Website: violet.vn/thcs-xaxuanhoa-soctrang
Saùng kieán kinh nghieäm
MỘT SỐ KINH NGHIỆM SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ THỰC HÀNH
THÍ NGHIỆM HÓA HỌC 9
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
-Trong việc thay đổi sách giáo khoa mới đã tăng cường thời lượng cho các
tiết thực hành và tiết luyện tập đồng nghĩa với việc tăng khả năng hoạt động
của học sinh tạo điều kiện cho các em có khả năng hoạt động nhiều hơn để
rèn luyện kĩ năng thực hành thí nghiệm và có sự linh hoạt sáng tạo trong việc
giải bài tập.Trong việc thực hành hóa học ở trường trung học cơ sở là lần thực
hành đầu tiên của học sinh nên học sinh còn bỡ ngỡ với những dụng cụ hóa
chất , các thao tác thực hiện thí nghiệm. Thí nghiệm đóng vai trò rất quan
trọng nó không chỉ là hình thức để củng cố những kiến thức mà các em đã học
mà còn giúp cho các em rèn luyện kĩ năng thực hành thí nghiệm, với yêu cầu
đặc ra đòi hỏi người giáo viên cần phải nắm vững kĩ thuật thực hành trong
từng bài cụ thể để thực hiện một số thí nghiệm như : thí nghiệm chứng minh ,
thí nghiệm biểu diễn, thí nghiệm thực hành , thí nghiệm khi ôn tập ngoài ra
còn hướng dẫn học sinh thực hiện tốt có hiệu quả và an toàn…thì người giáo
viên cần phải nắm vững kĩ thuật thí nghiệm , thành thạo, dự kiến được những
khó khăn ,sai lầm học sinh khi hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm. Để thực
hiện tốt được công việc đó thì những thông tin hoặc hướng dẫn trong sách
giáo khoa và sách giáo viên là chưa đủ mà người giáo viên cần học hỏi, tham
khảo nhiều tài liệu ,tiến hành làm thực hành thí nghiệm nhiều lần để tích lủy
kinh nghiệm và hạn chế thấp nhất những thí nghiệm không thành công và có
sự sáng tạo hơn trong quá trình chuẩn bị .
- Việc sử dụng thí nghiệm thành công và có hiệu quả, an toàn cho thầy và trò
có tác dụng rất lớn trong việc giảng dạy hóa học giúp học sinh hiểu bài sâu
sắc , nhớ bài lâu hơn, giúp nâng cao được hứng thú học tập môn hóa học ,
nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học phát triển tư duy của học sinh …
ngoài ra còn có tác dụng giáo dục các em tính cẩn thận tiết kiệm , giải thích
được các vấn đề hiện tượng trong tự nhiên, trong thực tế cuộc sống mà các

