TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA: NGỮ VĂN

Bài dự thi:
VIÊN PHẤN XANH
GVHD : NGUYỄN PHƯỚC BẢO KHÔI
SVTH : LẠI THỊ NGUYỆT
LỚP : 3A- MSSV: 34601073
TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 11/2010
1
NGHĨA CỦA CÂU

A. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp HS:
• Hiểu được khái niệm “nghóa sự việc”, “nghóa tình thái” – hai thành
phần nghiã của câu.
• Biết vận dụng hiểu biết về nghóa của câu vào việc phân tích và tạo
lập văn câu.
B. PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
• SGK & SGV
• Thiết kế bài học
C. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
TV: Gợi ý, thảo luận, trả lời câu hỏi, BT thực hành.
D. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Ổn đònh lớp, kiểm tra só số:
KT bài cũ:
Giới thiệu bài mới : Trong giao tiếp, nghóa của câu được mọi người cảm
nhận theo thói quen , kinh nghiệm. Bài học này giúp ta nhận thức một cách
có cơ sở khoa học về vấn đề quen thuộc đó.
Hoạt động của GV &
HS

Mấy loại nghóa tình
thái ?
II. Một số loại nghóa tình thái quan trọng
Nghóa tình thái hướng
về sự việc là gì ?
Phân biệt các nghóa
tình thái về sự việc ?
1. Nghóa tình thái hướng về sự việc
− Là loại nghóa tình thái thể hiện thái độ & sự
đánh giá của người nói đối với sự việc được
nói đến trong câu.
− Bao gồm:
o Nghóa tình thái chỉ sự việc đã xảy ra
hay chưa xảy ra.
 Hắn vẫn phải doạ nạt hay là giật
cướp .
 Sự việc “doạ nạt” “ giật cướp”đã
xảy ra.
 Hắn nhặt một hòn gạch vỡ, toan đập
đầu.
 Sự việc “đập đầu” chỉ mới là dự
đònh.
 Nếu làm con cháu mà quên gia phổ,
thời chắc là con cháu bất hiếu.
 Các sự việc có liên quan đều chỉ là
giả thiết, chứ không phải là hiện thực
 Thưa thầy, giá mà con khoẻ khoắn,
thì con chả dám kêu.
 Nêu giả thiết như câu trên & có thêm
sắc thái ao ước.

thức như một đạo lí
 [ Tôi sống với Cửu Trùng Đài, chết
cũng với Cửu Trùng Đài ]. Tôi không
thể xa Cửu Trùng Đài một bước.
 không thể chỉ một nghóa vụ , một sự
việc được nhận thức như một đạo lí.
 Lưu ý: cần xét đến ngữ cảnh
+ [Theo lời cha tính đó thì cha còn
sống cũng như cha chết]. Phải
giấu tên giấu họ hoài, con đến
thăm cha cũng phải núp lén,
không dám đến chán chường.
 Phải :biểu thò sự tất yếu về nhận
thức – nghóa tình thái chỉ khả năng
xảy ra của sự việc.
+ Cha tính phải làm như vậy mới
xong, con phải nghe lời cha mà
4
trở về đi.
 phải : chỉ một sự tất yếu về mặt
nghóa vụ – nghóa tình thái chỉ sự việc
được nhận thức như một đạo lí.
Nghóa tình thái hướng
về người đối thoại ?
Sự biểu đạt của nghóa
tình thái về người đối
thoại ?
Chú ý phân biệt
những trường hợp dễ
lẫn

5
nhưng vẫn -> hàm ý trái ngược với một sự
việc nào đó … ; liền -> hàm ý xảy ra ngay
sau
4. Tao không thể là người lương thiện nữa.
 Nghóa tình thái / chỉ khả năng xảy ra của
sự việc.
5. Hàng xóm phải mộ bữa điếc tai, nhưng có lẽ
trong bụng họ thì hả: xưa nay họ mới chỉ
được nghe bà cả, bà hai, bà ba, bà tư nhà cụ
bá chửi người ta, bây giờ họ mới được nghe
người ta chửi lại cả nhà cụ bá.
 Nghóa tình thái / chỉ khả năng xảy ra của
sự việc.
6. Trời nắng lắm nên đường vắng.
 Nghóa tình thái / sự việc được nhận thức
như một đạo lí.
7. Những bận rộn tẹp nhẹp, vô nghóa lí nhưng
không thể không nghó tới, ngốn một phần lớn
thì giờ của hắn.
 Nghóa tình thái / sự việc được nhận thức
như một đạo lí.
 2 câu trên : Vừa có nghóa tình thái chỉ sự
việc, vừa có nghóa tình thái chỉ khả năng
xảy ra sự việc.
8. Ta sẽ xây một đài vó đại để tạ lỏng tri kỉ.
 Nghóa tình thái / sự việc chưa xảy ra
Bài tập 2
Tìm sự khác biệt về nghóa tình thái
1. Mất & chắc : Hướng tới sự việc.

 Mà -> Hướng tới người đối
thoại, thúc giục.
Củng cố:
Bác ấy thưởng cho em tôi ba cuốn sách.
Tìm cách biểu hiện nghóa tình thái cho trước.
1. Nghóa tình thái chỉ sự việc đã xảy ra :
2. Nghóa tình thái chỉ sự việc chưa xảy ra:
3. Nghóa tình thái chỉ khả năng xảy ra sự việc :
4. Nghóa tình thái chỉ sự việc được nhận thức như một đạo lí:
7
5. Nghóa tình thái chỉ số lượng vật thưởng là nhiều:
6. Nghóa tình thái chỉ số lượng vật thưởng là ít:
Dặn dò chuẩn bị bài mới: VỘI VÀNG
8