Chuyên đề thực tập
LỜI NÓI ĐẦU
Đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay, hoạt động tín dụng
nói chung và hoạt động tín dụng trung và dài hạn nói riêng là một hoạt động nghiệp
vụ quan trọng. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố chủ quan lẫn khách quan mà hoạt động
tín dụng, đặc biệt là hoạt động tín dụng trung và dài hạn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Những rủi ro đó có thể sẽ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng và sự
ổn định của hệ thống tài chính nói chung. Do đó, nâng cao chất lượng tín dụng
trung và dài hạn là mối quan tâm hàng đầu của các ngân hàng và của các nhà quản
lý kinh tế.
Trong những năm vừa qua, ngân hàng đầu tư và phát triển chi nhánh Hải
Dương luôn thể hiện là một ngân hàng tiên phong và có lợi thế trong việc cho vay
trung và dài hạn trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Cùng với sự tăng trưởng không
ngừng của kinh tế địa phương và lực lượng doanh nghiệp trên địa bàn, nhu cầu về
tín dụng trung và dài hạn cũng tăng theo tương ứng. Để đáp ứng tốt nhu cầu đó, một
mặt chi nhánh thực hiện tăng trưởng tín dụng, mặt khác, tập trung kiểm soát chất
lượng cho vay. Tuy nhiên, chất lượng tín dụng trung và dài hạn tại chi nhánh vẫn
chưa thực sự hoàn thiện. Chính vì vậy, sau thời gian nghiên cứu và tìm hiểu em đã
hoàn thành chuyên đề thực tập tốt nghiệp của mình với đề tài “Nâng cao chất
lượng tín dụng trung và dài hạn tại ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam
chi nhánh Hải Dương”. Nội dung của chuyên đề gồm 3 phần :
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 1
Chuyên đề thực tập
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về chất lượng tín dụng trung và dài hạn của
ngân hàng thương mại.
Chương 2: Thực trạng chất lượng tín dụng trung và dài hạn tại ngân hàng
đầu tư và phát triển chi nhánh Hải Dương.
Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng trung và dài hạn tại
ngân hàng đầu tư và phát triển chi nhánh Hải.
Do trình độ lý luận cũng như kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế nên bài viết
không thể tránh khỏi những khiếm khuyết. Em rất mong nhận được sự góp ý của
toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh
doanh nào trong nền kinh tế”.
1.1.2. Các hoạt động cơ bản của Ngân hàng thương mại.
Các dịch vụ chính ngân hàng thương mại cung cấp ra công chúng bao gồm:
Mua bán ngoại tệ: là dịch vụ ra đời cùng với sự hình thành của ngành
ngân hàng, trong đó một ngân hàng đứng ra mua hoặc bán một loại tiền này lấy một
loại tiền khác và hưởng phí dịch vụ. Đây là một hoạt động có mức độ rủi ro cao,
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 3
Chuyên đề thực tập
yêu cầu phải có trình độ chuyên môn cao vì vậy thường do các ngân hàng lớn cung
cấp.
Nhận tiền gửi: ngân hàng nhận tiền gửi từ dân cư và các tổ chức trong
nền kinh tế để bảo quản hộ với cam kết hoàn trả đúng hạn. Trong thời gian ngân
hàng nắm giữ tiền gửi, do tính chất vô danh của tiền mà ngân hàng có thể sử dụng
tạm thời để kinh doanh. Do đó, xuất hiện cuộc cạnh tranh giữa các ngân hàng để tìm
và giành được các khoản tiền gửi. Trong cuộc cạnh tranh đó, các ngân hàng thương
mại đã trả lãi cho tiền gửi như là phần thưởng cho khách hàng về việc hi sinh nhu
cầu tiêu dùng hiện tại.
Cho vay: hoạt động cho vay là việc ngân hàng cung cấp một khoản tín
dụng cho cá nhân, tổ chức trong một khoảng thời gian nhất định và thu lãi. Cho vay
bao gồm: cho vay thương mại(là việc chiết khấu thương phiếu chưa tới hạn, qua đó
giúp người kinh doanh có vốn để đáp ứng nhu cầu kinh doanh, phần lãi thể hiện ở
số tiền chiết khấu), cho vay tiêu dùng(là việc cung cấp các khoản tín dụng cho cá
nhân và hộ gia đình đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hiện tại như mua xe, mua nhà, du
học…), tài trợ cho các dự án(là việc cung cấp các khoản tín dụng cho các dự án đầu
tư, mở rộng sản xuất của các doanh nghiệp).