Trong vic kim tra ỏnh giỏ a ra cõu hi v bi tp cũn nng v tớnh
toỏn v ch yu l tỏi hin li nhng kin thc hoc nhng bi tp cú sn
trong sỏch giỏo khoa. Rt ớt nhng bi tp ũi hi hiu cỏc s hỡnh v, cỏc
hin tng v cỏc k nng thc hnh. Do ú khi thc hnh hc sinh cha quan
tõm nhiu n quan sỏt v ghi chộp cỏc hin tng dn n cha cú hiu qu
cao khi thc hnh .
+ Ngoi ra cũn cú nhng lớ do khỏch quan : iu kin c s vt cht
thiu thn , khụng cú cỏn b chuyờn trỏch phũng thớ nghim.
+Trỡnh nhn thc ca hc sinh cú s khỏc bit ln do khỏc nhau v
mc sng, ng c hc tp ca nhiu hc sinh hc theo nguyn vng ca cha
m hn l ham hiu bit dn n tỡnh trng hc sinh hc tp mt cỏch th
ng,k nng tớnh toỏn mt s hc sinh cũn rt yu.
+Trong cỏc gi húa hc vic t chc v hot ng ca hc sinh cho hc
sinh lm vic theo nhúm, nhiu giỏo viờn cũn gp phi hn ch a phn giỏo
viờn lm vic vi mt s hc sinh tớch phỏt biu ý kin.
+ a s hc sinh trung bỡnh tr lờn tớch cc hc tp v lm quen dn
vi cỏch hc theo phng phỏp mi.
+ c tham gia hc cỏc lp trờn chun, d y cỏc lp tp hun hố
v bi dng thng xuyờn, giỏo viờn cú nhiu kinh nghim ch dn nhit
tỡnh.
+ c tham gia d gi, thao ging, hi ging, hi tho chuyờn
trao i v phng phỏp dy, i mi cỏch ỏnh giỏ cho hc sinh.
Mc dự thc hin nhiu phng phỏp dy hc nhng mt b phn hc sinh
cha cú hng thỳ hc tp ch i phú vi im s cha to c phng phỏp
hc tp thớch hp, ch yu l hc thuc lũng ni dung m giỏo viờn cung cp,
thiu s vn dng lm cho mt s hc sinh ny cm nhn tit hc rt nng n,
khụng hng thỳ vi mụn hc nờn khụng hiu v vn dng kin thc dn n
kt qu rt thp.
+ C s vt cht cũn thiu thn rt nhiu.
Trang 2

sinh thực hành có hiêu quả, hiện tượng rỏ ràng như trong lí thuyết giảng dạy ,
vậy để việc thực hiện thí nghiệm thành cơng và đảm bảo hiệu quả nó phụ
thuộc nhiều vào kĩ năng và kinh nghiệm của giáo viên rất nhiều. dưới đây là
một số kinh nghiệm trong thực hành hóa học 9:
Thí dụ Bài 7: Tính chất hóa học của bazơ
Để cho học sinh thực hiện phản ừng bazo khơng tan bị nhiệt phân hủy giáo
viên cần hướng dẫn cho học sinh cho Cu(OH)
2
vào chén sứ , để trên chân kiền
có lưới sắt, khơng nên để trên ống nghiệm và phản ứng này cần có nhiệt độ
cao do đó thực hiện trong ống nghiệm rất dễ vỡ gây mất an tồn.
 khi nung hóa chất ở nhiệt độ cao khơng nên thực hiện trong ống nghiệm và
khơng được dung bất kì chất gì trong một hệ kín gây mất an tồn cho cả giáo
viên và học sinh.
Thí dụ: Bài15:Ttính chất vật lí của kim loại
khi dạy phần III tính dẫn nhiệt của kim loại :trong sách giáo khoa dùng một
dây thép một đầu đưa vào trên ngọn lửa đèn cồn – phần còn lại khơng tiếp
xúc với kim loại củng bị nóng lên ( đây là thí nghiệm rất đơn giản hầu hết học
sinh nào củng biết được đều này rất bình thường ) giáo viên có thể đưa vào
Trang 3
Website: violet.vn/thcs-xaxuanhoa-soctrang
Saựng kieỏn kinh nghieọm
thớ nghim chng minh kim loi khỏc nhau cú kh nng dn nhit khỏc
nhau giỏo viờn cú th lm thớ nghim ny : nu núng chy parapin , ngui
cho ụng c nn thnh ba qu cu , sau ú giỏo viờn bú 3 thanh kim loi
cựng kớch c : AI , Cu, Fe kp trờn giỏ ng nghim gn vo mi u mt
thanh kim loi mt qu cu bng parapin dựng ốn cn un núng mt u bú
3 thanh kim loi .
?Cho hc sinh quan sỏt hin tng ?
qu cu gn vo thanh kim loi Cu núng chy trc sau ú n qu gn

hin c thỡ rt tit l b qua c hi to hng thỳ hc tp mụn húa hc
cho hc sinh giỏo viờn cú th dựng da hay ca ct kim loi to mc nhụm
hay n c s lm nhụm gia dng xin cỏc mc nhụm do ca ct cỏc
thanh nhụm to ra . nu giỏo viờn khụng t tỡm kim m ch ngh cp trờn
cp thit b b sung thỡ phi i rt lõu.
Bi 28 : phn III Tớnh cht vt lớ ca CO
2

