B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T Tp. HCM
cçd

PHM TH THANH LUYN  tài:

NG DNG MÔ HÌNH DÒNG TIN CÓ RI RO
 XÂY DNG QUY TRÌNH QUN TR DÒNG TIN:
NGHIÊN CU TÌNH HUNG MERCEDES-BENZ VIT NAM

LUN VN THC S KINH T

Thành ph H Chí Minh - Nm 2009

B GIÁO DC VÀ ÀO TO

Thành ph H Chí Minh - Nm 2009
LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan rng đây là công trình nghiên cu ca tôi, đc thc hin
vi s hng dn ca Ngi hng dn khoa hc là GS-TS Trn Ngc Th và
nhng ngi đã giúp đ tôi trong quá trình thc hin nghiên cu này. Các ni
dung nghiên cu và kt qu trong lun vn này là trung thc và cha tng đc ai
công b trong bt k công trình nào. Tác gi

Phm Th Thanh Luyn
LI CM N S chin thng bn thân bao gi cng đc đánh giá cao hn c so vi bt k
chin thng nào. Nó cho thy s n lc vt qua chính mình và vn lên trong cuc
sng. Ngày hôm nay, sau khi hoàn tt xong Lun Vn Thc S Kinh T này, tôi đã thc
s cm nhn sâu sc nhn đnh này. Kt qu ca lun vn này là mt s n lc vt
qua các khó khn và tr ngi ca bn thân mà bt k mt hc viên nào cng có th gp
phi.

Ngày hôm nay, tôi mun gi li bit n chân thành nht đn nhng ngi đóng
vai trò vô cùng quan trng trong cuc đi tôi. ó chính là gia đình, bn bè và các
ging viên i Hc Kinh T Thành Ph H Chí Minh. c bit, tôi xin gi li tri ân
đn Ngi hng dn khoa hc ca tôi – GS-TS TRN NGC TH – Ngi đã hng

PHN NI DUNG LUN VN 5

CHNG 1:LÝ LUN VÀ NGHIÊN CU TNG QUAN 5
1.1. LÝ LUN TNG QUAN 5
1.1.1. Các đnh ngha 5
1.1.2. Nguyên nhân ca ri ro dòng tin 5
1.1.3. Tác đng ca ri ro dòng tin 6
1.1.3.1. Kh nng thanh khon 6
1.1.3.2. Chi phí s
dng vn 6
1.1.3.3. Khía cnh li nhun 6
1.1.4. Mô hình CfaR 6
1.1.4.1. nh ngha 6
1.1.4.2. Vai trò ca CfaR 7
1.1.4.3. Các phng pháp tính CfaR 7
1.1.4.4. Quy trình tính toán CfaR da trên đ nhy cm 13

1.2. NGHIÊN CU TNG QUAN NHU CU QUN TR DÒNG TIN 14
1.2.1. Nhu cu qun tr dòng tin ti các nc 14
1.2.2. Nhu cu qun tr dòng tin ti Vit Nam 17
Kt lun Chng 1 24

CHNG 2: THC TR
NG QUN TR DÒNG TIN: NGHIÊN CU TÌNH
HUNG TI MERCEDES-BENZ VIT NAM 26
2.1. GII THIU CHUNG V MERCEDES-BENZ VIT NAM 26
2.1.1. Lch s hình thành 26
2.1.2. Quy mô hot đng 26
2.1.3. Các sn phm dch v 27
2.1.4. C cu t chc 28

Kt lun Chng 3 67

PHN KT LUN 68
DANH MC CÁC T VIT TT

CfaR : Dòng tin có ri ro (Cash flow at Risk)
CPI : Ch s giá tiêu dùng (Consume Price Index)
CNY : ng Nhân Dân T Trung Quc
EBIT : Li nhun trc thu và lãi vay (Earning Before Interest and Tax)
EUR : ng Euro
JPY : ng Yên Nht Bn
GDP : Tng sn lng ni đa (Gross Domestic Product)
MBV : Mercedes-Benz Vit Nam
PC : Dòng xe du lch (Passenger Car)
SCB : Ngân hàng Standard Chartered
USD : ng đôla M
VA : Dòng xe ti nh (Van)
VaR : Giá tr có ri ro (Value at Risk)
VND : ng Vit Nam
WTO : T chc thng mi th gii (World Trade Organization)


