Website: Email : Tel : 0918.775.368
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
KHOA MÔI TRƯỜNG
---------------
Tiểu luận
SINH THÁI NHÂN VĂN
“Văn hoá của người Mông trong sự thích ứng
với điều kiện môi trường ở Đồng Văn”
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu
Cộng đồng các dân tộc Việt Nam với 54 dân tộc anh em thuộc nhiều
nhóm ngôn ngữ khác nhau đã tạo nên một bức tranh nhiều mầu sắc về các
dân tộc ở Việt Nam. Mỗi dân tộc đều có một lịch sử, truyền thống và
những bản sắc văn hoá rất riêng biệt, thể hiện qua hình thức canh tác, kiến
trúc nhà ở ăm mặc, dụng cụ sinh hoạt, sản xuất, tín ngưỡng, cưới xin, ma
chay, tổ chức cộng đồng… Những sự khác biệt này không chỉ có giữa các
dân tộc mà giữa các nhóm trong cùng một tộc người cũng có nhiều khác
biệt. Bởi vì văn hoá luôn luôn thay đổi và có xu hướng để thích ứng. Điều
này có nghĩa là trong thời gian dài văn hoá thay đổi để thích ứng với môi
trường đặc biệt với một tập hợp hoàn cảnh đặc biệt. Khi môi trường sinh -
vật lý hay môi trường xã hội thay đổi thì văn hoá thay đổi theo những
chiều hướng cho phù hợp hoàn cảnh mới. Thay đổi khi nhanh khi chậm,
khi vay mượ, khi sáng tạo - văn hoá luôn luôn thay đổi. Tôi xin đưa ra
một số điểm đặc trưng trong nền văn hoá của tộc người Mông sinh sống
trên cao nguyên Đồng Văn ở Hà Giang để minh chứng cho tính thích ứng
của văn hoá với điều kiện môi trường.
1. Khái niệm văn hoá
- Hiểu văn hoá là gì? Là điều rất quan trọng. Bởi vì nói về bản chất
của văn hoá là nói về bản chất của con người, không có con người thì

chẳng được bao lâu họ lại thiên di cư xuống phía Nam vào Việt Nam và
các nước vùng Đông Nam Á. Người Mông di cư vào Việt Nam với 3 thời
kỳ đông nhất.
+ Thời kỳ đầu tiên cách đây trên 300 năm, họ từ Quý Châu (Trung
Quốc) di cư sang Đồng Văn (Hà Giang- Việt Nam).
+ Đợt di cư lần hai cách đân gần 300 năm. Lần này người Mông vào
Việt Nam qua hai con đường: Một là vào huyện Đồng Văn- Hà Giang; Hai
là theo đường Simakai- Bắc Hà- Lào Cai.
+ Thời kỳ di cư lần thứ ba cách đây khoảng trên 200 năm và cũng là
thời kỳ người Mông ở Trung Quốc di cư sang Việt Nam đông hơn cả.
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Những năm về sau Người Mông vẫn rải rác di cư sang Việt Nam
cho đến khi hoà bình lập lại ở nước ta (1954).
Ngày nay với số dân cư trú ở Việt Nam gầm 800 nghìn người, riêng
Hà Giang trên 190 nghìn người. Những khu vực tập trung đông người
Mông nhất là Đồng Văn, Mèo Mạc, Quản Bạ (Hà Giang), Bắc Hà, Sapa,
Mường Khương (Lào Cai). Mù Căng Chải (Yên Bái), Phong Thổ, Tuần
Giáo (Lai Châu).
3. Đôi nét về văn hoá của người Mông trong sự thích nghi với
điều kiện môi trường
* Điều kiện môi trường tự nhiên ở Hà Giang.
- Hà Giang là một tỉnh miền núi biên giới cực Bắc của tổ quốc, có vị
trí chiến lược đặc biệt quan trọng. Phía Bắc và Tây có đường biên giới
giáp với nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa dài 274km, phía Đông giáp
tỉnh Cao bằng, phía Nam giáp tỉnh Tuyên Quang, phía Tây và Tây Nam
giáp tỉnh Lào Cai và Yên Bái.
- Địa hình: Hà Giang có diện tích tự nhiên là 7.884,37km
2
, nằm

-Hoàng Liên Sơn, song cũng có những đặc điểm riêng, mát và lạnh hơn
các tỉnh Đông Bắc, nhưng ấm hơn các tỉnh miền Tây Bắc…
- Nhiệt độ trung bình cả năm khoảng 21,6
0
C- 23,9
0
C, biên nhiệt độ
trong năm có sự dao động trên 10
0
C và trong ngày từ 6- 7
0
C. Mùa nóng
nhiệt độ cao tuyệt dối lên đến 40
0
C (tháng 6, 7); Ngược lại mùa lạnh nhiệt
độ thấp tuyệt đối 2,2
0
C (tháng 1).
+ Chế độ mưa ở Hà Giang khá phong phú, toàn tỉnh đạt bình quân
lượng mưa hàng năm 2.300- 2.400mm. Dao động lượng mưa giữa các
vùng, các năm và các tháng trong năm khá lớn.
+ Độ ẩm bình quân hàng năm ở Hà Giang đạt 85% và sự dao động
cũng không lớn.
+ Hà Giang là tỉnh có nhiều mây (lượng mây trung bình khoảng 7,
5/10, cuối mùa đông lên tới 8- 9/10) và ương đối ít nắng (cả năm có 1.427
giờ nắng, tháng nhiều là 181 giờ, tháng ít chỉ có 74 giờ).
5