Bảo quản vật có giá: là hoạt động ngân hàng nhận lưu giữ, bảo quản các
tài sản có giá cho khách hàng. Khi nhận tài sản có giá, ngân hàng sẽ trao cho khách
hàng giấy biên nhận- một công cụ có thể dùng để thanh toán các khoản nợ trong
phạm vi ảnh hưởng của ngân hàng phát hành do khả năng chi trả bất cứ lúc nào của
hoặc trực tiếp can thiệp để có được các khoản tín dụng lớn. Ngày nay, khi cấp giấy
phép hoạt động cho các ngân hàng, Chính phủ đều quy định điều khoản cam kết
thực hiện ở mức độ nào đó các chính sách của Chính phủ và tài trợ cho Chính phủ
như các ngân hàng phải mua trái phiếu Chính phủ theo một tỷ lệ nhất định trên tổng
lượng tiền gửi mà ngân hàng huy động được, hoặc phải cho vay với các điều kiện
ưu đãi với các doanh nghiệp quốc doanh.
Bảo lãnh: do uy tín của mình, ngân hàng thường đứng ra bảo lãnh cho
khách hàng để mua hàng hóa trang thiết bị, phát hành chứng khoán, vay vốn của tổ
chức khác, thực hiện hợp đồng đấu thầu… và thu phí dịch vụ.
Cho thuê thiết bị trung và dài hạn: để bán được các thiết bị, đặc biệt là
các thiết bị có giá trị lớn, nhiều hãng sản xuất và thương mại đã cho thuê(thay vì
bán)các thiết bị. Khi kết thúc hợp đồng thuê, khách hàng có thể mua lại tài sản đó.
Hiện nay, rất nhiều ngân hàng đứng ra mua thiết bị và cho khách hàng quyền lựa
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 5
Chuyên đề thực tập
chọn thuê mua các tài sản đó thông qua hợp đồng thuê mua. Hợp đồng thuê mua tài
sản thường quy định khách hàng phải trả tới 2/3 giá trị tài sản cho thuê.
Cung cấp dịch vụ ủy thác và tư vấn: với những kinh nghiệm hoạt động
trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng có nhiều chuyên gia giỏi, giàu kinh nghiệm về
quản lý và tư vấn tài chính. Vì vậy, nhiều khách hàng đã sử dụng dịch vụ quản lý tài
sản, quản lý tài chính, uy thác vay hộ, ủy thác cho vay hộ, ủy thác phát hành, ủy
thác đầu tư, tư vấn tài chính, mua bán sáp nhập doanh nghiệp của ngân hàng.
Cung cấp dịch vụ môi giới đầu tư chứng khoán: các ngân hàng hiện nay
cung cấp dịch vụ môi giới chứng khoán, cung cấp cho khách hàng cơ hội mua cổ
phiếu, trái phiếu và các chứng khoán khác mà không phải trực tiếp tự doanh. Trong
nhiều trường hợp, ngân hàng cũng thành lập ra các công ty chứng khoán hoặc công
ty môi giới chứng khoán của mình.
Cung cấp các dịch vụ bảo hiểm: hiện nay, các ngân hàng đã bán bảo
hiểm cho khách hàng, đảm bảo việc hoàn trả trong trường hợp khách hàng chịu rủi
ro như chết, thương tật hay gặp phải rủi ro hoạt động, mất khả năng thanh khoản.
thống, tới cụ thể cho từng chi nhánh trong từng khoảng thời gian để đảm bảo hoàn
thành các mục tiêu đã định.
Xây dựng chính sách tín dụng: các chính sách thể hiện quan điểm của
ngân hàng đối với các vấn đề liên quan trực tiếp tới hoạt động của mình. Hoạt động
tín dụng liên quan tới nhiều bộ phận trong ngân hàng đòi hỏi phải có sự kết hợp và
chỉ đạo chung thông qua các chính sách, quy tắc. Do đó các ngân hàng phải xây
dựng cho mình chính sách tín dụng. Chính sách này phản ánh cương lĩnh tài trợ tín
dụng của một ngân hàng thương mại, trở thành hướng dẫn chung cho cán bộ tín
dụng, tăng cường chuyên môn hóa trong phân tích tín dụng, tạo sự thống nhất trong
hoạt động tín dụng nhằm mục đích mở rộng tín dụng đồng thời hạn chế rủi ro tín dụng,
nâng cao thu nhập cho ngân hàng. Toàn bộ các vấn đề có liên quan tới hoạt động tín
dụng sẽ được đề cập tới trong chính sách này, trong đó các vấn đề chủ yếu là:
o Chính sách khách hàng: Khách hàng vay của ngân hàng rất đa dạng, thuộc
nhiều lĩnh vực ngành nghề khác nhau trong xã hội. Mỗi một ngân hàng sẽ xác định
cho mình một thị trường mục tiêu với nhóm khách hàng mục tiêu nhất định. Chính
sách khách hàng ra đời nhằm tạo ra các ưu đãi cho nhóm đối tượng này, từ đó thu
hút họ và làm cho họ gắn bó hơn với ngân hàng. Điều này sẽ rất có ý nghĩa trong
việc tiết kiệm chi phí hoạt động nhưng vẫn duy trì được lượng khách hàng ổn định.
