B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
j
HUNH MÔNG NGHI MT S GII PHÁP CH YU PHÁT
TRIN NGÀNH CÔNG NGHIP TRÊN A
BÀN TNH BÀ RA – VNG TÀU T NAY
N NM 2020 Chuyên nghành: Kinh t Chính tr
Mã s : 60.34.05
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN: PGS.TS. V ANH TUN
THÀNH PH H CHÍ MINH – 2009
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 2 -
2. i tng, mc tiêu và phm vi nghiên cu ca đ tài
Trên c s lý lun và kinh nghim chung v CNH, HH, cng nh qua kho
sát, phân tích, đánh giá thc trng sn xut công nghip trên đa bàn tnh Bà Ra-Vng
Tàu đ tìm ra nhng hn ch, nht là tìm đc nhng vn đ ni lên cn đt ra. T đó,
đ xut các gii pháp đ phát trin và hin đi hóa ngành công nghip ca tnh đn
nm 2020.
Là mt tnh có nhiu tim nng và li th quan trng v v trí, đt đai và h tng
k thut đ phát trin mnh kinh t bin, đc bit là các ngành công nghip du khí, sn
xut đin, đm, ch bin thy hi sn, v.v. Do đó, đ khai thác có hiu qu nhng th
mnh này ca Bà Ra-Vng Tàu, đ tài gii hn vic nghiên cu trong phm vi ngành
công nghip ca tnh vi mc thi gian t nm 2004 đn nm 2008 là ch yu và đnh
hng đn nm 2020 trong vic phát trin và hin đi hóa ngành công nghip tnh Bà
Ra-Vng Tàu.
3. Phng pháp nghiên cu
thc hin mc tiêu ca đ tài, ngoài vic áp dng phng pháp duy vt bin
chng và duy vt lch s trong nghiên cu, đ tài còn ng dng mt s phng pháp
ch yu nh: phng pháp logic - lch s, phng pháp phân tích - tng hp, đi chiu
- so sánh, thu thp s liu và thông tin thc t, phng pháp mô hình hóa và phân tích
ma trn SWOT.
Phng pháp lun đ nghiên cu đc rút ra t các quan đim lch s, c th,
toàn din và phát trin.
4. Ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài
Vic nghiên cu đ tài “Mt s gii pháp ch yu đ phát trin và hin đi hóa
ngành công nghip trên đa bàn tnh Bà Ra-Vng Tàu t nay đn nm 2020” là vic
làm cn thit và có ý ngha quan trng, giúp cho các cp chính quyn ca tnh có
nhng thông tin cn thit đ xây dng chin lc phát trin công nghip trên đa bàn
theo hng hin đi đn nm 2020. Ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài th hin
qua các ni dung sau đây:
- 4 -
biu; tài liu tham kho và ph lc, đ tài bao gm 3 chng: Chng 1: Mt s lý
lun c bn v CNH, HH; Chng 2: Thc trng sn xut công nghip trên đa bàn
tnh Bà Ra-Vng Tàu; Chng 3: Mt s gii pháp ch yu đ phát trin và hin đi
hóa ngành công nghip trên đa bàn tnh Bà Ra-Vng Tàu.
Di đây là ni dung lun vn:
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 5 -
CHNG 1
LÝ LUN CHUNG V CÔNG NGHIP, NGÀNH CÔNG NGHIP
TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIP HÓA, HIN I HÓA
1.1. KHÁI NIM CÔNG NGHIP, NGÀNH CÔNG NGHIP VÀ CÔNG
NGHIP HÓA
1.1.1. Khái nim công nghip và ngành công nghip
- Công nghip: là lnh vc sn xut hàng hóa vt cht mà sn phm đc “ch
to, ch bin” cho nhu cu tiêu dùng hoc phc v hot đng sn xut kinh doanh
tip theo.
- Ngành công nghip: là mt b phn ca nn kinh t, ngành kinh t quc dân
quan trng nht, có nh hng quyt đnh đn trình đ phát trin ca lc lng sn
xut và nng sut lao đng xã hi vi nhim v khai thác, ch bin tài nguyên thiên
nhiên và các sn phm nông nghip thành t liu sn xut và t liu tiêu dùng.
