B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
j

NGUYN TH QUNH ANH
GII PHÁP PHÁT TRIN HOT NG TÍN
DNG XUT KHU CA NHÀ NC TI
NGÂN HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM Chuyên nghành: Kinh t Tài chính – Ngân hàng
Mã s : 60.31.12

LUN VN THC S KINH T

NGI HNG DN: PGS.TS. PHM VN NNG
THÀNH PH H CHÍ MINH – 2009


ii
1.4.1.3 Liên minh Berne (Liên minh quc t ca các nhà bo him tín dng và
đu t) 21
1.4.2 Quy đnh tín dng xut khu ca Vit Nam 21
1.5. RI RO TRONG HOT NG TÍN DNG XUT KHU CA NHÀ
NC 21
1.5.1. Khái nim 21
1.5.2. c đim ri ro tín dng xut khu ca nhà nc 22
1.6 BÀI HC KINH NGHIM V TÍN DNG XUT KHU CA NHÀ
NC  CÁC NC TRÊN TH GII 23
CHNG 2: TÌNH HÌNH THC HIN CHÍNH SÁCH TÍN DNG XUT
KHU CA NHÀ NC TI NGÂN HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM
26
2.1 NGÂN HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM (VIT NAM DEVELOPMENT
BANK – VDB) 26
2.1.1 Lch s hình thành và phát trin 26
2.1.2 Chc nng, nhim v và các hot đng chínhca Ngân hàng Phát trin Vit
Nam 27
2.1.3 C cu t chc b máy qun lý 28
2.1.4 c đim ca Ngân hàng Phát trin Vit Nam 28
2.2 CHÍNH SÁCH TÍN DNG XUT KHU CA NHÀ NC TI NGÂN
HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM 29
2.2.1 C ch chính sách tín dng xut khu ca nhà nc 29
2.2.2 Các quy đnh v tín dng xut khu ca nhà nc trong Ngh đnh
151/2006/N-CP. 30
2.2.2.1 Cho vay xut khu 30
2.2.2.2 Bo lãnh tín dng xut khu 31
2.2.2.3 Bo lãnh d thu và bo lãnh thc hin hp đng 31
2.2.2.4 Bo đm tin vay 32
2.2.3 Nhng thay đi c bn trong chính sách tín dng xut khu ca nhà nc

NHÀ NC TI NGÂN HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM
58
3.1 CHIN LC XUT KHU CA VIT NAM T NAY N NM 2010
58
iv
3.2 NH HNG HOT NG TÍN DNG XUT KHU CA NHÀ
NC TI NGÂN HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM 59
3.2.1. Chin lc phát trin chung ca Ngân hàng Phát trin giai đon 2006 -2010
và đnh hng 2020 nh sau : 59
3.2.2 nh hng phát trin hot đng tín dng xut khu ca nhà nc ti Ngân
hàng Phát trin Vit Nam 60
3.3 CÁC GII PHÁP PHÁT TRIN TÍN DNG XUT KHU CA NHÀ
NC TI NGÂN HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM 61
3.3.1 Các gii pháp thuc v Chính ph 61
3.3.1.1 Thay đi v chính sách đi tng mt hàng vay tín dng xut khu ca
nhà nc 61
3.3.1.2 Xây dng c ch lãi sut hp lý 62
3.3.1.3 a dng hóa hình thc tín dng xut khu ca nhà nc 64
3.3.2. Gii pháp thuc v Ngân hàng Phát trin Vit Nam 72
3.3.2.1. Ngun vn 72
3.3.2.2. Qun lý ri ro 73
3.3.2.3. Trin khai nghip v thanh toán quc t 74
3.3.2.4. Nâng cao cht lng thm đnh và qun lý tín dng 76
3.3.2.5. Ngun nhân lc 80
3.3.2.6 Nâng cao v th ca Ngân hàng Phát trin Vit Nam 81
3.3.3 Các gii pháp h tr khác 83
3.3.3.1 Các gii pháp h tr thuc các c quan ban ngành 83
3.3.3.2 Gii pháp đi vi các doanh nghip xut khu 84
KT LUN
85