o Chính sách đảm bảo tiền vay: Bảo đảm tiền vay là việc tổ chức tín dụng áp
dụng các biện pháp nhằm phòng ngừa rủi ro, tạo cơ sở kinh tế và pháp lý để thu hồi
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 7
Chuyên đề thực tập
được các khoản nợ đã cho khách hàng vay. Tuỳ từng trường hợp cụ thể, căn cứ vào
uy tín của khách hàng, năng lực tài chính của doanh nghiệp, hiệu quả SXKD, tính
khả thi của dự án, phương án SXKD, thực trạng tài sản của doanh nghiệp, của hộ
gia đình, cá nhân vay vốn, để xác định hình thức bảo đảm tiền vay cho thích hợp
như: thế chấp, cầm cố tài sản; bảo lãnh bằng tài sản Thế chấp, cầm cố; bảo đảm
bằng tài sản hình thành từ vốn vay; cho vay không có bảo đảm bằng tài sản; bảo
lãnh bằng tín chấp của các tổ chức chính trị - xã hội đối với hộ nghèo. Chính sách
bảo đảm tiền vay sẽ quy định một cách cụ thể việc hướng dẫn cho cán bộ tín dụng
một cách tuần tự, logic, tránh tình trạng thiếu, nhầm lẫn hay bỏ xót bất cứ khâu nào
khi xét duyệt. Đồng thời, nó cũng đưa ra một cách nhìn thống nhất với mọi cán bộ
tín dụng, tránh được việc cán bộ tín dụng thẩm định xét duyệt cho vay theo cảm tính
gây rủi ro cho ngân hàng. Thông thường, một quy trình cấp tín dụng sẽ bao gồm các
bước sau:
o Tiếp xúc và giúp khách hàng lập đề xuất xin cấp tín dụng: trong bước này
cán bộ tín dụng sẽ tiếp xúc, tiếp thu nguyện vọng của phía khách hàng, giúp khách
hàng thu thập số liệu, lập phương án sản xuất kinh doanh, các hồ sơ cần thiết, trên
cơ sở đó lập đề xuất xin cấp tín dụng.
o Phân tích trước cho vay: đây là bước quyết định chất lượng tín dụng, nội
dung chủ yếu là xử lí các thông tin có liên quan đến khách hàng như năng lực sử
dụng vốn vay, đánh giá uy tín, phân tích tính khả thi của dự án, khả năng trả nợ
ngân hàng, quyền sở hữu tài sản và các điều kiện kinh tế khác có liên quan.
o Giải ngân và kiểm soát trong khi cấp tín dụng: Khi hợp đồng đã kí kết,
ngân hàng phải thực hiện giải ngân theo như thỏa thuận. Đồng thời, ngân hàng phải
tiến hành kiểm soát việc sử dụng vốn như mục đích sử dụng, tiến độ sử dụng vốn,
thay đổi trong sản xuất kinh doanh…Nếu có dấu hiệu vi phạm, ngân hàng phải có
các biện pháp kịp thời như buộc thu hồi nợ trước hạn, buộc khách hàng bổ sung
thêm tài sản đảm bảo, ngừng giải ngân…
o Thu nợ và đưa ra phán quyết tín dụng mới: hết thời hạn tín dụng, ngân hàng
thu hồi hết gốc và lãi. Một khoản tín dụng an toàn là khoản tín dụng đảm bảo trả nợ
đầy đủ và đúng hạn. Một số trường hợp, khách hàng không có khả năng trả đúng
hạn ngân hàng phải đưa ra các phán quyết mới như phát mại tài sản đảm bảo, cho
vay thêm…
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 9
Chuyên đề thực tập
Tổ chức bộ máy: để thực hiện tốt những chính sách, quy trình cấp tín dụng
mà ngân hàng đã đề ra, ngân hàng cần xây dựng cho mình một bộ máy chuyên trách
về hoạt động tín dụng, trong đó quản lý việc cấp phát tín dụng ngắn hạn và tín dụng
trung và dài hạn. Bộ máy này sẽ thay mặt ngân hàng kiểm soát việc thực hiện quy
•Về phía khách hàng: Chất lượng được đo bởi sự thỏa mãn nhu cầu của
khách hàng. Nó thể hiện ở việc các nhu cầu vay chính đáng của khách hàng được
ngân hàng đáp ứng một cách nhanh chóng, đầy đủ và kịp thời nhằm tận dụng triệt
để cơ hội kinh doanh. Nó cũng thể hiện thông qua sự hài lòng của khách hàng về
quy trình: trình tự thủ tục, thời gian để thực hiện, sự đa dạng của lãi suất với từng
