TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HUẾ
KHOA ĐIỀU DƯỠNG
 Giáo viên hướng dẫn Sinh viên thực hiện
ThS. BS. Đào Nguyễn Diệu Trang Phan Thị Ánh Tuyết
Huế, 4/2012
Em xin chân thành cảm ơn:
- Các thầy, cô giáo trong khoa điều dưỡng Trường Đại Học
Y Dược Huế.
- ThS. BS. Đào Nguyễn Dịu Trang, khoa Điều dưỡng Trường
Đại Học Y Dược huế.
- Các thầy, cô giáo trong bộ môn phụ sản Trường Đại Học Y
Dược Huế.
- Các Bác sĩ, Nữ hộ sinh đang công tác tại khoa Sản Bệnh
viện Trường Đại học Y dược Huế .
Đã giúp đỡ em trong quá trình thực hiện đề tài này.
Sinh viên thực hiện
Phan Thị Ánh Tuyết
2
MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1.Tầm quan trọng của sữa mẹ và lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ 3
1.2. Những nguyên tắc cơ bản về nuôi con bằng sữa mẹ 4
1.3. Tư thế bú đúng 5
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 6
2.1. Đối tượng và thời gian nghiên cứu 6
2.2. Phương pháp nghiên cứu 6
2.3. Xử lý số liệu: 6

nhu cầu của trẻ hoặc nếu cho con bú sẽ bất lợi về sức khỏe cho mẹ và con(mẹ bị bệnh
tim, HIV, lao phổi, ), mẹ thiếu hiểu biết trong cách nuôi con bằng chính dòng sữa của
minh. trong thời đại ngày nay người phụ nữ còn phải tham gia nhiều vào công tác xã
hội, công việc nhiều nên làm cho học không có thời gian để nuôi con bằng sữa mẹ đầy
đủ hơn, thêm vào đó trên thị trường có nhiều quảng cáo về các sản phẩm thay thế sữa
mẹ đã làm cho một số bà mẹ ngộ nhận sữa bò là thức ăn tốt nhất cho trẻ. Ngoài ra vì
nhu cầu thẩm mỹ một số bà mẹ trẻ lo ngại rằng cho con bú sau này sẽ làm xấu bộ ngực
của họ vì thế họ không muốn nuôi con bằng sũa mẹ từ đó trẻ kém phát triển về thể chất
lẫn tinh thần, dễ mắc nhiều bệnh tật theo ước tính mỗi năm có hơn 1 triệu trẻ em chết
vì tiêu chảy và suy dinh dưỡng, nhiễm khuẩn hô hấp do không được bú mẹ đầy đủ. Do
4
vậy tổ chức y tế thế giới và quỹ nhi đồng liên hiệp quốc khuyến nghi việc nuôi con
bằng sũa mẹ hoàn toàn ngay từ khi sinh cho đến 4 – 6 tháng tuổi và duy trì cho bú
cùng với ăn bổ sung đầy đủ cho đến 24 tháng tuổi
Chính vì vậy mà tôi thực hiện đề tài “Tìm hiểu kiến thức nuôi con bằng sữa mẹ
của các bà mẹ sau sinh tại khoa sản Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế” với
mục tiêu:
Tìm hiểu kiến thức nuôi con bằng sữa mẹ của các bà mẹ sau sinh.
5
Chương 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
Nuôi con bằng sữa mẹ sẽ đảm bảo cho trẻ phát triển tốt cả về thể chất lẫn tinh
thần, đồng thời hạn chế được những bệnh nguy hiểm như suy dinh dưỡng, các bệnh về
đường tiêu hóa và hô hấp cho trẻ. Hàng năm, 60% trong số khoảng 10 triệu trường hợp
tử vong của trẻ dưới 5 tuổi là do yếu tố dinh dưỡng trực tiếp hoặc gián tiếp gây nên.
Mỗi năm có khoảng hơn một triệu trẻ em chết vì ỉa chảy, nhiễm khuẩn hô hấp và các
nhiễm khuẩn khác vì trẻ không được bú mẹ đầy đủ. Những trẻ suy dinh dưỡng, nếu
không tử vong thường chịu ảnh hưởng lâu dài bởi sự chậm phát triển cơ thể. Có rất
nhiều bệnh có thể tránh được nếu trẻ được bú mẹ đầy đủ.
1.1.Tầm quan trọng của sữa mẹ và lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ

chảy máu, và có thể chống thiếu máu.
Chính vì những lợi ích rõ ràng của việc nuôi con bằng sữa mẹ mà tổ chức y tế
thế giới đã khuyến cáo như sau:
- Bắt đầu cho con bú sớm trong vòng nửa giờ đến 1 giờ sau sinh.
- Cho bú mẹ hoàn toàn từ 0 - 4 tháng tuổi.
- Cho ăn bổ sung từ 4 – 6 tháng tuổi.
- Tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ đến 2 năm hoặc hơn.
Tuy nhiên để đạt được những lợi ích của nuôi con bằng sữa mẹ bà mẹ cần phải
biết một số nguyên tắc.
1.2. Những nguyên tắc cơ bản về nuôi con bằng sữa mẹ
1.2.1. Sau khi đẻ
Trẻ mới sinh cần được nằm chung với mẹ (cùng phòng cùng giường) đẻ mẹ có
thể chăm con dễ dàng, đúng lúc, trẻ được gần mẹ ít khóc; thời gian cho bú được lâu,
tình cảm mẹ con sớm hình thành và phát triển
1.2.2. Cho trẻ bú sớm
Nhiều Bà mẹ nghĩ rằng vừa mới sinh thì chưa có sữa cho con bú nhưng trong
thực tế thì sữa non đã có từ những tháng cuối của thời kỳ thai nghén vì vậy nên cho trẻ
bú càng sớm càng tốt, muộn nhất không quá 30 phút đầu sau đẻ thường và 4 giờ sau
mổ lấy thai. Cho trẻ bú sớm sẽ tận dụng sớm được sữa non, động tác mút vú sẽ kích
thích tuyến yên tiết oxytocin và prolactin giúp tử cung của mẹ co thắt tốt hơn, tránh
7
được băng huyết sau đẻ. Không được vắt bỏ sữa non và không cần cho trẻ uống thêm
bất cứ thứ gì (nước cam thảo, nước đường, nước sâm ngoài…) ngoài bú mẹ.
1.2.3. Cho trẻ bú hoàn toàn từ 4 tháng đến 6 tháng sau đẻ
Sữa mẹ là thức ăn duy nhất, không cho ăn thêm bất cứ loại sữa gì, cũng như bất
cứ loại thức ăn nào khác kể cả nước hoa quả, nước cháo, nước cơm… ngay cả nước
cũng không cần cho uống. Cho trẻ bú theo nhu cầu (nghĩa là khi trẻ muốn ăn, không
cần bú theo giờ giấc) cho bú cả ngày lẫn đêm. Trẻ bú ban đêm càng giúp tăng lượng
sữa mẹ (do tăng lượng nội tiết kích thích sinh sữa của tuyến yên)
1.3. Tư thế bú đúng

2.2.2. Các bước tiến hành:
- Xây dựng bộ câu hỏi trên cơ sở tìm hiểu kiến thức nuôi con bằng sữa mẹ của
các bà mẹ sau sinh.
- Phỏng vấn trực tiếp theo mẫu có sẵn.
- Thống kê số liệu.
- Đánh giá kết quả thu thập.
2.3. Xử lý số liệu:
Xử lý số liệu thu nhập được bằng phương pháp thống kê, đánh giá theo tỉ lệ phần
trăm, rút ra mối quan hệ giữa các yếu tố với nhau.
9
Chương 3
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Qua phỏng vấn 60 bà mẹ sau sinh tại khoa sản Trường Đại học Y Dược Huế,
chúng tôi thu được kết quả như sau:
3.1. Đặc điểm chung của nghiên cứu đối tượng
3.1.1. Sự phân bố theo độ tuổi

