Một số dạng toán về luỹ thừa
trong chơng trình toán 6

I- lý thuyết:
Dựa vào một số kiến thức sau:
1) Định nghĩa luỹ thừa.
2) Các phép tính về luỹ thừa
3) Chữ số tận cùng của một luỹ thừa.
4) Khi nào thì hai luỹ thừa bằng nhau ?
5) Tính chất của đẳng thức, bất đẳng thức.
6) Tính chất chia hết.
7) Tính chất của những dãy toán có quy luật.
8) Hệ thống ghi số.
II- Bài tập:
1. Viết biểu thức dới dạng một luỹ thừa:
a) Phân tích các cơ số ra thừa số nguyên tố.
Bài 1: Viết biểu thức sau dới dạng một luỹ thừa ( bằng nhiều cách nếu có).
a) 4
10
. 8
15
b) 8
2
. 25
3
Bài giải:
a) 4
10
. 8
15
= (2

4
10
. 8
15
= 2
65
4
10
. 8
15
= 32
13
4
10
. 8
15
= 8192
5
b) 8
2
. 25
3
= (2
3
)
2
. (5
2
)
3

2
. 25
3
= 100
3
8
2
. 25
3
= 1000
2
b) Nhóm các thừa số một cách thích hợp.
Bài 2 Viết biểu thức sau dới dạng một luỹ thừa.
( 2a
3
x
2
y) . ( 8a
2
x
3
y
4
) . ( 16a
3
x
3
y
3
)

) . (y.y
4
.y
3
)
= 2
8
.a
8
. x
8
. y
8
= (2axy)
8
Bài 3: Chứng tỏ rằng mỗi tổng ( hiệu) sau đây là một số chính phơng.
a) 3
2
+ 4
2
b) 13
2
-5
2
c) 1
3
+ 2
3
+ 3
3

N)
n
XO
=
YO
(n N *)
n
X1
=
1Y

n
X 5
=
5Y
(n N *)
1
66 YX =
(n N *)
Bài 1: Tìm chữ số tận cùng của các luỹ thừa sau:
a) 4
2k
; 4
2k + 1
.
b) 9
2k
;

9

2k + 1
=
9

Bài 2: Tìm chữ số tận cùng của các luỹ thừa sau.
a) 2
2005
; 3
2006
b) 7
2007
; 8
2007

Bài giải:
a) Ta có: 2
2005
= (2
4
)
501
. 2 =
2 2.6
501
=

3
2006
= (3
4

= (
)6
501
. 2 =
2
3. Tính giá trị biểu thức:
a) Tính theo quy tắc thực hiện phép tính:
Bài 1: Tính giá trị biểu thức sau.
3
3
. 9 - 3
4
. 3 + 5
8
. 5
0
- 5
12
: 25
2

Bài giải:
3
3
. 9 - 3
4
. 3 + 5
8
. 5
0

- 10
6
) : 5
6
= ( 25: 5 )
6
+ ( 15 : 5)
6
- (10:5)
6
= 5
6
+ 3
6
- 2
6
= 15625 + 729 - 64 = 16290
B = 9 ! -8 ! - 7! .8
2
= 8 ! ( 9-1) - 8 ! 8
= 8 ! . 8 - 8! .8 = 0
c) Biểu thức có tính quy luật.
Bài 1: Tính tổng.
A = 1 + 2 + 2
2
+ + 2
100
B = 3 - 3
2
+ 3

- 3
3
- 3
100
=> 3B = 3
2
- 3
3
+ 3
4
- 3
101
B + 3B = (3 - 3
3
+ 3
3
) - 3
100
) + ( 3
2
- 2
3
+3
4
- - 3
101
)
4B = 3 - 3
101
Vậy B = ( 3- 3

4
+ + 5
202
25 A - A = 5
202
- 1
VËy A = ( 5
202
-1) : 24
b) T¬ng tù B =
17
17
3
304
+
+
Bµi 3: TÝnh
A =
7
1
+
2
7
1
+
3
7
1
+ +
100

+ +
100
7
1
7A = 1 +
7
1
+
2
7
1
+ +
99
7
1
=> 7A - A = 1 -
100
7
1
A =






−
100
7
1

200
5
4
B =






+−
200
5
4
4
: 6
Bµi 3: TÝnh
A =
125 252525
125 252525
2262830
4202428
+++++
+++++

