I. TÊN ĐỀ TÀI:
VÀI BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PHÂN MÔN TẬP
LÀM VĂNLỚP 3
II. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1/ Tầm quan trọng của vấn đề được nghiên cứu:
Môn Tiếng việt là một môn học tổng hợp của các phân môn: Tập đọc, Chính
tả, Luyện từ và câu, Tập làm văn. Muốn học tốt môn Tiếng việt đòi hỏi học sinh
phải thực sự nổ lự học tốt các phân môn trên.
Nếu học sinh đọc đúng, đọc diễn cảm, nắm được kĩ năng dùng từ đặt câu và
sử dụng đúng các dấu câu, nói và viết thành câu; có ý thức sử dụng Tiếng việt
trong giao tiếp ở phân môn Tập làm văn.Viết văn trôi chảy, rành mạch thì người
đọc sẽ hiểu rõ và cảm thụ được nội dung bài viết của các em. Ngược lại các em
viết câu lủng củng, vốn từ nghèo nàn, làm cho người đọc khồg hiểu và không cảm
thụ được nội dung bài viết. Vì thế, muốn cho học sinh kể một câu chuyện rành
mạch có đầu có cuối hay viết một bức thư ngắn, Trước hết các em trao dồi kỹ
năng nói và viết. Như vậy, với lứa tuổi học sinh tiểu học thì phân môn tập làm văn
rất quan trọng cho việt học môn Tiếng việt.
Qua nhiều năm giảng dạy, tôi nhận thấy các em học sinh học yếu , thường viết
văn lủng củng, ý nghèo nàn,… Điều này cũng là một trong những thực trạng của
học sinh lớp 3 hiện nay.
2/ Thực trạng:
Lớp 3B trường Tiểu học Trịnh Thị Liền, năm học 2014 - 2015 nhìn chung số
lượng học sinh tuy là ít (30 em) nhưng các em học chưa tốt môn Tiếng Việt rất
nhiều. Thứ nhất các em còn nhỏ, chủ quan trong cách nghĩ, cách làm. Các em còn
thích chơi nhiều, chưa cố gắng học tập tốt.
Phần đông các em sống trong gia đình nông dân, có đời sống thấp, việc giao
tiếp còn hạn chế. Mà việc học tốt môn tập làm văn thì các em cần phải phối hợp
tốt các hoạt động như nói, đọc trong nhà trường và cả ngoài xã hội nữa. Việc giao
tiếp của các em còn hạn chế, từ đó vốn từ Tiếng Việt của các em còn rất nghèo,
viết câu lủng củng, ý không rõ ràng. Qua 3 tháng đầu năm, tôi nhận thấy học sinh
lớp 3B học tập làm văn chưa đạt yêu cầu, tỉ lệ điểm thấp chiếm khoảng 17,2%,

những khó khăn trong quá trình dạy của giáo viên và của học sinh.
Nói như vậy bởi vì học sinh khi tiếp xúc với các thể loại văn viết thư, kể
chuyện các em phải đọc kĩ yêu cầu đề bài và phần gợi ý để hiểu đề bài yêu cầu gì.
Từ đó các em xác định được yêu cầu của đề bài.
Ví dụ: Đề bài viết một bức thư ngắn (khoảng 10 câu) kể những điều em biết
về thành thị hoặc nông thôn.
- Yêu cầu học sinh đọc đề, xác định đề.
- Đề bài yêu cầu viết một đoạn văn gồm mấy câu?
- Viết cho ai…
IV. CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Những kinh nghiệm cho thấy trong quá trình dạy học phân môn tập làm
văn.
Có trong chương trình lớp 3 là hợp lí, vừa sức với đại đa số học sinh.
Mỗi loại bài là mỗi mạch kiến thức khác nhau về khái niệm và thể loại văn
kể chuyện, viết thư.
1/ Về giáo viên: Việc dạy phân môn tập làm văn còn phụ thuộc vào SGK –
SGV. Chủ yếu cung cấp đủ số lượng các bài tập trong một tiết dạy, chưa chú
2
trọng đến việc giúp các em mở rộng vốn từ, cách đặt câu. Còn hạn chế trong quá
trình tìm hiểu những cái chưa biết.
2/ Về học sinh: Việc tiếp thu kiến thức còn hạn chế, còn trông chờ vào người
khác, ít động não, suy nghĩ độc lập. Sử dụng câu chưa phù hợp, vốn từ nghèo, ít
đọc sách, nên việc viết đoạn văn đối với các em là rất khó, bài viết khô khan.
V. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
* Biện pháp thực hiện:
Biện pháp1: Dạy phân môn Tập đọc, Luyện từ và câu giúp HS học tốt phân
môn Tập làm văn:
Các bài Tập làm văn của từng tuần gắn liền với chủ đề, nội dung của bài
Tập đọc- Luyện từ và câu được đề cập tới trong từng bài học là giúp học sinh có
vốn từ, tìm được ý để tập dùng từ đặt câu, tập viết đoạn văn xoay quanh chủ đề

