Liờn h: Nguyn Vn Hựng T:0946734736; Mail: [email protected]
Trang
1
Sở giáo dục & đào tạo thanh hóa
Trờn g THpt bá thớc 3
Sáng kiến kinh nghiệm
Tên đề tài
HNG DN HC SINH LP 12 SON BI MễN VN
TRNG THPT B THC 3

Ngời thực hiện : Lê thị cúc
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trờng THPT Bá Thớc 3
SKKN thuộc lĩnh vực: Ngữ Văn
Năm học 2011 - 2012
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 12 SOẠN BÀI MÔN VĂN Ở
TRƯỜNG THPT BÁ THƯỚC 3
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Môn văn là một trong những môn học chính trong trường THPT.
§ặc biệt với khối lớp 12, môn học này có ảnh huơởng nhiều đến việc học
sinh đậu hoặc trượt trong thi tốt nghiệp hoặc đại học.
Với mục đích nâng cao chất lượng học của học sinh ë bộ môn này, có
nhiều bài viết , nhiều kinh nghiệm đã được phổ biến giúp cho giáo viên và
học sinh trong quá trình dạy và học. Riêng tôi, từ kinh nghiệm giảng dạy bộ
môn, từ thực tế học văn của học sinh trường miền núi, tôi nhận thấy khâu
soạn, chuẩn bị bài là vấn đề then chốt quyết định hiệu quả tiếp thu bài mới
của học sinh. Muốn cho việc dạy và học văn đạt kết quả, phải chú ý ngay từ
việc soạn bài của người học.Đó là lí do khiến tôi chọn đề tài này.
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Tìm hiểu thực trạng của vấn đề

cho thy rừ hiu qu ca vic c v son bi trc khi tip thu bi mi.
Hc sinh tip thu mt cỏch ch ng . Hn th hc sinh tham gia bn lun
i thoi vi ngi dy v những vn t ra trong tỏc phm khin cho
gi hc sụi ni, to hng thu cho c ngi dy v ngi hc. T ú khong
cỏch gia giỏo viờn v hc sinh, gia hc sinh v tỏc phm c rỳt ngn
li, thụng ip m nh vn mun truyền ti n vi hc sinh mt cỏch d
dng hn.
Tôi đã có dịp dự giờ văn ở trờng Đào Duy Từ và trờng chuyên Lam
Sơn thấy : Học sinh làm việc thật sự trong tiết học, các em nghe giảng và
sôi nổi xây dựng bài. Khi trao đổi rút kinh nghiệm đợc biết học sinh của họ
có đầy đủ các loại tài kiệu tham khảo cho môn học, và cái chính là yêu cầu
cao về sự chuẩn bị cho bài mới
Nu nh khụng son bi, khụng cú s chun b bi cho bi mi thỡ
vic tip thu bi hon ton th ng, hc sinh mi nghe tip xỳc ln u
Trang
3
Liờn h: Nguyn Vn Hựng T:0946734736; Mail: [email protected]
vi ni dung bi hc khi n lp, ch trong khong thi gian ngn(40 45
phỳt) khụng hc sinh cú th tip thu nhng kin thc ca bi hc.
Mt khỏc, trong chng trỡnh b mụn vn, cú nhng tit ging vn vi
nhng tỏc phm di, nu hc sinh khụng c v son nh n lp phi
c tỏc phm thỡ mt ht c thi gian ging v phõn tớch tỏc phm. iu
ỏng bun l tỡnh trng ny ang tn ti cỏc trng min nỳi trong ú cú
hc sinh trng THPT Bỏ Thc 3. Học sinh đến lớp học đa số chỉ mang
theo sách giáo khoa và một cuốn vở mỏng để ghi, không có vở soạn cũng
không dọc trớc tác phẩm ở nhà. Thực trạng này do nhiều nguyên nhân :
Một phần do hoàn cảnh sống của học sinh vùng sâu xa này còn nhiều khó
khăn, học sinh một buổi đi học, một buổi về nhà phụ giúp bố mẹ, tối về đã
mệt lại không có phong trào học nên dễ sinh tâm lí chán nản buông xuôi.
Khi đến lớp giáo viên không yêu cầu cao, chỉ nhắc qua loa chiếu lệ, miễn

