B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
v ( w ÀO TH M LINH
GII PHÁP CHO CÁC NGÂN HÀNG THNG MI
VIT NAM THI K HU KHNG HONG TÀI
CHÍNH TOÀN CU NM 2008
Chuyên ngành: KINH T - TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
Mã s: 60.31.12
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
PGS.TS. TRNG TH HNG
TP.H Chí Minh – Nm 2010LI CAM OAN
Tôi tên ào Th M Linh, hc viên Cao hc lp êm 3–K16 trng i hc
Kinh t Thành ph H Chí Minh, chuyên ngành Ngân hàng.
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca tôi. Các s liu nêu trong
lun vn là nhng s liu trung thc và đc tôi x lý, phân tích cha tng đc công
b trong bt k công trình nào.
Bng 1: Tng trng kinh t th gii và các nc qua các nm 31
Bng 2: Din bin TTCK toàn cu st gim trong khng hong 32
Bng 3: T l tng trng huy đng vn ca 21 ngân hàng t
nm 2007-2009 48
Bng 4: T l tng trng d n cho vay ca 21 ngân hàng t
nm 2007-2009 51
Bng 5: T l tng trng li nhun ca 21 ngân hàng t
nm 2007-2009 60
Bng 6: T l tng trng li nhun trên vn ch s hu bình
quân (ROE) ca 21 ngân hàng t nm 2007-2009 62
Bng 7: T l tng trng li nhun trên tài sn bình quân (ROA)
ca 21 ngân hàng t nm 2007-2009 63 DANH MC T VIT TT CAR :H s an toàn vn
ERM :C ch t giá hi đoái Châu Âu
EU :Liên minh châu Âu
FED :Cc d tr liên bang M
IMF :Qu tin t quc t
GDP :Tng sn phm quc ni
NFSC :U ban giám sát tài chính quc gia
NHTM :Ngân hàng thng mi
NHTW :Ngân hàng trung ng
SEC :y ban chng khoán M
TMCP :Thng mi c phn
TTCK :Th trng chng khoán
WB :Ngân hàng th gii
2.1.1.2 Khng hong cho vay nhà đt và khng hong tín dng 19
2.1.1.3 Chng khoán hóa các khon vay trên th trng cho
vay th chp bt đng sn 25
2.1.1.4 Buông lng qun lý, giám sát đi vi hot đng tài chính 25
2.1.1.5 òn by tài chính tng cao 28
2.1.2 Tác đng ca khng hong tài chính đi vi nn kinh
t th gii 29
2.1.3 Tác đng ca khng hong tài chính đi vi nn kinh
t Vit Nam 33
2.1.3.1 i vi tng trng kinh t 33
2.1.3.2. i vi h thng tài chính – ngân hàng 34
2.1.3.3 i vi vn đu t ca nc ngoài 35
2.1.3.4 Hot đng ca th trng chng khoán – Bt đng sn 36
2.1.3.5 i vi th trng hàng hoá và dch v 37
2.2 TÁC NG CA KHNG HONG TÀI CHÍNH TOÀN CU N
HOT NG CA CÁC NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM 38
2.2.1 H thng NHTM Vit Nam 38
2.2.2 Hot đng ngân hàng trc khng hong 41
2.2.3 Tác đng ca khng hong đn hot đng ca NHTM 45
2.2.3.1 Hot đng huy đng vn 45
2.2.3.2 Hot đng tín dng 49
2.2.3.3 Các hot đng khác 56
2.2.3.4 Các ch tiêu li nhun 59
2.3 C HI VÀ THÁCH THC THI K HU KHNG HONG 65
2.3.1 C hi 65
2.3.2 Thách thc 69
CHNG 3: GII PHÁP CHO CÁC NHTM THI K HU
KHNG HONG TÀI CHÍNH TOÀN CU 2008
3.1 GII PHÁP CHO NGÂN HÀNG NHÀ NC VÀ CHÍNH PH 73
3.1.1 Hoàn thin môi trng pháp lý 73
khi cn bão khng hong đã đi qua tr thành vn đ cc k quan trng và cp bách, đ
t đó đ ra các gii pháp cho các ngân hàng thi k hu khng hong.
Xác đnh vn đ
Vn đ nghiên cu ca đ tài này đó là “Gii pháp cho các NHTM Vit Nam
thi k hu khng hong tài chính toàn cu nm 2008” tác đng ca cuc khng hong
tài chính toàn cu nm 2008 tuy không trc tip tác đng đn các hot đng ca
NHTM Vit Nam mà nó tác đng gián tip đn các đi tng là khách hàng ca các
NHTM t đó làm tng ri ro trong hot đng kinh doanh. tài cng đng thi nghiên 2
cu nhng thi c và thách thc hu khng hong đi vi các ngân hàng thng mi t
đó đ ra các gii pháp.
