B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.H CHÍ MINH BÙI XUÂN DUNG

ÑEÀ TAØI:
NG DNG MÔ HÌNH AHP CHN NGÂN
HÀNG THC HIN MUA BÁN VÀ SÁP NHP
CHO NGỂNăHĨNGăUăTăVĨăPHÁTăTRIN
VIT NAM

Chuyên ngành: KINH T TÀI CHÍNH DOANH NGHIP
Mã s: 60.31.12 LUNăVNăTHCăSăKINHăT

NGIăHNG DN KHOA HC: GS.TS TRN NGCăTH Thành ph H Chí Minh - 2010
B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.H CHÍ MINH


ngành ngh vƠ lnh vc kinh doanh khác.
2. Trên c s đƣ la chn đc mc tiêu tt nht, cùng vi vic phân tích chi
tit v đi tng đc la chn, đ tƠi đƣ đ xut các gii pháp trin khai đ vic
thc hin M&A mang li kt qu tt nht. Nhng đ xut này là tng đi toàn din
đ ngi đc có th xem xét ng dng vi nhiu trng hp khác nhau.
3. Kt qu nghiên cu đ tài này không ch có Ủ ngha đi vi các Ngân hàng
trong quá trình thc hin hot đng M&A mƠ còn có Ủ ngha tham kho cho các t
chc t vn trong hot đng M&A. Nó cung cp mt mô hình đ la chn Ngân
hàng quyt đnh thc hin M&A. ii

LIăCAMăOAN

Tôi xin cam đoan rng đơy lƠ công trình nghiên cu ca tôi, có s h tr t
Thy hng dn là GS.TS Trn Ngc Th. Các ni dung nghiên cu và kt qu
trong đ tài này là trung thc. Nu phát hin có bt k s gian ln nào tôi xin hoàn
toàn chu trách nhim trc Hi đng, cng nh kt qu lun vn ca mình.

TP.HCM, ngày tháng nm 2010


iv


Kt lun Chng 1 27
CHNGă2:ăTHC TRNG HOTăNG NGÂN HÀNG TI VIT NAM:
2.1 Hành lang pháp lý cho hot đng M&A Ngân hàng 28
2.1.1 Quan đim ca NhƠ nc v hot đng M&A trong lnh vc Ngân hàng 28
2.1.2 Hành lang pháp lý v hot đng M&A Ngân hàng ti Vit Nam 29
2.2 Các hình thc M&A ph bin ti Vit Nam 34
2.2.1 M&A thông qua hình thc chuyn nhng phn vn góp 34
2.2.2 M&A thông qua hình thc mua n 35
2.3 Thc trng M&A trong lnh vc Ngân hàng ti Vit Nam trong thi gian qua 35
2.4 Phân tích SWOT các Ngân hàng quy mô nh ti Vit Nam 41
Kt lun Chng 2 46
CHNGă 3:ă NG DNG MÔ HÌNH AHP CHN NGÂN HÀNG THC
HIN MUA BÁN VÀ SÁP NHP CHO NGỂNăHĨNGă Uă Tă VĨăPHÁTă
TRIN VIT NAM
3.1 Phng pháp 46
3.2 ánh giá phơn loi ln mt 46
3.2.1 Lên danh sách các đi tng đánh giá 46
3.2.2 Tiêu chí đánh giá 47
3.3 ng dng mô hình AHP vƠo đánh giá phơn loi ln hai 52
3.4 Gii pháp nâng cao hiu qu ng dng mô hình AHP 59
3.5 Gii pháp thc hin M&A vi Ngân hàng TMCP Vit Á 60
3.5.1 Phân tích Ngân hàng TMCP Vit Á 60
vi

3.5.2  xut các gii pháp thc hin 68
3.6 Mt s gii pháp khác nhm tng cng hot đng M&A Ngân hàng ti Vit
Nam 72
3.6.1 Gii pháp v vai trò ca NhƠ nc trong vic điu tit và qun lý hot đng
M&A Ngân hàng 72
3.6.2 Gii pháp v vai trò ca T chc t vn 74

viii

DANHăMCăCÁCăBNGăBIU
Bng 2.1 D liu lch s v tình hình M&A ti Vit Nam 35
Bng 2.2 Tng hp hot đng M&A  Vit Nam trong nm 2008, 2009 36
Bng 2.3: Các giao dch M&A đc thông báo trên th gii 37
Bng 2.4 Hot đng M&A gia các Ngơn hƠng trong nc 38
Bng 2.5 Hot đng M&A gia Ngơn hƠng nc ngoài và Ngân hàng trong nc 39
Bng 2.6: Hot đng nm gi c phn chéo gia các Ngơn hƠng trong nc 39


