BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM LÊ VĂN BIỀN
MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUI TRÌNH CẤP GIẤY CHỨNG
NHẬN XUẤT XỨ CHO HÀNG HÓA XUẤT KHẨU TẠI VCCI CHI NHÁNH
TP. HỒ CHÍ MINH
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH
MÃ SỐ : 60.34.05
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TẠ THỊ KIỀU AN
2.1.1 Lch s hình thành và phát trin ca VCCI……………………………… ……23
2.1.2 Chc nng và nhim v ca VCCI………………………… …………… … 26
2.2 Khái quát mt s đc đim chung ca hot đng cp Giy chng nhn xut x cho
hàng hóa xut khu …………………………………………………………………………28
2.3 Thc trng qui trình cp giy chng nhn xut x cho hàng hóa xut khu ti VCCI
chi nhánh TP. H Chí Minh……………………………………….……… ………………29
2.3.1 S lc v hot đng cp Giy chng nhn xut x cho hàng hóa xut khu ca
VCCI chi nhánh TP. H Chí Minh…………………………… ….……………………….29
2.3.2 Thc trng qui trình cp giy chng nhn xut x cho hàng hóa xut khu ti
VCCI chi nhánh TP. H Chí Minh………………………….………………………………31
2.3.2.1 Công đon tip nhn h s……….……………………….…………………33
2.3.2.2 Công đon kim tra h s…………………… ……… ………………….35
2.3.2.3 Công đon nhp d liu C/O……………………… ………………………38
2.3.2.4 Công đon ký C/O 39
2.3.2.5 Công đon đóng du và lu tr h s…………………… ………………42
2.3.2.6 Công đon tr C/O…………………………………………………… … 42
2.3.2.7 Công vic t vn và gii đáp v C/O………………………… …… ……43
2.3.2.8 Công vic xác minh xut x hàng hóa ti ni sn xut…………… ………45
2.3.3 Các công vic h tr trong hot đng cp C/O …………………………………46
2.3.4 Tóm tt mt s vn đ còn tn ti trong qui trình cp C/O ca VCCI chi nhánh
TP. H Chí Minh……………………………………………………………… ……… 48
Chng III Mt s gii pháp hoàn thin qui trình cp giy chng nhn cho hàng
hóa xut khu ti VCCI chi nhánh TP. H Chí Minh.………………… ……… 51
3.1 Mc tiêu ca VCCI v lnh vc cp Giy chng nhn xut x trong thi gian
ti……………………………………………………………… ………………………….51
3.2 Mt s gii pháp hoàn thin qui trình cp Giy chng nhn xut x cho hàng hóa xut
khu ti VCCI chi nhánh TP. H Chí Minh… …………… ………………… …………52
3.2.1 Thit k li và sp xp hp lý các khâu công vic trong qui trình cp C/O…….52
3.2.2 Chun hóa các khâu công vic trong qui trình cp C/O…………………………56
3.2.3 Xây dng b phn kim soát và hu kim đ h tr các khâu công vic trong qui
DANH MC CÁC CH VIT TT
1. ASEAN: Association of Southeast Asia Nations
(Hip hi các Quc gia ông Nam Á)
2. C/O : Certificate of Origin
(Giy chng nhn xut x)
3. CEPT : Common Effective Preferential Tariff Scheme
(Chng trình u đãi thu quan có hiu lc chung)
4. CNXH: Ch Ngha Xã Hi
5. EU : European Union
(Liên minh châu âu)
6. FTA : Free Trade Agreement
1
M U
1. t vn đ
Trong xu th toàn cu hóa hin nay, thâm nhp th trng quc t luôn là mc
tiêu hàng đu ca các Nhà sn xut hng v xut khu và các Doanh nghip xut
khu. Vì lý do đó, ngoài vic đáp ng v cht lng và chng loi hàng hóa, các
Doanh nghip cn phi đáp ng mt cách nhanh nht các yêu cu v chng t mà
th trng đó đòi hi. Giy chng nhn xut x cho hàng hóa xut khu là mt
trong nhng chng t cn thit và quan trong trong b chng t đó. i vi các nhà
xut khu, Giy chng nhn xut x là bng chng quan trng đ đc hng u
đãi thu quan t các hip đnh song phng hoc đa phng mà chính ph các nc
đã ký kt, đây là yu t quan trng đ nâng cao kh nng cnh tranh cho hàng hóa
xut khu ca mình trong vic đàm phán và ký kt các hp đng ngoi thng.