Hình 3.8: Thit lp s ln mô phng 58
Hình 3.9: Thit lp mô phng Monte Carlo 59
Hình 3.10: Thit lp báo cáo 60

1

PHN M U

1. Tính cp thit ca đ tài
Trong điu kin nn kinh t th gii bin đng mnh m, s cnh tranh trong
hat đng sn xut kinh doanh ngày càng khc lit hn, thì vic qun tr ri ro đã tr
nên rt cp thit đi vi các nhà qun tr doanh nghip. Các doanh nghip phi t bo
v mình tr
c nhng bin đng bt li ca th trng.
Cuc khng hong tài chính toàn cu, đánh du bi s sp đ ca ngân hàng
Leman Brother ti M, bt đu cho mt giai đon khó khn mi ca nn kinh t th
gii. S bin đng ca t giá hi đoái, lãi sut, lm phát và giá c hàng hóa trên quy
mô toàn cu gây không ít khó khn cho hot đng ca các doanh nghi
p trên toàn th
gii. Trong nm 2008 và 8 tháng đu nm 2009, t giá hi đoái USD/VND có nhiu
bin đng mnh m theo chiu hng tng. T giá bán niêm yt bi các ngân hàng
thng mi hin nay có lúc lên đn trên 17,840. Tháng 3 nm 2009, biên đ giao dch
t giá hi đoái USD/VND đc m rng t +/-3% lên +/-5%, các ngân hàng thng
mi niêm yt t giá bán USD luôn  mc kch trn. Trong khi đó, nhng tháng na đu
nm 2008, v
i chính sách tht cht tin t ca Chính ph, lãi sut cho vay ca các ngân
hàng thng mi có lúc lên đn 21%. Ch s giá tiêu dùng CPI cng liên tc tng trong
3 quý đu nm 2008, có lúc lên đn đnh 25%.
Trong s nhng ri ro tài chính ngn hn, ri ro dòng tin cng là mt nguyên
nhân quan trng có kh nng gây nên nhng cuc phá sn nu doanh nghip không có

n na trong lnh vc
này.
2.2. Ý ngha ca đ tài nghiên cu
2.2.1. Ý ngha khoa hc
t đc mt quy trình qun lý ri ro dòng tin phù hp, góp phn làm phong
phú kin thc v ri ro và qun tr ri ro trong lnh vc tài chính.
2.2.2. Ý ngha thc tin
Trong bi cnh thc tin hot đng kinh doanh ti nc ta hin nay, khi mà môi
trng kinh doanh tr nên bt n hn và các yu t đu vào bin đng mnh m hn,
thì vic xây dng mt quy trình qun tr dòng tin hiu qu và phù hp là rt hu ích.

3

3. Phng pháp nghiên cu
Da trên phng pháp duy vt bin chng, đ tài dùng c s lý lun khoa hc
v qun tr ri ro tài chính và thc tin hot đng qun tr ri ro tài chính, ri ro dòng
tin ti Công ty Mercedes-Benz Vit Nam làm phng pháp nghiên cu.
4. Phm vi nghiên cu
 tài dùng c s lý lun khoa hc và thc tin hot đng qun tr ri ro tài
chính, qun tr dòng tin làm tin đ
nghiên cu, các nghiên cu ca các tác gi trong
và ngoài nc và hot đng qun tr ri ro ca Công ty Mercedes-Benz Vit Nam làm
phm vi nghiên cu.
5. Kt cu ca lun vn
Lun vn này bao gm ba phn chính nh sau:
Phn m đu
:
Phn này trình bày tính cp thit ca vic nghiên cu đ tài, mc tiêu và ý ngha
ca đ tài, phng pháp nghiên cu, phm vi nghiên cu và kt cu ca lun vn.
Phn ni dung lun vn:


5

PHN NI DUNG LUN VN

CHNG 1:LÝ LUN VÀ NGHIÊN CU TNG QUAN

1.1. LÝ LUN TNG QUAN
1.1.1. Các đnh ngha
Dòng tin: là dòng chuyn đng tin t đi ra và đi vào ca doanh nghip trong
mt khong thi gian nht đnh
Ri ro dòng tin: là ri ro mà doanh nghip không có đ tin đ tr các khon
n khi đn hn
Qun tr ri ro dòng tin: là quá trình giám sát, phân tích và
điu chnh dòng tin

phá sn, hoc ít thì cng nh hng đn uy tín và kh nng đàm phán các hp đng
mua hàng, hp đng tín dng trong tng lai
1.1.3.2. Chi phí s dng vn:
Doanh nghip có th phi đi mt vi chi phí s
 dng vn không hp lý nu ti
mt thi đim nht đnh nào đó, tin mt không đ đ đáp ng các khon tin phi chi
ra ca doanh nghip, dn đn vic phi s dng các ngun vn bên ngoài vi chi phí
cao.
1.1.3.3. Khía cnh li nhun:
Xut phát t đc đim tin có kh nng sinh li. Các khon tin tm thi nhàn
ri có th đc dùng cho các khon đu t ngn hn hay đn gin là hot đng tin gi
hng lãi sut. Tùy thuc vào mc đ tác đng c tính ca ri ro dòng tin, nhà qun
tr doanh nghip có th chp nhn s bt n có th xy ra đ đi li mt khon li
nhun k vng hoc là t chi kho
n li nhun k vng cha đng yu t ri ro đ đi
li đc mt s chc chn không còn ri ro. Dù vy, đm bo s an toàn cho dòng tin
phi đc xem là u tiên hàng đu hn là mc sinh li ca dòng tin.
1.1.4. Mô hình CfaR
1.1.4.1 nh ngha:

7

CfaR là mt phân phi xác sut cho dòng tin ca doanh nghip cho mt quý
hoc mt nm tng lai, qua đó CfaR ch ra mc thâm ht ti đa ca dòng tin, vi
mt đ tin cy thng kê nht đnh và trong mi quan h vi mt mc tiêu, t đó ch rõ
nhng ri ro tim n đi vi dòng tin ca doanh nghip.
CfaR cho phép gp tt c đ nhy c
m đi vi ri ro ca doanh nghip vào
thành mt con s vi mt xác sut kèm theo. Con s này chính là mc thâm ht ti đa
trong dòng tin nói trên, qua đó cho thy kh nng chu đng đi vi ri ro ca doanh

 v
mô là do ri ro hot đng khá phc tp và bng nhiu cách làm cho công vic mô hình
hóa nó đ phân tích đc trong báo cáo d toán dòng tin b tht bi. Ví d làm th nào
đ xây dng mô hình nhng tác đng ca thay đi t giá hi đoái, cái mà đng thi nh
hng đn giá c đu vào và đu ra, doanh thu tiêu th tng lai do phn ng ca
ngi tiêu dùng đi vi thay đi giá ca doanh nghip và ca đ
i th cnh tranh, cùng
lúc vi nh hng ca nó lên lãi sut, sau đó lãi sut đn lt nó li tác đng tr li đn
chi phí lãi ca doanh nghip và s sn lòng chi tiêu ca khách hàng.  nhy cm đt
đc trong báo cáo d toán nhìn chung ch là mt b phn nh đ nhy cm tng th
ca doanh nghip.
Phng pháp này s là hu dng nu mc tiêu ca đánh giá ri ro ch là c tính
CfaR ph thuc vào ri ro th trng và nu nó có th ch ra tt c các mi liên kt gia
nhng giá c th trng vi dòng tin ca doanh nghip. Bi vì mc tiêu ca chúng ta
là c tính CfaR tng th ca doanh nghip, điu này thì phng pháp bottom-up
không đáp ng đc. Bên cnh đó, phng pháp này cng không ch ra tt c ngun
gc ca đ nh
y cm ca dòng tin đi vi ri ro th trng, điu này làm cho bottom-
up kém sc thuyt phc trong các chng trình qun tr ri ro tài chính.
Phng pháp top-down

Không ging nh RiskMetrics, nhóm ca Stein, Usher, LaGattuta và Youngen
li đa ra mt phng pháp khác, gi là phng pháp top-down, da vào tính hay thay
đi ca dòng tin tng th. Nhóm này gi đnh rng tính hay thay đi tng th ca dòng
tin là do s thay đi ca lãi sut. iu này trái ngc vi đnh ngha v CfaR ca
RiskMetrics rng s thâm ht ti đa là do nhng tác đng ca ri ro th trng. Nh