FII

WB

IMF

ADB
x

LIăMăU
1.ăSăcnăthităhìnhăthƠnhăđătƠiănghiênăcu
Trong nhng nm gn đơy, hot đng Mua bán và Sáp nhp (M&A) din ra
khá mnh m ti Vit Nam. Hot đng M&A  nc ta đƣ đc khi đng t nm
2000, đn nm 2005 c nc có 22 v M&A vi tng giá tr là 61 triu đô la. Th
nhng ch trong nm 2006, s v M&A là 38 vi tng giá tr là 299 triu đô la vƠ
nm 2008 đƣ có 167 thng v M&A đc thc hin ti Vit Nam vi tng giá tr
là 1.009 triu đô la vƠ nm 2009 tng lên đn 295 thng v M&A vi tng giá tr
là 1.138 triu đô la M
1
.
Mt s tp đoƠn t nhơn ln, các nhƠ đu t ln  Vit Nam đang tìm kim
các c hi đ mua li các doanh nghip nh hn, mua li đ gia tng quy mô. Vi
các nhƠ đu t nc ngoài, s khó khn ca các doanh nghip va và nh Vit Nam

tích, so sánh, thng kêầ đ h thng hóa lý lun, nêu lên nhng ni dung ch yu
ca vn đ sáp nhp Ngơn hƠng cng nh ng dng mô hình AHP đ chn Ngân
hàng cho BIDV.
3.ăMcătiêuănghiênăcuăvƠăktăcuăcaăđătƠi:
Thông qua vic tìm hiu hot đng M&A, thc trng hot đng Ngân hàng ti
Vit Nam, ngi vit ng dng mô hình AHP đ chn Ngân hàng tt nht cho
BIDV thc hin mua li.
 thc hin mc tiêu trên, đ tài nghiên cu đc trình bày theo kt cu nh
sau:
Ngoài phn m đu và kt lun, đ tài bao gm:
 Chng 1: Tng lun v đ tài
 Chng 2: Thc trng hot đng Ngân hàng ti Vit Nam và s cn thit
phi thc hin M&A
 Chng 3: ng dng mô hình AHP chn Ngân hàng thc hin mua bán và
sáp nhp cho BIDV
 Chng 4: Mt s gii pháp đy mnh M&A trong lnh vc Ngân hàng ti
Vit Nam
TPHCM, tháng 8 nm 2010
Bùi Xuân Dung
1

CHNGă1:ăTNG LUN V  TÀI
1.1 TNG QUAN V MUA BÁN ậ SÁP NHP (M&A):
1.1.1 Khái nim v hotăđng M&A:
M&A là vit tt ca cm t ting Anh ắMerger and Acquisition” có ngha lƠ
Mua bán và sáp nhp. ơy lƠ hot đng giành quyn kim soát mt doanh nghip,
mt b phn doanh nghip thông qua vic s hu mt phn hoc toàn b doanh
nghip đó. Nguyên tc c bn ca M&A là phi to ra nhng giá tr mi cho c
đông mƠ vic duy trì tình trng c không đt đc. Nói cách khác, M&A liên quan
đn vn đ s hu và thc thi quyn s hu đ lƠm thay đi hoc to ra nhng giá

li thng đ ch hƠnh đng mt công ty ắnut chng” mt công ty khác thng là
yu hn đ bin công ty đó thành phn s hu ca mình, kt qu mua li thng
không hình thành công ty mi, mc đích ca mua li nhm ắthơu tóm” công ty mc
tiêu.
Xét v mt k thut, đim to nên s khác bit gia sáp nhp và mua li
chính là  cách thc tài tr, c th:
+ Sáp nhp: tài tr đc thc hin thông qua trao đi c phiu, có ngha lƠ
mt công ty s phát hành c phiu đ đi ly lng c phiu ca công ty kia.
+ Mua li: không ging vi sáp nhp, trong các thng v mua li không có
s trao đi c phiu. Mt công ty có th mua li công ty khác bng tin, trái phiu
hoc c hai. i vi trng hp mua li có giá tr nh hn, mt công ty có th mua
tt c tài sn và thanh toán bng tin mt cho công ty đc mua li, hoc cng có
trng hp công ty mua li phát hành các trái phiu lãi sut cao đ gi vn.
Tuy có khác nhau nhng đim chung ca c sáp nhp và mua li là to ra s
cng hng, to ra giá tr ln hn nhiu so vi giá tr ca tng bên riêng l. ó
chính là du hiu ca s thành công hay tht bi ca mt thng v M&A. Cng
chính vì li ích chung đó nên hai thut ng nƠy đc s dng gn kt vi nhau và
có th đi din cho nhau.
Giá tr tng thêm ca hot đng M&A đc tính nh sau:
Giá tr tng thêm = V xy ậ (V x + V y)
3

