1
LỜIMỞĐẦU
1. Lýdochọnđềtài
ViệtNamlàmộttrongnhữngnướcxuấtkhẩucàphêlớnnhấttrênthếgiới,
kimngạchxuấtkhẩucàphêhàngnămchiếmtỷtrọngđángkểtrongGDPcủaquốc
gia.Thếnhưnghiệnnayngànhcàphê Việt Namvẫntồntạinhữngphươngthức
kinhdoanhmuabáncũ,khôngphùhợpđểcóthểcạnhtranhvớicácnướctrênthế
giới,nềnsảnxuấttrongnướcphụthuộcvàobiếnđộnggiácàphêthếgiớimàgiá
nàyđượcngườimualàcácdoanhnghiệpchếbiếncàphênướcngoài“sắpđặtsẵn”
chodoanhnghiệpxuấtkhẩucàphênướcta.Đểcóthểkhắcphụcđiểmyếuvànâng
caokhảnăngchủđộngtrongsảnxuất,ổnđịnhlợinhuậnkhôngchỉcủacácdoanh
nghiệp kinhdoanh càphêmàcòncủangườinôngdânthìviệcxây dựngvàphát
triểnthịtrườnggiaosaucàphêlàmộttrongnhữnggiảiphápkhảthivàhữuhiệu
trongviệcphòngngừarủirobiếnđộnggiá.
2. Đốitượngvàphạmvinghiêncứu
Đềtàinghiêncứutậptrungvàosảnphẩmcàphênhânthô,tìmhiểunhững
tồntạivướngmắctrongcáckhâuthuộcquytrìnhsảnxuấtkinhdoanhnhằmtìmra
nhữnggiảiphápdựatrênviệcứngdụnghợpđồnggiaosauđểgiảmthiểutácđộng
biếnđộnggiácàphê,đảmbảolợiíchchodoanhnghiệpvàngườinôngdân.
3. Phươngphápnghiêncứu
Bằngphươngphápphântíchnghiêncứu,tổnghợpthôngtintừcáctàiliệu,
sáchbáo,Internetcóliênquanđếnngànhsảnxuấtkinhdoanhcàphê,cáccôngcụ
pháisinh,đểchothấytổnthấtcủangànhkinhdoanhcàphêdoảnhhưởngcủabiến
độnggiávàtácdụngcủachiếnlượcphòngngừarủirobiếnđộnggiáthôngquahoạt
độngcủathịtrườnggiaosau.
4. Ýnghĩakhoahọcvàthựctiễncủađềtàinghiêncứu
DựatrêntìnhhìnhthựctếcủangànhsảnxuấtkinhdoanhcàphêViệtNam,
đề tàiđề xuất một số giải pháp khả thi trênnền tảng xâydựng và phát triển thị
trườnggiaosauđểgiảmảnhhưởngxấucủabiếnđộnggiácàphêđếnngànhnày.
2
5. Kếtcấucủaluận văn

thuốclá,ngô,đậutương,caosu…thìcũngvẫngặpphảirủirovềgiánếunhưlúc
đógiáthịtrườngđangxuốngmàchưabánhếtđượchàng.
Bêncạnhđócòncóyếutốdoconngườigâynênđólàtìnhtrạngsảnxuất
theophongtràokhôngtínhđếngiácảsẽdiễnbiếnnhưthếnàotrongthờigiantới.
Ngườinôngdânđứngtrướcmộtmâuthuẫnlàkhiđượcmùathìgiárớtdẫntớilỗ,
mấtmùathìgiácaonhưnglạikhôngcóhàngđểbán.Giáđầuvàocóxuhướngngày
4
càngtăngtrongkhigiánôngsảnđầuralênxuốngthấtthường.Ởtrườnghợpnàođi
chăngnữathìngườinôngdânluônphảichịuthiệtthòinhiềunhất.