S đ 3.2: Quy trình cho vay nhà nhp khu 70
1
M U
1- Tính cp thit ca đ tài
Thi gian qua, hot đng xut khu luôn đóng vai trò quan trng thúc đy tng
trng GDP ca Vit Nam, to công vic làm, góp phn chuyn đi c cu kinh t.
Tng kim ngch xut khu ca Vit Nam không ngng gia tng, nm 2008 kim ngch
xut khu c nc đt 63,5% t đô la, tng 30,8% so vi nm 2007, vt 8,8% so vi
k hoch đ ra.
Nhn thc đc vai trò quan trng ca hot đng xut khu, t nm 1995 Chính
ph đã có nhng gii pháp nhm khuyn khích xut khu thông qua mt s c ch u
đãi v tài chính đi vi các doanh nghip xut khu nh: cho vay vn đ sn xut kinh
doanh hàng xut khu vi mc lãi sut thp hn lãi sut cho vay thông thng (Q s
178/1998/Q-TTg cho phép các Ngân hàng thng mi cho vay vn đi vi mt s
mt hàng xut khu vi lãi sut thp hn 0,2% lãi sut cho vay thông thng); thành
lp Qu h tr xut khu (Quyt đnh s 195/Q-TTg v vic lp, s dng và qun lý
Qu H tr xut khu thuc B Tài chính), H tr đu t đi vi các d án sn xut
hàng xut khu (Quyt đnh 02/2001/Q-TTg v chính sách h tr đu t đi vi các
d án sn xut ch bin hàng xut khu) v.v…
Nm 2001, Chính ph chính thc ban hành Quy ch tín dng xut khu ca nhà
nc theo Quyt đnh s 133/2001/Q-TTg ngày 19/10/2001, sau đó thay th bng
Ngh đnh s 151/2006/N-CP ngày 20/12/2006. ng thi Chính ph giao nhim v
cho Ngân hàng Phát trin Vit Nam (trc đây là Qu H tr phát trin) là đu mi
duy nht thc hin các chính sách tín dng xut khu ca Nhà nc.
Sau 8 nm thc hin, hot đng tín dng xut khu ca nhà nc ti Ngân hàng
Phát trin Vit Nam đã đt đc mt s kt qu nht đnh nhng đng thi cng bc l
nhiu yu đim và hn ch. Trong khi đó, tình hình kinh t th gii din bin phc tp
và khng hong kinh t đang tác đng đn hot đng xut khu ca Vit Nam (Thc
t, t cui nm 2008 tc đ tng trng xut khu ca Vit Nam đã chm li) đã dn
ti yêu cu cp thit là phi nâng cao hiu qu hot đng ca chính sách tín dng xut

ca nhà nc ti Ngân hàng Phát trin Vit Nam.
5- Các bài nghiên cu đã thc hin trong và ngoài nc có liên quan
3
Tháng 9 nm 2007 trong khuôn kh Chng trình hp tác gia B tài chính
Vit Nam và B tài chính và Kinh t Hàn Quc, Ngân hàng Xut Nhp khu Hàn
Quc đã phi vi Ngân hàng Phát trin Vit Nam t chc cuc kho sát v đánh giá
tình hình thc hin chính sách, sn phm tín dng xut khu ca nhà nc và kh nng
phát trin các sn phm tín dng xut khu ca nhà nc mi  Vit Nam đi vi các
doanh nghip xut khu Vit Nam (Ph lc 2).
Trong bài lun vn này, ngi thc hin s dng kt qu tr li bng câu hi
kho sát nêu trên đ có thêm c s đánh giá tình hình hot đng cng nh các đim
mnh, đim yu, c hi và thách thc ca hot đng tín dng xut khu ngn hn ca
nhà nc ti Ngân hàng Phát trin Vit Nam.
6- Phng pháp nghiên cu
Lun vn này s dng các phng pháp thng kê, tng hp, phân tích, chuyên
gia, mô hình phân tích SWOT đ phân tích đánh giá chính sách tín dng xut khu
ngn hn ca nhà nc ti Ngân hàng Phát trin Vit Nam.
7- Kt cu ca lun vn
Lun vn gm 03 chng
- M đu
- Chng 1: C s lý lun v tín dng xut khu ca nhà nc
- Chng 2: Tình hình thc hin chính sách tín dng xut khu ca nhà
nc ti Ngân hàng Phát trin Vit Nam
- Chng 3: Gii pháp phát trin tín dng xut khu ca nhà nc ti
Ngân hàng Phát trin Vit Nam
- Kt lun
4
CHNG 1: C S LÝ LUN V TÍN DNG XUT KHU
CA NHÀ NC
1.1 LÝ LUN CHUNG V TÍN DNG XUT KHU CA NHÀ NC