T khi Vit Nam gia nhp WTO, nn kinh t ca Vit Nam đang hi nhp ngày
càng sâu và rng vào nn kinh t th gii, t đó yêu cu v đi mi các th tc hành
chính đ to s thun li cho các nhà xut khu ngày càng tr nên cp thit hn bao
gi ht. Mt khác, ci cách các th tc hành chính sao cho đn gin và phù hp vi
các cam kt mà các c quan ca chính ph đã đ ra đ thu hút vn đu t nc
ngoài nhm tng kh nng cnh tranh cho nn kinh t di áp lc cnh tranh ngày
càng gay gt trên trng quc t. Vit Nam, khái nim v “Dch v công” tuy đã
đc nghiên cu t nhiu nm gn đây nhng nó vn là mt khái nim ht sc mi
m đi vi nhiu ngi. Khi đt nc chuyn t nn kinh t tp trung bao cp sang
nn kinh t th trng đnh hng XHCN, nhng nhng t tng v quan liêu vn
còn, nht là trong lnh vc dch v công và vn nng trong c ch xin cho. S đc
quyn vn bao trùm phn ln trong lnh vc hàng hóa công cng, hàng hóa công
trong qui trình cp C/O ca VCCI chi nhánh TP. H Chí Minh.
4. Phng pháp thc hin đ tài
Trong thi gian nghiên cu, tác gi đã s dng phng pháp thng kê và
phân tích tng hp t các ngun tài liu ca VCCI, sách báo, các tài liu trên mng
internet,
3
Kho sát mt s khách hàng đn liên h đ ngh cp Giy chng nhn xut
x ti các đim cp ca VCCI chi nhánh TP. H Chí Minh.
T đó làm rõ hn ni dung nghiên cu v mt lý lun, phân tích và trình bày
thc trng cng nh xây dng các gii pháp nhm đ đt đc mc tiêu ca đ tài.
5. B cc ca đ tài
Ngoài phn m đu, phn kt lun, ph lc và các danh mc tài liu tham
kho, b cc ca lun vn bao gm 3 chng sau:
Chng 1: C s lý lun chung v hot đng cp Giy chng nhn xut x
Chng 2: S lc v VCCI và thc trng qui trình cp Giy chng nhn
xut x cho hàng hóa xut khu ti VCCI chi nhánh TP. H Chí Minh.
Chng 3: Mt s gii pháp hoàn thin qui trình cp Giy chng nhn xut
x cho hàng hóa xut khu ti VCCI chi nhánh TP. H Chí Minh
các hn ngch trc kia, khi lng xác đnh đc min thu hoc các mc trn hn
ch khi lng hàng xut khu đc hng u đãi hu nh đã đc bãi b.[6] Min
gim thu đc điu chnh theo mc đ nhy cm ca các sn phm đc chia làm
bn loi: các sn phm rt nhy cm, ví d nh: hàng dt may, ; các sn phm
nhy cm, ví d nh: sn phm da, giày dép, ; các sn phm tng đi nhy cm,
5
ví d nh đ trang sc, hàng đin t , ; các sn phm không nhy cm, ví d nh:
ni tht bng g, đ chi,
Hin nay, các nc cho hng GSP bao gm: Nga, Th Nh K, các nc
thuc EU, Nauy, Thy S, Canada, M, Úc, New zealand … , riêng M cha cho
Vit Nam hng ch đ u đãi GSP.
Thông thng trong các ch đ GSP mà các nc cho hng dành cho các
nc đc hng thng quy đnh các vn đ c bn sau:
- Nhng quy đnh chung v h thng GSP mà nc đó dành cho các nc đc
hng u đãi. ây là các quy đnh chung, bt buc mà các nc đc hng phi
tuân th nu mun đc hng ch đ GSP.