Đốivớicácdoanhnghiệpchếbiến,nhàxuấtkhẩunôngsảncũngsẽgặprủi
rotươngtựnhưngườinôngdânnếunhưhọthu muanôngsản, thumuanguyên
liệu,chếbiếnrồilưukhođểtiêuthụhoặcxuấtkhẩumàkhôngcóhợpđồngmua
trướcnguyênliệuvớingườicungcấpvớigiáấnđịnh(vìlúcmuagiácóthểđang
lên)cũngnhưkhôngcóhợpđồngbántrướcvớingườitiêuthụvớigiáấnđịnh(vì
lúcbángiácóthểđangxuống)thìkhigiá cảmặthàngđóbiếnđộng,cóthểđẩy
doanhnghiệpvàotìnhtrạngthualỗnặngnề.Nhiềudoanhnghiệpvừakýhợpđồng
bánhàngxong,giácảbiếnđộngtăng,tiềnthuvềkhôngcònđủđểmualạisốhàng
tươngtựvừabándẫnđếnthualỗ.Nhữngbiếnđộngkhôngthểdựđoántrướccủa
giáhànghóakhôngnhữngcóthểảnhhưởngđếnkếtquảkinhdoanhmàcònảnh
hưởngđếnthịphần,sứccạnhtranhvàthậmchílàcảsựtồntạicủaDNnếuđiềuđó
xảyratrongmộtthờigiandài.
Nhưvậycảnôngdân,cácthươnglái,nhàchếbiếnvànhàxuấtkhẩuđềuphải
quantâmđếnviệcquảnlýrủirovềgiáđốivớisảnphẩmhànghoácủamìnhđểhạn
chếthiệthạiđếnmứctốiđavàthuđượclợinhuậncaonhất.
Chính vì vậyhọ cần cónhững công cụ phòng ngừađểđạt đượcmục tiêu
giảmthiểurủi robiếnđộnggiá,mộttrongnhững công cụhữuhiệuđã được các
nướcpháttriểnứngdụngtừlâuđólàthựchiệngiaodịchcáchợpđồnggiaosautrên
sàngiaodịchgiaosau.Chínhnhờcóhợpđồngmua,bántrướcvớigiáấnđịnhvà
giaohàngsaumàcácbêncóthểhạnchếđếnmứctốiđarủirovềbiếnđộnggiánhờ
cơchếhoánđổivàlựachọnmàsànsẽtrựctiếpđiềuhành.Điềunàykhôngthểcó

luônmuốnkiếmlợinhuậndựatrêndựđoánchủquanvềgiácảthịtrường,họsẽ
chốtlờihoặcchốtlỗbằngcáchchốt“vịthế”muabántrongthịtrường,sốtiềnhọ
đượchoặcmấtsẽkhôngvượtquágiátrịkíquỹphongtỏa.Trênthựctế,có2%hợp
đồng đã thỏa thuận được chuyển giao, kết thúc “vị thế” muabán luôn được lựa
chọnnhiềukhiđầutưtrênthịtrườnghànghóagiaosau.
6
Điềukhácbiệttiếptheolàởcácđặcđiểmcủahợpđồnggiaosaunhư:giá
cả,trung tâm thanh toánbùtrừ,nghiệp vụphòngngừa rủirobiếnđộng giá,đầu
cơ…
1.2.1. Giácả vàcá cyếutốquyếtđịnh
Giácảđượcquyếtđịnhbởicácđiềukiệncungcầu,nếutrênthịtrườngcó
nhiềungườimuahơnngườibán,giáhànghóasẽtănglênnhanhchóng,ngượclại
trênthịtrườngmàngườimuaíthơnngườibán,giásẽgiảm.Vậytừđâumàhình
thànhnêncácđiềukiệncungcầu.
Đólàdocáclệnhđặtmuavàbánkhắpnơitrênthếgiớiđổvềvàđượctập
trungtạisàngiaodịchhànghóa.Nhữnglệnhnàykhiđượcnhậpvàosàngiaodịch
thìsẽtrởthànhcáchợpđồnggiaosauvớinhữngđiềukiệnràngbuộcnhấtđịnhgiữa
bênbánvàbênmua.Đốivớicáchợpđồngkhácthìgiácảđượchìnhthànhtrênmặt
bằngchunglàthỏathuận,nhưnggiaodịchgiaosauthìkhông,nócónhiềuhệthống
đấugiáđượckếtnốivớibảngđiệntửcủasàn,nhữnggiánàyđượctựdođặttheoý
muốnchủquancủanhàđầutưvàđượcchuyểnđếnsànthôngquahệthốngmáy
tínhkếtnối.Sựđặtgiánàyđượcđặttrongmộtkhoảnthờigianquyđịnh,đâyđược
gọilàgiờgiaodịch.Theođósẽcónhiềuloạilệnhkhácnhauđượcđặttùyvàotính
chấtđầutưcủacánhân,vídụnhưlệnhthịtrường,lệnhgiớihạn,lệnhdừnglỗ…
Chínhvìcơchếđấugiávàcơchếvậnhànhcủathịtrườnggiaosauđãlàm
giácảhànghóaphảnánhđúnggiátrịthựccủanó.Mặtkhácnếulạmdụngthìsẽ
gâyảnhhưởnglớnđếnhiệntượngđầucơgiá,tấtnhiênluậtđịnhsẽtạonhiềucản
trởchocáchoạtđộngđầucơgiáđó,nhưngtấtcảvẫnphảiđảmbảomụcđíchcơ
bảncủasàngiaodịchgiaosaulàcungcấpchocácthànhviêncóthểtựdomuabán
cácloạihànghóakhácnhauvìmụcđíchlợinhuận.Đồngthờisànnàyđượchoạt

bùtrừsẽthựchiệncộngtiềnlãihoặctrừtiềnlỗvàotàikhoảnkíquỹ.Hiệntượng
nàydiễnrachođếnngàykếtthúchợpđồnghoặckếtthúctrạngtháimuabán.Nếu
8
nhàđầutưlỗtronggiaodịchvàsốtiềnkíquỹkhôngđủthìtrungtâmthanhtoánbù
trừbuộcnhàđầutưphảithựchiệnkíquỹthêmtheođúnghợpđồng.Vớiđiềunày
sẽràngbuộcbênmuavàbênbánthựchiệnnghĩavụhợpđồngvàgiúphọbiếttrước
khoảnlãilỗkhiđầutưquathôngbáohằngngày.
1.2.3. Kýquỹ
Đểđảmbảocácrủirotronggiaodịchtrênthịtrườnggiaosauvàtùythuộc
vàotínhchấtđầutư,hệthốngkýquỹsẽcónhữngquyđịnhràngbuộckhácnhau.
Chẳnghạnsốtiềnkýquỹsẽkhácnhaukhálớngiữachủthểphòngngừabiếnđộng
giá(hedging)vàchủthểđầucơ(speculator),lúcnàochủthểđầucơgiácũngluôn
chịu mức ký quỹ cao hơn. Số tiền ký quỹ tùy thuộc vào số lượng hợp đồng và
nhữngquyđịnhcủasàngiaodịchgiaosau.
Tuynhiên,chỉcóbaloạitàikhoảnkýquỹ:
§ Mứckýquỹbanđầu(Initialmargin):mứckýquỹnàydotrungtâmthanh
toánbùtrừtạiLondon quy địnhdựatrênnhững phân tíchlịchsửvề biến
độnggiácảcủacáchợpđồnggiaosau,nóđượcxemxétđịnhkỳ,phụthuộc
vàomứcđộbiếnđộng.Mứckýquỹbanđầuđượcápdụngchocảtrạngthái
trường/đoảntrêncơsởmỗihợpđồng,vàcóthểhoànlạidựatrêntínhthanh
khoảncủacáctrạngthái.Mứckýquỹthườngchiếmkhoảng1015%giátrị
hợpđồng.
§ Mứckýquỹduytrì(MaintenanceMargin)làsốdưtốithiểutrêntàikhoảnký
quỹđểduytrìmộttrạngtháimởsaukhiđánhgiálạihàngngàytheogiátrị
thịtrườngvàđiềuchỉnhlãilỗ.
§ Mứckýquỹbổsung(Margincall) :khisốdưtốithiểuhoặcsốtiềnkýquỹ
banđầubịthiếuhụttheoquyđịnhcủatrungtâmthanhtoánbùtrừ,cácnhà
đầu tưcần thựchiện kýquỹbổ sung (margin call),khoảnkýquỹ bổsung
đượctínhtrêncơsởchênhlệchgiữagiátấttoán củangàyhômnayvàgiá
đêmhômtrước,đượctínhtoándựatrênmỗitrạngtháimở.

Đếncuốitháng,giácàphêtrênthịtrườnggiaosautăngtừ25triệuVNĐmỗi
tấnlên27triệuVNĐ.Côngtysẽtiếnhànhbán10hợpđồnggiaosaunàyđểkết
thúcvị thếmuavào ngày15/9/2010,lúc nàycôngtyđã tíchlũyđược khoản lợi
nhuậnròngtừbảohộtrênthịtrườnggiaosaulà200triệuVNĐchỉsau1thángđể
bùvàochiphíđầuvàogiatăngkhimuagiaongaycàphê.
§ “Sho rthedge” –“ phòngngừavịthếbán”:mộtchủtrangtrạicàphêdựtính
bán50tấncàphêsẽthuhoạchvàothángsau.Ngườinàymuốnchắcchắnsẽ
bánđượcgiánênđãquyếtđịnhbánchúngtrênthịtrườnggiaosauđểbảohộ
trường hợp giá cà phê trên thếgiới giảm xuống. Đốivớisàn giao dịch cà
phê,giátrịnhỏnhấtchomỗihợpđồnggiaosaucàphêđượcgiaodịchlà10
tấn.Vìvậyôngtaphảithựchiệnbán5hợpđồnggiaosaucàphê.Bảngdưới
sẽchothấysựbiếnđộnggiávàkếtquảbảohộgiátừhợpđồngnày.Trong
đó,càphêđượcđịnhgiábằngVND,chiphígiaodịchkhôngđángkể.Giácà
phêtrongthángngàymộttănglên,đến27triệuđồngmỗitấn,lúcnàynếuđể
đếnhạnôngtasẽbịmấtkhoảntiềnkhálớn.Khônngoanhơnhếtlàchốtvị
thếbán,chấmdứthợpđồng.
Ngày Vịthế Ft(triệuđ) Tíchlũy
24/8/2010 Bán5HĐgiaosau 25 25Sn
24/9/2010 Mua5HĐgiaosau 27 Sn27
Tíchlũykhiđếnhạn 50*(25 27)=150.000
1.2.5. Nghiệpvụđầucơtrênthịtrườnggiaosa u
Thị trường giao sau luôn tồn tại tính công bằng trong giao dịch, đối với
nhữngnhàkinhdoanhthamgiaphòngngừabiếnđộnggiá,họcóthểbánhànghóa
ởmứcgiátốthơnhoặcloạibỏvịthếtrênthịtrườnggiaosauđểgiaodịchhànghóa
trênthịtrườnggiaongay.Vớinhữngkhoảntiềnbịmấtdodựđoángiáhànghóa
giaosausẽđượcchuyểntiếpchonhữngnhàđầucơ,nhữngngườidámcượcchiều
11
ngượclạicủagiáhànghóa.Họcũngchínhlàthànhphầnkhôngthểthiếucủathị
trường.
Cóthểlấymộtvídụđơngiản.Thịtrườngsảnphẩmdầuthôgiaongayđang

Tuynhiêntrướckhithịtrườnggiaosaupháttriểnvàphổbiếnrộngrãinhư
hiệnnaythìtrướcđóđãxảyrarấtnhiềutranhcãigiữanhữngnhàkinhtếhọcvềlợi
íchvàrủiromàthịtrườngnàymanglại.Thịtrườnggiaosaucũngtừngbịcáobuộc
lànguyênnhângiatăngnạnđầucơgâybiếnđộnggiácảkhônlườngvàkhôngcần
thiết,nhữngngườinàycũngđồngthờichorằngthịtrườnggiaosauchỉcólợicho
nhàđầucơthaotúnggiácảvàđingượclạilợiíchcủangườinôngdânvàngườitiêu
dùng, các cáo buộc cho rằng nó không chỉ bóp méo giá cả mà còn tiếp tay cho
nhữnghoạtđộngphiphápđểlàmgiàu,dođóđãcómộtsốnướctrongthờikỳđầu
đãthựcthilệnhcấmgiaodịchgiaosauđốivớimộtsốloạihànghóanhấtđịnh, điển
hìnhlàẤnĐộtrongcácthậpniên50và60.Bêncạnhđócũngcóquanđiểmcho
rằngthịtrườnggiaosaulàcôngcụđắclựctrongviệckiểmsoátgiácả,ổnđịnhsản
xuấtvàquyếtđịnhđầutưtrongnềnkinhtế.Nếudựavàomứcđộtranhluậngiữa
nhữngnhàphêbìnhvớinhữngngườiủnghộthịtrườnggiaosauđểcânnhắclợiích
vàrủirocủanósẽlàmộtnhiệmvụkhông dễdàngnếukhôngcónhữngbằngchứng
thực nghiệm. Trong phần dưới chúng ta sẽ đi tìm hiểu một số nghiên cứu thực
nghiệmcủacácnhàkinhtếhọcnhằmgiảiđápnhữngcâuhỏiliênquanđếnlợiích
vàrủirocủathịtrườnghànghóagiaosau.
HọcgiảPavaska(1970)chorằngcácnhàphêbìnhđãsailầmkhichorằng
cácnhàđầucơlàmtrầmtrọngsựtănggiábằngcáchkiếmlợinhuậntrongthờigian
dàitrênthịtrườnggiaosau.Ôngchorằngsựthiếuvắngcơchếthịtrườnggiaosau,
mức độ biến động giá giao sau tương ứng có thể khiến các thương nhân và các
thànhphầnkháclotíchtrữhànghóa,điềunàyảnhhưởngnghiêmtrọngđếngiácả
hơnsovới bấtkỳmộttácđộngnàokháccủa nhữnggiaodịchgiaosauhợppháp.