,tiết giảng sẽ đạt hiệu quả cao hơn
b. Những biện pháp để thúc đẩy việc đọc và soạn bài ở nhà.
b1 Học sinh phải có đầy đủ sách vở: vở ghi, vở soan, sách giáo
khoa, sách “để học tốt” môn văn.
Đây là yêu cầu tối thiểu, cần phải có. Yêu cầu tương đối đơn giản
nhưng thực tế học sinh trường Bá Thước 3 vẫn không có đủ loại sách vở
trên nếu nhà trường không có sách cho mượn, không có vở để cấp.
Vào đầu năn học, giáo viên bộ môn phải quán triệt học sinh chuẩn bị
các loại sách vở này. Giáo viên phải kiểm tra thường xuyên, nhất là sách
giáo khoa. Sách cho mượn nhưng các em củng không mượn đủ, họăc là để
mất, làm rách không có sách để soạn bài.
b2. Giáo viên tuyên truyền, phân tích cho học sinh thấy râ lợi ích, sự
cần thiết của việc soạn bài trước khi đến lớp. Cho học sinh hiểu được đây là
yêu cầu bắt buộc đối với người học văn.
Trong quá trình giảng dạy, giáo viên phải hướng dẫn học sinh cách
soạn bài
- Đọc trước tác phẩm:
Đây là khâu quan trọng nhất của quá trình soạn bài. Đọc không phải
chỉ là hành động nhận thức nội dung, ý tưởng từ văn bản mà còn là hoạt
Trang
5
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
động trực quan sinh động giàu cảm xúc, có tính trực giác. Đọc còn là hành
động mang tính chất tâm lý.
Với học sinh đọc tác phẩm văn chương là bước đầu phát hiện các lớp
cấu trúc tồn tại trong tác phẩm. Trước hết là cấu trúc ngôn ngữ, tiếp đến là
cấu trúc hình tượng thẩm mỹ, sau nữa là cấu trúc ý nghĩa.
Trong cấu trúc ngôn ngưc học sinh được tìm hiểu để nắm bắt các
loại thông tin: Thông tin hiện thực đời sống và thông tin thẩm mỹ.
Thông tin hiện thực là bức tranh đời sống vừa quen vừa lạ, học sinh

Với tuỳ bút Ngời lái đò sông Đà học sinh phai hiểu dợc phong
cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân: Tài hoa, uyên bác và lối chơi ngông
bằng văn chơng, phi ọc trớc tác phẩm nhiều lần thì khi giáo viên phân
tích học sinh mới có thể cảm nhận đợc nghệ thuật miêu tả dòng sông và
chân dung ngời lái đò của Nguyễn Tuân
Cú nhng tỏc phm vn hc cú s trang di, s khụng thi gian
c lp, nu hc sinh khụng nm c tỏc phm trc thỡ giỏo viờn cú c
gng ging n õu tit ging cng kộm hiu qu. Ví dụ khi dạy bài Số
phận con ngời của Solokhop, học sinh phải đọc trớc và tóm tắt đợc tác
phẩm. Vào giờ học, giáo viên yêu cầu học sinh trình bày phần tóm tắt tác
phẩm, ngời dạy chỉ cần bổ sung thêm cho hoàn chỉnh sau đó dành thời gian
để khai thác tác phẩm đợc sâu hơn
Sau khi c v nm c tinh thn chung ca tỏc phm, hc sinh
da vo phn "Hng dn hc bi" khai thỏc tỏc phm v tr li ngn
gn vo v son theo nhng cõu hi nh hng.
Vớ d: Son bi Vit bc, hc sinh phi chun b nhng thụng tin
nh: Hon cnh sỏng tỏc? Sc thỏi tõm trng? Li i ỏp ca nhõn vt ch
tỡnh trong on trớch? V p ca cnh v ngi Vit Bc hin lờn qua hoi
nim ca nh th? Khung cnh ca vit Bc trong chin u? Vai trũ ca
Vit Bc trong cỏch mng v khỏng chin c T Hu phỏc ho ra sao?
Nhn xột v hỡnh thc ngh thut trong on trớch.
Son t nc ca Nguyn Khoa im, hc sinh chun b nhng
thụng tin tr li vo v son nh: B cc on trớch? Cm nhn, lý gii
Trang
7
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
về đất nước của Nguyễn Khoa Điềm trong phần một và phần hai đoạn thơ?
Những đặc sắc nghệ thuật?
Dù mới chỉ hiểu vỡ vạc phần nào nhưng khi đã có tâm thế chuẩn bị
theo những định hướng đó thì khi đến lớp nghe giảng học sinh sẽ nhanh

