Những thay đổi trong thuế Thu Nhập Cá Nhân
LỜI MỞ ĐẦU
Cùng với sự phát triển của đời sống kinh tế xã hội, thuế đã thay đổi và phát
triển theo sự phát triển của các chức năng của nhà nước. Trong nền kinh tế tự do
cạnh tranh, thuế chỉ là công cụ tạo nguồn thu cho nhà nước; đến nền kinh tế hiện
đại, thuế còn tham gia vào quá trình điều tiết nền kinh tế.
Nhằm hoàn thiện chính sách thuế trong bối cảnh hội nhập, pháp lệnh thuế thu nhập
đối với người có thu nhập cao (ban hành lân đầu tiên vào ngày 27/12/1990) đã được
thay thế bởi Luật thuế thu nhập cá nhân (được Quốc hội thông qua ngày
21/11/2007, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2009.
1
Những thay đổi trong thuế Thu Nhập Cá Nhân
I. TỔNG QUAN VỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN:
1. Khái niệm:
Thuế thu nhập cá nhân là loại thuế trực thu, đánh vào thu nhập của mỗi cá
nhân trong xã hội, trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm). Đây
là loại thuế được áp dụng từ rất lâu và phổ biến ở nhiều quốc gia nhằm mục tiêu tập
trung cho ngân sách nhà nước và thực hiện điều tiết thu nhập giữa các tầng lớp dân
cư.
2. Đặc điểm của thuế Thu nhập cá nhân:
- Là loại thuế trực thu, liên quan trực tiếp đến lợi ích của người chịu thuế do
đó rất nhạy cảm và dễ bị phản ứng, tạo gánh nặng về thuế đối với người chịu thuế.
Ở đây người chịu thuế đồng thời cũng là người nộp thuế, nên người chịu thuế khó
chuyển gánh nặng về thuế cho người khác.
- Thuế thu nhập cá nhân có thuế suất được thiết kế theo biểu thuế luỹ tiến.
Do thực hiện vai trò điều tiết công bằng thu nhập giữa các tầng lớp dân cư, thuế suất
thuế thu nhập cá nhân thực hiện điều tiết thu nhập theo nguyên tắc phù hợp với khả
năng trả thuế.
-Thuế thu nhập cá nhân là loại thuế chú trọng đến gia cảnh người chịu thuế
thông qua các quy định giảm trừ cho cá nhân người chị thuế và những người phụ
thuộc. Các quy dịnh giảm trừ góp phần cho thuế thu nhập cá nhân thực hiện nguyên

− Tiền thân của thuế thu nhập cá nhân là thuế Thân (thuế Đinh) ra đời dưới
thời Trần.
− Điểm khác biệt của thuế Thân so với thuế thu nhập cá nhân ngày nay là:
mọi nam giới trên 18 tuổi không phân biệt giàu nghèo đều phải chịu một
mức thuế bằng nhau (54 kg thóc/ người).
 Thuế thu nhập cá nhân dười thời nhà Nguyễn và Pháp đô hộ:
− Thuế Thân vẫn được áp dụng với mọi đối tượng, không phân biệt người
có thu nhập cao hay thấp, nhưng với mức thuế cao hơn.
3
Những thay đổi trong thuế Thu Nhập Cá Nhân
 Thuế thu nhập cá nhân thời kỳ đấu tranh thống nhất đất nước:
− Miền Bắc: ngày 07/09/1945, Hồ Chủ Tịch đã ký sắc lệnh đầu
tiên bãi bỏ thuế Thân theo đầu người.
− Miền Nam: dưới thời chính quyền Sài Gòn trước 1975 áp dụng
thuế lợi tức (khoản thuế thu nhập có sự phân biệt thể nhân và pháp nhân).
 Thuế thu nhập cá nhân từ sau năm 1990:
− Ngày 27/12/1990: Chủ Tịch Nước đã ký sắc lệnh công bố “Pháp lệnh
thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao” đã được Ủy Ban Thường
vụ quốc hội thông qua, và được áp dụng từ ngày 01/04/1991.
− Pháp lệnh này đã qua nhiều lần sửa đổi cho phù hợp với thực tiễn đất
nước: nghị quyết sửa đổi ngày 10/03/1992, ngày 01/06/1994, ngày
06/02/1997, ngày 30/06/1997……
− Ngày 21/11/2007, tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội nước Cộng hoà XHCH Việt
Nam khoá XII đã thông qua Luật thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). Luật
này sẽ có hiệu lực thi hành từ 01/01/2009.
− Do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, CP đã quyết định giãn
thời gian nộp thuế thu nhập cá nhân (đối với những đối tượng thuộc
phạm vi qui định của CP): từ ngày 01/01/2009 đến hết ngày 31/5/2009.
1. Đối tượng nộp thuế:
- Chuyển cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh có thu nhập từ sản xuất-kinh