9 Ôn tập Kể về tình cảm của bố mẹ hoặc
của người thân đối với em
10 - Thư gửi bà Viết một bức thư ngắn cho người
thân
11 - Đất quý đất yêu Nói về quê hương hoặc nơi em
đang ở
12 - Cảnh đẹp non sông Viết một đoạn văn ngắn nói về
cảnh đẹp nước ta
13 - Vàm Cỏ Đông Viết một bức thư ngắn cho bạn ở
tỉnh miền Nam, miền Trung, miền
Bắc
14 - Một trường tiểu học ở vùng cao Viết một đoạn văn giới thiệu về tổ
em
16,17 - Đôi bạn
+ Kể tên sự vật và công việc
thường thấy ở thành phố, nông thôn
- Âm thanh thành phố
Viết một bức thư ngắn (khoảng 10
câu) kể những điều em biết về
thành thị hoặc nông thôn
18 - Ôn tập Kể về việc học tập của em trong
HKI
21,22 - Người trí thức yêu nước
- Nhà bác học và bà cụ
Kể về một người lao động trí óc
mà em biết
23 - Nhà ảo thuật
- Chương trình xiếc đặc sắc
Kể lại một buổi biểu diễn nghệ
thuật

phải giải quyết hai vấn đề.
- Chọn từ ngữ nào để dạy?
-Dạy như thế nào để HS nắm được các từ đã học?”
Ngoài những từ ngữ của SGK, chúng tôi chọn thêm một số từ ngữ then chốt
và liên hệ mở rộng thêm một số nội dung có liên quan đến bài Tập đọc, xoáy sâu
vào chủ đề đang học nhằm giải thích HS hiểu nghĩa từ, nắm được nội dung của
chủ đề để vận dụng vào bài Tập làm văn:
* Từ ngữ cần cung cấp thêm cho HS (Ngoài SGK) (+)
* Những nội dung cần cung cấp thêm cho HS: (-)
Tuần Từ ngữ những nội dung tôi cần cung cấp thêm cho HS để vận dụng
vào bài Tập làm văn
5 + Cuộc họp, đề nghị
- Tìm những câu trong bài thể hiện đúng diễn biến của cuộc họp
+ Tựu trường, náo nức, hớn hở, rụt rè
6 - Qua bài “ Nhớ lại buổi đầu đi học” Hãy kể lại buổi đầu đi học của mình
8 + Cụ già, thương cảm
- Câu chuyện muốn nói với em điều gì?
10 - Nội dung bức thư gồm mấy phần
- Nhận xét cách viết về một bức thư
11 + Đất quý, đất yêu
- Từ “ cạo sạch đất” trong bài này nói lên điều gì?
- Vì sao họ coi quê hương họ là thứ thiêng liêng cao quý nhất?
12 + Đồng Đăng, Tây Hồ, Xứ Nghệ, Hải Vân, Nhà Bè, Đồng Tháp Mười
+ 6 câu ca dao nói về cảnh đẹp của những miền nào? Hãy kể ra từng miền
13 + Vàm Cỏ Đông, Nam Bộ
- Ý nghĩa của bài thơ
14 - Bạn Sùng, Tờ Dìn giới thiệu mạnh dạn, tự nhiên về trường học vủa mình
như thế nào?
- Hãy nêu cách giơí thiệu của bạn ấy?
5

chuyện em biết về thành thị nông thôn.
Biện pháp 2: Dùng hệ thống câu hỏi gợi ý
Để HS hoàn thành tốt bài Tập làm văn. Chúng tôi tham khảo các tài liệu nói
về việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm áp dụng vào thực tế giảng dạy.
Theo phó giáo sư Phan Thiều nhận định “GV cần thực hiện phương châm chỉ
gợi dẫn HS cách làm, chứ không làm thay hoặc khoáng trắng, phó mặc cho HS”
(Trích sách Dạy học Từ ngữ ở Tiểu học trang 130)
Đồng thời để vận dụng phương pháp học mới: “Phát huy tính tích cực học tập
của HS”. Tôi luôn luôn tổ chức cho HS tự phát hiện, tự giải quyết vấn đề và tự
6
chiếm lĩnh kiến thức. Khi thực hiện phần hướng dẫn HS làm bài Tập làm văn,
chúng tôi tiến hành như sau:
Bước1: Tôi đưa ra một số câu hỏi để tìm hiểu đề bài như sau:
+ Đề bài yêu cầu làm gì? (Kể những điều em biết về thành thị hoặc nông thôn)
+ Đề bài yêu cầu viết một đoạn văn gồm mấy câu? (từ 7-10 câu)
+ Viết cho ai? (cho bạn)
Sau khi HS tìm ý xong, tôi cho HS yếu lên gạch chân ở bảng phụ.
Nhờ cách làm này mà khắc sâu được yêu cầu trọng tâm của đề bài, giúp các
em không bị lạc đề.
Bước 2: Dùng hệ thống câu hỏi gợi ý để giúp HS hoàn thành bài Tập làm văn
tại lớp.
Tôi soạn hệ thống câu hỏi ghi trong bảng phụ như sau:
- Em có những hiểu biết đó nhờ đâu?
- Cảnh vật, con người ở đó có gì đáng yêu?
- Điều gì khiến em thích nhất?
- Em có suy nghĩ gì khi đến đó?
Với cách hướng dẫn đó, tất cả HS đều hoàn thành ngay tại lớp. Ngoài ra, số HS
khá giỏi chúng tôi gợi ý cho các em viết câu văn có hình ảnh so sánh, nhân hoá để
đoạn văn thêm sinh động, gợi cảm.
Biện pháp3: Tổ chức trò chơi