- Bo lãnh d thu và bo lãnh thc hin hp đng xut khu.
1.1.2 Vai trò ca tín dng xut khu ca nhà nc
Tín dng xut khu ca nhà nc đóng mt vai trò quan trng trong trao đi
thng mi quc t, là mt công c c bn ca chính sách thng mi quc gia, nhng
nu đc cp phát mt cách thiu điu tit, thiu hài hoà thì s to ra nhng tác đng
làm sai lch cnh tranh trên th trng.
1.1.2.1 áp ng nhu cu vn ngày càng gia tng cho hot đng xut khu
- Nhu cu vn cho đu t do thay đi c cu hàng xut khu: C cu xut
khu ca các nc thng thay đi  các giai đon khác nhau. S thay đi này bao gi
cng theo hng gia tng t trng hàng ch bin có hàm lng công ngh cao, gim t
trng hàng thô và bán thành phm. Hn na đi vi hu ht các nc đang phát trin,
vic tng xut khu nhng mt hàng mi và công ngh cao là cách tt nht đ tng
tng kim ngch xut khu và đc coi là mt nhân t c bn trong chin lc phát
trin ca các nc này.  có th m rng xut khu nhng mt hàng này, các nc
cn có mt lng vn ln đ đáp ng nhu cu tài tr.
- Nhu cu vn đ đáp ng nhu cu trong các công đon ca quá trình sn
xut, kinh doanh hàng xut khu: Vi mc tiêu đt đc kim ngch xut khu cao,
chính sách h tr xut khu cn phi đm bo rng mt khi lng ln các doanh
nghip sn xut kinh doanh hàng xut khu tip cn tín dng mt cách d dàng và giá
tr ca khon tín dng  mc ln, thi gian phù hp vi chu k kinh doanh.
1. 1.2.2 H tr các doanh nghip đc bit là các doanh nghip va và nh tham gia
các hot đng thng mi quc t.
Hot đng thng mi quc t là hot đng kinh doanh tt yu phát sinh da
trên c s li th quc gia. Khi tham gia vào hot đng thng mi quc t các doanh
nghip phi đi mt vi thách thc nh s cnh tranh không ch vi các doanh nghip
 nc nhp khu mà c nhng doanh nghip xut khu ca các quc gia khác, pháp
lut thng mi quc t, tp quán thng mi phc tp ca các nc và các khu vc
lãnh th vì vy ri ro tht bi trong kinh doanh trên th trng thng mi quc t ca
các doanh nghip xut khu là rt cao nên rt cn s h tr vng chc t phía Chính
6