khi mới chuyển vào trường vùng sâu, xa này, dù đã chuẩn bị tâm lý tôi vẫn
còn bị lúng túng trước đối tượng học sinh: 100% học sinh là con em dân
tộc. Các em cần sự nhẹ nhàng, tâm lý. Trong giảng dạy giáo viên cố gắng
đơn giản và cụ thể hoá kiến thức, chọn cách truyền đạt dễ hiểu nhất. Trong
cuộc sống sinh hoạt cần tế nhị và tôn trọng các em. Tôi nghĩ chất lượng của
giờ dạy còng như lời khuyên của giáo viên sẻ đạt hiệu quả cao hơn nếu tạo
được sự cảm thông, độ tin tưởng của học sinh.
b6. Một năng lực cần có nữa của người dạy là: phải làm chủ được
kiến thức của bài, làm chủ được tiết dạy. Xác định được kiến thức trọng
tâm cần truyền tải, cố gắng chọn được cách diễn đạt đơn giản, dÔ hiểu nhất.
Trong thực tế giảng dạy và qua những thông tin phản hồi từ học sinh: Có
những tiết thầy cô giảng trôi chảy gợi cảm nhưng tiết học qua đi mà lượng
kiến thức đọng lại ở học sinh rất ít. Chính vì vậy giáo viên cần định hướng
trọng tâm của bài ngay từđầu tiết dạy. Quá trình dạy phải bám vào định
hướng của bài qua những câu hỏi trong phần hướng dẫn học bài. đó chính
là phần kiến thức học sinh đã có sự chuẩn bị từ nhà và đượpc thể hiện trong
vở soạn. Đặc biệt phải biết cách khơi gợi để kích thích tính tự giác, chủ
động của học sinh, tạo được hứng thú để học sinh tham gia xây dựng bài.
Có như vậy học sinh mới thấy được lợi ích của việc soạn bài và giờ dạy có
hiệu quả hơn rất nhiều.
4. Bảng so sánh chất lượng bộ môn trước và sau khi áp dụng các
phương pháp hướng dẫn học sinh đọc và soạn bài ở nhà.
a. Chất lượng học sinh các lớp dạy trước khi hướng dẫn học sinh
soạn bài
Trang
9
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
Lớp Sĩ số Giỏi Khá Trung bình Yếu
SL % SL % SL % SL %
12a1 43 0 0 10 24 25 57 8 19