Trong đó: V xy lƠ giá tr ca công ty sáp nhp
V x và V y là giá tr ca hai công ty riêng l x và y
1.1.3 Phân loi hotăđng M&A
- Da trên mc đ liên kt, M&A đc phân thành 3 loi:
+ Sáp nhp và mua li theo chiu ngang: là s sáp nhp và mua li gia hai
công ty kinh doanh và cnh tranh trên cùng mt dòng sn phm, trong cùng th
trng. Kt qu t nhng v sáp nhp theo dng này s đem li cho bên sáp nhp
li th kinh t nh quy mô, c hi m rng th trng, kt hp thng hiu, gim

nhun gia tng nh có nhiu sn phm dch v.
M&A hình thành tp đoƠn đc chia thành 3 nhóm:
(i) M&A t hp thun túy: hai bên không h có mi quan h nào vi nhau, nh mt
công ty thit b y t mua mt công ty thi trang.
(ii) M&A bƠnh trng v đa lý: hai công ty sn xut cùng mt loi sn phm nhng
tiêu th trên hai th trng hoàn toàn khác nhau v đa lý.
(iii) M&A đa dng hóa sn phm: m rng dãy sn phm ca công ty, qua đó to ra
danh mc gm các sn phm ph bao quanh các sn phm ct lõi.
- Da vào phm vi lãnh th, M&A đc phân thành 2 loi:
+ Sáp nhp và mua li trong nc: đơy lƠ thng v M&A gia các công ty
trong cùng lãnh th quc gia
+ Sáp nhp và mua li xuyên biên gii: đc thc hin gia các công ty
thuc các quc gia khác nhau, là mt trong nhng hình thc đu t trc tip ph
bin nht hin nay. Trong nhng nm gn đơy, lƠn sóng toƠn cu hóa đƣ dn xóa b
biên gii kinh doanh ca các công ty đa quc gia, khin cho xu hng M&A xuyên
biên gii ngày càng tr thƠnh xu hng tt yu ca bc tranh toàn cnh nn kinh t
th gii.
1.1.4ăngăcăca hotăđng M&A:
ng c thúc đy các Doanh nghip tham gia M&A xut phát t chin lc
phát trin cng nh quy mô ca Doanh nghip. Nhng đng c chính bao gm:
- Thâm nhp vào th trng mi: đơy lƠ yu t quan trng khi mun m rng
đa bàn kinh doanh, thêm mt dòng sn phm hoc m rng mng li phân phi.
5

Ví d minh ha cho đng c nƠy lƠ các doanh nghip nc ngoƠi đu t vƠo Vit
Nam, thay vì vic gây dng doanh nghip t đu vi chi phí thành lp, chi phí c
hi cao do mt thi gian xây dng h thng, trin khai mng li phân phiầcó th
thc hin chin lc mua li mt doanh nghip trong nc vi h thng, con ngi
sn có đ đt đc mc tiêu. Doanh nghip trong nc mun xâm nhp th trng
toàn cu cng có th ngh đn M&A. Trng hp Lenovo mua li b phn PC ca