Biểu đồ 3.1: Nhóm tuổi điều tra
* Nhận xét:
Nhóm bà mẹ được nghiên cứu có độ tuổi từ 20-30 tuổi chiếm tỷ lệ là 38,3% và
từ 31- 40 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất là 56,8%. Độ tuổi trên 40 tuổi chiếm tỷ lệ thấp nhất
3,3%. Như vậy các bà mẹ mang thai nằm trong độ tuổi sinh đẻ chiếm tỷ lệ rất cao là
hợp lý.
10
3.1.2. Trình độ văn hóaBiểu đồ 3.2. Trình độ văn hóa
* Nhận xét:
Trình độ cao đẳng, đại học chiếm tỷ lệ 30%. Trình độ cấp III chiếm tỷ lệ cao

Lợi ích cả mẹ và con 10 16,7
Không biết 0 0
Tổng 60 100
* Nhận xét:
Đa số các Bà mẹ đều biết nuôi con bằng sữa mẹ mang lại lợi ích cho con và lợi
ích kinh tế ( chiếm 41,6% - 25%), còn lợi ích cho mẹ thì chiếm tỉ lệ thấp vì ít được
quan tâm hơn.
3.2.2. Kiến thức các bà mẹ về nguồn thức ăn tốt nhất cho trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi
Bảng 3.3. Kiến thức các bà mẹ về nguồn thức ăn tốt nhất cho trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi
Hiểu biết n %
Sữa mẹ 49 81,6
Sữa bò 7 11,7
Thức ăn khác 4 6,7
Tổng 60 100
* Nhận xét:
Các bà mẹ biết rằng sữa mẹ là nguồn thức ăn tôt nhất cho trẻ chiếm tỉ lệ cao
81,6%
14
3.2.3. Kiến thức của các bà mẹ về thời gian cho trẻ bú mẹ sau sinh
Bảng 3.4. Kiến thức của bà mẹ về thời gian cho trẻ bú mẹ sau sinh
Kiến thức về thời gian cho trẻ bú mẹ sau sinh Số người %
< 30 phút 5 8,3
30 -60 phút 35 58,3
> 60 phút 20 33,4
Tổng 60 100
* Nhận xét:
Các bà mẹ cho trẻ bú sau sinh từ 30 – 60 phút chiếm tỉ lệ khá cao (58,3%).
3.2.4. Kiến thức của bà mẹ về lợi ích của sữa non
15


Bảng 3.7. Các cách làm duy trì và tăng lượngsữa mẹ
Duy trì và tăng lượng sữa mẹ Số người %
Ăn đủ chất, uống đủ nước 25 41,6
Ngủ đủ giấc, vui vẻ tránh stress 10 16,7
Cho bú nhiều nhất là ban đêm 15 25
Vắt hết sữa còn lại sau bú 07 11,7
Không biết 03 5
Tổng 60 100
*Nhận xét:
41,6% bà mẹ cho rằng ăn uống đủ chất, 25% cho bú nhiều vào ban đêm để duy trì
nguồn sữa mẹ là đúng đắn, 5% bà mẹ không biết cách làm duy trì và tăng nguồn sữa
mẹ đây được xem là điểm mấu chốt của vấn đề cần tư vấn cho các bà mẹ về nuôi con
bằng sữa mẹ.
3.2.8. Kiến thức của bà mẹ về một số bệnh hay gặp của vú trong thời gian nuôi con
bằng sữa mẹ.
Bảng 3.8. Các bệnh của vú
Bệnh về vú thường gặp Số người %
Tụt núm vú, đau rát núm vú 25 41,6
Vú cương tức, nứt núm vú 20 33,4
Vú ít sữa 12 20
Không biết 03 5
Tổng 60 100
* Nhận xét
Hầu hết các bà mẹ đều biết một số bệnh về vú, tỉ lệ không biết chỉ chiếm 5%
18
3.2.9. Một số thức ăn giúp tăng lượng sữa mẹ
Bảng 3.9. Một số thức ăn giúp tăng lượng sữa mẹ
Thức ăn Số người %
Chân giò heo hầm
20 33,3