Giỏo viờn cn chun b cỏc dng c :
+ cc thy tinh dung tớch 500 ml
+ phiu thy tinh
+ ng hỡnh tr 16 mm
+ 3 múc st nh
+ ốn cn.
Trang 4
Website: violet.vn/thcs-xaxuanhoa-soctrang
Saùng kieán kinh nghieäm
Hóa chất : khí CO
2
( điều chế sẵn trong lọ thủy tinh có nút kín )
Thực hiện thí nghiệm: giáo viên lấy 3 móc sắt nhỏ có độ dài ngắn khác nhau (
theo chiều cao của cốc thủy tinh ) hoặc lấy một miếng bìa giấy xấp thành 3
cấp gắn trên mổi móc sắt ( hoặc bậc giấy ) một đoạn nến nhỏ đốt cho nến
cháy.
Rót khí CO
2
vào lọ thủy tinh qua phiễu vào ống thủy tinh hình trụ xuống cốc
thủy tinh :
? Quan sát hiện tượng xảy ra , nhận xét về tính chất vật lí của CO
2

2
ra trước khi tắt
cồn , nếu không dung dịch sẽ trào qua ống nghiệm làm vỡ ống nghiệm.
+ các ống thủy tinh không có chữ L như thí nghiệm ta dùng đèn cồn đốt nóng
thủy tinh cho dẽo ở vị trí cần uốn ta uốn từ từ vào tạo được ống thủy tinh như
trong thí nghiệm.
Các thí nhiệm có thể đơn giản đến mức tối đa nhưng đồng thời phải rỏ ràng
các dụng cụ thí nghiệm củng phải đơn giản tuy nhiên cần phải đảm bảo tính
chính xác, mĩ thuật, phù hợp với yêu cầu . Giáo viên cần cố gắng dùng một
lượng nhỏ hóa chất sẽ giáo dục học sinh tính cần thận, tiết kiệm và ngoài ra
một số thí nghiệm dùng ít hóa chất phải đảm bảo an toàn hơn như một số thí
nghiệm như điều chế CI
2
, H
2
S … để làm được nhanh và tiết kiệm được lượng
hóa chất và giảm được lượng khí bay ra.có nhũng thí nghiệm không nên để
cho học sinh làm mà giáo viên cần trực tiếp biểu diễn đó là những thí nghiệm
phức tạp hoặc có thể dùng các chất độc, các chất nổvà những thí nghiệm cần
đỏi hỏi một lượng lớn hóa chất mới có kết quả đáng tin cậy.
Trang 5
Website: violet.vn/thcs-xaxuanhoa-soctrang
Sáng kiến kinh nghiệm
Phần 2 : tính hấp phụ
( Thí nghiệm về sự hấp phụ màu của than gỗ)
+ Dụng cụ: ống thủy tinh hình trụ , cốc thủy tinh, giá ống nghiệm, nút cao su
có kèm ống dẫn.
+ Hóa chất: chất màu pha lỗng( mực), bơng,than gỗ tán nhỏ.
+ Tiến hành thí nghiệm:lấy một ống thủy tinh hình trụ một đầu đậy nút cao
sucó ống dẫn thủy tinh xun qua lần lượccho vào trong ố ng thủy tinhmột ít

