1
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
PHM VN LAI
HOÀN THIN HOT NG TÍN
DNG U T TI NGÂN HÀNG
PHÁT TRIN VIT NAM
LUN VN THC S KINH T
Chuyên ngành : Kinh t tài chính – Ngân hàng
Mã s : 60.31.12 Ngi hng dn khoa hc : PGS.TS. TRN HOÀNG NGÂN
Ngi thc hin : PHM VN LAI
NM 2009
3
LI CAM OAN
Tác gi xin cam đoan toàn b lun vn thc s kinh t này là do chính tác
gi vit. Các bng s liu s dng trong lun vn hoàn toàn không sao chép t
các bng s liu trong các lun vn, lun án, công trình nghiên cu khác.
Hc viên thc hin
Phm Vn Lai
1.1.4.1. Yu t kinh t, pháp lut 11
1.1.4.2.Yu t ni ti ca t chc qun lý ngun vn tín dng đu t 12
1.1.4.3. Khách hàng 13
1.1.5. Ri ro tín dng đu t. 13
1.1.5.1. Khái nim ri ro tín dng đu t 13
1.1.5.2. S khác nhau gia ri ro TDT và ri to tín dng NHTM. 14
1.1.5.3. ánh giá ri ro tín dng đu t 15
1.2. Tng quan v Ngân hàng phát trin. 15
1.2.1. Khái nim Ngân hàng phát trin. 15
1.2.2. S khác nhau c bn gia Ngân hàng phát trin và NHTM. 16
1.2.3. Hot đng tín dng đu t ti Ngân hàng phát trin. 17
1.2.3.1. Huy đng vn cho tín dng đu t. 17
1.2.3.2. S dng vn tín dng đu t. 18
1.3. Hot đng tín dng đu t mt s quc gia và bài hc kinh nghim cho
Vit Nam. 19
1.3.1. Gii thiu hot đng TDT mt s quc gia 19
1.3.1.1. Hot đng TDT Trung Quc 20
1.3.1.2. Hot đng TDT Hàn Quc 21
1.3.1.3. Hot đng TDT Cng hòa Liên bang c 22
1.3.2. Bài hc kinh nghim cho Vit Nam 23
Kt lun chng I 25
Chng II. THC TRNG HOT NG TÍN DNG U T TI
NGÂN HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM 26
2.1. Tình hình kinh t Vit Nam giai đon 2004 - 2008 26
2.2. Gii thiu v Ngân hàng Phát trin Vit Nam. 31
6
2.2.1. S ra đi và đc đim ca Ngân hàng phát trin Vit Nam 31
2.2.2. Nhng kt qu đt đc đn 31/12/2008 32
2.3. Thc trng hot đng tín dng đu t ti Ngân hàng phát trin Vit
Nam 34
2.4.2.4. Tính chuyên nghip ca NHPTVN cha cao 53
2.4.3. Nguyên nhân ca nhng hn ch. 53
2.4.3.1. Nhng nguyên nhân t c ch chính sách. 53
2.4.3.2. Nhng nguyên nhân t NHPTVN. 57
Kt lun chng II 60
Chng III. GII PHÁP HOÀN THIN HOT NG TÍN DNG
U T TI NGÂN HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM 61
3.1. Mc tiêu phát trin kinh t Vit Nam. 61
3.2. Chin lc phát trin Ngân hàng phát trin Vit Nam 63
3.3. Gii pháp và kin ngh hoàn thin hot đng tín dng đu t ti
Ngân hàng phát trin Vit Nam 64
3.3.1. V phía các c quan qun lý nhà nc. 65
3.3.1.1. Hoàn thin c ch, chính sách TDT 65
3.3.1.2. Tng cng kim tra giám sát hot đng TDT 66
3.3.1.3. Nâng cao nng lc tài chính cho NHPTVN 67
3.3.2. V phía Ngân hàng phát trin Vit Nam. 67
3.3.2.1. y mnh công tác huy đng vn cho TPT 67
3.3.2.2. Hoàn thin h thng giám sát và qun tr ri ro tín dng 70
3.3.2.3. i mi c ch qun lý vn TDT ti NHPTVN 73
3.3.2.4. Tng cng công tác kim tra ni b 74
3.3.2.5. Phát trin và nâng cao cht lng ngun nhân lc 75
8