9

vy, đnh ngha ca RiskMetrics đã cô lp tính hay thay đi cái mà ph thuc vào ri ro

bottom-up đã thc hin. Hn na, vic dùng d liu ca mt nhóm các công ty vô hình

10

chung đã đng hóa các đc tính riêng bit ca các công ty khác nhau trong cùng mt
nhóm trong khi vic c tính CfaR li đc s dng cho mt công ty mà tính đin hình
ca nó trong nhóm hoàn toàn không xác đnh
Phng pháp đ nhy cm

Phng pháp CfaR da trên đ nhy cm dùng mt b các h s đ nhy cm,
nhng h s này cung cp thông tin các bin th trng hot đng nh th nào trên
dòng tin ca doanh nghip. B h s đ nhy cm này có đc thông qua mt phép
hi quy đa bin trên dòng tin ca doanh nghip, mà các bin gii thích trong phng
trình hi quy này có đc là t s phân tích môi tr
ng kinh t v mô ca doanh nghip
và môi trng cnh tranh. Qua đó, doanh nghip s đt đc mt mô hình đ nhy cm
đc dùng đ tính toán CfaR.
Nh vy b h s đ nhy cm ca doanh nghip có kh nng gii thích tính hay
thay đi ca dòng tin cng nh ch ra phng thc phòng nga ri ro. Mt khác
phng pháp CfaR da trên đ nhy cm còn ch ra đc nh
ng bin đng ca dòng
tin không xut phát t ri ro ca th trng. Tht vy, tính hay thay đi ca dòng tin
là bi hai yu t khác nhau: s thay đi ca giá các yu t th trng nh t giá hi
đoái, lãi sut và giá c hàng hóa và s thay đi trong chính hot đng kinh doanh ca
doanh nghip. Phng pháp CfaR da trên đ nhy cm s cho cho phép tính toán
dòng tin tng th ca doanh nghi
p.
S bin thiên tng th ca dòng tin là do các nhân t khác nhau gây nên.
Phng pháp CfaR da trên đ nhy cm ca dòng tin s dng các nhân t này nh là
các bin mc tiêu liên quan. S thay đi ngu nhiên ca các s kin trong nn kinh t

đc u đim hn so vi phng
pháp top-down, vì top-down ch đa ra nhng mi liên kt gia nhng giá c th
trng vi dòng tin ca doanh nghip, mà không ch ra đc nhng tác đng ca
nhng thay đi th trng đn dòng tin này. Phng pháp CfaR da trên đ nhy cm
ca dòng tin cung cp nhiu thông tin hn cho nhà qun tr doanh nghip, nó cho thy
tính hay thay đi ca dòng ti
n trc nhng bin đng ca th trng, không ch dng
li  đó, CfaR da trên đ nhy cm còn ch ra nhng nhân t đy (nhân t quyt đnh)
ca s thay đi này và tác đng ca chúng trên dòng tin phi đc lng hóa.
Ngay c khi nhóm nghiên cu theo phng pháp bottom-up hng đn đ nhy
cm cnh tranh này bng cách gii thiu mi quan h phc t
p hn gia t giá hi đoái

12

và dòng tin, vn đ này vn tn ti. Nhng mô hình hóa này có xu hng b qua tác
đng mô phng ca t giá và nhng bin s ca th trng và nn kinh t v mô nh t
giá hi đoái, lm phát và giá c hàng hóa. Hn na, bi vì nhng bin s giá c v mô
đc quyt đnh trong mt h thng cân bng tng th, điu chnh mt cách mô ph
ng
đi vi nhng bin đng trong nn kinh t, nên có khuynh hng các bin s v mô
cùng thay đi, tác đng đn mc đ nhy cm ca công ty đi vi ri ro tài chính.
Gi đnh rng CfaR đc phát trin bng cách nhn ra xu th ca nhng đ nhy
cm kinh t ca doanh nghip. Bng cách phân tích môi trng kinh t và môi trng
cnh tranh ca doanh nghip, phân tích này đã cung cp mt n
n tng đy đ cho vic
đo lng đ nhy cm doanh nghip đi vi các thay đi ca th trng và ca nn
kinh t ph thuc ln nhau.
Vì phng pháp Cfar da trên đ nhy cm bt đu vi mt phân tích c bn đ
nhy cm ca doanh nghip đi vi nhng thay đi ca nn kinh t v mô, nên s vt