- Phân loi công nghip:
Công nghip gm hai ngành:
+ Công nghip nng: là ngành công nghip chuyên khai thác ngun nng lng,
sn xut các công c sn xut và chuyn bin các nguyên liu thành vt liu.
+ Công nghip nh: là ngành công nghip chuyn bin các vt liu do công
nghip nng sn xut thành nhng bán thành phm và hàng tiêu dùng.
Ngoài ra, công nghip còn đc phân thành hai loi:
+ Công nghip khai thác: là ngành khai thác các ngun nng lng và tài
hin ca phát trin công nghip trình đ cao, điu kin bo đm hiu qu s dng tài
nguyên và trao đi thng mi quc t… li có ý kin cho rng “phát trin công
nghip ch bin là bn l ca CNH” [19, 1]. Không th ph đnh vai trò ca công
nghip ch bin là ni dung bao trùm ca quá trình CNH, nó có phm vi rng ln, c
cu phc tp. Phát trin công nghip ch bin đn th trng sn phm đâu… đó là
câu hi không th có câu tr li chung cho tt c các nc.
Nm 1993, T chc phát trin công nghip ca Liên Hp Quc (UNIDO) đã
đa ra đnh ngha sau đây: “CNH là mt quá trình phát trin kinh t, trong quá trình
này mt b phn ngày càng tng các ngun ca ci quc dân đng viên đ phát trin
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 7 -
kinh t, trong quá trình này toàn b đ phát trin ch bin luôn thay đi đ sn xut ra
nhng t liu sn xut và hàng tiêu dùng, có kh nng đm bo cho toàn b nn kinh t
- xã hi”. Quan nim này cho thy quá trình CNH bao gm toàn b quá trình phát trin
kinh t - xã hi nhm đt ti không ch s phát trin kinh t mà còn c s tin b v
mt xã hi na. Quá trình CNH trong điu kin hin nay cng gn lin vi quá trình
hin đi hóa các hot đng kinh t - xã hi. Tuy nhiên, đnh ngha trên đây li quá dài
và phc tp vi ý tng dung hòa nhiu ý kin khác nhau.
Trong điu kin hin nay, quan nim v CNH dù trên góc đ nào cng không
đng nht quá trình phát trin công nghip. Tuy quá trình CNH có nhng nét riêng đi
vi tng nc, nhng đó ch là s vn dng mt quá trình có tính cht ph bin cho
phù hp vi điu kin c th tng nc mà thôi. CNH là quá trình rng ln và phc
tp, bn cht ca quá trình này bao hàm trên các mt sau đây:
- Th nht, CNH là quá trình trang b và trang b li công ngh hin đi cho tt
c các ngành kinh t quc dân, trc ht là các ngành chim v trí trng yu. ng thi
đây cng là quá trình xây dng xã hi vn minh công nghip và ci bin các ngành
kinh t, các hot đng theo phong cách ca nn công nghip ln hin đi. Quá trình y
phi tác đng làm cho nhp đ tng trng kinh t - xã hi nhanh n đnh, ci thin đi
sng vt cht và tinh thn cho các tng lp dân c, thu hp dn chênh lch trình đ
kinh t - xã hi ca các nc đó vi các nc phát trin.
- Th t, quá trình CNH cng đng thi là quá trình m rng quan h kinh t
quc t. Trong điu kin hin nay, m rng phân công lao đng quc t và quc t hóa
đi sng kinh t tr thành xu th phát trin ngày càng mnh m nên vic xác đnh mc
tiêu, phng thc CNH cn phi phân tích và d đoán đc nhng bin đng kinh t-
xã hi chung ca th gii, đc bit là ca các nc trong khu vc.
- Th nm, CNH không phi là mt mc đích t thân, mà là mt phng thc có
tính cht ph bin đ thc hin mc tiêu ca mi nc. Tuy mi nc có h thng mc
tiêu riêng nhng v hình thc vn có th tng đng, đó là xây dng c s vt cht k
thut ngày càng hin đi , khai thác có hiu qu các ngun lc ca đt nc, đm bo
nhp đ phát trin kinh t - xã hi nhanh và n đnh, ci thin đi sng vt cht và tinh
thn cho các tng lp dân c Mc tiêu c th ca mi nc phc thuc vào quan
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 9 -
đim ca h thng chính tr lãnh đo. Phng hng, qui mô và nhp đ CNH ph
thuc vào đc đim chính tr xã hi ca đt nc.