- Nhng nc nào đc hng u đãi; trong ch đ GSP ca các nc cho
hng đu công b danh sách các nc đc hng. Vì mt s lý do, mt s nc
b loi ra khi quy ch GSP, thông thng có hai lý do chính: Nc trng thành và
hàng trng thành. Lý do là các nc dành u đãi lo ngi v cnh tranh ca hàng
hóa nhp khu theo GSP đi vi các sn phm trong nc. Ngoài ra, nhiu khi c lý
do phi kinh t (chính tr, quyn công dân …, ) nên mt s nc b loi ra danh sách
các nc đc hng GSP ca mt s nc dành u đãi. xác đnh đúng hn tính
cnh tranh ca mt nc đi vi mt sn phm nht đnh, ch đ hin hành s đánh
giá kh nng công nghip mà mi nc đt đc trong mi ngành sn xut nht
đnh. Khi mt nc phát trin ti mt mc đ mà GSP không còn cn thit đ duy
trì mc xut khu, nhng u đãi GSP s đc rút dn dn trong nhng ngành liên
quan, trong khi cho nhng nc kém phát trin nhng li th u đãi so vi nhng
nc vt tri hn.
cu cp mu A cho sn phm xut khu nu có s dng quy đnh v bo tr, thì
ngi xut khu phi cung cp bng chng v các chng t liên quan nh t khai
nhp khu t nc cho hng, Giy chng nhn xut x do nc cho hng cp,
vn đn …
Quy đnh v cng gp: Quy đnh cng gp có s khác nhau đi vi các nc
cho hng: Nauy, Thy S, Th Nh K, các nc thuc EU cho phép cng gp khu
7
vc, nguyên ph liu đ sn xut ra sn phm cui cùng đc nhp khu t các khi
hoc khu vc đc hng u đãi coi nh có xut x ti nc đó nu nh có bng
chng v Giy chng nhn xut x t các nc xut khu đó cp. Ví d: Trong khi
ASEAN, qun áo đc sn xut ti Vit Nam t vi nhp khu có xut x t Thái
Lan, thì vi s đc coi là có xut x ti Vit Nam nu vi đó đc các c quan có
thm quyn ca Thái Lan cp Giy chng nhn xut x mu A. i vi các nc
Canada, Australia … cho phép cng gp toàn cu, sn phm đc sn xut t
nguyên liu ca tt c các nc đc các nc này cho hng u đãi GSP coi nh
có xut x ti nc đc hng u đãi đó nu đáp ng tiêu chun xut x. Ví d:
Xe đp đc sn xut ti Vit Nam sau đó xut khu đi Cacada t các nguyên liu
nhp khu ca Trung Quc, thì các nguyên ph liu này đc coi là có xut x ti
Vit Nam nu có Giy chng nhn đáp ng tiêu chun xut x ca Canada do các
c quan có thm quyn ca Trung Quc cp.
- Quy đnh v vn ti: Hu ht các nc cho hng đu quy đnh rng hàng hóa
có xut x phi đc vn chuyn trc tip t nc xut khu đc hng đn nc
cho hng (ni giao hàng). Các quy đnh này nhm phòng tránh hàng hóa xut khu
ca nc đc hng khi chuyn ti b sa đi, thay th hoc gia công ch bin
thêm. Các nc thuc EU, Nauy, Thy S, Canada …, cho phép hàng hóa ca nc
xut khu đc hng u đãi vn chuyn qua nc khác nu đc giám sát ca Hi
quan nc quá cnh đ đm bo rng hàng hóa đó không đc sa đi, thay th
hoc gia công ch bin thêm ti nc quá cnh. Và vic vn chuyn qua lãnh th
ca nc quá cnh đó phi do yêu cu v đa lý hay hoàn toàn do yêu cu vn ti.