Bài văn hay, là hay chỗ nào? đoạn nào hay? đọc cho các bạn nghe?
Sai về dùng từ, từ đó là từ nào? sửa lại như thế nào?
Bài văn lủng củng, là lủng củng chỗ nào? sửa lại như thế nào?
Sau đó, tôi gợi ý vài em đọc bài của mình để GV và cả lớp cùng nhận xét sửa
sai. Số bài còn lại GV sẽ chấm và phát ra cho HS sửa ở buổi học tăng dưới sự
hướng dẫn của GV.
Khi chấm bài, tôi đã vận dụng 7 qui ước chấm bài mà tôi thường qui định ở lớp
- Sai chính tả gạch chân cả chữ (-)
- Dùng từ sai, khoanh tròn (o)
- Chỗ cần có dấu phẩy làm dấu sổ (/) nếu thiếu từ móc sót ( )
- Thiếu dấu chấm cũng làm dấu sổ (/) và đồng thời gạch chân chữ đầu câu kế
tiếp vì không viết hoa.
- Chỗ cần xuống dòng thì cần hai dấu sổ(//)
- Dùng từ chính xác, hay đóng khung.
- Câu hay! ! câu lủng củng? ?
Vì HS đã nắm được các qui ước chấm bài của GV. Nên khi nhìn thấy các kí
hiệu này, HS nhận ra ngay các lỗi sai của mình và biết cách sửa lại cho đúng.
Biện pháp 5: Kiểm tra đánh giá

Từ đầu năm học đến hết giai đoạn 3 có 3 bài ôn tập: tuần 9, tuần 18, tuần 27 tôi
lấy điểm các tiết ôn tập đó kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS. Đối với bài
kiểm tra này, tôi cho HS nêu yêu cầu trọng tâm của đề bài rồi tự vận dụng những
hiểu biết của các tiết trước để làm bài.
- Tuần 19: Hãy viết một đoạn văn ngắn (từ 5 đến 7 câu) kể về tình cảm của bố
mẹ hoặc người thân đối với em.
- Tuần 18: Hãy viét một đoạn văn ngắn (từ 7 đến10 câu) kể về việc học tập của
em trong HKI.
- Tuần 27 : Viết một đoạn văn ngắn (từ 7 đến 10 câu) Kể về một anh hùng
chống giặc ngoại xâm mà em biết.
8

Trên đây là những biện pháp mà tôi đã nghiên cứu thực hiện để giúp HS lớp
3B học tốt phân môn Tập làm văn.
VIII. KẾT LUẬN:
Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực trong sự phát triển đi lên của đất
nước. Giáo dục là sự nghiêp “trồng người” làm sao tạo ra cho đất nước những
công dân đủ Đức, đủ Tài để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội và thời
đại. Để đáp ứng yêu cầu về con người và nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự
phát triển của đất nước trong thời kì CNH, HĐH cần tạo sự chuyển biến cơ bản,
toàn diện về giáo dục và đào tạo.
9
Dạy Tiếng việt nói chung và phân môn tập làm văn nói riêng, vận dụng các
phương pháp tích cực phù hợp với tâm lí và trình độ nhận thức của học sinh tiểu
học. Những phương pháp này mang lại hiệu quả thiết thực trong việc học tập làm
văn, gây hứng thú học tạp cho học sinh. Dạy cho học sinh làm văn bằng những
phương pháp này thực sự phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học
sinh trong việc làm văn.
Trong thời gian thực tập tôi đã tiến hành nghiên cứu và thực hiện dạy làm văn
bằng những biện pháp đã nêu trên cho học sinh, được sự cộng tác chặt chẽ.
Trên đây chỉ là những kinh nghiệm được rút ra trong quá trình giảng dạy của
bản thân. Với việc tham khảo tài liệu và sự nghiên cứu tìm tòi trên các phương
tiện thông tin để hình thành sáng kiến kinh nghiệm trên.
Trong quá trình nghiên cứu sẽ không tránh khỏi những sai sót nhất định. Rất
mong
nhận được sự góp ý của hội đồng NCKH các cấp để đề tài được hoàn hảo hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Đại Quang, ngày 20 tháng 3 năm 2015
Người viết

Trương Thị Lào
10