13
Tráivớiquanđiểmủnghộviệcchínhphủthựchiệncấmcácgiaodịchgiao
saulàmảnhhưởngxấuđếngiágiaongay,nhàkinhtếhọcNaik,AS(1970),trong
cuốnsáchcủamìnhcótênlà"Ảnhhưởngcủa Giaodịchgiaosaulêngiácả",đãcho
thấyrõràngrằngsựbiếnđộnggiálàcaohơnkhikhôngcóthịtrườnggiaosauso
vớigiákhicóthịtrườnggiaosau.Côđãdẫnchứngbằngbacâytrồngnhưđay,hạt
lanhvàlạc.Theođócôtiếnhànhxemxétgiaiđoạn19511952đến19651966và

nôngnghiệpcóthểđểlâuthìsựbiếnđộnggiácàngcao.Ôngcũngnóirằngđốivới
loạihànghóanày,cảgiágiaongayvàgiágiaosauđềukhôngcóýnghĩađốivới
nôngdântrongviệc lậprakếhoạchsảnxuấtcũngnhư giá giaongayđối vớithị
trườngcủacácsảnphẩmnôngnghiệpdễ hư hỏng.
TuynhiênkhámphácủaSchultzđãcómộtvàisaisótbởivìtronghệthống
thịtrườnggiaosau,hợpđồngđượckýtrướcvàhànghóađượccungcấpsauvào
mộtngàycụthể.Nhưvậy, trongtrườnghợp ngườibán cóđầyđủhiểubiếthoặc
thôngtinvềsốlượngvàchấtlượnghànghóanhưvậysẽđượcbánởmứcgiánào,
dựavàođóôngtacóthểphânbổlạinguồnlựccủamìnhđểgiatăngsảnxuấtnhằm
đápứngtheohợpđồng.Nghĩalàngườisảnxuấtcóthểphòngngừacholượnghàng
hóaôngtađangsảnxuất ởthờiđiểmtvàbángiaosautạithờiđiểmt+1khỏinhững
rủirotổnthất giátrị vàbảo vệlợinhuậnbằngcáchchuyển những rủirođócho
ngườikhác.Dođó,khoản phíôngtaphảithanhtoánđểngănchặnhànghóacủa
mìnhkhỏinhữngrủiro phụthuộcvàoxácsuấtxảyrarủirovàđơngiáphòngngừa.
MasahiroKawai(1983)trìnhbàymộtmôhìnhlýthuyếtgiảithíchảnhhưởng
củathịtrườnghànghóagiaosaulênquátrìnhhìnhthànhgiávàlợiíchchungcủa
toànxãhộitrênnềntảngnhữngkỳvọnghợplý.Ôngđãtính toánảnhhưởngcủa
giágiaongay lênsảnxuấtvàsauđódẫngiảikhảnăngcủathịtrườnggiaosautrong
môhình.Ôngđãchỉrarằngmứcđộtốiưucủasảnxuấtchỉphụthuộcvàogiácả
giaosauvàhệsốchiphí.Theoông,sốlượnghợpđồnggiaosauđượcxácđịnhbởi
mứctối ưucủasảnxuấtvàđầucơphảnánhsựkhácbiệtgiữakỳvọngchủquancủa
nhà sản xuấtvềgiágiaongaythời gian tới vàgiágiaosau tương ứng.Kawaiđã
khôngxemxétđếntácđộngcủanhữngbiếnđộngtrongkếhoạchsảnxuấtđếnthị
15
trường giaosau. Hơnnữa,nhữngquyếtđịnh trong sản xuấtđượcthựchiệnhoàn
hoàntoànđộclậpvớinhữngquyếtđịnhvềgiaodịchgiaosaubấtchấprủirovàxác
suấtcủagiágiaongay.Ôngcũnglậpluậnrằngnhàsảnxuấtsửdụnghợpđồnggiao
saukhôngchỉđểphòngngừarủirobiếnđộnggiámàcònđểtìmkiếmcơhộiđầu
cơ.