3.3.2.6. Phát trin h tng công ngh thông tin 76
3.3.2.7. Xây dng chin lc marketing và chính sách khách hàng. 77
3.3.2.8. Nâng cao cht lng phc v ca Ngân hàng phát trin Vit Nam. . 78
Kt lun chng III 79
KT LUN 80
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
9
DANH MC CÁC CH VIT TT
APEC Asia-Pacific Economic Cooperation - Din đàn hp tác kinh
t Châu Á - Thái Bình Dng
CCKT C cu kinh t
CDB China Development Bank - Ngân hàng phát trin Trung Quc
CIC Credit Information Center - H thng thông tin tín dng Ngân
hàng Nhà nc
CNH, HH Công nghip hóa, hin đi hóa
DNNN Doanh nghip nhà nc
DNNVV Doanh nghip nh và va
TPT u t phát trin
GDP Gross Domestic Product - Tng sn phm quc ni
KDB Korea Development Bank - Ngân hàng phát trin Hàn Quc
KfW Kreditanstalt fuor Wiederaufbau - Ngân hàng tái thit c
ICOR Incremental Capital Output Ratio - H s đu t tng trng
NHNN Ngân hàng Nhà nc Vit Nam
NHPTVN Ngân hàng phát trin Vit Nam
NHTM Ngân hàng thng mi
NSNN Ngân sách nhà nc
ODA Official Development Assistance-H tr phát trin chính thc
TDT Tín dng đu t
TDXK Tín dng xut khu
TPCP Trái phiu chính ph
WTO World Trade Organization - T chc thng mi th gii
phi đáp ng nhu cu v vn. Ngun vn đc xem là mt yu t cc k quan
trng quyt đnh đn s phát trin kinh t - xã hi ca mi quc gia. Tc đ
tng trng kinh t ca mi nc ph thuc trc tip vào kh nng thu hút và
hiu qu s dng vn đu t toàn xã hi, trong đó ngun vn TDT ca Nhà
nc là mt b phn đóng vai trò rt quan trng.
Trong thi gian qua, chính sách TDT ca Nhà nc do NHPTVN thc
hin đã đem li hiu qu kinh t - xã hi thit thc. TDT đã thc s tr
thành mt công c quan trng ca Chính ph trong vic trin khai và thc
hin các chng trình, d án trng đim quc gia; góp phn thúc đy quá
trình chuyn dch CCKT đt nc theo hng CNH, HH; khai thác tim
nng kinh t ca tng vùng, min; thúc đy xã hi hóa giáo dc, y t và nâng
cao hiu qu s dng vn ODA. Bên cnh đó, ngun vn TDT ca Nhà
nc còn góp phn thc hin các mc tiêu mang tính xã hi nh xóa đói,
gim nghèo thông qua vic đu t xây dng các công trình thy li, giao
thông nông thôn đc bit là vic đu t phát trin khu vc min núi, Tây
nguyên, vùng sâu, vùng xa.
Tuy nhiên, hot đng TDT ti NHPTVN cng đã bc l nhiu hn ch
t c ch chính sách đn công tác qun lý điu hành. Chính vì th, vic
nghiên cu và tìm ra nhng gii pháp đ khc phc nhng hn ch nhm nâng
cao hiu qu hot đng và tng cng vai trò ca TDT đi vi s nghip
CNH, HH đt nc là rt cn thit. Xut phát t lý do đó mà tác gi chn đ
12
tài: “HOÀN THIN HOT NG TÍN DNG U T TI NGÂN
HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM” đ thc hin lun vn thc s kinh t ca
mình.
2. MC ÍCH, I TNG VÀ PHM VI NGHIÊN CU.
2.1. Mc đích nghiên cu.
- Th nht, làm rõ nhng vn đ lý lun c bn v TDT và Ngân hàng
phát trin, nghiên cu thc tin hot đng TDT mt s quc gia trên th
gii đ rút ra bài hc kinh nghim cho Vit Nam .