Bµi gi¶i:
BiÕn ®æi mÉu sè ta cã:
25
30
+ 25

28
+ 25
26
+ 25
22
+ + 1)
= (25
28
+ 25
24
+ 25
20
+ +1) . (1 + 25
2
)
VËy A =
2
251
1
+
=
626
1
d) Sö dông hÖ thèng ghi sæ - c¬ sè g.
Bµi 1: TÝnh
A = 6 10
7
+ 5.10
5
+ 4.10

+ 2.10 + 0.10
0
= 60504020
B = 12.10
8
+ 17 .10
7
+ 5.10
4
+ 3
= (10+2) .10
8
+ ( 10 +7).10
7
+5.10
4
+ 3
= 10
9
+ 2.10
8
+ 10
8
+ 7.10
7
+ 5.10
4
+ 3
= 10
9

Bài giải:
a) 4
x
= 2
x + 1
(2
2
)
x
= 2
x + 1
2
2x
= 2
x+ 1
2x = x +1
2x- x = 1
x = 1
b) 16 = ( x -1)
4
2
4
= (x -1)
4
2= x - 1
x = 2+1
x = 3
Bài 2: Tìm x

N biết

x.( x
9
- 1) = 0
Ta có: x = 0 hoặc x
9
-1 =0
Mà x
9
-1 = 0
x
9
= 1
9
x = 1
Vậy x = 0 hoặc x =1
c) (2x -15)
5
= ( 2x -15)
3
Vì hai luỹ thừa bằng nhau, có cơ số bằng nhau, số mũ khác nhau ( 0)
Suy ra 2x - 15 = 0 hoặc 2x - 15 = 1
+ Nếu 2x - 15 = 0
x = 15 : 2

N ( loại)
+ Nếu 2x - 15 = 1
2x = 15 + 1
x = 8
d) Ta có x
2

4
x
{
0; 1 ; 2
}
Dựa vào bài tập SGK lớp 6
Bài 4: Tìm x N biết
a) 1
3
+ 2
3
+ 3
3
+ + 10
3
= ( x +1)
2
b) 1 + 3 + 5 + + 99 = (x -2)
2
Bài giải:
a) 1
3
+ 2
3
+ 3
3
+ + 10
3
= (x +1)
2

2
50 = x -2
x = 50 + 2
x = 52
( Ta có: 1 + 3 + 5+ + ( 2
n+1
) = n
2
)
Bài 5: Tìm 1 cặp x ; y N thoả mãn
7
3
= x
2
- y
2
Ta thấy: 7
3
= x
2
- y
2
( 1
3
+ 2
3
+ 3
3
+ +7
3

b) Sử dụng chữ số tận cùng của một luỹ thừa.
Bài 1: Tìm x ; y N
*
biết.
x
2
= 1 ! + 2 ! + 3 ! + + y!
Bài giải:
Ta thấy x
2
là một số chính phơng
Có chữ số tận cùng là 1 trong các chữ số 0 ; 1 ; 4 ; 5 ; 6 ; 9
Mà:
+ Nếu y = 1
Ta có x = 1 ! = 1
2
( TM)
+ Nếu y = 2
Ta có: x
2
= 1 ! + 2! = 3 ( Loại)
+ Nếu y = 3
Ta có: x
2
= 1 ! + 2 ! + 3 ! = 9 = 3
2
( TM)
x = 3
+ Nếu y = 4
Ta có: x

2
2x chữ số 1 x chữ số 7 mà
34
4
Suy ra A không phải là số chính phơng ( loại)
Vậy x = 1
c) Dùng tính chất chia hết
Bài 1: Tìm x; y N biết:
35
x
+ 9 = 2. 5
y
*)Nếu x = 0 ta có:
35
0
+ 9 = 2.5
y

10 = 2.5
y

5
y
= 5
y =1
*) Nếu x >0
+ Nếu y = 0 ta có: 35
x
+ 9 = 2.5
0

2
+ 0 + b) = 105
(5b + 1) . ( b + 1) = 105
Suy ra 5b + 1 ; b + 1 Ư (105) mà ( 5b + 1) 5 d 1
Ta đợc 5b + 1 = 21
b = 4 ( TM)
* Nếu a 0
Ta thấy ( 2a + 5b + 1) . ( 2

a

+ a
2
+ a + b) = 105
Là lẻ
Suy ra 2a + 5b + 1 và 2

a

+ a
2
+ a + b đều lẽ (*)
+ Nếu a chẵn ( a 0 ) và 2

a

+ a
2
+a + b lẻ
Suy ra b lẻ.Ta có: 2a + 5b + 1 chẵn ( vô lý)