loại khách hàng khác nhau, khả năng tư vấn, chăm sóc khách hàng trước trong và
sau cho vay. Điều đó có nghĩa là nếu một sản phầm vì lý do nào đó mà không được
khách hàng chấp nhận thì phải bị coi là có chất lượng kém, cho dù trình độ công
nghệ để chế tạo ra sản phẩm, áp dụng cho hệ thống đó có thể rất hiện đại. Đây là
một kết luận then chốt và là cơ sở để các nhà chất lượng định ra chính sách, chiến
lược kinh doanh của mình. Nếu trong hoạt động tín dụng, các nhà quản trị ngân
hàng áp dụng các biện pháp khắt khe để kiểm soát hoạt động tín dụng nhằm đảm
bảo theo các chỉ tiêu đề ra mà gây khó khăn cho việc tiếp cận tín dụng của khách
hàng hơn so với các tổ chức tín dụng khác thì chất lượng tín dụng của ngân hàng đó
cũng không cao. Sự chấp nhận này của khách hàng có thể được đánh giá dựa trên
quy mô tín dụng và tốc độ tăng trưởng tín dụng.
•Phía các bên liên quan: Khi đánh giá chất lượng của một đối tượng, ta phải
xét đến mọi đặc tính của đối tượng có liên quan tới sự thỏa mãn những nhu cầu cụ
thể. Các nhu cầu này không chỉ từ phía khách hàng mà còn từ các bên có liên quan,
đó là các yêu cầu mang tính pháp chế-của ngân hàng nhà nước và các yêu cầu mang
tính quản trị-của những nhà quản trị ngân hàng thương mại. Theo mục 10 điều 20
Luật các tổ chức tín dụng, cấp tín dụng được định nghĩa là “việc tổ chức tín dụng
thoả thuận để khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng
các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các
nghiệp vụ khác”. Trong đó, hoạt động này phải đảm bảo một số nguyên tắc nhất
định đó là: khách hàng phải cam kết hoàn trả gốc và lãi trong một thời hạn nhất
định, khách hàng phải cam kết sử dụng tín dụng theo mục đích đã được thỏa thuận
với ngân hàng và không trái với quy định của pháp luật cũng như các quy định của
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 11
Chuyên đề thực tập
năng thu hồi đầy đủ cả gốc và lãi đúng thời hạn;
•Nhóm 2 (Nợ cần chú ý) bao gồm:
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 12
Chuyên đề thực tập
o Các khoản nợ quá hạn dưới 90 ngày;
o Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ trong hạn theo thời hạn nợ đã
cơ cấu lại;
•Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn) bao gồm:
o Các khoản nợ quá hạn từ 90 đến 180 ngày;
o Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ quá hạn dưới 90 ngày theo
thời hạn đã cơ cấu lại;
•Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ) bao gồm:
o Các khoản nợ quá hạn từ 181 đến 360 ngày;
o Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ quá hạn từ 90 ngày đến 180
ngày theo thời hạn đã cơ cấu lại;
• Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn) bao gồm:
o Các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày;
o Các khoản nợ khoanh chờ Chính phủ xử lý.
o Các khoản nợ đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ quá hạn trên 180 ngày theo
thời hạn đã được cơ cấu lại;
Nợ quá hạn được hiểu là nợ các nhóm từ nhóm 2 cho tới nhóm 5, là các khoản
nợ mà khách hàng không thanh toán được khi đã đến hạn thỏa thuận ghi trên hợp
đồng tín dụng. Khi một món nợ không trả được vào kỳ hạn trả nợ thì toàn bộ phần
nợ gốc còn lại được chuyển thành nợ quá hạn.
Nợ xấu là nợ nhóm 3 đến nhóm 5 trong đó khách hàng vẫn không thể thanh
toán sau khi đã gia hạn nợ, hoặc không có tài sản đảm bảo, hoặc tài sản đảm bảo
không phát mại được, con nợ thua lỗ triền miên, phá sản…Nợ xấu có mức độ nguy
hiểm cao hơn so với nợ quá hạn.
