Ngày nay, vấn đề tham nhũng đất không còn là một vấn đề hiếm, nó trở thành
một vấn đề nhức nhối vì sự phổ biến của nó. Việc những chính quyền địa phương
lợi dụng quyền lực cũng như sự kém hiểu biết của người dân đã cố ý vi phạm pháp
luật thẩm quyền để hưởng lợi. Để cụ thể điều đó, mời các bạn cùng tôi phân tích
tình huống sau:
Gia đình ông Toán sử dụng mảnh đất ở 290m2 từ năm 2003. Diện tích đất này, gia đình
ông Toán đã đóng thuế sử dụng đất cho nhà nước từ quý 4 năm 2003 đến năm 2006. Tháng 8
năm 2007, gia đình ông Toán bị chính quyền địa phương ra quyết định thu hồi diện tích đất
này. Gia đình ông khiếu nại từ đó đến nay nhưng không nhận được sự trả lời thỏa đáng từ
phía chính quyền địa phương. Họ nói: “ Đây là dự án chung không giải quyết một trường hợp
cá nhân gia đình ông”. Trong khi đó lại tiếp tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho
các hộ khác.
Để giải quyết tình huống này chúng ta cùng phân tích các vấn đề sau qua đó
tìm ra cách thức sử lí vụ việc cho thoả đáng.
1. Việc làm của chính quyền địa phương trong vấn đề này
1.1 Việc làm của chính quyền địa phương trong trường hợp này là Sai
Gia đình ông Toán sử dụng mảnh đất ở từ năm 2003, gia đình ông Toán đã đóng
thuế sử dụng đất cho nhà nước từ quý 4 năm 2003 đến năm 2006. Gia đình ông
Toán bị chính quyền địa phương ra quyết định thu hồi diện tích đất này vào tháng 8
năm 2007 và không được giải quyết khiếu nại, việc làm của chính quyền địa phương
là hoàn toàn không đúng.
1.2. Chính quyền địa phương này sai vì
1.2.1 Sai về thẩm quyền quyết định thu hồi
Chính quyền địa phương không thể tự thu hồi đất nếu không có quyết định từ
cấp trên.
Theo quy định tại Điều 44 Luật đất đai 2003:
“1. Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định thu hồi
đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức,
cá nhân nước ngoài, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.
2. Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh quyết định thu hồi
đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước

lời ở đây chi là dự án chung chung, không có giấy tờ chứng minh, cũng không thông
báo về phương án bồi thường, tái định cư,....Hơn nữa, việc trả lời này không có văn
bản pháp lý cụ thể. Trong khi đó chính quyền địa phương đó lại tiếp tục cấp
GCNQSDĐ cho các hộ khác, như vậy là vô lý bởi nếu đã là dự án chung thì không
thể chỉ mình gia đình ông Toán bị thu hồi đất.
Thứ hai, Ta sẽ đi tìm hiểu đối với diện tích đất ở 290 m
2
, gia đình ông Toán đã
sử dụng từ năm 2003 có thuộc quyền sử dụng hợp pháp của gia đình ông hay
không?
Theo đề ra, gia đình ông Toán sử dụng một mảnh đất ở 290 m
2
từ năm 2003.
Diện tích đất này, gia đình ông Toán đã đóng thuế sử dụng đất cho nhà nước từ quý
4 năm 2003 đến năm 2006. Tháng 8 năm 2007, gia đình ông Toán bị chính quyền
địa phương ra quyết định thu hồi diện tích đất này.
2
Gia đình ông Toán sử dụng mảnh đất ở 290m
2
từ năm 2003 và diện tích đất này
gia đình ông đã đóng thuế sử dụng đất cho Nhà nước từ quý 4 năm 2003 đến năm
2006, gia đình ông đã chấp hành nghiêm túc việc đóng thuế sử dụng đất cho Nhà
nước từ quý 4/2003 phù hợp với khoảng thời gian bắt đầu có hiệu lực 1/10/1992 của
Pháp lệnh thuế nhà đất năm 1992.
Đồng thời tại điểm a và điểm e khoản 2 Điều 3 Nghị định số 84/2007/NĐ-CP
ngày 25/5/2007 quy định “Việc xác định thời điểm bắt đầu sử dụng đất ổn định
được căn cứ vào ngày tháng năm sử dụng và mục đích sử dụng đất ghi trên một
trong các giấy tờ sau:
a. Biên lai nộp thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế nhà đất
e. Giấy tờ về đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú dài hạn tại nhà ở gắn với đất ở.”

cáo hoặc hạ bậc lương; tái phạm do thiếu trách nhiệm thì bị cảnh cáo hoặc hạ ngạch;
cố ý thì bị hạ ngạch hoặc cách chức; tái phạm do cố ý thì bị buộc thôi việc”.
Thấy rõ, cần phải cảnh cáo chính quyền này với các biện pháp kỉ luật, hạ lương,
hạ chức .. đến các biên pháp buộc thôi việc phạt tiền, cần phải tiến hành nhanh và
quyết định nghiêm minh với các địa phương, cá nhân vi phạm đó.
2.2 Sai phạm về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Khi không công bố hoặc công bố chậm sử dụng đất, kế hoạch sử đụng đất chi
tiết thì theo điểm a, khoản 2, Điều 170 của NĐ 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004
cũng sẽ bị khiển trách; tái phạm do thiếu trách nhiệm thì bị cảnh cáo; cố ý thì bị hạ
bậc lương; tái phạm do cố ý thì bị hạ ngạch hoặc cách chức.
2.3 Vi phạm pháp luật về đất đai
Căn cứ điều 141 Luật đất đai 2003 và khoản 2 Điều 2 NĐ 105/2009/NĐ-CP
ngày 11/1/2009 qui định: “Cán bộ, công chức trong khi thi hành công vụ có hành vi
vi phạm pháp luật về đất đai sẽ bị xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật về cán
bộ, công chức và Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của
Chính phủ về thi hành Luật đất đai; trường hợp hành vi có dấu hiệu cấu thành tội
phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật”.
Khoản 1, Điều 144 Luật đất đai năm 2003 cũng quy định cụ thể về xử lý trách
nhiệm của thủ trưởng, công chức, viên chức, thuộc cơ quan quản lý đất đai các cấp,
cán bộ địa chính xã, phường, thị trấn, trong việc vi phạm trình tự thực hiện các thủ
tục hành chính: “1, Tổ chức, cá nhân khi phát hiện công chức, viên chức... thì gửi
kiến nghị đến Chủ tịch UBND cùng cấp.”
Các vi phạm tương tự như thế này, quả thực nay nhiều “như cơm bữa” ở các địa
phương trên cả nước nhất là những vùng ít chịu sự quản lí của các cơ quan cấp cơ
sở, những vùng xa… Cần có những biện pháp xác đáng, cụ thể không để cho các địa
phương khác thừa cơ vi phạm theo.
3, Tư vấn cho ông Toán để ông có thể tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp
của mình trước pháp luật.
3.1 Chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp
4

người khác có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan (khoản 2 Điều 162 Nghị
định181/2004/NĐ-CP).
Trường hợp ông Toán vẫn không đồng ý với quyết định giải quyết của chủ tịch
UBND huyện, thì trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải
quyết khiếu nại lần đầu, ông Toán có quyền khởi kiện tại TAND hoặc tiếp tục khiếu
nại đến Chủ tịch UBND tỉnh (khoản 2 Điều 138 Luật Đất đai 2003). Trong trường
5