< 12 tháng
5 8,3
12 – 18 tháng
25 41,7
18 - 24 tháng
28 46,7
> 24 tháng
02 3,3
Tổng
60 100
*Nhận xét:
Đa số các bà mẹ thường cai sữa khi trẻ đủ năm rưỡi tuổi (46,7%).
20
Chương 4
BÀN LUẬN
Qua phỏng vấn 60 bà mẹ sau sinh tại Khoa sản – Bệnh viện Trường Đại học y
Dược Huế, chúng tôi thu được kết quả như sau:
4.1. Đặc điểm chung của nghiên cứu đối tượng
Qua kết quả nghiên cứu số bà mẹ nằm trong độ tuổi sinh đẻ (20-40) chiếm tỷ lệ
cao đó là điều hợp lý, giúp cho bà mẹ có được một số kiến thức đầy đủ về vấn đề nuôi
con bằng sữa mẹ.
- Trình độ văn hoá của người dân được nâng cao, qua bảng [3.2] không có tỷ lệ
mù chữ.Thêm vào đó điều kiện kinh tế của các gia đình có thu nhập trung bình chiếm
tỷ lệ 55%. Bên cạnh đó vẫn còn một tỷ lệ 15% gia đình có thu nhập thấp.
- Số phụ nữ sinh thường chiếm tỷ lệ cao hơn số phụ nữ mổ lấy thai. Cách thức
đẻ có ảnh hưởng đến thời gian các bà mẹ lần đầu tiên cho con bú sau sinh.
4.2. Kiến thức nuôi con bằng sữa mẹ của các bà mẹ sau sinh
Đa số các bà mẹ đều biết rằng nuôi con bằng sữa mẹ mang lại lợi ích cho con
và lợi ích kinh tế (41,6% - 25%) nhưng còn lợi ích cho mẹ thì chưa hiểu rõ lắm
(16,7%) do họ ít quan tâm tìm hiểu tới điều này. Các Bà mẹ đều biết rằng sữa mẹ là

+ Cần nhiều thời gian để trẻ nhỏ học cách ăn thức ăn đặc.
22
KẾT LUẬN
Qua đợt điều tra,tìm hiểu kiến thức về vấn đề Nuôi con bằng sữa mẹ của 60 Bà
mẹ sau khi sinh tại Khoa sản – Bệnh viện Trường Đại học y Dược Huế, chúng tôi rút
ra những nhận xét như sau:
1. Đặc điểm chung của nghiên cứu đối tượng
-Nhóm tuổi các Bà mẹ được điều tra chủ yếu từ 31đến 40 tuổi có trình độ văn
hóa như sau:
+ 26,7% có trình độ cấp II;
+ 35% có trình độ cấp III;
+ 30% có trình độ cao đẳng, đại học;
+ 85% bà mẹ có điều kiện kinh tế tạm ổn định trở lên;
+ 60% số bà mẹ sinh con rạ
+ 12% số bà mẹ mổ lấy thai.
2. Kiến thức nuôi con bằng sữa mẹ của các bà mẹ sau sinh:
- 100% các Bà mẹ đều biết sữa mẹ có lợi ích.
- 100% các Bà mẹ sinh con những lần trước đều cho bú sữa mẹ.
- Thời gian cho bú >1 năm là 92,7%.
- Nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 4 tháng đầu sau sinh: 81,6%.
- 18,4% Bà mẹ cho bú thêm sữa nhân tạo và thức ăn khác.
3. Thực trạng việc nuôi bằng sữa mẹ của các bà mẹ sau sinh:
- 58,3% bà mẹ cho bú sau sinh 30 – 60 phút
- 66,6% bà mẹ cho trẻ bú mẹ theo nhu cầu.
- 16,7% lợi ích cho mẹ trong việc nuôi con bằng sữa mẹ chiếm tỉ lệ thấp.
- 98,3% các bà mẹ ý thức được vệ sinh vú trước và sau cho con bú.
- 100% các bà mẹ trước và sau đẻ đều được tư vấn của Nữ hộ sinh cho về vấn
đề Nuôi con bằng sữa mẹ.
23
KIẾN NGHỊ