hóa đó. [8]
Xác đnh xut x hàng hóa là mt khái nim cn thit và quan trng ca h
thng thng mi đa phng. Xác đnh xut x hàng hóa là vic xác đnh quá trình
sn xut, gia công hay ch bin đy đ sn phm hàng hóa nào đó ti mt quc gia
hay vùng lãnh th c th. Có nhiu lý do gii thích ti sao các quc gia cn gn
nc xut x cho hàng hóa. Mt trong nhng lý do đó là s phù hp vi các nguyên
tc c bn không phân bit và m ca h thng thng mi, mt lý do khác đc 1
Generalized System of Preferences (
) 9
da trên các khái nim hp hn v li ích thng mi ni đa. Dù cho bt c lý do
gì, kin thc chuyên môn và vic s dng quy tc xut x đã to thành yêu cu cn
thit cho các chuyên gia v chính sách thng mi đ hot đng trong h thng
thng mi đa phng.[6]
Các nguyên tc sau đây là mt s lý do lý gii ti sao các quc gia quan tâm
đn vic xây dng h thng quy tc cho vic xác đnh xut x hàng hóa và ti sao
các quc gia mun bit xut x hàng hóa.
- Thu quan u đãi: chính sách thng mi ca các quc gia và các tha
thun thng mi khu vc c th đôi lúc có s phân bit. Xác đnh xut x hàng
hóa có th cho thy đâu là hàng hóa nhp khu đc hng u đãi đ áp dng ch
đ u đãi theo các tha thun thng mi đc bit ti các khu vc trong đó các nc
có các hip đnh thng mi hoc tha thun song phng hoc đa phng.[6]
Trong h thng GSP, phm vi các sn phm đc hng u đãi thu quan tùy thuc
vào chính sách ca mi nc dành u đãi. Thông thng trong các biu thu nhp
khu ca các nc giành u đãi có quy đnh rõ tng loi thu sut áp dng cho tng
ti trong tng lai, các v kin chng bán phá giá đi vi các sn phm xut khu
ca Vit Nam có nguy c ngày càng tng.
- Thng kê thng mi và duy trì h thng hn ngch: vic xác đnh xut x
hàng hóa khin vic biên son các s liu thng kê thng mi và các xu hng
hoc đi vi mt nc hoc đi vi mt khu vc d dàng hn. Trên c s các s
liu thng mi đã xut bn đáng tin cy, các c quan thng mi mi có th duy
trì các h thng hn ngch, trong trng hp h thng này tn ti. Các hn ngch có
th đc áp dng vì nhiu lý do, t mc đích bo v thng mi đn các lý do bo
v môi trng.[6]
- Xúc tin thng mi: quy tc xut x hàng hóa đc s dng đ đy mnh
hàng hóa xut khu t nhng nc đã thit lp mt truyn thng tt đp v nhng
lnh vc c th. Trong trng hp này, các quc gia tr nên rt tích cc bo v tên
hiu thng mi và chng vic làm gi tên hiu này, s dng sai hoc li dng bi
các nc khác đ tng lng bán hàng ca h.[6]
11
- Các nguyên tc v môi trng: các yêu cu v ký hiu, bn thân chúng là
kt qu ca vic áp dng quy tc xut x, đc s dng vì nhng lý do v môi
trng. Mt s trong s đó tng cng các mc tiêu môi trng, s khác hin theo
đui vic s dng và lm dng quy tác xut x nhm mc đích chôn ph thi đc
hi hoc khai thác kit qu và bng cách đó làm tuyt chng các loài đng vt và
thc vt.[6]
- Ln tránh: mc dù là không hp pháp và là mt thc tin thng mi không
công bng, mt s nc, khi c tránh b áp dng hn ngch, đã s dng và lm dng
quy tc xut x đ đa t và bán phá giá hàng hóa ti th trng các nc khác.[6]
Thc t cho thy, khi mt hàng nào đó ca mt nc xut khu b nc nhp khu
áp dng hn ngch hoc b t chi cho nhp khu vào thì h tìm cách tái xut qua
nc th ba đ xut khu hàng hóa đó, nhng hành vi nh vy v c bn là không
hp pháp. Do đó, Giy chng nhn xut x cho hàng hóa là bng chng quan trng
đ hp pháp hóa vic xut khu hàng hóa và nó cho c quan có thm quyn ca
- Các sn phm đc ch bin hoc đc sn xut ngay trên tàu t các sn
phm nêu ti khon trên đc đng ký quc gia, vùng lãnh th đó và đc phép
treo c ca quc gia, vùng lãnh th đó.