QuaytrởlạimôhìnhcủaBasabDasgupta, biếnđộngtrongsảnxuấtđóngvai

Nóitómlại,quarấtnhiềutranhluậnthôngquanhữngmôhìnhlýthuyếtvà
bằngchứngthựcnghiệmcủacácnhàkinhtếhọc,chođếnnaythịtrườnggiaosau
đãchứngminhđượclợiíchcủamìnhtrongviệccungcấpcôngcụphòngngừarủi
robiếnđộnggiáchocácnhàsảnxuất,đươngnhiêntrongthịtrườngnàyvẫntồntại
nhữngrủirolàsựpháttriểnmạnhcủacácnhàđầucơ,tuynhiêncácchínhphủchỉ
cần kiểm soát hoạt động này trong khuôn khổ luật pháp cho phép thì nó không
nhữngkhônggâyhạichonềnkinhtếmàcòncótácdụnglàmtăngtínhthanhkhoản
chothịtrườngnày.
1.4. ThựctrạngứngdụngHợpđồngGiaosautrênthế giới
1.4.1. Thựctrạng Giaosautrênthếgiới
Thếgiớingàynayđangbướcvàonềnkinhtếtoàncầuhóa.Bấtkỳsựthay
đổinàocủatìnhhìnhkinhtếthếgiớicũngđềuảnhhưởngđếnnềnkinhtếcủaquốc
gia.Ngượclại,sựchuyểnbiếntrongnềnkinhtếquốcgiacũngtácđộngđếntình
hìnhkinhtếtrongkhuvựchaytrongphạmvithếgiới.
Toàn cầu hóa mang lại nhiều thuận lợi nhưng đồng thời cũng mang đến
nhiềukhókhăn.Nhữngkhókhănđóchínhlàrủirocóthểnhậnthấyvàrủirotiềm
ẩn.Cácrủironàytồntạimộtcáchngẫunhiêntrongtấtcảquátrìnhsảnxuất,kinh
doanh,quảnlý.Chúnghoàntoàncóthểlàmchonhàđầutưmấtsạchtiền,côngty
phásảnvànềnkinhtếcủamộtquốcgiasuysụp.Đốimặttrướcnhữngnguycơđó,
các phái sinh tài chính như hợp đồng giao sau (Futures), hợp đồng quyền chọn
(Option), hợpđồng hoán chuyển lãi suất (Swap)… ngày càng được sử dụngmột
cáchrộngrãitrêntoànthếgiớinhưlànhữngcôngcụchủyếuvàkhôngthểthiếu
17
đượctrongviệcquảnlýrủiro.Tấtcảmọingườiđềucóthểthamgiavàothịtrường
nàyởbấtcứnơiđâuvàbấtcứkhinàothôngquahệthốngGLOBEXnốiliền12
trung tâm tài chính thế giới (Bermuda, BocaRaton, Chicago, Geneva, Hamburg,
HongKong,London,NewYork,Paris,Singapore,Tokyo,Zurich).
1.4.2. Thànhtựucủathịtrườnggiao sautrênthếgiới
1.4.2.1. Cácsàngiaodịchgiaosau
Giaodịchgiaosauxảyratrênhơn50sàngiaodịchgiaosaukhắpthếgiới.

vàinămđãcóhợpđồnggiaosauchỉsốtrungbìnhcôngnghiệpDowJones,mộtchỉ
sốtêntuổitrênthịtrườngchứngkhoán.
Hợpđồnggiao sauchỉ sốchứng khoánđãthành côngvangdộikhắp toàn
cầu.Hầuhếtcácnướcpháttriểnđềucósàngiaodịchgiaosauriêngchohợpđồng
chỉ số chứng khoánhoạtđộng. Mộtsố nướccó hợp đồng giao sau chỉ sốchứng
khoánphổbiếngồmAnh,Pháp,Nhật,Đức,TâyBanNhavàHongkong
1.4.3. ThịtrườnggiaosauởViệtNa m
Trongđiềukiệnhiệnnay,cácthànhphầnkinhtếluônphảiđốimặtvớicác
rủirovềgiácả,thôngtin,thịtrường(nguồnhàng,cungcầu)vàtỷgiátronghoạt
độngxuấtnhậpkhẩu.Nhữngrủironàykhôngchỉảnhhưởngđếnnhữngngườitrực
tiếpsảnxuất,kinhdoanhmàảnhhưởngđếncảnềnkinhtế.Tuynhiên,hầuhếtcác
thànhphầnkinhtếViệtNamchỉbiếtchấpnhậnvìchưacócôngcụbảovệrủiro.
Trongnhữngnămgầnđây,khitiếpxúclàmănvớinướcngoài,chúngtadần
dầnbiếtđượcnhữngphươngcáchbảohộrủirotrênthịtrườngtàichínhpháisinh.