bo lãnh
- Ri ro chính tr (ri ro quc gia): là ri ro không thanh toán cho mt hp
đng xut khu hoc mt d án do các hành đng ca nc nhp khu đi vi nhà
nhp khu hoc ca chính ph nc nhp khu. Các hành đng này bao gm các quyt
7
đnh, lnh cm chuyn tin thanh toán, hy b giy phép, chin tranh hoc ni chin.
Trong các thp k gn đây, phn ln các ri ro chính tr thng liên quan đn vic
không th đi ngoi t chuyn tin ra nc ngoài.
- Ri ro thng mi: là ri ro không thanh toán ca nhà nhp khu t nhân,
hoc ca ngân hàng thng mi hoc nhà nhp khu thuc chính ph do v n, không
có kh nng thanh toán hoc phá sn, hoc không nhn đc hàng hoc không mun
nhn hàng (t chi nhn hàng). Trng thì các ri ro do có tranh chp gia nhà nhp
khu và xut khu liên quan đn cht lng hàng hóa, thi hn giao hàng, thc hin
hp đng và các ni dung tng t s không đc tính là ri ro thng mi. Các đòi
hi bi thng đi vi các trng hp này thng đc xem xét cho ti khi các tranh
chp gia các bên đc gii quyt.
1.1.3. S cn thit phát trin tín dng xut khu ca nhà nc hin nay đi vi
nn kinh t Vit Nam
Mc tiêu ca hot đng xut khu ca Vit Nam hin nay là phát trin xut
khu vi tc đ tng trng cao và bn vng, làm đng lc thúc đy tng trng GDP,
gii quyt vic làm và chuyn dch c cu kinh t, c cu lao đng. y mnh sn xut
và xut khu các mt hàng có li th cnh tranh, tích cc phát trin các mt hàng khác
có tim nng thành nhng mt hàng xut khu ch lc mi, theo hng nâng cao hiu
qu xut khu. Chuyn dch c cu xut khu theo hng đy mnh xut khu nhng
mt hàng có giá tr gia tng cao; tng sn phm ch bin, ch to, sn phm có hàm
lng công ngh và cht xám cao, gim dn t trng hàng xut khu thô.
Xut khu nm 2008 tuy đã đt đc kt qu tích cc nhng đã xut hin nhiu
yu t không thun li. Xut khu nhng tháng cui nm 2008 đã có s st gim do
nh hng ca khng hong kinh t th gii. Hin nay xut khu Vit Nam đang đi
mt vi nhng khó khn sau:

trng hp này, các hot đng tín dng xut khu ca nhà nc s phi tách bit vi
các hot đng thng mi và các kt qu phi đc ghi nhn ti tài khon riêng ca
Chính ph. Mt t chc tín dng xut khu do Chính ph s hu hoc qun lý còn
đc gi là c quan tín dng xut khu chính thc đ có th tách bit khi các t chc
t nhân hot đng trên danh ngha ca Chính ph và theo tài khon ca Chính ph.
Các ECA hin đang tài tr tín dng hoc bo him cho các hot đng thng mi
quc t tr giá khong 340 t USD, trong đó khong 55 t USD trc tip tài tr cho các d
án  các nc đang phát trin và cung cp 14 t USD bo him cho các hot đng đu t
trc tip nc ngoài. Các t chc này hin đang đóng vai trò khá quan trng trong vic
thúc đy xut khu bao gm c xut khu hàng hóa, dch v và vn đu t.
9
1.2.2 Lý do kinh t chng minh s cn thit ca các t chc tín dng xut khu
(ECA)
Phn ln các nc phát trin và các nc đang phát trin đu có ECA vì các lý
do sau đây:
Th trng không hoàn ho hoc th trng tht bi: các ngân hàng thng
mi lng l khi h tr các d án có quy mô ln và có nhiu ri ro. Tuy nhiên, trong
nhiu trng hp vì li ích quc gia, cn thit phi h tr các d án này. Tín dng xut
khu ca nhà nc chng li các tht bi ca th trng và bo v doanh nghip khi
các ri ro nh trên thông qua vic cung cp bo him hoc tài tr trc tip. Do đó, các
ECA thng không cnh tranh mà b sung vi khu vc t nhân.
Khuyn khích công nghip trong nc và tng cng kh nng cnh tranh:
nhiu nn kinh t phát trin đu có t chc tín dng xuât khu, do đó các công ty trong
nc có th cnh tranh mt cách bình đng trên th trng quc t.
Thúc đy nn kinh t phát trin xa hn na: là mt t chc ca chính ph, đi
vi các nc xut khu, các ECA thc hin nhiu chính sách trong lnh vc thng
mi, tài chính và chính sách công nghip do đó đóng góp vào vic thúc đy nn kinh t
đt nc phát trin xa hn na.
Ngoài các lý do kinh t, ECA còn thc hin vai trò ca trung tâm thông tin,
đm bo các thông tin đc cp nht liên quan đn thng mi và xut khu, trao đi


UK

Australia

ài
Loan
Thái Lan
US EXIM: Khon vay, bo
him, bo lãnh
EDC: khon vay, bo him,
bo lãnh
ECGD: khon vay, bo him,
bo lãnh
EFIC: khon vay, bo him,
bo lãnh
EIBT: khon vay, bo him,
bo lãnh
THAI EXIM: khon vay, bo
him, bo lãnh
Hàn Quc