Nợ quá hạn và nợ xấu là những khoản tín dụng đã và đang tiềm ẩn nguy cơ
rủi ro mất vốn do khách hàng khó khăn hoặc mất khả năng thanh toán.
phần vốn của bên vay tham gia rất ít hoặc không tham gia vào dự án, thì điều tất
yếu là bên vay sẽ thực hiện đầu tư mạo hiểm vì dù có mất, họ thiệt hại cũng rất nhỏ.
Khi có sự tham gia của tài sản đảm bảo, họ sẽ phải cân nhắc về hành vi của mình
một cách kĩ lưỡng, như vậy tính khả thi và mức độ an toàn của khoản vay cũng cao
hơn. Giá trị của doanh nghiệp được cấu thành từ nhiều yếu tố khác nhau, trong đó
có giá trị hữu hình và giá trị vô hình. Khi lần đầu quan hệ tín dụng, rất khó cho ngân
hàng có thể xác định chính xác giá trị vô hình của doanh nghiệp, và nó cũng khó
cho ngân hàng có thể nắm chắc được phần vốn cho vay ra. Điều này làm cho tài sản
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 14
Chuyên đề thực tập
hữu hình được hầu hết các ngân hàng lựa chọn. Do đó, theo những phân tích trên,
tài sản đảm bảo hữu hình là phương thức tốt nhất để bảo đảm tiền vay hiện nay.
Chính vì bảo đảm tiền vay bằng tài sản hữu hình giúp nâng cao tính khả thi và
mức độ an toàn của khoản vay, cũng có nghĩa là nó giúp gia tăng lợi nhuận cho
ngân hàng và giảm rủi ro, do đó tỷ lệ tài sản đảm bảo là một chỉ số giúp các nhà
quản trị ngân hàng đánh giá về chất lượng các khoản tín dụng. Tỷ lệ này được xác
định:
Tỷ lệ tài sản đảm bảo = Dư nợ có tài sản đảm bảo/Tổng dư nợ
Khi tỷ lệ này tăng, cho thấy trách nhiệm của khoản vay được chia sẻ bớt từ
ngân hàng sang người đi vay trong việc xem xét các phương án khả thi. Như vậy,
nó đã gián tiếp làm giảm tỷ lệ các dự án không khả thi được thông qua, từ đó làm
tăng chất lượng tín dụng.
1.2.2.3. Tỷ lệ sinh lời.
Như đã phân tích trong định nghĩa về chất lượng tín dụng, hoạt động tín dụng
chỉ thực sự được coi là chất lượng khi nó đảm bảo được mức độ sinh lời như dự
kiến của nhà quản trị. Chính vì vậy, khi xem xét tới chất lượng tín dụng, tỷ lệ sinh
lời là một chỉ tiêu quan trọng để đánh giá:
Tỷ lệ sinh lời hoạt động tín dụng=
Tỷ lệ sinh lời cao sẽ đảm bảo cho việc bù đắp các chi phí liên quan như chi phí
nguồn huy động, chi phí trả cho cán bộ nhân viên, thuế…cũng như tạo ra thu nhập
Đối với các NHTM, cái được biểu hiện ra bên ngoài vừa cụ thể, vừa trừu
tượng của hoạt động tín dụng chính là chất lượng tín dụng. Chỉ khi chất lượng tín
dụng tốt thì Ngân hàng mới có nhiều khách hàng, uy tín Ngân hàng được nâng cao
tạo điều kiện thúc đẩy cho Ngân hàng phát triển. Do vậy, đối với các Ngân hàng
thương mại, tín dụng có vai trò vô cùng quan trọng trong phát triển hoạt động kinh
doanh của Ngân hàng nói riêng, và sự phát triển của Xã Hội nói chung . Nhờ có
hoạt động tín dụng Ngân hàng mà một Ngân hàng có thể mở rộng mạng lưới hoạt
động kinh doanh, tăng quy mô nguồn vốn huy động và khả năng cho vay của mình.
Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động tín dụng, mỗi Ngân hàng cần phải
tìm biện pháp nâng cao chất lượng đối với các khoản cho vay và cho thuê của mình.
Thực tế chất lượng hoạt động tín dụng là một khái niệm tương đối và không có một
chỉ tiêu tổng hợp nào để phản ánh nó một cách chính xác. Nói tóm lại, thông thường
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 16
Chuyên đề thực tập
để đánh giá chất lượng hoạt động tín dụng của một Ngân hàng thương mại, người
ta dùng một tập hợp các chỉ tiêu khác nhau, nhưng về cơ bản chất lư tín dụng của
một Ngân hàng thương mại được đánh giá qua các chỉ tiêu sau:
Thứ nhất: Chỉ tiêu tổng dư nợ.
Thứ hai: Chỉ tiêu về nợ quá hạn.
Thứ ba: Chỉ tiêu lợi nhuận thu được từ hoạt động tín dụng.