T toàn b nhng vn đ đã đ cp trên đây, có th rút ra kt lun khái quát v
CNH nh sau: CNH là mt quá trình lch s tt yu nhm to nên nhng chuyn bin
cn bn v kinh t-xã hi ca đt nc trên c s khai thác có hiu qu các ngun lc
và li th trong nc, m rng quan h kinh t quc t, xây dng c cu kinh t hp lý
vi trình đ KHCN ngày càng hin đi.
1.2. TÍNH TT YU KHÁCH QUAN CA S PHÁT TRIN NGÀNH CÔNG
NGHIP TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIP HÓA, HIN I HÓA
K. Marx là ngi đu tiên phát hin ra quy lut lch s ca loài ngi, ngha là
trc khi con ngi lo đn chuyn làm chính tr, khoa hc, ngh thut, tôn giáo thì con
ngi cn phi n, ung, , mc. Mun vy, con ngi phi lao đng, nhng không
phi lao đng tu tin mà phi có cách thc, đó là phng thc sn xut (bao gm lc
lng sn xut và quan h sn xut). Trong đó, lc lng sn xut gi vai trò quyt
đnh trong quá trình tin hóa ca nhân loi vì nó biu hin mi quan h ca con ngi
vi gii t nhiên trong quá trình sn xut. Trình đ ca lc lng sn xut th hin
trình đ chinh phc ca con ngi đi vi gii t nhiên trong tng giai đon lch s
yêu cu đòi hi ngày càng cao ca nn sn xut, đa nng sut lao đng xã hi cao gp
trm ln so vi thi k bt đu CNH.
Rõ ràng đ phát trin kinh t, phát trin lc lng sn xut thì CNH phi đc
coi là mt quá trình mang tính quy lut, nht là đi vi các quc gia bt đu t mt nn
kinh t nông nghip kém phát trin mun vn lên thành mt quc gia có nn kinh t
tiên tin hin đi. Thc tin lch s đã ch rõ, đ th tiêu tình trng lc hu v kinh t -
xã hi, khai thác ti u các ngun lc và li th, bo đm nhp đ tng trng nhanh và
n đnh, mi nc phi xác đnh c cu kinh t hp lý, trang b k thut ngày càng hin
đi cho các ngành kinh t. các nc phát trin, quá trình y gn lin vi quá
trình CNH.
Ngày nay, có th nói trình đ CNH là thc đo v tin b kinh t, vn hóa, quân
s ca các nc. Chính vì vy mà mi quc gia dân tc trên th gii luôn quan tâm đn
vic nâng cao trình đ CNH, HH trong mi mt ca đi sng xã hi nc mình.
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 11 -
i vi các nc phát trin hin nay, là nhng nc đã thc hin CNH rt sm,
trình đ CNH ca các nc đó rt cao, h đã to ra đc mt nn sn xut tiên tin và
mt nn kinh t, quc phòng hùng mnh. Th nhng h vn luôn coi trng s nghip
phát trin lc lng sn xut, đu t mnh cho nghiên cu ng dng các tin b khoa
hc - k thut mi vào sn xut nhm tìm ra nhng phng pháp sn xut mi, phát
hin và đ ra nhng phng pháp khai thác ngun nng lng mi cc mnh, ch to
hàng lot vt liu nhân to có tác dng nhiu mt mà trc đây không th bit đc,
ch to hàng lot phng tin k thut và quy trình công ngh mi v cht lng sn
xut… Cuc chy đua ht sc quyt lit gia các trung tâm hin nay là M - Tây Âu -
Nht Bn đã chng minh phn thng các nc có trình đ phát trin công nghip cao,
có phng pháp qun lý tiên tin khoa hc, luôn luôn hin đi hóa nn sn xut ca
nc mình.
i vi các nc kém phát trin, đ thoát khi nghèo nàn lc hu và ph thuc
vào các nc đ quc, không có con đng nào khác là con đng phi thc hin CNH
đt nc. H quan nim CNH và s phát trin đc xem nh đng ngha vi nhau.