Nht

Pháp
c


- Theo loi hình nghip v: cho vay tín dng xut khu, bo lãnh tín dng xut
khu, bo him tín dng xut khu.
- Theo đi tng th hng: tín dng ngi mua, tín dng ngi bán
- Theo thi gian: tín dng xut khu ngn hn và tín dng xut khu dài hn
1.3.1 Tín dng ngi bán
Có nhiu dng tín dng ngi bán. iu này ph thuc vào c quan cung cp
tín dng. Nhà xut khu (ngi bán) s cp nhà nhp khu các khon tín dng thng
mi theo hp đng kinh t đã ký kt. ECA cung cp trc tip các khon vay cho nhà
xut khu đ nhà xut khu nhn toán b s tin ca hp đng (tín dng nhà cung cp:
theo s đ 2) hoc ECA phát hành th bo lãnh tín dng xut khu theo đ ngh ca
nhà xut khu trong đó ch đnh rng ngân hàng s là ngi hng li, và nhà xut
khu có th s dng th bo lãnh tín dng xut khu này làm tài sn đm bo đ ngân
hàng thng mi ng trc vn (s đ 3). Nhà XK
Ngân hàng
Tin
Nc A

Nhà NK
Ngân hàng
Tin
Nc B
Hàng hóa và dch v
Tin
(1)

(2)


ECA
(khon vay)
c
p

Tr phí Bo him
Nc A
Nhà XK
ECA
Nhà NK
Nc B
Hàng hóa, dch v
Tin
13
1.3.2 Tín dng ngi mua
Có 2 hình thc tín dng ngi mua
* Hình thc cho vay: gm cho vay trc tip (s đ 6) và cho vay li (s đ 7).
Vay trc tip: vay trc tip có ngha là khon tín dng s đc cp trc tip cho
nhà nhp khu nc ngoài. Theo chng trình này, ECA s ký tha thun vay vn
trc tip vi nhà nhp khu nc ngoài và s cp vn cho nhà nhp khu đ tr tin
cho nhà xut khu.
S đ 1.5: Các khon cho vay trc tip ngi mua

Cho vay li: các khon tín dng đ tài tr cho các giao dch s đc quy đnh ti mt
tha thun vay vn gia ngân hàng cho vay ti nc nhà xut khu và mt ngân hàng ti nc
nhà nhp khu. Tha thun vay vn s đc ký kt riêng r vi hp đng xut khu ký kt
gia nhà xut khu và nhp khu. Nhà xut khu s đc ngân hàng ti nc mình thanh toán
trc tip sau khi công vic đã hoàn thành, hàng hóa đã làm xong hoc đã đc giao. Sau khi
d án kt thúc, ngân hàng vay vn s hoàn tr n theo thi gian đã tha thun trc. Ngân
hàng nc ngoài có th cho nhà nhp khu đa phng vay vn trên c s hn mc tín dng

5. Tr
tin
3. Khon vay
c th
ECA
(nc XK)
Ngân hàng
nc NK
Nhà NK
Nhà XK
1. Hn mc tín dng
7. Tr n
4. Khon vay
c th
6. Tr n
2. XK
Chính ph
nc NK
N
Th bo lãnh
Nhà XK
Nc A
ECA
Ngân hàng
Rút vn
Chng t phù hp
Bo him
Phí BH
Phí BH trc
khi hoàn thành