Thứ tư: Đóng góp của hoạt động tín dụng đến sự phát triển kinh tế xã hội
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng trung và dài hạn.
1.3.1. Nhân tố chủ quan.
1.3.1.1. Chất lượng cán bộ tín dụng.
Cán bộ tín dụng là những người thay mặt ngân hàng đứng ra tiếp xúc, hướng
dẫn khách hàng lập hồ sơ vay vốn, thẩm định dự án, ra quyết định cho vay, kiểm tra
giám sát sau vay. Vai trò của cán bộ tín dụng là xuyên suốt trong toàn bộ hoạt động
tín dụng. Cán bộ tín dụng phải tiếp cận với nhiều dự án thuộc các ngành nghề khác
nhau, thuộc nhiều vùng khác nhau. Để cho vay hiệu quả, nhất thiết cán bộ tín dụng
phải có sự am hiểu nhất định về ngành nghề kinh doanh đó, các điều kiện tự nhiên,
khách hàng với bộ phận thẩm định dự án, qua đó tạo sự minh bạch hơn trong quá
trình xét duyệt cấp phát tín dụng. Tuy nhiên, quy trình này cũng có nhược điểm là
thường phải qua nhiều công đoạn, phức tạp hơn hơn do vậy có thể xảy ra sai sót,
hiểu lầm, thủ tục cũng phức tạp hơn cho khách hàng.
Chính sách bảo đảm tiền vay cũng đóng vai trò quan trọng tới chất lượng tín
dụng. Như đã phân tích ở phần trên, bảo đảm tiền vay giúp ngân hàng chống đỡ rủi ro
khi có sự kiện bất lợi xảy ra. Vì một lý do nào đó, ngân hàng có thể có chính sách bảo
đảm tiền vay không chắc chắn, như quy định tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản quá cao
dẫn tới thiệt hại khi phát mại tài sản, hay định giá tài sản đặc biệt là các tài sản ít phổ
biến không chính xác…Tất cả những yếu tố đó đều làm tăng các khoản không hồi
được cho ngân hàng khi rủi ro xảy ra, tức là làm giảm chất lượng tín dụng.
Chính vì vậy, ban giám đốc các ngân hàng phải xây dựng cho mình một
chính sách tín dụng hợp lý, chặt chẽ và quán triệt tới từng cán bộ tín dụng, làm định
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 18
Chuyên đề thực tập
hướng cho họ trong quá trình tác nghiệp, qua đó nâng cao chất lượng tín dụng nói
chung, tín dụng trung và dài hạn nói riêng.
1.3.2. Nhân tố khách quan.
1.3.2.1. Môi trường kinh doanh.
Nhiều trường hợp, mặc dù ngân hàng tuân thủ chặt chẽ những quy định về cấp
tín dụng và người vay cũng có năng lực nhất định song rủi ro vẫn xảy ra với các
khoản tín dụng. Đó là do các nhân tố khách quan đến từ môi trường kinh doanh, bao
gồm: môi trường pháp lý, môi trường chính trị xã hội, môi trường kinh tế.
Về môi trường pháp lý, pháp luật đóng vai trò tạo ra môi trường kinh doanh
cho các doanh nghiệp. Nếu hệ thống pháp luật tốt, môi trường kinh doanh của các
chủ thể kinh tế nói chung và ngân hàng nói riêng sẽ trở nên lành mạnh, ổn định, tạo
điều kiện cho các doanh nghiệp yên tâm phát triển sản xuất kinh doanh. Luật pháp
cũng đóng vai trò định hướng cho sự phát triển của nền kinh tế bằng việc đưa ra các
ưu đãi cho một nhóm ngành nghề nhất định do nhà nước lựa chọn. Ngoài ra, luật
pháp còn là cơ sở để điều tiết các mối quan hệ phức tạp trong nền kinh tế, là cơ sở
dụng trung và dài hạn nói riêng.
1.3.2.2. Nguyên nhân thuộc về phía người vay.
Ngoài những lý do nêu ở trên, người vay cũng có ảnh hưởng tới chất lượng tín
dụng trung và dài hạn. Rất nhiều người vay sẵn sàng mạo hiểm với các dự án đầu tư
rủi ro với kì vọng thu được lợi nhuận cao như lướt sóng chứng khoán, đầu tư một
sản phẩm mới trên thị trường…Khi đó, họ sẵn sàng tìm mọi thủ đoạn để chủ định
lừa đảo ngân hàng như có thể đưa ra một “dự án ma”, cung cấp thông tin sai lệch
hoặc thậm chí mua chuộc cán bộ ngân hàng. Người đi vay cũng có thể chây ì không
thực hiện thanh toán theo hạn định đã thỏa thuận nhằm mục đích chiếm dụng vốn
dù kinh doanh có lãi làm cho tỷ lệ nợ quá hạn tăng lên. Bên cạnh đó, trình độ quản
lý của người đi vay cũng quyết định tới sự thành bại của dự án. Nếu người quản lý
không nhanh nhạy phản ứng khi xu hướng thị trường thay đổi, không khắc phục
được khó khăn trong kinh doanh hoặc không dự tính được những thay đổi xảy ra,
đều dẫn tới kết quả kinh doanh yếu kém. Điều này làm giảm khả năng chi trả các
khoản nợ làm cho chất lượng tín dụng giảm.