- Phát trin ngành công nghip giúp cng c s n đnh thu nhp xut khu
và thu nhp quc dân:
Hu ht các nc nông nghip thng ch xut khu mt hoc mt vài loi nông
sn, và chúng đc xác đnh bi cung và cu. Ngun nông sn thng không n đnh.
Khi b mt mùa, ung gim dn đn thu nhp gim. Khi đc mùa, giá h, thu nhp
cng gim. Nhng thiu sút nh vy ca nông sn b làm trm trng thêm bi s trao
đi bt bình đng ca các nc công nghip vi các nc kém phát trin. Hu qu là
các nc đc khai thác nh th b mt cân bng cán cân thanh toán. Chi tiêu nhp
khu vt quá thu nhp xut khu và cui cùng, phát trin công nghip đc xem nh
mt gii pháp ca vn đ.
- Phát trin ngành công nghip đ trang b c s vt cht k thut cho tt c
các ngành trong nn kinh t quc dân:
Cung cp t liu lao đng (máy móc, thit b, công c lao đng) và đi tng
lao đng (nguyên, nhiên liu… ), nên công nghip có ý ngha thit yu đi vi tng
trng sn phm ca c khu vc sn xut ln dch v.
- Ngành công nghip cung cp đi b phn sn phm tiêu dùng cho xã hi:
Vì là ngành cung cp đi b phn sn phm tiêu dùng cho xã hi nên phát trin
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 13 -
công nghip là nhim v rt quan trng và cn thit đ thúc đy phát trin kinh t.
- Ngành công nghip cung cp nhiu vic làm hn:
Công nghip to nhiu vic làm nên thu hút đc nhiu lao đng thng d
nông thôn. Phát trin công nghip thông qua quá trình công nghip hóa s làm mc
thêm nhiu nhà máy, cn nhiu lao đng. Nông dân trong thi k nông nhàn có th làm
vic bán thi gian trong các nhà máy ch bin nông sn.
- Phát trin ngành công nghip giúp m rng th trng nguyên liu thô
ni đa:
Các ngành công nghip đa phng cn nguyên liu thô cung cp t nông
nghip đi ch bin phc v cho tiêu dùng cá nhân và công nghip.
Tóm li, phát trin ngành công nghip trong quá trình CNH, HH cng nh
riêng bit trong tng giai đon nht đnh.
Loi 1: Các ngành công nghip giai đon đu
Là nhng ngành cung cp hàng hóa thit yu cho nhân dân và sn xut bng quy
trình công ngh đn gin.
Loi 2: Các ngành công nghip giai đon sau
Là nhng ngành cung cp hàng tiêu dùng lâu bn (ô tô, t lnh), hàng t liu sn
xut (thép, máy móc, thit b… )
Loi: Các ngành công nghip giai đon gia.
Là nhng ngành nm gia hai loi ngành trên là ngành sn xut ra sn phm
trung gian nh: g, da, cao su, v.v.
Theo thng kê, phn t l các ngành công nghip giain đon đu trong GNP
tng lên nhng nc có thu nhp tính theo đu ngi thp nhng khi thu nhp tính
theo đu ngi rt thp thì t l này không tng lên na mà dng li ri gim xung.
Phn t l ca các ngành công nghip giai đon sau trong GNP tip tc tng khi thu
nhp tính theo đu ngi mc cao.
Mô hình này có nhc đim là vic phân loi ch có tính tng đi, khó xác
đnh mt sn phm thuc nhóm ngành nào.
Ngoài ra, t l các ngành công nghip riêng bit trong GNP ca mt nc đc
xác đnh bi tim nng v tài nguyên thiên nhiên, kinh nghim buôn bán ngoi thng
và nhiu yu t khác na.
Mô hình 2: S phát trin cân đi và không cân đi
.
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 15 -
- Các nhà kinh t nh Rognar Nurkse và Paul Rosensten ng h mô hình phát
trin cân đi cho rng các nc cn phi phát trin nhiu ngành công nghip đng thi
nu nh mun đt đc s tng trng kinh t.
- Các nhà kinh t nh Albert Hirschman ng h s phát trin không cân đi cho
rng các quc gia có th và cn thit tp trung sc lc ca mình vào mt s ít ngành,
các khu vui chi trong giai đon đu ca s phát trin.
mt b phn lao đng trong nông nghip sang làm vic trong công nghip và các ngành
phi nông nghip khác, to điu kin thúc đy kinh t hàng hóa và th trng phát trin.
- Quá trình CNH din ra mt cách tun t theo tin trình: công nghip nh, công
nghip nng, giao thông vn ti, nông nghip, dch v và lu thông.
- Quá trình CNH din ra t t, chm chp vi khong thi gian hàng trm nm,
din ra nh mt quá trình lch s t nhiên, theo các bc đi có tính tun t.
1.3.2.2. Mô hình công nghip hóa Liên Xô (trc đây)
Mô hình CNH Liên Xô (trc đây) din ra trong mt hoàn cnh lch s đc
bit. Là nc XHCN đu tiên trên th gii, Liên Xô tin hành CNH trong vòng vây ca
CNTB, trong điu kin CNTB đã có nn công nghip hùng mnh và luôn mun tiêu
dit CNXH bng quân s. Do đó, CNH Liên Xô thi by gi gp rt nhiu khó khn
trong vic khai thác thành tu ca các nc đi trc và tranh th công ngh ca nc
ngoài. c đim khác bit ca CNH Liên Xô là: tin hành trên mt đt nc có din
tích rng, tài nguyên phong phú, dân s khá ln, KHCN đã đt trình đ tng đi khá
nên nh vy mà Liên Xô đã thc hin CNH thành công trong điu kin b CNTB bao
vây và âm mu tiêu dit.
CNH Liên Xô (trc đây) có nhng đc trng c bn sau:
- CNH trong c ch k hoch hóa tp trung cao đ, không ly hiu qu kinh t -
xã hi làm tiêu chun c bn đ xác đnh phng án phát trin, la chn d án đu t
và công ngh.
- Ly u tiên phát trin công nghip nng làm nn tng ngay t thi k đu ca
quá trình CNH.
- Quá trình CNH din ra trong mt thi gian rt ngn, ch trong khong 15 nm.
Tuy nhiên, đó mi ch là thi gian đ hoàn thành v c bn nhim v CNH.
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 17 -
CNH Liên Xô trc đây không ch là tt yu v mt kinh t mà còn tt yu v
quc phòng. Vic u tiên phát trin công nghip nng ngay t đu, mt mt đã nhanh
chóng làm cho Liên Xô tr thành nc công nghip hùng mnh, t trang b cho nn
kinh t quc dân nhng máy móc thit b cn thit và cng c nhanh chóng tim lc
đu ngi rt thp nên quá trình CNH ca các nc này có đc đim chung là các
chính sách đu nhm n đnh kinh t v mô, hng v xut khu và đc bit là rt coi
trng đu t vào ngun nhân lc nên đã đt đc nhng thành tu rt ln trong giáo
dc, có ngun lao đng đc đào to tng đi tt, có k lut và có kh nng thích
nghi tt.
Lúc đu, các nc NICs đu thc hin CNH theo chin lc “thay th nhp
khu”, sau đó t nhng nm 60 ca th k XX h chuyn sang chin lc “hng v
xut khu”. Nh đó đã khai thác đc ti đa các ngun lc trong nc và các điu kin
thun li bên ngoài ca thi đi.
1.3.2.4. Mô hình công nghip hóa các nc ASEAN
Nm 1967 Hip hi các nc ông Nam Á vit tt là ASEAN đc thành lp
ban đu gm 5 nc: Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan. Sau đó
gia nhp thêm các quc gia: Brunei (1984), Vit Nam (1995), Lào và Myanma (1997),
Campuchia (1999). CNH các nc ASEAN tin hành trong điu kin ít nhiu khác
vi các nc NICs. Các nc này trc kia đu là thuc đa ca các nc t bn phát
trin nên h mun xây dng nn kinh t đc lp, t ch sau khi giành đc lp. Mt
khác, so vi các nc NICs, các nc ASEAN có ngun tài nguyên thiên nhiên phong
phú hn. thi k đu CNH, các nc này đã đi theo chin lc “thay th nhp khu”
vi đc trng là sn xut và trao đi hàng hóa ch yu nhm đáp ng nhu cu tiêu dùng
trong nc. Thc t cho thy chin lc này không phù hp, kém hiu qu nên h đã
chuyn sang chin lc “hng v xut khu”, thc cht là gii pháp “m ca” đ cho
phép khai thác các li th so sánh trong nc và vic khai thác các điu kin thun li
bên ngoài, nh vy mà chin lc này đã đc thc hin thng li các nc NICs.
Trong quá trình CNH, các nc ASEAN rt chú ý đn vic thu hút vn đu t
trc tip nc ngoài (FDI), vì đây là ngun vn có vai trò rt quan trng cho s phát
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 19 -
trin kinh t, đi cùng vi FDI là k thut, công ngh, kinh nghim qun lý và kh nng
m rng th trng, v.v. Tuy nhiên, vn đ là phi bit s dng có hiu qu ngun vn
này, khc phc tính l thuc, ch đng trong vic la chn công ngh thích hp và
- Rút ngn khong cách lc hu so vi các nc có nn kinh t phát trin, do
khai thác đc li th tuyt đi và li th so sánh v KHCN hin đi ca th gii.
- To điu kin đ khai thác có hiu qu hn các ngun lc trong nc nhm
tng trng kinh t nhanh.
- i vi nhng nc đang chuyn t nn CNH “thay th nhp khu” sang
CHN “hng v xut khu” thì nó thúc đy s chuyn dch này có hiu qu, to th và
lc cho cnh tranh và hòa nhp th trng th gii.
Các nc thc hin chuyn giao công ngh thng qua các giai đon, các bc
đi thích hp: giai đon đu là nhp công ngh và thích nghi vi nó, là “s bt chc,
làm theo”; áp dng công ngh mt cách khôn ngoan, tài tình theo cách riêng ca mình,
kt hp hài hòa công ngh nhp vi vn hóa ca mình; xây dng nng lc công ngh
quc gia, tin ti sáng to công ngh và xut khu công ngh.
Phng thc chung ca các nc chuyn giao công ngh là la chn công ngh
thích hp, tin thng vào công ngh hin đi, công ngh cao. Công ngh cao, mt mt
có tác dng làm chuyn dch c cu kinh t theo hng hin đi, to ra nhiu ngành
công nghip mi có giá tr gia tng cao, to kh nng giao lu và cnh tranh quc t;
mt khác, có ý ngha quyt đnh đi vi vic đi mi công ngh trong toàn b nn kinh
t, trang b k thut cho các ngành sn xut, dch v, an ninh quc phòng, có tác dng
trong điu tra tài nguyên, khôi phc môi trng b ô nhim. Tuy nhiên, trong quá trình
thc hin nhn chuyn giao công ngh cn tnh táo đ tránh nhp công ngh li thi do
các nc thi ra, tránh không tr thành “bãi thi công nghip”.
1.3.3.2. Chin lc hng v xut khu và thay th nhp khu
Khi tin hành CNH, mt s nc (nh các nc NICs, ASEAN) lúc đu thc
hin chin lc “thay th nhp khu” sau đó đã linh hot chuyn sang “hng v
xut khu”.
Thc t ca th gii my chc nm qua cho thy, hu ht các nc thc hin
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 21 -
CNH “hng v xut khu” đu đt kt qu ni bt so vi áp dng các chin lc
CNH khác.
“con rng”, “con h” chính là nh s thc hin thành công chin lc “hng v xut
khu”. Tuy nhiên, quá trình thc hin chin lc này không phi các nc đu nh
nhau mà thng đc vn dng phù hp vi nhng nét đc thù ca mi nc. Có nc
thc hin chin lc “hng v xut khu” gn bó hoàn toàn vi th trng bên ngoài,
có nc kt hp gia hng vào xut khu vi vic cng c th trng ni đa… Thc
t cho thy, nu nn kinh t “m ca” nhng ph thuc hoàn toàn vào th trng quc
t s dn đn mt n đnh kinh t trong nc. Trong điu kin th gii din ra cnh
tranh gay gt, chính sách “m ca” phù hp là m ca c hai hng: th trng th
gii và th trng ni đa.