Mộtsốdoanhnghiệpđãsửdụngcôngcụnàyđểbảohộchohoạtđộngkinhdoanh
củamìnhvàdựavàothôngtin,giácảtrêncácthịtrườngnàyđểđiềutiếtsảnxuất,
khôngcònlobịépgiá.ViệtNamđangtổchứccácchợđầumối,cáctrungtâmgiao
dịch và tiến tới hình thành các thị trường giao sau về nông sản. Trong lĩnh vực
ngoạihối, Chínhphủđã chophépsửdụnghợpđồngquyềnchọnđểbảovệ hoạt
độngkinhdoanhxuấtnhậpkhẩu.Tuymuộnmàngsovớixuthếpháttriểnthếgiới
nhưngsựkhởiđầunàycũnglàmộttínhiệuđángmừngchonềnkinhtếViệtNam.
19
Hợpđồnggiaosauđượcứngdụngrộngrãitrênthếgiớiđểphòngngừarủiro,thu
hútcácnhàđầucơthamgiavàkíchthíchpháttriểnkinhtế.Làbộphậncủanền
kinhtếthếgiới,chịurủirotừnhữngbiếnđộngkinhtếtoàncầu,ViệtNamnênhọc
hỏixâydựngSàngiaodịchgiaosauphụcvụchomụcđíchphòngngừarủiro,tạo
đàchokinhtếpháttriểnvữngbền.
1.5. SựcầnthiếtcủaviệcứngdụngThịtrườnggiaosauđểphòngngừarủiro
biếnđộnggiácàphêtạiViệtNam hiệnnay
Hợpđồnggiaosaulàmộtkháiniệmkhámớivềmặtkinhtếlẫntrongkhoa

Chiến lượcphòng ngừa rủi robiến độnggiá bằng việc sửdụng hợp đồng
giaosaulàmộtcôngcụhữudụngtrongngắnhạnvàtrunghạnđểbảovệthunhập
chonhàsảnxuấtvàkinhdoanh,đặcbiệtlàtronglĩnhvựcnôngnghiệp,khuvựccó
nhiềusảnphẩmcóthểthựchiệntồntrữvàbángiaosau.Tuychịunhiềutácđộng
củarủiro(rủirogiácả,lãisuất,thờitiết…)nhưngnếuxâydựngđượcthịtrường
giao sau các mặt hàng nông sản tại Việt Nam thì người nông dân và cácdoanh
nghiệp sảnxuất nông sản vẫncó thể đương đầu với rủi ro và kinhdoanh có lợi
nhuận.
21
CHƯƠNGII:RỦIROBIẾNĐỘNGGIÁTẠIT HỊTRƯỜ NG
CÀPHÊVIỆT NAMVÀKHẢNĂNGỨNGDỤNGHỢP
ĐỒNGGIAOSAUVÀOGIAODỊ CHCÀPHÊ
2.1. RủirobiếnđộnggiátạithịtrườngcàphêViệtNam:
2.1.1. Rủirobiếnđộnggiádo giáxuấtkhẩuphụthuộcvàogiáthếgiới
2.1.1.1. Tìm hiểubiếnđộngg iácàphêtrênt hếgiớithờigianqua
Câycà phê lần đầu tiênđược phát hiện ởEthiopia cáchđây khoảng 2000
năm,cùngvớisựpháttriểnkhôngbiêngiớicủathịtrườngthươngmại,càphêđãcó
mặtởhầuhếtcácnướcchâuÁ,ChâuPhivàChâuÂu.Hailoạicàphêđượcgiao
dịchthươngmạinhiềunhấtlàcàphêArabica(gọitắtlàArabica)vàcàphêRobusta
(gọitắtlàRobusta).
Biểuđồ2.1:Tỷtrọng sảnlượngcàphêcủacácnướcvàkhuvựctrênthế
giớivụmùa2008/2009
Nguồn:www.ico.org
MặcdùcâycàphêđượctrồngđầutiênởEthiopianhưngtừgiữathếkỷ19
Brazil đã lànướcdẫnđầu vềsản lượng,hàng nămchiếm khoảng trên 30% tống
lượngxuấtkhẩuthếgiới.Việtnamlàmộtthịtrườngxuấtkhẩulớn,từthậpniên90
22
đã vươn lên là nước đứng thứ hai thế giới về sản lượng xuất khẩu, thứ 3 là
Colombia.Hiệnnay,với2đạidiệnlàBrazilvàColombia,NamMỹtrởthànhkhu
vựccóthịphầncàphêlớnnhấtthếgiớichiếmkhoảng47%tổngsảnlượngcàphê

nướcxuấtkhẩucàphêvẫntậptrungđếnviệctăngsảnlượnghơnlàquantâmcải
thiệnchấtlượngcàphêxuấtkhẩudođógiácàphêthếgiớivẫnliêntụcnhảymúa
trongniênvụ2008/2009.
