Bài tập tình huống 1
Cho biết hoạt động của một trung tâm cho thuê băng đĩa như sau:
Để có thể thuê băng đĩa tại trung tâm, ban đầu khách hàng phải làm thủ tục để
được cấp thẻ thuê. Bộ phận làm thẻ sẽ dựa trên thông tin do khách hàng cấp và
cấp cho khách một thẻ thuê. Thông tin về việc cấp thẻ sẽ được cập nhập vào cơ sở
dữ liệu nghiệp vụ của trung tâm. Mỗi lần đến thuê băng đĩa, khách hàng sẽ trình
thẻ thuê và nêu yêu cầu thuê cụ thể. Bộ phận cho thuê sẽ xử lý và đáp ứng yêu cầu
thuê của khách hàng dựa trên thông tin tra cứu từ cơ sở dữ liệu nghiệp vụ của
trung tâm. Ngay khi thuê, khách hàng sẽ nhận được hoá đơn thuê và thanh toán
tiền tiền thuê luôn. Khi khách hàng đến trả băng đĩa, bộ phận trả sẽ xử lý yêu cầu
trả của khách hàng dựa trên thông tin tra cứu từ cơ sở dữ liệu nghiệp vụ. Dữ liệu
liên quan đến các hoạt động thuê và trả đều được cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghệp
vụ của trung tâm.
Định kỳ hàng tháng, từ cơ sở dữ liệu nghiệp vụ, các báo cáo quản lý sẽ được lập
và gửi cho bộ phận quản lý trung tâm. Theo chính sách mở rộng thị trường của
trung tâm, định kỳ hàng năm trung tâm sẽ gửi thư khuyến mãi cho khách hàng,
thông báo thông tin cho thuê miễn phí đối với những khách hàng đạt mức thuê
trên mức khuyến mãi năm do trung tâm quy định.
1. Hãy vẽ sơ đồ BFD mô tả chức năng công việc của trung tâm
2. Hãy vẽ sơ đồ ngữ cảnh để mô tả hoạt động của trung tâm.
3. Hãy vẽ sơ đồ luồng dữ liệu mức 0 để thực hiện phân rã sơ đồ ngữ cảnh trên.
1
Đáp án bài tập tình huống 1
Sơ đồ BFD
Sơ đồ ngữ cảnh (Context Diagram)
2
Quản lý thuê băng đĩa
Cấp thẻ
thuê
Nhận trả
băng đĩa

đã cấp thẻ
Yêu cầu thuê
Phiếu thanh toán
TT Khách
hàng
1.0
Cấp thẻ
thuê
2.0
Cho thuê
băng đĩa
3.0
Nhận trả
băng đĩa
4.0
Tạo báo
cáo
5.0
Gửi thư
khuyến
mãi
Khách hàng
Khách hàng
Khách hàng
Khách hàng
Yêu cầu trả
Thẻ thuê
CSDL nghiệp vụ
Hóa đơn
CSDL nghiệp vụ

Khi có nhu cầu mượn sách, độc giả sẽ tra cứu đầu sách mình muốn mượn nhờ sự
trợ giúp của máy tính để tìm kiếm mã số của những sách muốn mượn? Khi mượn
sách, độc giả phải điền thông tin vào một phiếu mượn sách (bao gồm: mã độc giả,
ngày mượn, mã số sách cần mượn, thời hạn mượn ). Thủ thư sẽ kiểm tra thẻ độc
giả và tra cứu tệp quản lý độc giả và tệp kho sách. Sách mượn sẽ được trao cho
độc giả nếu thẻ còn hợp lệ và sách được phép cho mượn. Các thông tin về việc
mượn sách này sẽ được cập nhật vào tệp quản lý mượn/trả sách và tệp kho sách.
Ngược lại, độc giả sẽ nhận được thông báo từ chối. Khi trả sách, thủ thư lại kiểm
tra thẻ độc giả và cập nhật thông tin trả sách vào tệp quản lý mượn/trả sách và tệp
kho sách. Độc giả sẽ nhận được một phiếu xác nhận việc trả sách. Trong trường
hợp sách mượn quá hạn, độc giả phải nộp tiền phạt và nhận biên lai phạt. Sách
trong một phiếu mượn có thể được trả làm nhiều lần và độc giả cho thể đề nghị
gia hạn mượn sách nếu có nhu cầu. Mọi thông tin về việc gia hạn sách đều được
cập nhật vào tệp quản lý mượn/trả sách và độc giả sẽ nhận được một phiếu gia
hạn. Định kì hàng tháng, bộ phận quản lý việc mượn/trả sách sẽ tiến hành lập các
báo cáo thông kê gửi lên ban giám đốc thư viện.
a. Hãy vẽ sơ đồ chức năng (BFD) của phân hệ quản lý mượn/trả sách của thư
viện.
b. Hãy vẽ sơ đồ ngữ cảnh và sơ đồ dòng dữ liệu mức 0 của phân hệ trên.
6
c. Thiết kế các tệp cơ sở dữ liệu để quản lý các độc giả, cán bộ thư viện, sách
và quản lý việc mượn/trả sách. Cho biết:
– Mỗi bạn đọc có thể mượn nhiều sách tại một thời điểm
– Mỗi nhân viên có thể phục vụ nhiều lần mượn/trả sách
– Mỗi phiếu mượn sách có thể cho phép mượn một hoặc nhiều đầu sách và
mỗi đầu sách có thể được mượn nhiều lần.
7
Đáp án bài tập tình huống 3
Sơ đồ BFD
Sơ đồ ngữ cảnh (Context Diagram)