• Vơi tơi xút ( trong thiết bị của hóa học lớp 9 khơng có vơi tơi xút) giáo
viên cần lấy vơi sống tán nhỏ trộn đều với dung dịch NaOH bảo hồ
theo tỉ lệ 2:1về khối lượng trong chén sứ và đun cho hơi nước bay hơi
hết , sau đó tán nhỏ CH
3
COONa khan ( trước khi làm thí nghiệm cần
đun cho hơi nước bốc hơi hếtđể nguội tán nhỏ .
+ Tiến hành thí nghiệm: lấy 2 muỗng CH
3
COONa và 3 muỗng vơi tơi xút trộn
kĩ với nhau sau đó cho vào bình đậy bằng nút cao su kèm ống dẩn thủy tinh,
kẹp chặt bình cầu lên giá ống nghiệm. chuẩn bị sẳn túi polietilen đều buột
chặt có kèm ống dẫn cao su và bình thuiỷ tinh hình nón để thu khí metan.
Dùng đèn cồn đun nóng bình cầu , khi có khí thốt ra để 1 đến 2 phút mới thu
CH
4
vào các dụng cụ chứa khí ( để thu được metan tinh khiết).
Giáo viên mang bình và túi đựng khí metan lên lớp: khi tiến hành thí nghiệm
metan cháy trong oxi , giáo viên cần chứa trong túi nilong miệng có ống dẫn
Trang 6
Website: violet.vn/thcs-xaxuanhoa-soctrang
Saùng kieán kinh nghieäm
cao su kèm theo van khóa và ống dẫn thủy tinh vuốt nhọn ( ống dẫn thủy tinh
có khóa có trong danh mục hóa học 9). Thực hiện đốt cháy CH
4
trong không
khí lấy ống nghiệm úp ngược lên ngọn lửa metan cháy , Sau 2-3 phút để ngữa
ống nghiệm lên, rót dung dịch canxihđroxit vào ống nghiệm lắc nhẹ và cho
học sinh quan sát hiện tượng ?
 Nước vôi trong bị đục.

4
được tạo thành, thu vào bình hoạc túi nilong
để làm thí nghiệm.
- Đối với thí nghiệm Etilen tác dụng với dung dịch Br
2
giáo viên có thể
cho ống nghiệm có nhánh chứa 2 ml rượuetylic 96 đậy ống nghiệm
bằng nút cao su kèm ống nhỏ giọt đã chứa axitsunfuric đặc . kẹp trên
giá thí nghiệm nối nhánh ống nghiêm với ống dẫn bằng thuỷ tinh hình
L có nhánh cấm sâu vào ống nghiệm có chứa dung dịch brom. Sau đó
đun nóng ống nghiệm chứa hỗn hợp axitsunfuric đặc và rượu quan sát
hiện tượng chuyển màu của dung dịch brom.
Giáo viên cần lưu ý học sinh về tính an toàn: Khi các chất lỏng đang sôi
hoặc khi đổ các chất lỏng vào lọ( nhất là axit và kiềm ) không được cúi
gần bình để tránh các chất lỏng bắn vào mặt, mắt . Khi đun các chất lỏng
không có nút đậy phải lắc theo một vòng tròn nhỏ và chú ý hướng miệng
về phía không có người.khi luồn ống thủy tinh vào nút cao su một số nút
Trang 7
Website: violet.vn/thcs-xaxuanhoa-soctrang
Saùng kieán kinh nghieäm
trong bộ thiết bị mới về thường có đường kính nhỏ hơn đường kính ống
thủy tinh khi luồn ống thủy tinh vào nút ta có thể sử dụng nước xà phòng
cho trơn để dễ luồng vào và sau đó rửa sạch ,một số nút luồng vào lâu
ngày bị dính chặt khi tháo ra ta dùng vải bọc ống thủy tinh để phòng bóp
mạnh ống dễ vỡ đức tay . nếu nút cao su ở gần đầu ống dẫn thủy tinh ta
dựng ống lên bàn tay và dùng ngón tay cái ấn mạnh xuống.
Thí dụ : bài 38 AXETILEN
Để thực hiện thí nghiệm minh họa axetilen có cháy không ?
Giáo viên có thể lấp thí nghiệm:
+Dụng cụ: ống nghiêm có nhánh , nút cao su kèm, ống dẫn cao su kèm,

