tính sáng tạo :
……
……
……