Thiết kế 2:chọn lớp 12A1 ( có 43 học sinh )
Ở lớp này phong trào học có vẻ đều hơn ở các lớp khác. Tuy nhiên
việc soạn bài vẩn mang tính chất đối phó, soạn chiếu lệ. Các tiết học văn
thường lớp này rất trầm, ít phát biểu ý kiến xây dựng bài. Tôi đã trao đổi
tình hình này với GVCN lớp này, nhờ GVCN tác động. Còn với lớp tôi
phân tích cho các em hiểu mức độ yêu cầu của chương trình môn văn khối
12, nặng hơn rất nhiều so với mức độ yêu cầu môn văn khối 10 và khối 11.
Tôi quy định cho 2 tuần các em chuẩn bị đầy đủ các điều kiện như SGK,
sách tham khảo vở ghi, vở soạn. Sau 2 tuần kiểm tra đầy đủ các loại trên
tôi hướng dẫn các em cách soạn, cách tóm tắt tác phẩm. Những tiết sau tôi
thường xuyên kiểm tra vở soạn, , yêu cầu các em nêu những nét chính về
tác giả, tác phẩm hoặc tóm tắt tác phẩm, em nào trả lời tốt khuyến khích
bằng điểm tốt ngay. Cứ như vậy, các giờ học sôi nổi hơn, việc chuẩn bị bài
trở thành nề nếp thường xuyên. Chất lượng các giờ học được nâng cao hẳn
lên. Có những phần học sinh tự học trong SGK ( ví dụ phần giới thiệu tác
giả, tác phẩm) giáo viên có điều kiện thời gian đi sâu phân tích kỹ hơn phần
kiến thức trọng tâm của bài và có thời gian để ôn tập luyện đề nhiều hơn.
Thiết kế 3: chọn lớp 12A2
Là một trong những lớp có nề nếp. Ngay từ đầu năm tôi đã yêu cầu
đối với lớp: soạn bài trước khi đến lớp ,em nào không soạn bài thì không
học giờ văn! lớp này soạn bài, học bài tương đối đều, và cũng là lớp có tinh
thần xây dựng bài rất sôi nổi. Thường thì cứ học tiết trước, tôi dặn soạn bài
tiết sau. Có một hôm dạy thay môn văn vào tiết của môn GDCD do cô giáo
ốm, đó là bài các em chưa được dặn soạn, tiết học hôm đó hiệu quả kém
hẳn, do đến lớp mới tiếp xúc với bài mới, học sinh có phần lúng túng, giáo
viên dạy phải dành thời gian đi tuần tự các phần, tiến độ giảng chậm lại,
trọng tâm của bài không được đi sâu như mong muốn. Đó là lần kiểm
Trang
11
Liờn h: Nguyn Vn Hựng T:0946734736; Mail: [email protected]

Mun duy trỡ c n np ny, giỏo viờn phi kiờn trỡ v cng quyt. mt
khỏc phi thõn thin v sỏt sao, gn gi hc sinh. Tụi tin rng duy trỡ c
n np ny, cng vi nhit tỡnh ging dy ca ngi thy cht lng b
mụn vn ngy c ci thin hn trng ta.
Trang
12
Liờn h: Nguyn Vn Hựng T:0946734736; Mail: [email protected]
Để duy trì và thúc đẩy nề nếp soạn bài của học sinh, để nâng cao
chất lợng của bộ môn, về phía nhà trờng cần có yêu cầu cao đối với tổ bộ
môn và tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh để có thể mợn đầy đủ sách giáo
khoa và các loại sách vở cần thiết. Về phía tổ chuyên môn, cần tổ chức hội
thảo rút kinh nghiệm để thực hiện đồng bộ nề nếp soạn và chuẩn bị bài ở tất
cả các khối lớp
Trờn õy l vi suy ngh v kim nghim v mt trong nhng iu
kin hc sinh hc tt mụn vn.chc chn cũn nhiu thiu sút, rt mong
cỏc bn ng nghip gúp ý xõy dng.

I, Đặt vấn đề
II. Giải quyết vấn đề
1.Tìm hiểu thực trạng vấn đề
2. Tìm các giải pháp thay thế
3. Xác định vấn đề nghiên cứu
4. Lựa chon thiết kế
- Thiết kế 1
- Thiết kế 2
- Thiết kế 3
- Thiết kế 4
III. Kết thúc vấn đề
Trang
13