trng và nn kinh t đc xác đnh trong mô hình đ nhy cm. Chúng ta gi đnh
rng mi quan h gia dòng tin và các ri ro th trng và nn kinh t v mô là đng
thng, các bin tuân theo phân phi chun. Chúng ta ng dng mô phng, ngha là các
giá tr đc ly m
t cách ngu nhiên t ma trn variance/ covariance ca các bin gii
thích. Trong mi ln ca quá trình lp đi lp li đó, các giá tr ngu nhiên đc đa vào
phng trình trên, biu din mt giá tr mô phng ca dòng tin ph thuc vào các bin
s th trng và nn kinh t. Nu chúng ta mô phng 10.000 ln, chúng ta s có đc
10.000 giá tr mô phng ca dòng tin.
 đt đc mt c tính v dòng tin tng th, chúng ta phi b sung phân
phi dòng tin có điu kin vi mt phân phi ca s hng sai s. T đó chúng ta rút ra
mt giá tr t phân phi chun N~[0,
2
] và thêm giá tr đó vào phân phi điu kin.
Tóm li, vic tính toán CfaR da trên đ nhy cm bao gm các bc sau:
- Bc 1: Nhn din nhng bin th trng và nn kinh t có nh hng quan
trng đn hat đng ca doanh nghip, bng cách điu tra nn kinh t và môi
trng cnh tranh ca doanh nghip, cu trúc chi phí và doanh thu ca doanh

14

nghip và nhng đi th cnh tranh ch yu ca doanh nghip, giá c và đ
nhy ca khách hàng
- Bc 2: Thc hin phép hi quy đa bin đ xác đnh các h s hi quy. H s
hi quy này chính là h s đ nhy cm trong mô hình đ nhy cm ca doanh
nghip
- Bc 3: D báo mô hình đ nhy cm ca công ty
- Bc 4: Dùng ph
n mm mô phng @Risk đ thc hin mô phng các giá tr
ca các bin th trng và nn kinh t. S thay đi trong dòng tin là kt qu

DaimlerChrysler) có tr s chính đt ti c.
y ban giám sát ngân hàng Basel đã buc các t ch
c tài chính bao gm các
ngân hàng và các công ty đu t phi đáp ng nhu cu vn da trên nhng tính toán t
VaR trong khi DaimlerChrysler ng dng VaR đ qun lý ri ro trong hot đng sn
xut kinh doanh phi tài chính. Tuy nhiên, DaimlerChrysler đã phi tri qua nhng ngày
tháng ti t (1999) khi mà h buc phi ngng sn xut hàng lot, trì hoãn sn xut và
giá c phiu st gim trên th trng. ã có nhng ý kin nhn đnh rng n
u nhng
nhà qun tr ri ro ca DaimlerChrysler nhìn vào nhng nhân t hay thay đi ca th
trng và bn cht ca ri ro mà h đang đi mt, thì rt có th h đã tránh khi hoc ít
ra thì có th làm nh bt tác hi ca vn đ mà hu qu ca nó là nhng v ngng sn
xut nói trên. iu này cho thy, nhng gì mà DaimlerChrysler cn đ duy trì hot
đ
ng sn xut kinh doanh bình thng là quan tâm đn dòng tin và nhng bin đng
ca dòng tin hn là qun tr s tng gim ca các tài sn tài chính đn thun. iu đó
có ngha là nu DaimlerChrysler s dng VaR đ qun lý ri ro thì cha đ mà h còn
cn đn mt mô hình qun lý dòng tin phù hp hn nh CfaR chng hn.
Trong cuc kho sát v các chc nng chính c
a hot đng ngân qu trong các
bng đang ký tìm ngi ca nc c, kt qu cho thy hot đng qun tr dòng tin
đc chú trng nhiu nht và ph bin  hu ht các công ty. Khong 95% công ty
đc kho sát cho rng qun tr dòng tin là chc nng quan trng nht ca hot đng
ngân qu.
16

Biu đ 1.1: Các chc nng chính ca hot đng ngân qu ti c: