Trờng Đại học KINH Tế QuốC DÂN


Vũ THị HƯƠNG GIANG
Công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nớc
tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nớc
Thực trạng, kinh nghiệm và giải pháp
Chuyên ngành: Lịch sử kinh tế
Ngời hớng dẫn khoa học:
pgs.ts lê hùng sơn
Hà nội - 2013
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, toàn bộ nội dung luận văn: “Công tác kiểm soát chi ngân
sách nhà nước tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước – Thực trạng, kinh nghiệm
và giải pháp” là công trình nghiên cứu của riêng tôi; các số liệu trích dẫn và những
kết quả trong luận văn là trung thực. Nội dung luận văn có tham khảo và sử dụng
các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và các trang web theo
danh mục tài liệu của luận văn
Hà Nội, ngày tháng năm 2013
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
VŨ THỊ HƯƠNG GIANG
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
LỜI MỞ ĐẦU
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BTC Bộ Tài chính
BHXH Bảo hiểm xã hội
CNTT Công nghệ thông tin
ĐVSDNS Đơn vị sử dụng ngân sách
GPMB Giải phóng mặt bằng
GTGT Giá trị gia tăng

Sơ đồ 2.3: Quy trình luân chuyển chứng từ thanh toán vốn đầu tư tại SGD KBNN

Trờng Đại học KINH Tế QuốC DÂN


Vũ THị HƯƠNG GIANG
Công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nớc
tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nớc
Thực trạng, kinh nghiệm và giải pháp
Chuyên ngành: Lịch sử kinh tế
Hà nội - 2013
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Hệ thống KBNN được tái thành lập và đi vào hoạt động từ ngày 01/4/1990
theo Quyết định số 07 của Hội đồng Bộ trưởng. Trải qua chặng đường hoạt động và
phát triển trong điều kiện nền kinh tế đất nước còn có nhiều khó khăn song hệ thống
KBNN đã từng bước củng cố, ổn định kiện toàn và làm tốt nhiệm vụ của mình. Kho
bạc Nhà nước đã trở thành một công cụ đắc lực giúp Nhà nước trong việc kiểm tra,
kiểm soát mọi hoạt động tài chính. Song công việc kiểm soát chi trên thực tế rất
phức tạp, việc kiểm soát chi ngân sách nhà nước phải được thực hiện trước, trong và
sau quá trình cấp phát, thanh toán. Các khoản chi phải có trong dự toán ngân sách
nhà nước được duyệt đúng chế độ, đúng tiêu chuẩn do cơ quan Nhà nước có thẩm
quyền quy định. Do vậy mà việc thực hiện tốt các nhiệm vụ chi nói chung và chi
thường xuyên nói riêng đối với Kho bạc Nhà nước là rất khó khăn. Đòi hỏi Kho bạc
Nhà nước phải có các giải pháp thích hợp trong việc kiểm soát các nguồn chi cho
hợp lý tránh hiện tượng lãng phí ngân sách nhà nước.
Xuất phát từ những nhu cầu cấp thiết đó, đề tài “Công tác kiểm soát chi ngân
sách nhà nước tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước – Thực trạng, kinh nghiệm
và giải pháp”.
Luận văn được nghiên cứu bằng các phương pháp như phương pháp luận,
phương pháp duy vật biện chứng và sử dụng tổng hợp các phương pháp như thu

các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước có các nhóm sau: Chi cho phát triển kinh tế:
là tập hợp các khoản chi mang tính chất lũy kế để phục vụ cho sự phát triển kinh tế
trong từng năm, từng thời kỳ cụ thể, Chi cho quản lý hành chính: là các khoản chi
giành cho quản lý hành chính nhà nước, trợ cấp cho các tổ chức Đảng, đoàn thể
- Nguyên tắc 1: Gắn chặt khả năng thu để bố trí các khoản chi:
- Nguyên tắc 2: Bảo đảm yêu cầu tiết kiệm và hiệu quả trong việc bố trí các
khoản chi tiêu của NSNN:
- Nguyên tắc 3: Tập trung có trọng điểm.
- Nguyên tắc 4: Nhà nước và nhân dân cùng làm trong việc bố trí các khoản
chi NSNN, nhất là các khoản chi mang tính chất phúc lợi xã hội.
ii
- Nguyên tắc 5: Phân biệt rõ nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội của các cấp
theo luật định để bố trí các khoản chi cho thích hợp. Áp dụng nguyên tắc này tránh
được việc bố trí các khoản chi chồng chéo, khó kiểm tra giám sát, nâng cao trách
nhiệm và tính chủ động của các cấp.
- Nguyên tắc 6: Tổ chức chi NSNN trong sự phối hợp chặt chẽ với khối lượng
tiền tệ, lãi suất, tỷ giá hối đoái để tạo nên công cụ tổng hợp cùng tác động đến các
vấn đề của kinh tế vĩ mô.
1.2 Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
1.2.1 Khái niệm
Kiểm soát chi NSNN qua KBNN là quá trình xem xét các khoản chi NSNN
đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng NSNN quyết định chi gửi đến cơ quan Kho bạc
nhằm bảo đảm chi đúng theo các chính sách chế độ,định mức chi tiêu do Nhà
nước quy định, đồng thời để phát hiện và ngăn chặn các khoản chi trái với quy
định hiện hành.
1.2.2 Mục tiêu
- Kiểm soát chi NSNN phải đảm bảo được kỷ luật tài chính tổng thể theo đúng
quy định của Nhà nước. Việc thực hiện được triển khai từ các đơn vị gio dự toán
đến các đơn vị sử dụng ngân sách, qua đó Nhà nước kiểm soát được trần chi tiêu để
xây dựng kế hoạch thu chi NSNN một cách hợp lý. Nhà nước phải kiểm soát trần

sách nhà nước
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình KBNN phải từng bước hoàn
thiện và phát huy hết vai trò kiểm tra, kiểm soát để đảm bảo các khoản chi tiêu của
NSNN phải đúng dự toán, đúng tiêu chuẩn chi tiêu và chế độ và mục đích. Vì vậy
KBNN đã xác định rõ quy trình kiểm soát từ khâu ban đầu đến khâu cuối cùng.
KBNN thực hiện kiểm tra và hạch toán các khoản chi NSNN theo đúng chương,
loại, khoản mục và tiểu mục cuả NSNN, đồng thời cung cấp đầy đủ, kịp thời các
thông tin cần thiết để phục vụ cho công tác chỉ đạo và điều hành của cơ quan tài
chính và chính quyền các cấp.
1.3 Nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua hệ thống
Kho bạc Nhà nước
iv
1.3.1 Những nhân tố khách quan
Dự toán NSNN; Chế độ, tiêu chuẩn định mức chi NSNN; Về ý thức chấp
hành của các đơn vị thụ hưởng kinh phí NSNN cấp.
1.3.2 Những nhân tố chủ quan
Chức năng nhiệm vụ của KBNN; Chất lượng và trình độ của đội ngũ các bộ
làm công tác kiểm soát chi của KBNN; Về cơ sở vật chất – kỹ thuật.
1.4 Kinh nghiệm một số nước trên thế giới và bài học cho Việt Nam
1.4.1 Kinh nghiệm kiểm soát cam kết chi tại Cộng hòa Pháp
1.4.2 Kinh nghiệm của Singapore
1.4.3 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
Chương 2
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA SỞ
GIAO DỊCH KHO BẠC NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2010 ĐẾN NAY
2.1 Khái quát sự hình thành và phát triển của Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước
Sở Giao dịch KBNN được thành lập theo Quyết định số 211/2003 QĐ –BTC
ngày 16 tháng 12 năm 2003 của Bộ trưởng Bộ Tài chính và chính thức đi vào hoạt
động từ ngày 06 tháng 02 năm 2004.
2.1.1 Chức năng của Sở Giao dịch

lý hợp đồng, các bảng kê công tác phí, các thông báo cước phí do bưu điện thông
báo. Nếu đối chiếu thấy các khoản chi này đúng với nhóm mục chi nghiệp vụ
chuyên môn trong dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt và xem xét các khoản
chi này có đúng tiêu chuẩn, định mức, giá cả có phù hợp với mức giá do nhà nước
quy định tại thời điểm phát sinh các khoản chi hay không. Nếu kiểm soát các chứng
từ thấy hợp lệ thì sẽ tiến hành thanh toán cho đơn vị, nếu phát hiện thấy không đủ
điều kiện thì từ chối thanh toán.
Đối với các khoản chi mua sắm, sửa chữa tài sản cố định: Căn cứ vào dự toán do
cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cho đơn vị để thực hiện như giấy rút dự toán
NSNN và các hồ sơ, chứng từ có liên quan, Sở giao dịch thực hiện đối chiếu với các
vi
điều kiện chi theo quy định, kiểm tra các quy định của Nhà nước về các hình thức
mua sắm
Sau khi thực hiện chi, đơn vị thực hiện chế độ tự chủ có trách nhiệm thanh
toán số đã tạm ứng với KBNN theo chế độ quy định. Căn cứ vào hồ sơ chứng từ có
liên quan kèm theo giấy đề nghị thanh toán tạm ứng của đơn vị, Sở giao dịch
KBNN thực hiện kiểm tra kiểm soát nếu đủ điều kiện thanh toán được quy định
làm thủ tục chuyển từ tạm ứng sang thanh toán cho đơn vị.
Đối với các khoản chi khác: Thực hiện giống các bước quy trình KSC và nếu đủ
điều kiện thì thanh toán cho đơn vị.
2.3.2 Thực trạng kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản tại Sở giao dịch
Sở giao dịch kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản theo Thông tư 86/TT-BTC
ngày 17/6/2011 của Bộ Tài chính quy định về quản lý, thanh toán vốn đầu tư và vốn
sự nghiệp có tính chất đầu tư thuộc ngân sách nhà nước thực hiện theo Quyết định
282/QĐ-KBNN ngày 20/04/2012 của KBNN về việc quy trình kiểm soát thanh toán
vốn đầu tư và vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư trong nước qua hệ thống KBNN.
2.4 Đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi tại Sở giao dịch Kho bạc
Nhà nước
2.4.1 Những kết quả đạt được
2.4.1.1 Công tác kiểm soát chi thường xuyên

việc thực hiện nhiệm vụ được giao.
Thứ hai, là tình hình thanh toán trực tiếp của KBNN cho các đơn vị cung ứng
hàng hóa dịch vụ cho đối tượng hưởng NSNN vẫn chưa được cải thiện đáng kể.
Thứ ba, Luật NSNN mới chỉ bỏ được hình thức cấp phát bằng hạn mức kinh
phí và thay bằng cấp phát theo dự toán từ KBNN, còn một số phương thức cấp phát
khác như cấp phát theo lệnh chi tiền,ghi thu-ghi chi, cấp phát kinh phí ủy quyền vẫn
còn tồn tại song song hình thức cấp phát mới.
Thứ tư, về hệ thống tiêu chuẩn, định mức chi khi thực hiện luật NSNN mới
hầu như chưa có sự thay đổi nào đáng kể so với trước đây, cộng thêm tỷ lệ trượt giá
do lạm phát qua các năm, làm cho hệ thống này đã lạc hậu nay còn lạc hậu hơn, ảnh
viii
hưởng không nhỏ tới công tác kiểm soát chi của KBNN cũng như công tác chi tiêu
của đơn vị sử dụng NS
Thứ năm, hệ thống kế toán,quyết toán quỹ NSNN vẫn còn nhiều nhược điểm
như về hệ thống tào khoản, chế độ kế toán biên soạn còn nhiều hạn chế, hệ thống
báo cáo còn trùng lắp và chưa đồng bộ.
Thứ sáu, thực trạng công tác kiểm soát chi tài khoản tiền gửi dự toán vẫn còn
nhiều bất cập
2.4.2.2 Đối với công tác chi đầu tư xây dựng cơ bản
Những hạn chế trong công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB như sau:
Thứ nhất: Vốn giải ngân đầu tư chậm vì công tác chuẩn bị của các chủ đầu tư
còn nhiều hạn chế.
Thứ hai: cơ cấu tổ chức, phân cấp kiểm soát chi đầu tư XDCB chưa hợp lý:
Lực lượng cán bộ làm công tác kiểm tra, thanh toán vốn đầu tư còn thiếu cả về số
lượng cũng như chất lượng, đặc biệt là các cán bộ có đủ trình độ để kiểm tra việc áp
dụng định mức, đơn gía.
Thứ ba: Các căn cứ để KBNN thực hiện kiểm tra,kiểm soát vốn đầu tư vẫn còn
chưa được ban hành đầy đủ và đồng bộ, đặc biệt là những định mức đơn giá cho
công tác quy hoạch ngành, chuẩn bị đầu tư nên đã gây ra nhiều khó khăn cho
KBNN trong quá trình kiểm soát thanh toán vốn.

định bị chậm, không đảm bảo được tiến độ thực hiện kế hoạch vốn năm cũng như
kế hoạch khối lượng…
Chương 3
HOÀN THIỆN CƠ CHẾ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI
SỞ GIAO DỊCH KHO BẠC NHÀ NƯỚC
3.1 Chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020
3.1.1 Mục tiêu
3.1.2 Nội dung chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020
Một là: Về công tác quản lý quỹ NSNN:
Hai là: Về công tác quản lý ngân quỹ và nợ chính phủ
Ba là: Về công tác kế toán nhà nước
Bốn là: Về hệ thống thanh toán ngành KBNN
x
Năm là: Về kiểm tra, kiểm soát nội bộ
Sáu là: Về công nghệ thông tin
Bảy là: Để đủ sức triển khai thực hiện các mục tiêu trên, yêu cầu và nhiệm vụ
được nhà nước giao cho KBNN trong giai đoạn tới thì nhiệm vụ xây dựng và phát
triển nguồn nhân lực
3.2 Phương hướng hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua
Sở Giao dịch
3.2.1 Phương hướng hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua
Sở Giao dịch
Xây dựng cơ chế, quy trình quản lý, kiểm soát thanh toán các khoản chi NSNN
qua KBNN phù hợp với thông lệ quốc tế để vận hành hệ thống Tabmis. Tăng cường
cải cách thủ tục hành chính trong công tác KSC,đảm bảo đơn giản rõ ràng minh
bạch về hồ sơ, chứng từ, nội dung kiểm soát Thực hiện kiểm soát chi NSNN theo
chế độ một cửa. Xử lý nhanh những vướng mắc trong quá trình kiểm soát, thanh
toán,báo cáo kịp thời với lãnh đạo kho bạc về những phát sinh vượt quá thẩm quyền
của SGD.
3.2.2 Mục tiêu hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Sở

Việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực, trình độ và phẩm chất cán bộ
KBNN là nhân tố quan trọng nhất nhằm tìm kiếm, sử dụng và phát huy cao năng
lực, phẩm chất có trong mỗi cán bộ. Về yếu tố con người, cần coi trọng những vấn
đề sau: Tiêu chuẩn hóa và chuyên môn hóa đội ngũ cán bộ KBNN; thường xuyên
mở các lớp tập huấn nghiệp vụ dưới nhiều hình thức như đào tạo tập trung, đào tạo
tại chức, bồi dưỡng cập nhật kiến thức mới.
3.3.2 Công tác chi thường xuyên
3.3.2.1 Kiểm soát khâu lập dự toán
3.3.2.2 Hoàn thiện quy trình kiểm soát chi qua Sở Giao dịch
3.3.2.3 Phân bổ nguồn lực để tập trung kiểm soát các khoản chi NSNN có
mức đội rủi ro cao
xii
3.2.2.4 Tăng cường thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt và cấp phát
trực tiếp đến người cung cáp hàng hóa, dịch vụ:
3.2.2.5 Hoàn thiện phương thức cấp phát NSNN
3.2.2.6 Nâng cao quyền hạn của Kho bạc Nhà nước trong việc kiểm soát chi
ngân sách nhà nước
3.3.2 Công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản
3.3.2.1 Hoàn thiện cơ chế cấp phát, kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản
Một là, tăng cường quyền hạn, trách nhiệm của các cơ quan liên quan, đặc biệt
là cấp phê duyệt chủ trương và chủ đầu tư.
Hai là, đơn giản hóa những hồ sơ, thủ tục thanh toán nhằm rút ngắn thời gian
giải ngân vốn đầu tư.
Ba là, tăng cường vai trò chủ động của KBNN trong việc điều hành nguồn vốn
đầu tư.
3.3.2.2 Hoàn thiện nội dung kiểm soát chi
Kiểm soát thanh toán vốn đầu tư qua KBNN là một trong những công việc khá
phức tạp, kết quả của công tác này ảnh hưởng đến uy tín của những cấp thẩm quyền
phê duyệt dự án, dự toán và quyết toán dự án hoàn thành; đồng thời, nó cũng ảnh
hưởng đến quyền lợi của bản thân các chủ đầu tư và nhà thầu,… Vì vậy, quy trình

Vũ THị HƯƠNG GIANG
Công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nớc
tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nớc
Thực trạng, kinh nghiệm và giải pháp
Chuyên ngành: Lịch sử kinh tế
Ngời hớng dẫn khoa học:
pgs.ts lê hùng sơn
Hà nội - 2013
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Mỗi một nền kinh tế đều có những đặc điểm riêng, ảnh hưởng trực tiếp việc
sử dụng công cụ kinh tế – tài chính. Nền kinh tế thị trường với đặc điểm bao trùm là
Nhà nước khước từ sự can thiệp và kiểm soát trực tiếp đối với các hoạt động của
nền kinh tế – xã hội. Trong nền kinh tế thị trường phát triển, Nhà nước đứng ngoài
hoạt động các qui luật kinh tế và điều hành vĩ mô nền kinh tế bằng hệ thống pháp
luật thống nhất, sử dụng triệt để các công cụ kinh tế – tài chính. Ngân sách nhà
nước (NSNN) với cách nhìn nhận mới thì mới đáp ứng được yêu cầu của sự phát
triển kinh tế – xã hội: không tập trung quan liêu mà phải có một cơ chế hoàn chỉnh
khuyến khích sự năng động, sáng tạo của các chủ thể sử dụng nguồn vốn NSNN
thúc đẩy nhanh quá trình cải cách kinh tế, hạn chế những biến động lớn trong cơ
chế thị trường. Quản lý NSNN ở tầm vĩ mô nhưng có sự phân công, phân cấp quản
lý trên cơ sở phân cấp kinh tế và hành chính. Để phù hợp với định hướng đổi mới
của Đảng và Nhà nước đòi hỏi chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan trong lĩnh vực
tài chính – ngân hàng cần phải đổi mới. Do đó nhiệm vụ quản lý quỹ NSNN được
chuyển từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho Bộ Tài chính và thành lập hệ thống
Kho bạc Nhà nước (KBNN) hoạt động từ ngày 01/4/1990. Trải qua chặng đường
hình thành và phát triển trong điều kiện nền kinh tế đất nước còn có nhiều khó
khăn, song hệ thống KBNN đã từng bước củng cố, ổn định kiện toàn và làm tốt
nhiệm vụ của mình. Kho bạc Nhà nước đã trở thành một công cụ đắc lực giúp Nhà
nước trong việc kiểm tra, kiểm soát mọi hoạt động tài chính. Song công việc kiểm

4. Phương pháp nghiên cứu
Từ nhận thức, quan điểm, lý luận về quản lý và kiểm soát chi NSNN nói
chung, hoạt động kiểm soát chi NSNN qua KBNN nói riêng để phân tích, đánh giá
các công tác, tìm ra các giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN qua hệ
thống KBNN trong thời gian tới. Đề tài nghiên cứu sử dụng tổng hợp các phương
pháp điển hình là lịch sử và logic bên cạnh đó còn có các phương pháp như thu thập
tài liệu, số liệu khảo sát thực tế, thống kê so sánh…
2
5. Đóng góp của luận văn
- Hệ thống hóa được những vấn đề mang tính lý luận về ngân sách nhà nước,
kiểm soát chi NSNN.
- Từ việc nghiên cứu thực trạng công tác kiểm soát chi NSNN tại SGD
KBNN, qua đó đánh giá những mặt được và những mặt còn hạn chế trong quá trình
thực hiện kiểm soát chi NSNN.
- Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát chi Ngân sách nhà
nước tại Sở Giao dịch KBNN, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả chi NSNN,
ngăn chặn lãng phí, tham ô.
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu. Nội dung của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Tổng quan về chi ngân sách nhà nước và kiểm soát chi ngân
sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
Chương 2: Thực trạng công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Sở
Giao dịch Kho bạc Nhà nước giai đoạn 2010 đến nay
Chương 3: Hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Sở
Giao dịch Kho bạc Nhà nước
3
Chương 1
TỔNG QUAN VỀ CHI NSNN VÀ KIỂM SOÁT CHI
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
1.1. Những vấn đề chung về chi ngân sách nhà nước