14
Chng I LÝ LUN C BN V TÍN DNG U
T VÀ NGÂN HÀNG PHÁT TRIN 1.1. LÝ LUN C BN V TÍN DNG U T.
1.1.1. S cn thit ca tín dng đu t.
TDT ra đi t mâu thun gay gt gia nhu cu chi đu t phát trin
ngày càng ln ca nn kinh t quc dân và s gii hn v ngun lc ca Nhà
nc. TDT là kênh h tr vn quan trng đ phát trin nhng ngành, nhng
lnh vc trng yu ca nn kinh t hoc nhng lnh vc mang tính xã hi. Tùy
theo đc đim và yêu cu phát trin kinh t - xã hi trong tng giai đon mà
Nhà nc có s h tr khác nhau. Kinh nghim thc t hu ht các quc gia
có nn kinh t phát trin cho thy đ phát trin kinh t cn phi có nhng c
ch, chính sách h tr nhm đy nhanh quá trình đu t cho nhng ngành
kinh t trng đim có tác đng chi phi đn tc đ tng trng kinh t ca
mi nc.
i vi các nc đang phát trin, vic đu t xây dng và phát trin h
thng kt cu c s h tng đng b to đà thúc đy và duy trì tng trng
kinh t n đnh, bn vng là nhim v trng tâm ca mi quc gia. Tuy nhiên
trong tình trng NSNN eo hp, s tham gia đu t vn còn hn ch ca khu
kinh t - xã hi ca đt nc, h tr cho các d án đu t ca các thành phn
kinh t thuc mt s ngành, lnh vc quan trng, các chng trình kinh t ln
16
có tác đng trc tip đn chuyn dch CCKT, thúc đy tng trng kinh t
bn vng.
Hot đng TDT ca Nhà nc gm hai mt: mt mt Nhà nc vay
vn t các ch th trong và ngoài nc đ to lp qu tín dng nhm thc
hin nhim v đu t phát trin, mt khác Nhà nc cho vay li đi vi các
ch th trong nn kinh t đ thc hin các d án đu t có kh nng thu hi
vn trc tip (các d án không có kh nng thu hi vn thuc nhim v chi
đu t phát trin ca NSNN).
1.1.2.2. Bn cht ca tín dng đu t.
Bn cht ca TDT cha đng mi quan h kinh t gia Nhà nc và
các ch th trong và ngoài nc thông qua s vn đng giá tr vn tín dng.
Tuy nhiên, TDT là hình thc tín dng đc bit, bn cht ca TDT va
mang tính kinh t va mang tính xã hi:
- V mt kinh t: Tính li ích kinh t va th hin trc tip trên li tc
tin vay, va đc th hin gián tip di góc đ th hng các tin ích t
các d án đu t bng ngun vn TDT mang li.
- V mt xã hi: TDT s tp trung vào các lnh vc mà tín dng ngân
hàng không mun đu t hoc không th đu t (do d án đu t có quy mô
quá ln, thi hn cho vay dài, hiu qu kinh t đôi khi không đc đm bo )
đ gii quyt các vn đ mang tính xã hi ca đt nc nh gii quyt vic
làm, xóa đói gim nghèo, nâng cao cht lng dch v chm sóc sc khe
nhân dân, đm bo an sinh xã hi…
1.1.2.3. c đim ca tín dng đu t.
Qua phân tích khái nim và bn cht ca TDT, có th nhn thy loi
hình tín dng này có các đc đim c bn sau:
17
- Th nht, vic huy đng và s dng ngun vn TDT có s kt hp
cu h tng. Nhng công trình này có đc đim là: mc vn đu t ln, thi
gian đu t dài, t sut sinh li thp hoc không sinh li nên không hp dn
các thành phn kinh t khác. Trong điu kin thu NSNN có hn thì TDT ca
Nhà nc chính là gii pháp tích cc đ gii quyt bài toán vn đu t cho
các d án quan trng này. Ngoài ra, vic huy đng vn tín dng gn vi các
công trình trng đim quc gia mà chính tm c và v th ca các công trình
đó s to đc h s tín nhim cao đi vi các nhà đu t. ây s là mt
thun li rt ln cho vic huy đng vn đ xây dng và phát trin kt cu c
s h tng.