1.3.3.3. Vn đ thu hút vn đu t
Thu hút vn đu t cho CNH, HH là điu kin vô cùng quan trng có nh
hng trc tip đn tin trình này đi vi mi quc gia. Ngun vn đu t cho CNH,
HH gm có: ngun vn trong nc và ngun vn t nc ngoài. Trong đó, ngun
vn trong nc có tính quyt đnh vì đây là ngun vn ni sinh, ni đng lc ca nn
kinh t nên các quc gia đu có chính sách và bin pháp thích hp đ huy đng ngun
vn này. Tuy nhiên, ngun vn đu t t nc ngoài rt quan trng đi vi s phát
trin kinh t, nó bao gm vn đu t trc tip (FDI) và vn đu t gián tip (vay, vin
tr); trong đó, FDI là rt quan trng, vì thc t đi cùng vi FDI là k thut - công ngh,
kinh nghim qun lý và kh nng m rng không gian th trng, v.v. Nhng yu t
này là lc lng đt phá nhng b tc, cn tr đ m ra hng đi lên ca nn kinh t
chm phát trin, góp phn khi đng cho quá trình CNH, HH. Các nc NICs và
ASEAN rt thành công trong vic thu hút FDI, và đó là mt yu t rt quan trng cho
s thành công ca quá trình CNH, HH ca h. Cá bit có nc nh Singapore thì t
bn nc ngoài là ngun gc ch yu ca tng trng kinh t, là đòn by cho s ct
cánh kinh t và thc hin CNH.
Kinh nghim ca nhiu nc cho thy: đ thu hút đc nhiu vn đu t nc
ngoài cn phi to môi trng đu t có li - là môi trng đu t có nhiu yu t đm
HVTH: Hunh Mng Nghi
- 23 -
bo cho nhà đu t thc hin đc mc đích ca mình. Môi trng đu t có li nói
hành lut; tin hành vic đo đc v môi trng, đo đc ngun gây ô nhim, lp chng
trình điu chnh, b khuyt, x pht, quy đnh ni dung và hng dn k thut, v.v.
- Các nc nhp chuyn giao công ngh thng xuyên chú ý hn ch công ngh
tn nhiu nguyên liu và gây ô nhim nhiu.
1.3.3.5. Vn đ vn hóa và truyn thng
Mi quc gia trong quá trình CNH, HH thc hin chuyn giao công ngh, xây
dng nn kinh t m đu đt ra vn đ: vn hóa và truyn thng.
Ngày nay, vi s phát trin mnh m ca cách mng KHCN hin đi, quc t
hóa và giao lu quc t ngày càng rng rãi, thì vic m rng quan h vi bên ngoài là
tt yu. Không mt dân tc nào trong thi đi ngày nay có th sng bit lp vi
th gii.
Trong quá trình HH đt nc phù hp vi xu hng quc t hóa kinh t,
khuynh hng tìm v truyn thng dân tc, khng đnh bn sc dân tc đã tr thành
mt khuynh hng quc t rng rãi, đc coi nh mt yêu cu tiên quyt cho mi quc
gia đ có th đng vng trong cng đng quc t ngày nay.
Kinh nghim ph bin các nc cho thy: nhng ni nào ngi ta không ct
đt vi truyn thng vn hóa dân tc, ngc li bit gi gìn nhng truyn thng vn
hóa tt đp t vn hc, ngh thut đn các tp tc, l nghi, các quy c trong đi sng
hàng ngày, v.v. thì ni đó gi đc n đnh chính tr, xã hi, gia đình, đm bo s
phát trin lành mnh ca con ngi, và đó li là mt yu t rt quan trng đ HH
đt nc.
Lch s phát trin ca nhiu quc gia cng cho thy rng, nhng thành tu ca
KHCN và quá trình CNH thng li không phi là yu t duy nht đa ti mt xã hi tt
đp, cân bng và cui cùng cng không th đm bo cho s phát trin ti u ca sn
xut. Ngc li, nu bit kt hp các thành tu ca KHCN hin đi vi nhng truyn
thng vn hóa, tinh thn đo đc… ca dân tc, thì s tin b kinh t - xã hi nhanh
chóng và vng vàng hn nhiu.
HVTH: Hunh Mng Nghi