1
So sỏnh bn cht ca m hc thi k Phc hng v C i Hi Lp
qua cỏc vn : Quan nim v cỏi p; Mu ngi lý tng thi i; B
chỳa ngh thut thi i.

BI TH NHT:

M hc l khoa hc nghiờn cu i sng thm m bao gm khỏch th
thm m, ch th thm m v ngh thut. Trong ú cỏi p l phm trự c bn
v trung tõm, hỡnh tng l ting núi c trng, ngh thut l nh cao ca
nhng thnh tu sỏng to thm m, lý tng thm m l im ta ca sỏng to
v thng thc ngh thut.
Thuyt Tng sinh lc v sinh lc tha ca Tin s Khoa hc Vn
Khang ó lý gii ngun gc c bn ca ngh thut mt cỏch khoa hc nht, y
nht khi cho rng ngh thut xut hin khi con ngi ó t ti mt trỡnh
sỏng to trong lao ng bn b n mc ó to ra sinh lc tha, lm ny sinh nhu
cu sng thm m (sng p). Nh ó núi, cỏi p l phm trự c bn, trung tõm
ca m hc, do ú, vch ra bn cht ca cỏi p cng chớnh l ta ó nm bt
c bn cht ca m hc. T xa n nay, quan nim v cỏi p cha bao gi
c thng nht cỏc thi i vỡ cỏc nh m hc mi thi li xut phỏt t c
s trit hc khỏc nhau v cỏi p. Lch s m hc rt di, nhng cú l ch cn so
sỏnh hai thi k C i Hi Lp v Phc hng cng thy c phn no
nhng khỏc bit v bn cht m hc cỏc thi i.
Kinh t t bn hỡnh thnh v phỏt trin, xó hi ũi hi gii phúng con
ngi khi vũng kim to ca nh th Thiờn chỳa, ú l hai c s to ra cuc
cỏch mng vn hoỏ t tng nhm chun b cho cỏch mng t sn 1789. Cuc
cỏch mng vn hoỏ t tng ny c gi bng mt thut ng hnh ng
Phc hng (Renaisanse). Lỳc by gi ai núi khỏc Kinh thỏnh u b coi l t
o v b a lờn gin ho thiờu. Mun trỏnh iu ú ch cú cỏch l khụi phc
li mt nn vn húa rc r ó cú t thi C i, cng vi nhng phỏt trin khoa

Nếu như Cổ đại Hi Lạp lấy “con người là thước đo của mn lồi”, con
người là chuẩn mực của cái đẹp mực thước, hồn thiện thì các nhà văn hố Phục
hưng đã tiến thêm một bước khi đề xuất chủ nghĩa nhân văn, lấy con người làm
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

3
trung tõm, bc l mt cỏch nhỡn mi v con ngi. Ni dung chớnh ca ch
ngha nhõn vn Phc hng gm:
1. Th gii do t nhiờn sinh ra, khụng phi do chỳa tri to nờn.
2. Con ngi l sn phm ca s phỏt trin t nhiờn ch khụng phi do chỳa
to ra t mu t, hay cỏi xng sn ct.
3. Cuc sng khụng phi l ni y i, m l ni con ngi cú th xõy dng
hnh phỳc ni trn th, khụng phi i ngy mai lờn thiờn ng.
4. Cuc i cha ng vụ vn cỏi p, m con ngi l trung tõm ca cỏi
p, vỡ th con ngi phi tr thnh i tng ca ngh thut.
Nh vy, Phc hng ó sỏng to ra mt quan nim mi m v cỏi p, ú
l, cỏi p ngay trong cuc i ny, con ngi cú quyn c hng cỏi p
ni trn th. Nn ngh thut Phc hng trc ht da trờn quan nim v cỏi p
hi ho, trong sỏng, y khỏt vng hng ti ngy mai tip thu t c i Hi
Lp, nhng cỏi p ca nú l hng ti cỏi p ngoi c, khụng tip thu cỏi p
mc thc ca Hi Lp C m phỏt trin cỏi p khng l, nú mun bc l cỏi
p vụ biờn ca con ngi cụng nghip thay th con ngi nụng nghip.

Mu ngi lý tng ca thi i:

Quan nim cỏi p kt hp vi lý tng xó hi ó ny sinh lý tng thm
m, ú l khỏt vng hng ti cỏi cao p nht, hon thin, ỏng mong mun,
cỏi tr thnh mu mc. Lý tng thm m phi gn bú vi hỡnh tng con ngi
p nht. Cú ba mu ngi c coi l lý tng m ngi Hi Lp C i mun
phn u noi theo l:

tớnh cht thn thoi trong Kinh thỏnh) ang trong t th sn sng ún nhn
nhim v. Cỏi mi ca Mikenlng l ó to ra mt hỡnh tng rt ngi, mt
trang thanh niờn y sc sng v trỏch nhim trc cng ng. Bc tng th
hin khỏt vng v mt s sc mnh vụ biờn ca con ngi ng thi.
2. Hỡnh tng con ngi cú u úc khng l, cú ni tõm phong phỳ
Ngi ta ly s kin Cristoph Colombụ tỡm ra chõu M lm biu tng
thi Phc hng bi s kin ú ó thỳc y chõu u phỏt trin v Cristoph l
mt trong nhng ngi cú u úc khng l thi Phc hng, nh Leona
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

5
Vanhxi (1452-1520), Mikenlănggiơ (1475-1564), Raphaen (1483-1520). Họ đều
là những con người khổng lồ về trí tuệ, về tài năng, khơng chỉ ở một phương
diện, mà trên nhiều lĩnh vực. Lêona đờ Vanhxi giỏi về giải phẫu, tốn, lý, hội
hoạ và điêu khắc. Chân dung tự hoạ của ơng biểu hiện một tư chất khơng bao
giờ chịu ngưng nghỉ trong sáng tạo.
Phục hưng còn phát hiện ra con người có nội tâm phong phú. Thời kỳ này
“cái Tơi” đã xuất hiện và đi vào nghệ thuật với nhiều chiều sâu bên trong. Các
tác phẩm nổi tiếng biểu hiện con người có nội tâm phong phú là Mơna Lida,
Bữa tiệc ly biệt - cả hai đều của Lêona đờ Vanhxi; Đức mẹ (ở nhà thờ Xichtin)
của Raphaen....
Điển hình là bức Mơna Lida được vẽ năm 1503, thể hiện chân dung một
phụ nữ Italia phúc hậu, đơi tay nuột nà, mắt nhìn hơi nghiêng về phía trái. Đặc
sắc của tác phẩm này là nụ cười mỉm, nhưng rất mung lung, huyền ảo, biểu hiện
một nội tâm cực kỳ phong phú nhưng cũng rất bí ẩn của con người thời đại.
3. Nhà thương gia tài năng
Đây là mẫu người xuất sắc thứ ba, là sáng tạo hồn tồn mới của thời
Phục hưng. Mỗi giai đoạn lịch sử lại cần có nhân vật thời đại của mình, đó là
con người có khả năng đáp ứng nhu cầu mới của cuộc sống. Thời đại bước vào
xã hội tư bản thì việc phát hiện ra vai trò của nhà doanh nghiệp tài năng là một