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 20
Chuyên đề thực tập
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TRUNG
VÀ DÀI HẠN TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN
CHI NHÁNH HẢI DƯƠNG.
2.1. Khái quát về ngân hàng đầu tư và phát triển chi nhánh Hải Dương.
Ngân hàng đầu tư và phát triển chi nhánh Hải Dương là chi nhánh cấp I có quy
mô vốn hạng I trong hệ thống các chi nhánh của Ngân hàng đầu tư và phát triển
Việt Nam. Chi nhánh luôn thể hiện vai trò là một trong những ngân hàng dẫn đầu
trên địa bàn tỉnh Hải Dương về chất lượng và quy mô hoạt động. Chi nhánh hiện
đang thiết lập quan hệ tín dụng với 793 khách hàng, trong đó có nhiều doanh nghiệp
lớn trong tỉnh Hải Dương như Công ty Xi Măng Hoàng Thạch, Gốm sứ Hải Dương,
…cũng như với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các cá nhân trong địa bàn tỉnh Hải
Dương.
Thị phần tín dụng, huy động vốn của chi nhánh luôn đạt mức cao gần 21,5%,
trọng tâm, ưu tiên hàng đầu, vì thế ngay từ đầu năm ban lãnh đạo đã chỉ đạo triển
khai công tác huy động vốn một cách mạnh mẽ và quyết liệt bằng nhiều giải pháp
linh họat trong huy động vốn, vận dụng sáng tạo chính sách kết hợp giữa phát triển
tín dụng, dịch vụ, tiện ích ngân hàng với việc cung cấp các sản phẩm trọn gói mang
tính cạnh tranh cao cả về chất lượng, loại hình sản phẩm với một đội ngũ cán bộ có
phong cách phục vụ tốt để kích thích nâng cao nguồn tiền gửi của khách hàng, tạo
lập một nguồn vốn ổn định, vững chắc phù hợp với quy mô và cơ cầu dư nợ. Mặc
dù hàng năm trên địa bàn liên tục có sự gia tăng sự có mặt của các chi nhánh, phòng
giao dịch của các NHTMCP nhưng với sự cố gắng nỗ lực đó năm 2009 tốc độ tăng
trưởng huy động vốn chi nhánh (21.01%) cao gấp 2.19 lần tốc độ tăng trưởng huy
động toàn ngành (9.6%), đạt mức tăng trưởng bình quân trên địa bàn (21.4%), thị
phần huy động của chi nhánh vẫn giữ vững tương đối vững, nguồn vốn của chi
nhánh luôn đóng vai trò chủ đạo, giữ vị trí quan trọng trong khối các NHTM trên
địa bàn và là ngân hàng đi đầu trong việc định hướng lãi suất thị trường, cung ứng
nguồn vốn, ổn định sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trên địa bàn.
Bảng 2: Thị phần huy động vốn qua các năm 2008- 2009
(Nguồn: Phòng Nguồn vốn BIDV Hải Dương).
đ/v: tỷ đồng
Danh mục 2008 2009
Tổng nguồn vốn huy động BIDV HD 1.411 1.707
Tổng nguồn vốn huy động trên địa bàn 6.316 8.007
Thị phần vốn của chi nhánh trên địa bàn 22.34% 21.31%
•Về công tác dịch vụ, năm 2009 công tác dịch vụ được xác định là nhiệm vụ
trọng tâm của hệ thống ngân hàng ĐT&PT Việt Nam nhằm chuyển dịch cơ cầu
nguồn thu, mở rộng thị phần, nâng cao năng lực cạnh tranh trong tiến trình hội nhập
vì vậy BIDV đã đưa ra nhiều cơ chế, chính sách hết sức ưu đãi đối với khách hàng.