1.1.3.2. TDT là công c quan trng ca Nhà nc trong điu tit
kinh t v mô.
Kinh t th trng là bc phát trin cao ca nn kinh t sn xut hàng
hóa nhng bn thân nó luôn có nhng khuyt tt c hu. Chính vì vy đ bo
đm cho nn kinh t phát bn vng cn phi có s can thip ca Nhà nc
vào nn kinh t. thc hin vai trò điu tit kinh t v mô bên cnh các công
c tài chính vn có nh thu, phí, chi NSNN, Nhà nc còn s dng công
c quan trng khác là TDT. Vai trò điu tit kinh t v mô ca TDT th
hin các mt sau:
- Th nht, thông qua hot đng cho vay cung ng vn đu t cho nn
kinh t, TDT đã góp phn thúc đy tng trng kinh t, to công n vic
19
làm. ng thi, vi c ch cho vay u đãi TDT còn góp phn đnh hng
đu t cho nn kinh t.
- Th hai, thông qua vic huy đng vn và cho vay, TDT tác đng trc
tip đn cung - cu vn trên th trng, t đó nh hng đn t l lm phát và
mt bng lãi sut trên th trng.
- Th ba, thông qua vic đu t cho các d án phc v xut khu hoc
đu t ra nc ngoài di hình thc h tr phát trin chính thc, TDT tác
đng đn cán cân thanh toán và t giá hi đoái.
- Th t, hot đng to ngun thông qua kênh phát hành TPCP có nh
đnh cht lng cng nh tính cnh tranh ca sn phm, ca doanh nghip và
ca c nn kinh t. Tuy nhiên, đây là nhng lnh vc ít hp dn đi vi thành
phn kinh t ngoài quc doanh do đó ngun vn TDT cn tp trung đu t
vào nhng lnh vc này.
1.1.3.4. Nâng cao hiu qu đu t .
Chi đu t phát trin là ni dng chi quan trng và chim t trng ln trong
c cu chi NSNN hàng nm, nhng thc trng chung hu ht các quc gia hin
nay là hiu qu đu t công còn thp. Các d án đc đu t bng ngun vn
NSNN thng dàn trãi, kéo dài, gây tht thoát, lãng phí ngun lc ca Nhà
nc, cht lng công trình thp kém. hn ch tình trng trên đng thi nâng
cao hiu qu s dng vn NSNN, các quc gia mt mt phi tng cng công
tác qun lý đu t và xây dng mt khác đy mnh kênh TDT đ đu t cho
các d án có kh nng thu hi vn trc tip thay cho kênh cp phát đu t t
NSNN.
21
Nâng cao hiu qu đ u t là yêu cu tiên quyt đi vi hot đng TDT
c a Nhà n c . V phí a N hà n c, vic đm bo tính hiu qu ca d án đ u t
đóng vai trò quan trng trong vic bo toàn và phát trin ngun vn TDT.
Chính vì th, quá trình thm đnh và la chn d án cho vay phi đt tính hiu
qu lên hàng đu. C ch qun lý vn vay phi cht ch, tng cng kim tra,
giám sát trc, trong và sau khi gii ngân nhm bo đm vn vay đc s dng
đúng mc đích và thu hi n vay đy đ, đúng thi hn. V phía ch đu t, do
phi thc hin ngha v hoàn tr n gc và lãi khi đn hn buc các ch đu t
phi la chn nhng d án có t sut sinh li cao, đng thi ct gim chi phí đn
mc thp nht, không ngng nâng cao hiu qu hot đng nhm đm bo ngun
tr n cho Nhà nc theo đúng cam kt. Nh vy, TDT không ch giúp gim
bt áp lc chi đu t cho NSNN mà còn góp phn nâng cao hiu qu đu t ca
nn kinh t.
