Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Thu thập hai mươi ví dụ thuộc một trong các loại ngữ trực thuộc (NTT).
Phân tích nhận diện các ngữ trực thuộc đó
BÀI LÀM
I/ Các loại ngữ trực thuộc (NTT) tỉnh lược định danh
1. Ngữ trực thuộc định danh (NTT) có liên kiết tỉnh lược hiện diện
a) Kiểu thứ nhất: Chủ ngôn và NTT xây dựng theo cùng kiểu nòng cốt
Ngữ định danh làm NTT là thành phần đồng loại với một danh ngữ tương tự có
trong chủ ngôn
b) Kiểu thứ 2: Chủ ngôn và NTT xây dựng theo kiểu nòng cốt
Danh ngữ làm NTT không có thành phần tương tự trong cấu trúc của chủ ngôn.
c) Kiểu thứ 3: Chủ ngôn và NTT khác kiểu nòng cốt
Danh ngừ làm NTT không có thành phần tương tự trong cấu trúc của chủ ngôn.
2.Ngữ trực thuộc định danh có liên kết tỉnh lược gián tiếp
a) Ngữ trực thuộc định danh có liên kết tỉnh lược gián tiếp dựa vào phép lặp từ
vựng mở rộng
b) Ngữ trực thuộc định danh có liên kết tỉnh lược gián tiếp dựa vào phép thế
+)Thế đại từ
+)Thế đồng nghĩa
c) Ngữ trực thuộc định danh có liên kết tỉnh lược gián tiếp dựa vào phép liên
tưởng
3. Ngữ trực thuộc định danh (NTT) có liên kiết tỉnh lược khiếm diện
a) có một loại cấu trúc nòng cốt chuyên dùng cho việc đưa đối tượng mới vào
văn bản xuất phát từ một bối cảnh (thời gian, không gian). NTT định danh liên
kết tỉnh lược khiếm diện được dùng để đưa chính thông tin bối cảnh vào văn bản.
b) NTT định danh liên kết tỉnh lược khiếm diện được dùng để đưa chủ đề trừu
tượng vào văn bản.
II/ Các ví dụ
Ví dụ 1
Có mấy đôi mắt chết đang trừng trừng nhìn nàng từ những chiếc khung chân
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368

- Tuy nhiên, dựa vào phép liên tưởng: Thuyền rời bờ - Hoàng hôn tháng sáu rải
những tia lửa ấm xuống làn nước xanh thẳm, những con thiên nga đang rộng
cánh bơi theo sau thuyền. Ta vẫn có thể khôi phục một cách tương đối các thành
phần tỉnh lược
Ví dụ: Lúc đó, khi đó , lúc bấy giờ… hoàng hôn tháng sáu….
Ví dụ 4
Hắn đoán đúng. Đúng là ta muốn có nàng
(Hữu Dũng dịch Con hủi_Helena Mixiszek).
- NTT định danh có liên kết tỉnh lược gián tiếp dựa vào phép lặp từ vựng mở
rộng
- Từ “Đúng” ở câu sau bổ sung thông tin, tạo lượng thông tin mới cho câu
trước đó. Quan hệ ngữ nghĩa giữa chủ tố của phép lặp và NTT là quan hệ
đồng nhất, ta có thể kkhôi phục tỉnh lược như sau:
Hắn đoán đúng đó là ta muốn có nàng.
Ví dụ 5
Người ta định giết Mực đã lâu rồi. Mực là con già hơn trong hai con chó của
nhà.
(Nam Cao, cái chết của con Mực)
- NTT định danh có liên kết tỉnh lược gián tiếp dựa vào phép lặp từ vựng mở
rộng
- Từ “Mực” ở câu sau bổ sung thông tin, tạo lượng thông tin mới cho câu
trước đó. Quan hệ ngữ nghĩa giữa chủ tố của phép lặp và NTT là quan hệ
đồng nhất, ta có thể kkhôi phục tỉnh lược như sau: Đó là con chó già hơn
trong hai con chó của nhà.
Ví dụ 6
Bây giờ Du đã về rồi. Chiều hôm qua con người phóng đãng ấy đã khệ nệ xách
vali rất nặng bước vào sân, miệng mỉm cười và mặt đỏ.
(Nam Cao, cái chết của con Mực)
Ví dụ 7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368

“Tăm tối đó là con ta đã chết mà không được hồi sinh”.
Ví dụ 10 Sự đợi chờ bứt rứt một nỗi đau phải đến. Của con rộng đón ngày
biến thành ngài. Của con ve sắp trút lần da cứng để non trẻ lại.
(Nam Cao, Giờ lột xác)
- NTT định danh có liên kết tỉnh lược hiện diện
+) Thuộc kiểu thứ nhất: Chủ ngôn và NTT xây dựng theo cùng kiểu nòng cốt:
Sự đợi chờ bứt rứt/ một nỗi đau /phải đến. Ø / Của con rộng /đón ngày biến
Tr C V Tr C V
thành ngài. Ø/ Của con ve /sắp trút lần da cứng để non trẻ lại.
Tr C V
+) Danh ngữ làm NTT là thành phần đồng loại với một danh ngữ tương tự có
trong chủ ngôn. Trong ví dụ này NTT định danh của con rộng đón ngày biến
thành ngài. Của con ve sắp trút lần da cứng để non trẻ lại là thành phần đồng
loại với danh ngữ sự đợi chờ bứt rứt trong chủ ngôn.
- Khôi phục câu như sau: Sự đợi chờ bứt rứt một nỗi đau phải đến. Sự đợi chờ
bứt rứt của con rộng đón ngày biến thành ngài. Sự đợi chờ bứt rứt của con ve
sắp trút lần da cứng để non trẻ lại.
Ví dụ 11
Vừa mới sáng. Trời xanh và dịu như ngày mới có trời.
(Nam Cao, Giờ lột xác)
- NTT định danh có liên kết tỉnh lược gián tiếp dựa vào phép liên tưởng
- Đây là kiểu liên tưởng đặc trưng mà dấu hiện nằm ở chủ ngôn, còn sự vật
thể hiện bằng NTT
- Khôi phục: Đó là khi trời xanh và dịu như ngày mới có trời
Ví dụ 12
Người nhẹ nhõm như vừa tắm xong, thay một cái áo mỏng thênh thang. Một
nụ cười tự nhiên nở trên môi.
(Nam Cao, Giờ lột xác)