phải nộp thuế TNCN cho Việt Nam đối với toàn bộ thu nhập, kể cả thu nhập phát
sinh ở Việt Nam và nước ngoài).
5
Những thay đổi trong thuế Thu Nhập Cá Nhân
Nếu như trước đây, đối tượng cư trú chỉ là cá nhân có mặt ở Việt Nam từ 183
ngày trở lên trong năm dương lịch hoặc tính theo 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu
tiên có mặt tại Việt Nam (ngày đến Việt Nam và ngày đi khỏi Việt Nam tính làm 01
ngày) thì luật thuế TNCN đã bổ sung thêm một điêu kiện nữa được coi là cư trú ở
Việt Nam, đó là cá nhân có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, bao gồm :
 Có nơi ở đăng ký thường trú
 Có nhà thuê để ở lại Việt Nam theo hợp đồng thuê có thời hạn từ 90 ngày
trở lên trong năm tính thuế.
 Bổ sung như vậy làm cho việc xác định đối tượng nộp thuế được thuận lợi hơn,
bao quát hết đối tượng nộp thuế và mở rộng đói tượng nộp thuế một cách hợp lý.
2. Thu nhập chịu thuế :
 Các khoản thu nhập không tính vào thu nhập chịu thuế từ tiền lương tiền
công của cá nhân cư trú như sau:
+ Khoản trợ cấp chuyển vùng một lần đối với người nước ngoài đến cư trú
tại Việt Nam. Mức trợ cấp được tính trừ căn cứ trên hợp đồng lao động hoặc thoả
thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động.
+ Khoản tiền mua vé máy bay khứ hồi do đơn vị sử dụng lao động chi trả hộ
(hoặc thanh toán) cho người lao động là người nước ngoài về phép mỗi năm một
lần. Căn cứ để xác định là hợp đồng lao động và giá ghi trên vé máy bay từ Việt
Nam đến quốc gia người nước ngoài mang quốc tịch hoặc quốc gia gia đình người
nước ngoài sinh sống và ngược lại.
+ Khoản tiền học phí cho con của người nước ngoài học tại Việt Nam theo
bậc học phổ thông do đơn vị sử dụng lao động chi trả hộ căn cứ vào hợp đồng lao
động và chứng từ nộp tiền học.
6
Những thay đổi trong thuế Thu Nhập Cá Nhân

Trên cơ sở kế thừa các khoản thu nhập không thuộc diện chịu thuế của Pháp
lệnh thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao, Luật thuế TNCN hiện nay đã thay
đổi, với tên gọi đúng bản chất là thu nhập được miễn thuế và bổ sung một số khoản
thu nhập được miễn thuế khác:
- Thu nhập từ tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn
lương làm việc ban ngày, làm việc trong giờ theo quy định của Bộ luật Lao động.
- Thu nhập từ tiền lương hưu do bảo hiểm xã hội trả theo quy định của Luật
Bảo hiểm xã hội.
- Tiền thửơng cho cá nhân về việc phát hiện, khai báo cơ quan nhà nước có
thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luât;
- Học bổng nhận từ ngân sách Nhà nước và từ các tổ chức trong và ngoài nước
theo quy định của Chính phủ.
- Thu nhập từ viện trợ, từ thiện với điều kiện các quỹ từ thiện này phải được
Nhà nước cho phép thành lập hoặc công nhận hoạt động vì mục đích nhân đạo
không nhằm mục đích thu lợi nhuận; thu nhập từ lãi trái phiếu chính phủ.
- Phần thu nhập từ lãi tiền gửi tại các tổ chức tín dụng (ngân hàng, các quỹ tín
dụng và các tổ chức tín dụng khác) và lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ được miễn
thuế TNCN. Việc miễn thuế này nhằm mục đích thu hút khoản tiền nhàn rỗi nhỏ lẻ
trong dân cư vào các kênh tín dụng, để từ đó sử dụng vốn của nền kinh tế vào hoạt
động sản xuất kinh doanh, khuyến khích sử dụng có hiệu quả mọi đồng vốn của xã
hội.
Việc bổ sung một số khoản thu nhập miễn thuế nêu trên thể hiện sự ưu đãi của
nhà nước đối với một số đối tượng được hưởng thu nhập trong những trường hợp
gặp khó khăn. Điều này cũng thể hiện chính sách khuyến khích của nhà nước đối
với một số hoạt động có lợi cho phát triển kinh tế- xã hội như tố giác tội phạm, tăng
cường lao động sản xuất…
8
Những thay đổi trong thuế Thu Nhập Cá Nhân
4. Căn cứ tính thuế đối với cá nhân cư trú :
 Các khoản giảm trừ gia cảnh :

từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 500.000 đồng thì đối tượng nộp thuế
được tính giảm trừ người phụ thuộc.
Đối với người trong và ngoài độ tuổi lao động (bổ sung mục d trên):
- Người trong độ tuổi lao động được tính là người phụ thuộc phải thoả mãn
đồng thời các điều kiện sau:
+ Bị tàn tật không có khả năng lao động;
+ Không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả
các nguồn thu nhập không vượt quá 500.000 đồng.
- Người ngoài độ tuổi lao động được tính là người phụ thuộc phải không có
thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập
không vượt quá 500.000 đồng.
- Đối với người phụ thuộc là ông bà nội; ông bà ngoại; cô, dì, chú, bác, cậu
ruột; anh, chị, em ruột; cháu ruột và các cá nhân khác còn phải thoả mãn thêm điều
kiện là người không nơi nương tựa mà người đối tượng nộp thuế đang trực tiếp nuôi
dưỡng.
 Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc :
 Theo thông tư số 84/2008/TT-BTC qui định :
a) Đối với con:
- Con dưới 18 tuổi cần một trong các giấy tờ sau: bản sao Giấy khai sinh hoặc bản
sao sổ hộ khẩu.
- Con trên 18 tuổi bị tàn tật, không có khả năng lao động cần có các giấy tờ sau:
+ Bản sao Giấy khai sinh hoặc bản sao sổ hộ khẩu.
+ Bản sao xác nhận của cơ quan y tế từ cấp huyện trở lên hoặc bản khai có xác nhận
của Uỷ ban nhân dân cấp xã về mức độ tàn tật không có khả năng lao động.
10