Yêu cầu gia hạn
Xác nhận gia hạn
Biên lai phạt
Sơ đồ DFD mức 0
9
Xác nhận gia hạn
Mựon/trả
TTđộc giả
Báo cáo
Mượn / trả
TT sách
Phiếu mượn,
thẻ độc giả
Yêu cầu tra
cứu
1.0
Phục vụ
tra cứu
2.0
Quản lý
mượn
sách
3.0
Quản lý
trả sách
4.0
Gia hạn
sách
5.0
Báo cáo

bỏ và lớp học nào đã đủ học viên. Từ đó hệ thống có thể xác định được những lựa
chọn nào của học viên được chấp nhận và những lựa chọn nào bị từ chối.
Những học viên nào được chấp nhận nguyện vọng sẽ được ghi danh vào vào
những lớp mà họ đăng ký. Tên và số chứng minh thư của các sinh viên này sẽ
được cập nhập vào tệp Danh sách lớp và sĩ số lớp học sẽ được tính lại. Nếu lớp
học đó đã đủ học viên thì mã lớp học đó sẽ được đánh dấu là đã khoá sổ. Các dữ
liệu về sinh viên mới và những dữ liệu bổ sung hoặc thay đổi của sinh viên cũ
trong quá trình ghi danh này cũng được cập nhập vào tệp Hồ sơ sinh viên chung
trong toàn trường.
Cuối cùng, hệ thống sẽ gửi cho từng học viên đăng kí một bản thông báo trong đó
liệt kê danh sách những lớp học mà họ đã đăng kí và đánh dấu vào những lớp học
họ được chấp nhận.
Yêu cầu
1. Hãy vẽ sơ đồ BFD mô tả chức năng công việc của trung tâm
2. Hãy vẽ sơ đồ ngữ cảnh để mô tả hoạt động của trung tâm.
3. Hãy vẽ sơ đồ luồng dữ liệu mức 0 để thực hiện phân rã sơ đồ ngữ cảnh trên.
11
Đáp án bài tập tình huống 4
Sơ đồ BFD
Sơ đồ ngữ cảnh (Context Diagram)
12
Quản lý đăng ký học
Xét duyệt phiếu
đăng ký
Ghi danh
Thông báo
nhập học
Phiếu đăng ký
Quản lý đăng
ký học

Học viên
Thông báo từ chối
Danh sách lớp
Học viên
Học viên
Bài tập tình huống 5
Hoạt động của một hệ thống xử lý bán hàng được mô tả như sau:
Khi khách hàng gửi một đơn đặt hàng cho bộ phận tiếp nhận đơn hàng, bộ phận
này sẽ nhận đơn đặt hàng và trả một biên lai cho khách hàng. Các dữ liệu liên
quan tới quá trình nhận đơn hàng sẽ được lưu giữ trong tệp Giao dịch. Vào cuối
từng ngày, người ta tiến hành xử lý các giao dịch bằng cách lấy các dữ liệu trong
tệp Giao dịch kết hợp với việc tra cứu dữ liệu của tệp Kiểm soát bán hàng. Sau khi
thực hiện xong quá trình này, các dữ liệu lại được cập nhật vào tệp Kiếm soát bán
hàng, đồng thời một số dữ liệu được chọn lọc sẽ được lưu trữ vào tệp Phân tích
bán hàng. Dữ liệu của tệp phân tích bán hàng lại được sử dụng để chuẩn bị cho
quá trình phân tích bán hàng. Kết quả được chọn của quá trình phân tích bán hàng
sẽ được gửi cho những người quản lý có liên quan.
Yêu cầu:
1. Hãy vẽ sơ đồ BFD mô tả chức năng công việc của hệ thống xử lý bán hàng.
2. Hãy vẽ sơ đồ ngữ cảnh để mô tả hoạt động của hệ thống.
3. Hãy vẽ sơ đồ luồng dữ liệu mức 0 để thực hiện phân rã sơ đồ ngữ cảnh trên.
14
Đáp án bài tập tình huống 5
Sơ đồ BFD
Sơ đồ ngữ cảnh (Context Diagram)
15
Xử lý đơn bán hàng
Nhận đơn
Xử lý
giao dịch

Phân
tích bán
hàng
Khách hàng
Khách hàng
Khách hàng
Khách hàng
Biên lai
Giao dịch
Các nhà quản lý
Các nhà quản lý
Dữ liệu giao dịch
TT tra cứu
Dữ liệu cập nhật
Phân tích bán hàng
Dữ liệu
Vè bán hàng
17