Bằng những giải pháp mềm dẻo, linh hoạt và chủ động trong điều hành của ban
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 22
Chuyên đề thực tập
lãnh đạo chi nhánh, hầu hết tất cả các dòng sản phẩm dịch vụ đều có mức tăng
phát triển Việt Nam đã bắt đầu áp dụng chương trình chuyển đổi mô hình hoạt động
TA2 trên toàn hệ thống. Sau một thời gian triển khai, hiện nay chi nhánh đã hoàn
thành cơ bản những yêu cầu đặt ra của dự án, trong đó, hoạt động tín dụng được
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 23
Chuyên đề thực tập
chia thành bộ phận quan hệ khách hàng và bộ phận thẩm định. Các khâu cơ bản của
quy trình mới là:
• Bước 1-Tiếp thị khách hàng và lập đề xuất tín dụng: cán bộ quan hệ khách
hàng sẽ tiếp thị và tiếp nhận các nhu cầu về tín dụng của khách hàng. Nếu các yêu
cầu đó phù hợp với các chính sách và quy định của BIDV thì cán bộ quan hệ khách
hàng sẽ tiến hành thu thập thông tin, thẩm định khách hàng và dự án. Từ đó lập báo
cáo đề xuất tín dụng trình lãnh đạo phòng quan hệ khách hàng hoặc phòng giao
dịch. Bộ hồ sơ cơ bản bao gồm hồ sơ pháp lý của khách hàng, hồ sơ về dự án và hồ
sơ về bảo đảm tiền vay.
• Bước 2-Thẩm định rủi ro: Sau khi bộ hồ sơ được chuẩn bị hoàn tất sẽ được
chuyển sang phòng thẩm định để cán bộ quản lý rủi ro thẩm định rủi ro của dự án.
Cán bộ quản lý rủi ro sau khi thẩm định sẽ lập báo cáo thẩm định rủi ro của dự án
đó. Theo quy định của ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam việc đánh giá được
xem xét trên 2 yếu tố:
o Tư cách pháp lý của khách hàng: cán bộ tín dụng sẽ xem xét các yêu tố
chính, bao gồm:
Năng lực pháp lý của khách hàng.
Ngành nghề sản xuất kinh doanh của khách hàng.
Mô hình tổ chức doanh nghiệp, cách bố trí lao động.
Công tác quản trị điều hành, năng lực ban lãnh đạo doanh nghiệp.
Quan hệ của khách hàng với các tổ chức tín dụng.
Tình hình sản xuất kinh doanh và năng lực tài chính của khách hàng.
o Đánh giá về dự án đầu tư: các nội dung chính phải làm bao gồm:
Phân tích thị trường và khả năng tiêu thụ của sản phẩm, dịch vụ đầu ra của
dự án, mục tiêu xem xét tới thị trường mục tiêu và khả năng cạnh tranh của sản
và đôn đốc khách hàng trả nợ đúng hạn. Bộ phận quản trị tín dụng tiến hành theo
dõi và đôn đốc việc thực hiện bút toán thu nợ.
• Bước 9-Xử lý thu hồi nợ quá hạn: Nếu khoản nợ của khách hàng không
được trả đúng thời hạn thì cán bộ quan hệ khách hàng thực hiện các nghiệp vụ
chuyển nợ quá hạn. Cán bộ quan hệ khách hàng một mặt vừa đôn đốc khách hàng
trả nợ, mặt khác kết hợp với bộ phận quản lý rủi ro phải tiến hành rà soát, phân tích
nguyên nhân và đề ra các biện pháp xử lý trình lãnh đạo phòng quan hệ khách hàng
phê duyệt phương án thực hiện các biện pháp thu hồi xử lý nợ quá hạn. Các bộ phận
quản lý rủi ro và quản trị tín dụng liên tục theo dõi để đốc thúc việc thực hiện thu
nợ và giám sát nợ. Nếu khách hàng vẫn không thể trả được nợ, khoản nợ sẽ được
chuyển sang tài sản ngoại bảng.
• Bước 10-Thanh lý hợp đồng: Các bộ phận quản trị tín dụng và quan hệ
khách hàng tiến hành ra soát lại nợ gốc, lãi và phí đã thu của khách hàng. Tiến hành
giao lại tài sản đảm bảo và xóa giao dịch bảo đảm, thực hiện thanh lý hợp đồng.
Để làm rõ hơn các bước trong quy trình, ta sẽ xem xét ví dụ cụ thể các bước
tiến hành của bộ phận tín dụng khi xét duyệt một khoản vay trung hạn sau:
Vào ngày 14/04/2007, BIDV Hải Dương nhận được Giấy đề nghị vay vốn có
nội dung chính như sau:
• Tên khách hàng vay vốn: Công ty cổ phần thương mại và phát triển xây
dựng Ngọc Sơn.
Phan Tất Dũng _ Ngân hàng K21 Page 25
Copyright: Tài liệu đại học ©