200
và 2
300
Bài giải:
a) Ta có: 9
5
= (3
2
)
5
= 3
10
27
3
= (3
3
)
3
= 3
9
Vì 3
10
> 3
9
nên 9
5
> 27
3
b) Ta có: 3
200

11
< 32
11
= (2
5
)
11
= 2
55
(1)
17
14
> 16
14 =
(2
4
)
14
= 2
56
(2)
Từ (1) và (2) 3
11
< 2
55
< 2
56
< 17
14
nên 31

30
= (10
3
)
10
= 1000
10
Vì 1024
10
> 1000
10
nên 2
100
> 10
30
(*)
* So sánh 2
100
với 10
31
Ta có: 2
100
= 2
31
. 2
69
= 2
31
. 2
63 .

3
= 2
31
(5
4
)
7
. 5
3
= 2
31
. 625
7
. 5
3
(2)
Từ (1) và (2) ta có:
2
31
. 512
7
. 4
3
< 2
31
. 512
7
. 5
3
Hay 2

b)
32
32
20
18


; B =
32
32
22
20


c) A =
82
92
5 551
5 551
++++
++++
; B =
82
92
3 331
3 331
++++
++++
Bài giải:
7

31
+
+
nªn 19B =
519
)519.(19
32
31
+
+
=
519
9519
32
32
+
+
= 1 +
519
90
32
+
V×
519
90
31
+
>
519
90

−
−
=
32
122
20
20
−
−
= 1 -
32
9
20
−
B =
32
32
22
20
−
−
nªn 2
2.
B =
32
)32.(2
22
202
−
−

22
−
Hay 2
2
A < 2
2
B
Nªn A < B
c) Ta cã:
A =
82
92
5 551
5 551
++++
++++
=
)1(55
5 551
1
5 551
)5 551(51
5 551
)5 55(1
8282
82
82
92
>+
++++

2
+ +3
11
Chøng minh:
a) A ∶ 13
8
b) A 40
Bài giải:
a) A = 1 + 3 + 3
2
+ 3
3
+ + 3
11
= 1+3 + 3
2
) + (3
3
+ 3
4
+ 3
5
) + + (3
9
+ 3
10
+ 3
11
)
= ( 1+ 3 +3

3
) + (3
4
+ 3
5
+3
6
+ 3
7
)+ (3
8
+ 3
9
+ 3
10
+ 3
11
)
= ( 1 + 3 + 3
2
+ 3
3
) + 3
4
. (1 + 3 + 3
2
+ 3
3
) + 3
8

2k
- 1 = ( 10
2k
- 10
k
) + (10
k
- 1)
= 10
k
. ( 10
k
- 1) + ( 10
k
- 1)
= (10
k
- 1). ( 10
k
+ 1) 19 vì 10
k
-1 19
b) 10
3k
- 1 = (

10
3k
- 10
2k

2
2
+ 1 = 2
4k
+ 1 = (2
4
)
k
+ 1
= 16
k
+ 1 =
6
+ 1 =
7
Vì 16
k
=
6
( k N
(*)
)
Bài 1: Cho n N ; n > 1
Chứng minh:
n
2
2

+ 1 có tận cùng là 7
Bài giải:

=
6
( k ∈N
(*)
)
Bµi 1: Cho n ∈N ; n > 1
Chøng minh:
n
2
2

+ 1 cã tËn cïng lµ 7
Bµi gi¶i:
V× n > 1 nªn 2
n
∶ 4
Suy ra 2
n
= 4
k
( k ∈N
*
)
Ta cã:
n
2
2
+ 1 = 2
4k
+ 1 = (2

= 4
k
( k ∈N
*
)
Ta cã:
n
2
2
+ 1 = 2
4k
+ 1 = (2
4
)
k
+ 1
= 16
k
+ 1 =
6
+ 1 =
7
V× 16
k
=
6
( k ∈N
(*)
)
Bµi 1: Cho n ∈N ; n > 1

+ 1 =
6
+ 1 =
7
V× 16
k
=
6
( k ∈N
(*)
)
10