Mc tiêu nghiên cu
tài nghiên cu tác đng ca khng hong tài chính toàn cu nm 2008 đi
vi hot đng ca các ngân hàng thng mi Vit Nam có mt s mc tiêu nghiên cu
ch cht nh sau:
- Khái quát lý lun khng hong tài chính
- Phân tích nguyên nhân ca khng hong và s tác đng đi vi kinh t th gii
cng nh kinh t Vit Nam
- Phân tích tác đng ca khng hong đi vi hot đng ca các ngân hàng
thng mi Vit Nam nm 2008
- a ra các gii pháp giúp ngân hàng tng cng hiu qu thi k hu khng
hong
Phng pháp nghiên cu
đ tài nghiên cu này có s kt hp s dng tng hp nhiu phng pháp
nghiên cu khác nhau.
Th nht phi k đn là phng pháp nghiên cu đnh tính. Hin nay phng
pháp này tr nên rt ph bin và thông dng. Do công trình nghiên cu liên quan đn
din gii, suy lun đ đa ra nhn xét phù hp nên tt yu đ tài phi s dng phng
khng hong và nhng chng trình hành đng cho các ngân hàng thi k hu khng
hong.
4
Kt cu lun vn
Vi đ tài “Gii pháp cho các NHTM Vit Nam thi k hu khng hong tài
chính toàn cu nm 2008” thì kt cu lun vn gm có các phn chính sau:
Chng 1: Tng quan v khng hong tài chính và nhng tác đng đn hot
đng kinh doanh ca NHTM
Chng 2: Thc trng khng hong tài chính toàn cu nm 2008 và nhng tác
đng đn hot đng kinh doanh ca NHTM Vit Nam.
Chng 3: Gii pháp cho các NHTM Vit Nam thi k hu khng hong tài
chính toàn cu nm 2008
Kt lun
5
CHNG 1: TNG QUAN V KHNG HONG TÀI CHÍNH
VÀ NHNG TÁC NG N HOT NG KINH DOANH
CA NHTM
1.1 TNG QUAN V KHNG HONG TÀI CHÍNH
1.1.1 Các loi khng hong tài chính
Khng hong tin t: là hin tng giá tr đn v tin t quc gia b suy gim giá
tr so vi ngoi t mt cách nghiêm trng và nhanh chóng. Chính ph tr nên vô cùng
khó khn khi kim soát t giá hi đoái và khi ngân hàng trung ng c gng can thip
t giá đ bo v giá tr ca tin t thì d tr ngoi hi ca quc gia b mt đi quy mô
ln.
thng. Cng có th hin tng không lan rng, nhng lãi sut tín dng đc tng lên
do lo ngi v s thiu ht trong ngân sách. Lúc này, chính các ngân hàng s tr thành
nhân t gây ra khng hong tài chính.
Khng hong n quc gia: là tình trng mt quc gia phi đ ngh thng tho
li v các khon tha thun vay n, hoãn tr lãi và vn gc, hay nói cách khác quc gia
đó ri vào tình trng không th chi tr.
1.1.2 Các mô hình khng hong tài chính
Da trên nhng đc đim và tính cht ca các cuc khng hong tài chính đã n
ra, ngi ta đã xây dng nên 3 mô hình khng hong c bn.
Mô hình khng hong tin t th nht, mô hình này đc P. Krugman (1979)
xây dng và ch yu đc trng cho các cuc khng hong cán cân vãng lai trong điu
kin t giá c đnh b các hot đng đu c tn công. Mô hình này xy ra mt s 7
nc có nn tng kinh t v mô quá yu kém, ngân sách thâm ht trm trng, cung tin
tng quá mc (có th do Chính ph in tin đ bù đp thâm ht ngân sách) khin lm
phát gia tng; nhng điu này dn đn cán cân vãng lai thâm ht trm trng. Trc
nguy c đng ni t b gim giá, Chính ph buc phi liên tc can thip bng cách bán
ngoi t ra th trng đ duy trì t giá c đnh. Khi lng d tr ngoi hi gim xung
mt mc thp nht đnh nào đó, các cuc tn công mang tính đu c bt đu xy ra,
cùng vi các điu kin nn tng kinh t v mô quá yu kém và thm chí là s gia tng
cng thng v chính tr và xã hi, đn mt thi đim nào đó, Chính ph buc phi
chm dt ch đ t giá c đnh và chuyn sang th ni t giá làm cho đng ni t b
mt giá liên tc và khng hong tin t xy ra. Mô hình này đc th hin rõ nht trong
các cuc khng hong mt s nc châu M - Latinh vào cui nhng nm 1970, đu
nhng nm 1980 và trong nhng nm 1990.