1.1.3.5. Góp phn nâng cao nng lc cnh tranh cho doanh nghip.
i vi các doanh nghip, ngun vn TDT góp phn h tr đi mi
thu nhp, …
- Kh nng tài chính: yu t tài chính th hin quy mô vn t có và
kh nng huy đng vn cho đu t phát trin. Vic bo đm n đnh quy mô
ngun vn là điu kin đ thúc đy tng trng quy mô hot đng TDT ca
Nhà nc.
- Yu t c s h tng: bao gm h tng phn cng và phn mm nh: h
thng tr s làm vic, trang thit b qun lý, h thng mng, truyn thông, vn
hóa doanh nghip…
23
1.1.4.3. Khách hàng.
- Nng lc sn xut kinh doanh ca doanh nghip: biu hin hiu qu
s dng tài sn hin có mà ch yu là tài sn c đnh, c th đó là quá trình
sn xut sn phm, dây chuyn và công ngh sn xut, công sut ca m á y
móc thit b, h thng phân phi sn phm
- Nng lc tài chính ca doanh nghip: th hin khi lng vn t có,
t trng vn t có trong tng ngun vn s dng và kh nng huy đng các
ngun vn khác trên th trng cho hot đng sn xut kinh doanh ca doanh
nghip. Nng lc tài chính ca doanh nghip càng cao thì kh nng đáp ng
các điu kin tín dng càng ln và ngc li.
- Kh nng t chc và qun lý doanh nghip: Doanh nghip vay vn
TDT phi có trình đ t chc, qun lý nht đnh. Nng lc qun lý th hin
: c cu t chc doanh nghip, t chc sn xut, t chc lao đng, t chc
các hot đng thng mi phù hp vi quy mô và đc đim ca doanh
nghip; t chc h thng hch toán k toán và qun lý tài chính phù hp vi
các quy đnh ca pháp lut.
- S đáp ng điu kin TDT: D án đu t phi thuc đi tng đc
h tr đu t theo quy đnh ca Nhà nc, phi chng minh đc s cn thit,
m c đích đu t, hiu qu đu t cng nh s phù hp ca quá trình đu t
vi quy hoch tng th và k hoch phát trin kinh t - xã hi ca đt nc.
1.1.5. Ri ro tín dng đu t.
hng đn an sinh xã hi và s điu tit v mô ca Nhà nc trong tng giai
25
đon. Nu ri ro xy ra liên tc trong nhiu nm lin s nh hng đn c cu
thu chi NSNN.
1.1.5.3. ánh giá ri ro tín dng đu t.
Ch tiêu thng đc s dng đ đánh giá ri ro TDT ca Nhà nc là
t l n quá hn. T l n quá hn đc xác đnh theo công thc sau:
T l n quá hn =
D n quá hn
x 100%
Tng d n vay
Ch tiêu này phn ánh khái quát v tình hình n quá hn trong hot đng
cho vay vn TDT ca Nhà nc. Ch tiêu này càng thp thì cht lng tín
dng và hiu qu hot đng ca chính sách tín dng đu t phát trin càng cao
và ngc li.
1.2. TNG QUAN V NGÂN HÀNG PHÁT TRIN.
1.2.1. Khái nim Ngân hàng phát trin.
Các t chc đc Chính ph giao nhim v thc hin chính sách tài tr
phát trin ti các quc gia thng đc gi là Ngân hàng phát trin. Ngân
hàng phát trin là mt t chc tài chính - tín dng hot đng trong lnh vc tài
chính - tin t, thc hin cp tín dng và cung cp các dch v ngân hàng theo
chng trình h tr ca Nhà nc nhm đt đc các mc tiêu tng trng và
phát trin kinh t - xã hi trong tng thi k.
Nh vy, đc trng c bn ca Ngân hàng phát trin là cho vay u đãi và
thc hin mt s hình thc h tr phát trin khác thuc đi tng chính sách
và các chng trình mc tiêu ca Chính Ph. Ngân hàng phát trin có th chia
ra thành ngân hàng phát trin cp quc gia, cp khu vc hoc Ngân hàng phát
trin chuyên ngành.