Theo dự báo mới nhất của ICO, sản lượng cà phê toàn cầu niên vụ
2010/2011sẽđạtmức133135triệupound;tiêudùngcàphênămnaysẽphụchồi
nhưngcũngchỉởmức129triệupound.Sovớimứcsụtgiảmhồiđầunămnay,hiện
giácàphêđangởmứccaonhưngnhiềudựbáochorằngđâychỉlàsựtănggiádo
hạnchếnguồncungtrongngắnhạn,bởihiệnmớichỉcóBraxinđangthuhoạchcà
phê.Vàotháng1112,khiCôlômbiavàcácnướcTrungMỹđưahàngrathịtrường,
ViệtNamcũngbướcvàovụthuhoạchthìgiácàphêsắptới sẽrấtkhólường.
Càphêcóýnghĩaquantrọngđốivớinhiềunướctrênthếgiới.Biếnđộnggiá
càphêđãkhiếnchonôngdânnhiềunướcđiêuđứng.Biếnđộnggiácàphêthếgiới
đãvàđangtiếptụccónhữngảnhhưởngtớingànhcàphêViệtNam,mộtnướccó
khoảng95%sảnlượngđượcxuấtkhẩu.
24
2.1.1.2. Nguyênnhâ ngâyrabấtổngiácàphêthếgiới
v Nguồncungcủanhững nướccósảnlượnglớn
Giácàphêthếgiớiphụthuộcrấtlớnvàosảnlượngcủanhữngquốcgiađang
nắmgiữtỷtrọngxuấtkhẩulớnnhưBrazil,Colombia,ViệtNam.Nếuthờitiếttại
cácnướcnàydiễnbiếnkhôngtốtcókhảnăngmấtmùathìgiácàphêsẽtănglênvà
ngượclại.
MùađôngBrazilthườngdiễnratrongkhoảngtừ21/6đến25/8hàngnăm,
đâylàthờigianlạnhnhấttrongnăm,biểuđồgiácàphêluôncótỷlệnghịchvớihàn
thửbiểutronggiaiđoạnnày,chỉvớimộtbảnbáocáođêmquanhiệtđộnhữngvùng
trồngđãxuốngthấpdưới 0°Choặcdựbáotrongnhữngngàytớisẽrấtlạnhthìhầu
nhưngàyhômsauthếnàogiácũngtăng,hoặcítnhấtlàkhôngsụtthêmnữa.
v Giátrịvà khốilượng càphêgiaodịchtạicácsàngiaodịchtrênthếgiới
Lượngcàphêgiaodịchtrênthếgiớiướctínhlớngấp5lần(hoặchơnnữa)
lượngcàphêthựcmànôngdânlàmra(sảnlượngthếgiớikhoảng127triệupound
trongvụ2009).Tứclàcũngmộtbaocàphêấythôi,nhưngnhàđầutưAbáncho

ĐơngiáXKbìnhquân
(USD/tấn)
2001 844,452 338,094,000 400.37
2002 702,017 300,330,000 427.81
2003 693,863 446,547,000 643.57
2004 745,000 576,154,000 773.36
2005 786,025 840,000,000 1,068.67
2006 887,000 1,070,000,000 1,206.31
2007 1,190,000 1,860,000,000 1,563.02
2008 1,060,000 2,135,000,000 2,014.15
2009 1,180,000 1,730,000,000 1,466.10
Nguồn: www.agro.gov.vn,www.vicofa.org.vnvàwww.giacaphe.com
HiệnnaynướccungcấpcàphêlớnnhấtthếgiớilàBrazinmỗinămsảnxuất
2,5triệutấncàphê,trongđó50%dùngchếbiếncàphêhòatantrongnước,một
phần sản lượng càphêhòatannàyđượcxuấtkhẩu.Vớihơn100triệudân,bình
quân mỗi người dân tiêu dùng 45kg cà phê thì lượng tiêu thụ trong nước của
Braxinđãkhoảng450.000tấnnênhọkhôngbịảnhhưởngbởigiáquốctế.