- Các vt phm có đc quc gia, vùng lãnh th đó hin không còn thc
hin đc các chc nng ban đu và cng không th sa cha hay khôi phc đc
và ch có th vt b hoc dùng làm nguyên liu, vt liu thô, hoc đc s dng vào
mc đích tái ch.
- Các hàng hóa có đc hoc đc sn xut t các sn phm nêu trên quc
gia, vùng lãnh th đó.[8]
Hàng hóa có xut x không thun túy đc công nhn có xut x t mt
quc gia, vùng lãnh th khi quc gia, vùng lãnh th đó thc hin công đon ch
bin cui cùng làm thay đi c bn hàng hóa này. [8]
Thut ng “Thay đi c bn” là vic mt hàng hoá đc bin đi qua mt
quá trình sn xut, đ hình thành mt vt phm thng mi mi, khác bit v hình
dng, tính nng, đc đim c bn, hoc mc đích s dng so vi hàng hoá ban
đu.[8]
13
Hàng hóa đáp ng tiêu chun xut x không thun túy nu quá trình gia công
hay ch bin hàng hóa này đáp ng yêu cu tiêu chí “T l phn trm ca giá tr”
hay tiêu chí “chuyn đi mã s hàng hóa” đc quy đnh c th ti thông t s:
08/2006/TT-BTM và thông t s: 10/2006/TT-BTM ca B Công Thng ban
hành.
"Chuyn đi mã s hàng hóa" là s thay đi v mã s (trong Biu thu xut
nhp khu) ca hàng hóa đc to ra mt quc gia hoc vùng lãnh th trong quá
trình sn xut t nguyên liu không có xut x ca quc gia hoc vùng lãnh th
này.[8] Theo đnh ngha này, hàng hóa đc sn xut ra đã có s thay đi c bn v
tính nng so vi nguyên ph liu ban đu, quá trình sn xut có th là lp ráp hoc
ch bin t nhng nguyên ph liu ban đu đ to ra sn phm mi.
"T l phn trm ca giá tr" là phn giá tr gia tng có đc sau khi mt
- Vic lp ráp đn gin các b phn ca sn phm đ to nên mt sn phm
hoàn chnh.
- Kt hp ca hai hay nhiu công vic đã lit kê nêu trên .
- Git, m đng vt.[8]
Nhìn chung các quy đnh v xut x theo ngh đnh 19/2006 N-CP (ngh
đnh chính ph) ngày 20/02/2006 quy đnh chi tit Lut thng mi v xut x hàng
hóa, thì các quy
đnh này là rt rõ ràng và đây là tài liu chính thc cho các t chc
cp C/O vn dng đ xác đnh xut x cho hàng hóa xut khu ca Vit Nam hin
nay.
Trong hot đng cp C/O, ngoài các quy đnh v xut x ca Vit Nam đ
cp C/O cho các mu C/O không u đãi, t chc cp C/O còn phi áp dng các quy
đnh v xut x ca nc nhp khu đ cp các mu C/O u đãi theo quy đnh ca
nc nhp khu. Ch đ u đãi thu quan có th do các nc phát trin dành cho
15
các nc đang phát trin và kém phát trin nhng khon u đãi thu quan (gm
min hoc gim thu nhp khu), hoc các mu C/O đc cp theo các hip đnh t
do thng mi (FTA) mà Vit Nam đã ký kt. Các mu C/O này đc cp da trên
quy đnh ca nc nhp khu, hoc các quy đnh trong hip đnh (FTA), chúng có
th khác nhau tùy vào tng th trng và mt hàng c th.
Nhìn chung, tiêu chun xut x áp dng cho các sn phm xut khu t nc
đc hng có th chia thành hai loi:
Các sn phm đc trng và khai thác mt cách toàn b t đt đai hay thu
hoch ti nc xut khu, hoc đc sn xut ti đó tuyt đi t các sn phm đó.
Nhng loi sn phm này đc gi là nhng sn phm “có xut x toàn b” hay
“xut x thun túy” và tha mãn tiêu chun xut x vì hoàn toàn không s dng
nguyên ph liu nhp khu hay không rõ ngun gc xut x.
Theo tiêu chun xut x ca EU, thì nhng sn phm sau đây s đc coi là có
xut x toàn b mt nc th hng:
không phi bao gi cng là kt qu ca mt quá trình gia công ch bin đy đ
(hoc ngc li trong mt s trng hp, mt quá trình gia công ch bin đy đ đã
din ra nhng li không din ra s thay đi hng mc thu quan ca sn phm). Do
vy, các nc cho hng đã lp ra quy đnh v phn nguyên ph liu nhp khu và
không rõ xut x đc s dng không vt quá t l phn trm nht đnh so vi giá
xut xng ca thành phm. Khái nim “gia công ch bin đy đ” đc đnh ngha
theo nhiu cách khác nhau, tuy nhiên tn ti hai tiêu chun, mi tiêu chun đc
mt s nc cho hng áp dng. Các tiêu chun này đc gi là “tiêu chun gia
công ch bin” và “tiêu chun phn trm”. Ngoài ra, trc khi xét đn tiêu chun
xut x ca hàng hóa cn phi loi tr mt s công đon gia công ch bin đn gin
(công đon gia công ch bin không đy đ), nhng công đon này không đc xét
đn khi xác đnh xut x hàng hóa. Các qui trình công vic đn gin mà hu ht các
nc cho hng không chp nhn cho hng quy ch v xut x. 17
Theo quy đnh xut x ca EU, thì có th lit kê các công đon gia công ch
bin đó nh sau:
- Các hot đng bo qun sn phm trng thái tt trong quá trình vn chuyn
và lu kho (thông gió, tri ra, sy khô, làm lnh, p mui, dùng sun-phur dioxit
hay các dung dch khác, loi b nhng phn hng, và các hot đng tng t);
- Các hot đng đn gin bao gm lau bi, sàng lc, sp xp, phân loi, ghép ni
(bao gm vic lp thành bó), làm sch, v trang trí, ct gt;
+ Các thay đi bao bì và tháo d hay ghép các lô hàng,
+ óng gói đn gin vào chai, l, túi, hp, gn th bng, v v và tt c các
hot đng đóng gói đn gin khác;
- Gn mác, nhãn hiu hay ký hiu đ phân bit các sn phm hoc bao bì đóng
gói ca chúng;
- Vic gá ráp sn phm cùng hay khác loi, khi mt hay nhiu thành phn hn
hp không tha mãn các điu kin ghi trong phn này đ có th đc coi là các sn
Sn phm
nha (mã s
hàng hóa 3916
và 3917) dng
nghiêng và
ng
- Vi giá tr ca tt c các nguyên ph
liu đc dùng không vt quá 50% giá
xut xng sn phm.
- Và tr giá ca mi nguyên ph liu
thuc chng 39 đc dùng không vt
quá 20% giá xut xng ca sn phm.
[17]
Ðc sn xut vi tr
giá ca tt c các
nguyên ph liu s
dng không vt quá
25% giá xut xng
ca sn phm. [17] Cách xét tiêu chun xut x ca các sn phm không thun túy đc áp dng
cho các nc đc hng ca Nht Bn, Nauy, Thy S, Th Nh K thì tng t
nh tiêu chun xut x ca EU, ngha là tiêu chun xut x đc xét là “tiêu chun
gia công ch bin” và “tiêu chun phn trm”.
i vi Canada và Nga, tiêu chun xut x không thun túy cho phép mt t
l phn trm ti đa đc đt ra cho tr giá nguyên ph liu, b phn và thành phn
nhp khu (hay không rõ xut x) có th đc s dng trong quá trình sn xut sn