cho chất lỏng cho chất lỏng bay hơi từ từ sang ống B cho đến khi chất
lỏng trong ống A chỉ còn khoảng 1/3 thể tích ban đầu thì ngừng đun
Nhưng khi giáo viên tiến hành thí nghiệm kĩ năng của học sinh còn hạn chế
khi đun nhẹ, học sinh đun sôi nhưng không đúng yêu cầu : nhiệt độ quá thấp
phản ứng không xảy ra hoặc xảy ra rất chậm ,nếu đèn cháy mạnh chất lỏng
trong ống nghiệm sôi mạnhvà bắn lên qua ố ng dẫn thủy tinh và qua ống
nghiệm B để hạn chế hiện tượng này giáo viên hướng dẫn học sinh chuẩn bị
thêm vài viên đá nhỏ bằng hạt tiêu ( rửa sạch) cho vào chất lỏng trước khi đun
để chất lỏng trong ống nghiệm không bị bùng lên khi đun sôi .Ngoài ra khi
thực hiện phản ứng này giáo viên nên dùng rượu khan thì phản ứng thành
công rất cao. Để có được rượu etylic khan giáo viên cần lấy CuSO
4
5H
2
O hoặc
CuSO
4
( nhưng để lâu ngày do hấp thụ hơi nước củng chuyển dần thành màu
xanh ) do đó ta cần làm khan: Cho vào chén sứ đun nóng cho đến khi được
chất rắn màu trắng hoặc chỉ còn màu xanh rất nhạt để cho sản phẩm nguội bớt
rồi cho vào chai rượu etylic , lắc kĩ. Khi đồng sunfat lại có màu xanh ta được
Trang 8
Website: violet.vn/thcs-xaxuanhoa-soctrang
Saựng kieỏn kinh nghieọm
ru khan( cú th kim tra ru ó khan cha ta ly vi ml ru vo ng
nghim cha CuSO
4
vn mu trng hoc mu xanh rt nht l ru ó khan .
Thớ d : bi 6 THC HNH TNH CHT HểA HC CA OXIT V AXIT
Trong phn nhn din cỏc dung dch: cú 3 l khụng nhón, mi l ng 1

BaCl
2
+ Na
2
SO
4
BaSO
4
+ 2NaCl
BaCl
2
+ H
2
SO
4
BaSO
4
+ 2HCl
L cũn li khụng phn ng l HCl
Hai l cú xut hin kt ta trng : dựng qu tớm cho vo hai l , l lm qu
tớm húa l dung dch H
2
SO
4

Nu cú thi gian giỏo viờn cú th gi hc sinh thc hin thờm minh ha
cho cỏch 2 m hc sinh va núi trờn hay giỏo viờn cú th lm nhanh
minh ha cho cỏch 2 khỏc vi sỏch giỏo khoa. Qua ú khi gp mt bi tp
nhn din hoc cỏc bi tp khỏc hc sinh cú mt cỏch nhỡn tng quỏt hn suy
ngh linh hot hn tỡm mt cỏch gii hp lớ v ngn gn.

SO
4
có khí hiđro bay lên còn nước khơng phản ứng
( nhận diện được nước) hoặc có thể dùng quỳ tím.
? Dùng thuốc thử nào để nhận diện dung dịch H
2
SO
4
?
 Dùng hợp chất của bari như : BaCl
2
, Ba(OH)
2
tạo kết tủa trắng.
Lọ còn lại là dung dịch HCl .
? Ngồi ra có thể dùng thuốc thử nào để nhận diện dung dịch HCl ?
 dùng dung dịch AgNO
3

Giáo viên làm thí nghiệm theo những phương án học sinh vạch ra để minh
họa khẳng định lại lí thuyết đồng thời khắc sâu kiến thức cho học sinh nắm rỏ
hơn.
Để mang lại hiệu quả trong thực hành thí nghiệm thì thí nghiêm nhất là thí
nghiệm

Năm học
TS
HS
Giỏi Khá Trung bình Yếu
TS TL TS TL TS TL TS TL