Mô hình khng hong th h th hai đc Obstfeld (1994 và 1995) xây dng.
Khng hong dng này còn đc gi là khng hong t phát sinh, có th xy ra
nhng nc có mc đ yu kém v tài chính và v mô va phi, song cam kt duy trì
quá ln đã đ vào nn kinh t. Vic giám sát các khon vay n kém hiu qu, mt
lng ln vn vay ngn hn bng ngoi t đã đc cho vay bng ni t đ đu t dài
hn vào nhng d án kém hiu qu dn đn vn đ sai lch kép trm trng. Bng cân
đi tài khon ca các công ty cng nh ca h thng ngân hàng xu đi mt cách trm
trng khi đng ni t mt giá và mt lng vn ln ca các nhà đu t nc ngoi b
rút ra đt ngt; đn lúc đó, tài sn ròng ca các ngân hàng b st gim, dn đn tín dng
càng b tht cht và bng cân đi tài sn ca các ngân hàng càng ti t hn trc. Quá
trình tác đng vòng xoáy và cng hng này gây nên khng hong bùng phát trong
mt thi gian rt ngn và đy các nn kinh t ngp sâu vào vòng suy thoái. 9
1.2 TÁC NG CA KHNG HONG TÀI CHÍNH N HOT NG CA
CÁC NHTM
1.2.1 Khái nim v Ngân hàng Thng mi
Ngân hàng thng mi là loi hình t chc tín dng trc tip giao dch vi các
công ty, xí nghip, các t chc kinh t và cá nhân bng cách nhn tin gi, tin tit
kim ri s dng s vn đó đ cho vay, đ chit khu và cung ng các dch v ngân
hàng cho các đn v, các t chc kinh t và cá nhân trong xã hi.
Theo Lut các T chc Tín dng s 47/2010/QH12 thì khái nim NHTM đc
hiu là loi hình ngân hàng đc thc hin tt c các hot đng ngân hàng và các hot
đng kinh doanh khác theo quy đnh ca Lut này nhm mc tiêu li nhun.
Hot đng ngân hàng là vic kinh doanh, cung ng thng xuyên mt hoc mt
s các nghip v nh nhn tin gi, cp tín dng, cung ng dch v thanh toán qua tài
khon.
Nhn tin gi là hot đng nhn tin ca t chc, cá nhân di hình thc tin
gi không k hn, tin gi có k hn, tin gi tit kim, phát hành chng ch tin gi,
k phiu, tín phiu và các hình thc nhn tin gi khác theo nguyên tc có hoàn tr đy
đ tin gc, lãi cho ngi gi tin theo tha thun.
Cp tín dng là vic tha thun đ t chc, cá nhân s dng mt khon tin hoc
cách ti đa hóa li nhun bng cách đi vay và cho vay.
Vi đc đim là mt doanh nghip đc bit thì NHTM có mt s nguyên tc
kinh doanh mang nét đc thù là:
Th nht, các dch v tài chính đc cung cp trc ht phi đm bo li ích
cho khách hàng và trong đó có li ích ca chính ngân hàng. 11
Th hai, cn phi thc hin các bin pháp đm bo hot đng kinh doanh nh là
la chn khách hàng, đa dng hóa tài sn đ phân tán ri ro, thc hin kim tra giám
sát
1.2.2 Các hot đng kinh doanh ca NHTM
1.2.2.1 Hot đng huy đng vn
Hot đng huy đng vn là hot đng tin đ có ý ngha đi vi bn thân ngân
hàng cng nh đi vi xã hi. Trong nghip v này, Ngân hàng Thng mi đc s
dng nhng bin pháp và công c cn thit mà lut pháp cho phép đ huy đng các
ngun tin nhàn ri trong xã hi, làm ngun vn tín dng đ cho vay đi vi nn kinh
t. Kt qu ca nghip v huy đng vn là to ra ngun vn đ đáp ng các nhu cu
ca nn kinh t.
Ngun vn huy đng t hot đng huy đng vn đc to ra ch yu t 2 ngun
đó là: vn huy đng và vn đi vay.
Vn huy đng là ngun vn ch yu ca Ngân hàng thng mi, thc cht là tài
sn bng tin ca các s hu ch mà ngân hàng tm thi qun lý và s dng, nhng vi
ngha v hoàn tr kp thi, đy đ khi khách hàng yêu cu. Ngun vn huy đng là
ngun tài nguyên to ln nht và bao gm:
- Tin gi không k hn ca đn v, cá nhân.
- Tin gi tit kim không k hn.
- Tin gi tit kim có k hn.
- Tin phát hành k phiu, trái phiu.
- Các khon tin gi khác.
13
nghip v theo hng không ngng ci tin và hoàn thin đ có th hn ch đc nhiu
ri ro có th xy ra trong cho vay.
Còn chit khu là nghip v cho vay gián tip mà Ngân hàng s cung ng vn
tín dng cho mt ch th và mt ch th khác thc hin tr n cho ngân hàng. Các đi
tng trong nghip v này gm hi phiu, k phiu, trái phiu và các giy t có giá
khác.
Cho thuê tài chính là loi hình tín dng trung, dài hn. Trong đó các công ty cho
thuê tài chính dùng vn ca mình hay vn do phát hành trái phiu đ mua tài sn thit
b theo yêu cu ca ngi đi thuê và cho thuê trong mt thi gian nht đnh. Ngi đi
thuê phi tr cho Công ty cho thuê tài chính tin thuê mi quý hoc mi tháng mt ln.
Khi kt thúc hp đng cho thuê tài chính ngi đi thuê đc quyn mua hoc kéo dài
thi hn thuê hoc tr li thit b cho công ty cho thuê tài chính.
Bo lãnh ngân hàng là nghip v mà ngân hàng cp bo lãnh cho khách hàng
nh đó khách hàng s đc vay vn ngân hàng khác hoc thc hin hp đng kinh t
đã ký kt.
S chuyn hóa t vn tin gi thành vn tín dng đ b sung cho các nhu cu
sn xut kinh doanh trong nn kinh t không nhng có ý ngha đi vi toàn b nn kinh
t xã hi, mà c đi vi bn thân Ngân hàng Thng mi bi vì nh cho vay mà to ra
ngun thu nhp ch yu cho ngân hàng đ t đó mà bi hoàn li tin gi cho khách
hàng, bù đp các chi phí kinh doanh và to ra li nhun ngân hàng. Tuy nhiên, hot
đng cho vay là hot đng mang tính ri ro ln. Vì vy, cn phi qun lý các khon
cho vay mt cách cht ch thì mi có th ngn nga hoc gim thiu ri ro.
1.2.2.3 Các hot đng khác
Ngoài hai hot đng chính là huy đng vn và cp tín dng ngân hàng còn thc
hin hàng lot các hot đng khác nh hot đng đu t, cung cp dch v ngân hàng
vn, do vic khan him ngun vn. Bi l khng hong xy ra đi kèm theo đó là lm
phát gia tng, khi lm phát gia tng NHNN s thc hin chính sách tin t thu hp.
Chính điu đó đã dn đn tình trng thiu vn trong nn kinh t. Thêm vào đó khi
khng hong xy ra đng tin s tr nên mt giá, do vy tâm lý ngi dân s rút tin đ
đu t vào các phng tin ct tr có giá tr nh vàng.
Tác đng ca khng hong làm cho các khách hàng làm n thua l, mt vn nên
lng tin gi tit kim ti các ngân hàng thi k khng hong là khan him vn. Các
ngân hàng buc phi tng lãi sut huy đng và h lãi sut cho vay đ thu hút khách
hàng, do đó đã làm tng chi phí và gim thu nhp ca ngân hàng. ó cng là nguyên
nhân chính gây ri ro lãi sut. Chính s không cân xng gia các k hn ca tài sn N
và tài sn Có,nu ngân hàng dùng tài sn N ngn hn đ đu t vào tài sn Có dài hn
thì khi lãi sut ngn hn tng lên, trong khi lãi sut đu t vn gi nguyên, ngân hàng
s gp ri ro. Nu thu nhp t lãi không ln hn chi phí v lãi thì ngân hàng s gim li
nhun và gây ra tn tht trong kinh doanh, nghiêm trng hn có th dn đn b phá sn
ngân hàng.
Tác đng ca khng hong cng làm gia tng ri ro thanh toán trong hot đng
ca ngân hàng và đc bit rt nguy him đi vi hot đng ca ngân hàng. Khi khng
hong xy ra các khách hàng nhn thy s bin đng s đi rút tin, khi lng rút tin
quá ln vt quá kh nng chi tr tc thi bng tin mt. iu đó làm cho ngân hàng
mt kh nng thanh toán và có nguy c phá sn.
1.2.3.2 Tác đng đn hot đng tín dng
Trc tiên khng hong tác đng làm gia tng ri ro v hot đng tín dng ca
ngân hàng. Do khng hong nên mt s khách hàng ca ngân hàng b nh hng v
hot đng kinh doanh, có th dn đn phá sn. iu này làm cho khách hàng không 16
thc hin hoc không có kh nng thc hin ngha v đã cam kt v tr n gc và lãi
cho ngân hàng. Khng hong cng tác đng làm cho giá tr các tài sn bo đm tin
vay b gim giá tr, do đó không đáp ng đc yêu cu thu n ca ngân hàng.