tip, chuyn giao vn hoc ngha v n trc tip có tim nng xy ra, tr cp qua thu,
cung cp các hàng hoá hoc dch v,v.v…) Hoc bt k hình thc tr cp thu nhp hay
tr cp giá nào theo tinh thn ca iu 16 ca Hip đnh v GATT nm 1994 (mc tr
cp), dn đn vic xut hin các li ích đc ban tng t hành đng đó. Nh vy, nu
vic tr cp không mang tính c th (tr cp chung cho c nn kinh t) thì hành đng
đó không chu s điu chnh ca Hip đnh SMC.
* Ba loi tr cp:
- Nhng tr cp b cm: bao gm các hình thc tr cp theo thành tích xut
khu hay tr cp trong nc thúc đy vic s dng hàng hóa trong nc thay hàng hóa
xut khu.
- Nhng tr cp có th b kin: là hình thc tr cp làm tn thng ngành sn
xut trong nc ca mt nc thành viên khác, làm mt hoc làm tn hi đn li ích,
làm thit hi nghiêm trng li ích ca mt nc thành viên khác. Loi tr cp này có
th dn đn hành đng tr đa ca các bên chu thit hi vì hành đng tr cp.
16
- Tr cp không b kin: Là nhng hình thc tr cp không c th hoc nhng
hình thc tr cp c th liên quan đn: H tr hot đng nghiên cu ngành và hot
đng trin khai trong giai đon tin cnh tranh; H tr nhng vùng khó khn; H tr
vic ci thin c s vt cht hin có đ đáp ng đc nhng yêu cu mi v môi
trng nêu trong các lut/các quy đnh.
Ngoài nhng đnh ngha chung này ra, Hip đnh SMC lit kê các trng hp
tr cp cho xut khu b cm. Trong danh mc các hình thc tr cp cho xut khu b
cm này, hình thc tín dng xut khu có h tr ca Nhà nc đc đ cp đn ti 2
đim:
- im (j): Trng hp tr cp th hin di hình thc “ chng
trình bo lãnh, bo him tín dng xut khu, chng trình bo lãnh, bo him
nhm đi phó vi tình hình tng chi phí sn xut sn phm xut khu, hoc các
chng trình đi phó vi nhng ri ro hi đoái do Nhà nc (hoc các t chc
chu s kim soát ca Nhà nc) xây dng và áp dng vi mc lãi sut thp
không đ bù đp nhng chi phí b ra đ thc hin các chng trình này”

thì không b coi là mt hình thc tr cp cho xut khu b cm.
1.4.1.2 Tín dng xut khu ca nhà nc trong khuôn kh T chc hp tác và phát
trin kinh t (OECD)
Tho thun v tín dng xut khu có s h tr ca Nhà nc ra đi nm 1978.
Nhóm các nc thành viên tham gia tho thun này tin hành đàm phán, thng lng
và áp dng các quy đnh ca Tho thun nhm mc tiêu thc hin các quy đnh trong
Tho thun v tín dng xut khu có s h tr ca Nhà nc. Mt trong nhng mc
tiêu ch đo đó là khuyn khích cnh tranh gia các nhà xut khu da trên c s cht
lng và giá c hàng hoá, dch v xut khu, ch không da trên các u đãi v tín
dng xut khu có s h tr ca nhà nc.
Hin nay, các hot đng tín dng xut khu có s h tr ca nhà nc ca các
nc trên th gii đu đc xây dng da trên c s tuân th Tho thun này.
* Các quy đnh c bn ca Tho thun v tín dng xut khu có s h tr ca
Nhà nc (Ph lc 4)
Quy đnh chung
Mc đích: Tho thun nhm xây dng mt khuôn kh pháp lý điu chnh các
hot đng tín dng xut khu có s h tr ca Nhà nc, thng nht hoá các quy đnh
trong lnh vc này nhm đm bo s cnh tranh gia các nhà xut khu ch da trên
18
yu t giá c và cht lng hàng hoá, ch không da trên các điu kin tài chính u
đãi đc Nhà nc cung cp
i tng và phm vi áp dng: Tho thun áp dng đi vi mi hình thc h
tr ca Nhà nc cho hot đng xut khu hàng hoá, dch v, k c hot đng cho thuê
tài chính, kèm theo thi gian hoàn tr ít nht là 2 nm. Tho thun không đa ra đnh
ngha khái nim “ h tr ca Nhà nc” nhng lit kê ra các hình thc có th có ca
loi h tr này, bao gm các hình thc sau đây:
- Bo lãnh, bo him tín dng xut khu (bo lãnh thun tuý);
- Tín dng/ cp vn trc tip và tái cp vn, h tr lãi sut (h tr
tài chính công);
- Kt hp gia các hình thc trên.