Website: Email : Tel : 0918.775.368
Đối chiếu cấu trúc và phương thức biểu hiện của câu hỏi chính danh trong
tiếng anh và tiếng việt (tiểu loại câu hỏi có đại từ nghi vấn)
Chương I: Cơ sở lý thuyết về câu hỏi và câu hỏi chính danh
Trong học tiếng, dạy tiếng cũng như trong giao tiếp, câu hỏi là một trong
các loại câu được dùng với tần suất cao. Việc nghe, tiếp nhận câu hỏi cũng như
việc cấu tạo câu hỏi, thực hiện hành vi hỏi là những vấn đề mà người học, người
sử dụng ngoại ngữ thường gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt phức tạp trong lĩnh vực
liên ngữ, xuyên ngữ là việc dịch thuật câu hỏi từ tiếng này ra tiếng khác và
ngược lại mà phạm vi trực tiếp ta đang nói đến ở đây là dịch Anh – Việt và Việt
Anh. Do đó việc nghiên cứu đối chiếu câu hỏi Anh – Việt là rất cần thiết hữu
ích. Trong phạm vi bài tiểu luận của mình, chúng tôi chỉ xin đối chiếu về cấu
trúc và phương tiện biểu hiện câu hỏi chính danh trong tiếng Anh và tiếng Việt,
mà cụ thể là đối chiếu cấu trúc và phương thức biểu hiện của câu hỏi có chứa đại
từ nghi vấn – một tiểu loại của câu hỏi chính danh trong tiếng Anh với tiếng
Việt.
I. Vài quan niệm về câu hỏi
Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm câu hỏi, tuy nhiên trong bài
tiểu luận này, chúng tôi chỉ xin đưa ra ba quan niệm của ba nhà ngôn ngữ học
như sau:
1. Quan niệm của Cao Xuân Hạo
Ông cho rằng: “Câu hỏi trong tiếng Việt cũng như nhiều thứ tiếng khác,
ngoài các giá trị hỏi (yêu cầu thông báo) là giá trị tại lời trực tiếp của nó, còn có
thể có 1 hay nhiều giá trị tại lời phái sinh khác như phủ định, khẳng định hay
nghi ngờ. Theo ông, câu hỏi có giá trị đưa một ẩn số, một cái chưa biết trong
mệnh đề. Mỗi câu hỏi còn có giá trị tại lời phát sinh và đây lại chính là công cụ
và mục đích của người hỏi.
Những câu hỏi trong tiếng Việt ngoài đóng góp sắc thái tu từ cho câu nói
còn có rất nhiều các hình thức hỏi khác nhau. Người nghe cảm nhận đó là những

Website: Email : Tel : 0918.775.368


Website: Email : Tel : 0918.775.368
kiểu chúng có thể được hiểu theo nghĩa của một hoạt động cấu trúc của câu hỏi
này, có thể là một cấu trúc trung tâm, một cấu trúc chính, trong đó thành tố nghi
vấn trong câu hỏi có từ hỏi mang chức năng chính xét về bản chất.
Ông mô tả cấu trúc chung của câu hỏi như sau:
Int: X: Extended Predication
(Trong đó: Int: là câu hỏi; Extended Predication: vị ngữ mở rộng )
Trong đó, tác tử ( Operator - / OP / ) nghi vấn, về mặt ngữ nghĩa và ngữ
pháp có thể chuyển hóa thành câu cầu khiến, câu hỏi tu từ hay câu cảm thán…
Ông quan tâm đến khía cạnh kiểu trả lời cho câu hỏi, cần phân biệt rõ câu
trả lời và lời đáp cho mỗi câu hỏi. Ông cho rằng mọi câu hỏi đều có lời đáp là
câu trả lời.
Câu hỏi: Where’s Peter’s office?
(Văn phòng của Peter ở đâu?)
Lời đáp: I don’t know ( Tôi không biết )
I can’t tell you ( Tôi không thể nói cho anh )
That’s none of you business (Không phải việc của anh )
Trả lời: It’s on the second floor ( Trên tầng hai kia )
It’s over there ( ở đằng kia )
Tất cả những câu trả lời đều là lời đáp nhưng không phải lời đáp nào cũng
là câu trả lời.
Câu hỏi là những hành vi lời nói ban đầu điển hình. Và câu trả lời là hành
vi đáp lại cần thiết. Câu hỏi có thể tạo ra môi trường cho bước tiếp theo, và câu
trả lời là thành viên của cặp đi đôi với nhau: hỏi- trả lời.
II. Phân loại câu hỏi
1. Câu hỏi trong tiếng Anh
a) Ngữ pháp truyền thống cho rằng tiếng Anh có ba loại câu hỏi sau:
*Câu hỏi tổng quát ( câu hỏi có/không – Yes/No question ): loại câu hỏi
này đòi hỏi câu trả lời có hoặc không. Khi nói, ngữ điệu lên cao cuối câu hỏi.

nơi chốn và về các mối quan hệ khác.
-Câu hỏi lựa chọn yêu cầu trả lời cho một trong hai thành phần được hỏi.
Câu hỏi đuôi tìm sự đồng tình của người nghe trong câu trả lời. Câu hỏi ở dạng
chuyển lời đã biến thành một thành phần phụ, vẫn bảo lưu được các ý nghĩa

Website: Email : Tel : 0918.775.368
dụng học của nó.
2. Câu hỏi trong Tiếng Việt
Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về việc phân loại câu hỏi trong
Tiếng Việt. Căn cứ vào mục đích phát ngôn quan hệ với sự trả lời, chúng tôi theo
quan điểm chia câu hỏi chính danh làm hai loại chính là:
- Câu hỏi không lựa chọn
- Câu hỏi lựa chọn
a) Câu hỏi không lựa chọn: Các đại từ nghi vấn: ai, thế nào, đi đâu, bao
giờ …là những đại từ chuyên dùng cho loại câu hỏi này. Người nói xác lập nội
dung mệnh đề của câu hỏi trên cơ sở đã dự tính rằng, có một khả năng nào đó để
người nghe thiết lập được câu trả lời. Mục đích phát ngôn của câu hỏi là hướng
tới nhận câu trả lời của người đối thoại. Với những câu hỏi này, câu trả lời luôn
được chỉ ra một cách rõ ràng.
Ví dụ: Ai đang ở ngoài vườn đấy?
Cháu đây, bà ạ.
Anh đi đâu mà giờ mới về?
Anh sang nhà ông Toán.
b) Câu hỏi lựa chọn: “Là kiểu câu hỏi trong đó các khả năng lựa chọn, tức
là các điểm mốc đánh dấu phạm vi dao động bấp bênh trong nhận thức của
người nói, cũng được biểu hiện trên bề mặt câu”. Nói cụ thể hơn, câu hỏi lựa
chọn là câu hỏi mà thông tin chưa biết cần lựa chọn để xác định từ người trả lời.
Câu hỏi lựa chọn gồm có:
*Câu hỏi lựa chọn mang tính chất khẳng định hoặc phủ định: kiểu câu hỏi
này thường có hai vế, một vế khẳng định và một vế phủ định.

được thông tin chưa biết đó. Câu hỏi chính danh là bộ phận chính, bộ phận cốt
lõi của các loại câu hỏi trong mọi ngôn ngữ.
N.Belnap và T.Stil (1981) cho rằng: “ý nghĩa câu hỏi chính danh là cái tập
hợp gồm những câu có thể trả lời nó.”
Câu hỏi chính danh trong tiếng Anh có 3 loại:
- Câu hỏi có đại từ nghi vấn Wh-
- Câu hỏi dạng có/không
- Câu hỏi lựa chọn.