nh thng hiu, thông tin, bí quyt, dây chuyn công ngh hay tn dng nhng tài
sn mà mi công ty cha s dng ht giá tr.
- a dng hóa vƠ bƠnh trng th trng: chin lc ắtp đoƠn hóa” ca
nhiu công ty lƠ đng lc cho vic đi thơu tóm li các doanh nghip khác. FPT là
mt ví d đin hình. T mt công ty thƠnh danh trong lnh vc công ngh thông tin,
FPT hin đƣ m rng sang các lnh vc khác nh truyn thông, giáo dc đƠo to,
phân phi, chng khoán, bt đng sn, ngơn hƠngầ
- a dng hóa sn phm và chin lc thng hiu: Unilever là mt ví d
đin hình v s dng chin lc M&A đ đa dng hóa và phát trin thng hiu.
Unilever s hu rt nhiu thng hiu ni ting trong mt s lnh vc nh: Flora,
Rama, Wall, aroma, Knorr, Lipton và Slimfast (thc phm vƠ đ ung); Axe, Dove,
Lifebuoy, Lux, Pond‟s, Rexona, Closeup (sn phm v sinh vƠ chm sóc c th);
comfort, omo, Sunlight, Surf (vt dng ). Tp đoƠn nƠy đƣ phi tri qua nhiu nm
đ s hu nhiu thng hiu nh th. Nm 1972, tp đoƠn mua chui nhà hàng
A&W  Canada. Nm 1984 mua li thng hiu Brooke Bond ca nhà sn xut PG
Tips. Nm 1987, Unilever tng cng sc mnh trong th trng chm sóc da bng
vic mua li Chesebrough-Ponds. Hai nm sau, Unilever tip tc mua li m phm
Calvin Klein, Faberge vƠ Elizabeth Ardenầ
Ngoài ra còn có th có rt nhiu lý do khác cho mt quyt đnh M&A nh
môi trng kinh doanh thay đi, khng hong kinh t dn đn nhiu doanh nghip
mt thanh khon và buc b đy vào tình trng thâu tóm. Trong tình hung này, bên
b thơu tóm không có đng c bán nhng bên thơu tóm li có rt nhiu đng c đ
7

bƠnh trng s nh hng trên th trng. Nhiu trng hp Chính Ph phi ra tay
mua li vi đng c tránh gơy đ v dây chuyn trong nn kinh t.
1.1.5 Các hn ch ca M&A
Mc dù M&A đem li nhiu li ích đáng k, song vic thc hin M&A vn
có nhng thit hi đáng k cn phi lu Ủ. Nhng thit hi có th là:
4. Phng hng hot đng, mc tiêu kinh doanh, sn phm truyn thng có

đ s lng c phn chi phi đ loi ban qun tr c vƠ bu đi din ca công ty
thôn tính vào Hi đng qun tr mi. Cnh giác vi hình thc thôn tính này, ban
qun tr ca công ty có th sp đt các nhim k ca ban điu hành và ban qun tr
xen k nhau ngay trong điu l công ty. Bi vì mc đích cui cùng ca công ty thôn
tính và c đông bt mƣn lƠ thay đi điu hành.
+ Thng lng t nguyn vi ban qun tr điu hành
Vi ban qun tr vƠ điu hƠnh thì đơy lƠ hình thc ph bin trong các v sáp
nhp thân thin. Nu c hai công ty đu nhìn thy li ích chung tim tàng trong mi
v sáp nhp và nhng đim tng đng gia hai công ty (v vn hóa hoc th phn)
ngi điu hành s xúc tin đ ban qun tr ca hai công ty ngi li đ thng tho
v hp đng sáp nhp.
NgoƠi các phng án chuyn nhng c phiu hay tài sn hay tin mt hoc
kt hp tin mt và n, các công ty thc hin sáp nhp thân thin còn có th chn
phng thc hoán đi c phiu đ bin c đông ca công ty này tr thành c đông
ca công ty kia vƠ ngc li, hoc hình thc trao đi c phn, đ nm gi chéo s
hu công ty ca nhau.
+ Thu gom c phiu trên th trng chng khoán
Công ty có Ủ đnh thâu tóm s gii ngơn đ gom dn c phiu ca công ty
mc tiêu thông qua giao dch trên th trng chng khoán, hoc mua li ca các c
đông chin lc hin hu. Phng án nƠy đòi hi thi gian, đng thi nu đ l ý
đ thôn tính, giá ca c phiu đó có th tng vt trên th trng. Ngc li, cách
thâu tóm này có th đt mc đích cui cùng ca mình mt cách êm thm, không gây
xáo đng cho con mi ca mình, trong khi ch cn tr mt mc giá r hn so vi
hình thc chào thu rt nhiu.
9

+ Mua li tài sn công ty
Công ty sáp nhp có th đn phng hoc cùng công ty mc tiêu đnh giá tài
sn ca công ty đó (h thng thuê mt công ty t vn chuyên đnh giá tài sn đc
lp). Sau đó các bên s tin hƠnh thng tho đ đa ra mc giá phù hp (có th cao

1.1.7.1 Nhngăđcăđim khác bit ca th trng M&A:
Bn thân th trng cho M&A cng phơn bit vi nhng th trng các sn
phm và hot đng kinh t khác, s khác bit này th hin  nhng đc đim sau:
9. Hàng hóa ca th trng M&A là loi hàng hóa đc bit, đó lƠ nhng công
ty, doanh nghip, tp đoƠn, t chc, do đó nó lƠ mt tp hp ca nhiu loi tài sn
khác và có giá tr rt ln. HƠng hóa đó có mc đ trao đi mua bán không thng
xuyên, và vic trao đi mua bán li tn rt nhiu thi gian và công sc.
10. Hot đng ca th trng M&A bao quát tt c các lnh vc, ngành ngh hot
đng kinh doanh. Quy mô ca th trng M&A không b gii hn bi khu vc, lãnh
th, va có th hot đng trong nc va có th hot đng xuyên quc gia.
11. Hot đng M&A có nh hng ln đn s phát trin ca các lnh vc, ngành
ngh mà nó tham gia, thm chí nh hng ti s phát trin ca nn kinh t mt
nc. Chính vì vy hot đng M&A chu s chi phi vƠ điu chnh cht ch ca
pháp lut, đc bit lƠ các quy đnh v chng đc quyn và chính sách bo h ca
chính ph.
1.1.7.2 Vai trò ca hotăđng M&A trong s phát trin nn kinh t:
 Hot đng M&A có hai vai trò chính đi vi s phát trin ca nn kinh t:
- Không ch có vai trò tái cu trúc li doanh nghip mà M&A còn tái cu trúc
li nn kinh t, thông qua hot đng M&A các doanh nghip yu kém s b đƠo thi,
hoc đc t chc li mt cách hiu qu hn, do đó đi vi c nn kinh t không
nhng nơng cao nng lc sn sut mà còn giúp tit kim đc nhiu chi phí.
- M&A xuyên quc gia cng lƠ mt hình thc ca đu t trc tip FDI, tuy
rng đơy không phi là hình thc đu t xơy dng mi nhng nó cng có nhng vai
trò đi vi s phát trin ca nn kinh t nh: Gia tng ngun vn cho nn kinh t;
Chuyn giao công ngh, k thut, nơng cao trình đ qun lỦ, vn hóa doanh nghip.
11

Ngoài ra, thông qua hình thc M&A vi nhng u đim trong vic tit kim và ch
đng v mt thi gian s khuyn khích gia tng vn đu t FDI.
 Tuy nhiên hot đng M&A cng có nhng tác đng xu đn s phát trin

đi mt vi nhng din bin khó lng ca khng hong kinh t th gii mà còn
phi đng đu vi nhiu khó khn ni ti nh lm phát tng mnh, thâm ht cán
cơn thng mi cng đt mc k lc (hn 14% GDP), th trng chng khoán liên
tc st gimầkhin cho h thng ngân hàng gp nhng khó khn, thách thc cha
tng có trong hn hai mi nm đi mi. Nhiu Ngân hàng quy mô nh gp phi
khó khn ln trong kinh doanh, khi va phi cnh tranh vi các ngân hàng trong và
ngoƠi nc đng thi phi thích nghi vi vic thay đi chính sách lãi sut, t giá ca
nhƠ nc nhm kim ch lm phát, đi phó vi suy thoái kinh t.
- Do đó, đ nơng cao nng lc cnh tranh ca ngân hàng Vit Nam, mt trong
nhng gii pháp đa ra lƠ phi (i) kêu gi các nhƠ đu t chin lc trong và ngoài
nc tip tc góp vn, mua c phn ti các NHTM đ tr thành các c đông chin
lc ca các ngơn hƠng, qua đó tng thêm sc mnh v vn, h tr nghip v, kinh
nghim qun tr, qun lý cho các ngân hàng, (ii) cho phép mua li, sáp nhp, hp
nht các ngân hàng nói chung, nht là các ngân hàng nh đ to sc cnh tranh, gia
tng th phn, qua đó có th hình thành ngân hàng ln, thm chí là các tp đoƠn tƠi
chính ngân hàng Vit Nam đ sc cnh tranh trên th trng trong nc và khu vc.
Trong thi gian va qua, vn đ M&A Ngơn hƠng đƣ đc mt s phng
tin truyn thông đ cp, các bn nghiên cu theo đt hàng ca nhƠ nc cng đƣ
đa ra đ xut sáp nhp các ngân hàng nh, các ngân hàng hot đng yu kém. Vì
vy, M&A Ngân hàng là mt trong nhng yêu cu, đng thi là mt quy lut kinh
t tt yu đc đt ra, nht lƠ trong giai đon nn kinh t th gii vƠ trong nc
đang gp nhiu khó khn nh hin nay.
1.2.3 Nhng kch bn M&A Ngân hàng:
Nhng tình hung di đơy có th dn đn M&A trong hot đng Ngân
hàng: