Bộ LAO ĐộNG - THƯƠNG BINH Và Xã HộI
TổNG CụC DạY NGHề
Chủ biên - biên soạn: Diệp minh hạnh
Giáo trình
sửa chữa và bảo dỡng
hệ thống truyền lực
NGHề: SửA CHữA ô tô
trình độ: lành nghề

Dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề (VTEP)
Hà Nội - 2008
1
114-2008/CXB/29-12/LĐXH
Mã số:
0122
1229



2
Tuyên bố bản quyền :
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình.
Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho
các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi
mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc sử
dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành
mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
Tổng cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để
bảo vệ bản quyền của mình.
Tổng cục Dạy nghề cám ơn và hoan

tơng lai.
Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống truyền lực đợc biên soạn theo
các nguyên tắc: Tính định hớng thị trờng lao động; Tính hệ thống và khoa học; Tính
ổn định và linh hoạt; Hớng tới liên thông, chuẩn đào tạo nghề khu vực và thế giới;
Tính hiện đại và sát thực với sản xuất.
Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống truyền lực cấp trình độ Lành
nghề đã đợc Hội đồng thẩm định Quốc gia nghiệm thu và nhất trí đa vào sử dụng và đợc
dùng làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo ngắn hạn hoặc cho công nhân kỹ
thuật, các nhà quản lý và ngời sử dụng nhân lực tham khảo.
Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính thức
trong hệ thống dạy nghề.
Ngày 15 tháng 4 năm 2008
Hiệu trởng
Bùi Quang Chuyện
3
giới thiệu về mô đun
Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun:
Hệ thống truyền lực của ô tô là tập hợp tất cả các bộ phận nối chuyển động từ
động cơ đến cầu chủ động, bao gồm: ly hợp, hộp số và truyền động các đăng. Hệ
thống truyền lực có nhiệm vụ: truyền, cắt, thay đổi hớng chuyển động, biến đổi mô
men và số vòng quay của động cơ phù hợp với lực kéo yêu cầu của ô tô.
Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống truyền lực là một công việc có tính thờng xuyên,
nặng nhọc và quan trọng đối với nghề sửa chữa ô tô, nhằm đảm bảo điều kiện làm
việc và duy trì tuổi thọ đáp ứng khả năng, yêu cầu vận tải của ô tô.
Công việc sửa chữa không chỉ cần những kiến thức cơ học ứng dụng và kỹ năng
sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi sự yêu nghề của ngời thợ sửa chữa ô tô. Vì vậy
công việc Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống truyền lực đã trở thành một nghiệp vụ suốt
đời của ngời thợ sửa chữa ô tô.
Mục tiêu của mô đun:
Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên

5
Bài Danh mục các bài học
Lý
thuyết
Thực
hành
Các hoạt
động
khác
Bài 1 Cấu tạo bộ ly hợp ma sát 4 20
Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng bộ ly hợp ma sát 2 20
Bài 3 Cấu tạo hộp số cơ khí 4 16
Bài 4 Sửa chữa và bảo dỡng hộp số cơ khí 3 20
Bài 5 Sửa chữa và bảo dỡng hộp phân phối 3 8
Bài 6 Cấu tạo truyền động các đăng 2 16
Bài 7 Sửa chữa và bảo dỡng truyền động các đăng 2 16
Cộng 21 112
6
HAR 01 01
Điện kỹ
thuật
HAR 01 19
SC-BD phần cố
định động cơ
HAR 01 18
KT về động cơ
đốt trong
HAR 0108
Kỹ thuật
đIện tử

HT N L xăng
HAR 01 25
SC BD
HT NL diesel
HAR 01 26
SC-BD
HT khởi động
HAR 01 27
SC-BD
HT đánh lửa
HAR 01 28
SC BD
Tr TB điện ôtô
HAR 01 29
SC-BD
HT truyền lự c
HAR 01 30
SC-BD
Cầu chủ động
HAR 01 31
SC-BD
HT di chuyển
HAR 01 32
SC-BD
H thng lái
HAR 01 33
SC-BD
HT phanh
HAR 01 35
SC Pan ô tô

ô tô
HAR 02 12
Chẩn đoán
HT truyền
động ô tô
HAR 02 14
SC-BD bộ
tăng áp
HAR 0215
SC-BD HT
phun xăng
điện tử
HAR 02 16
SC-BD BCA
điều khiển
bằng đ. từ
HAR 02 17
SC-BD HT
đ/khiển =
khí nén
Bằng
công
nhận
bậc
cao (III)
Chứng
chỉ
nghề
HAR 01 09
Cơ kỹ thuật

ma sát khô,hộp số, hộp phân phối và truyền động các đăng trong các xởng sửa
chữa ô tô.
4 . Tham quan thực tế về:
- Bảo dỡng và sửa chữa các bộ ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền
động các đăng trong cơ sở sửa chữa ô tô hiện đại.
5 . Tự nghiên cứu và làm bài tập về:
- Các tài liệu tham khảo về bộ phận của hệ thống truyền lực ô tô.
- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày nguyên tắc hoạt động và các h hỏng, phơng pháp
kiểm tra, sửa chữa chi tiết của bộ ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và
truyền động các đăng ô tô.
8
Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun
1. Kiến thức:
- Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên tắc hoạt
động các bộ phận của hệ thống truyền lực ô tô.
- Giải thích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảo
dỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận của hệ thống truyền lực ô tô
2. Kỹ năng:
- Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, sửa chữa đợc các h hỏng chi tiết, bộ phận
của hệ thống truyền lực đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu chuẩn
kỹ thuật trong sửa chữa.
- Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảo chính
xác và an toàn.
- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý.
3. Thái độ:
- Chấp hành nghiêm túc các quy định về kỹ thuật, an toàn và tiết kiệm trong
bảo dỡng, sửa chữa.
- Có tinh thần trách nhiệm hoàn thành công việc đảm bảo chất lợng và đúng
thời gian .
- Cẩn thận, chu đáo trong công việc luôn quan tâm đúng, đủ không để xảy

2 . Giới thiệu về bộ ly hợp
Ly hợp là một bộ phận của hệ thống truyền lực ô tô, đợc đặt giữa động cơ và hộp
số chính. Ly hợp có nhiệm vụ cắt và truyền mô men từ động cơ đến hộp số, giúp cho
việc sang số dễ dàng khi ô tô đang hoạt động. Ly hợp có nhiều loại, nhng thờng dùng
trong ô tô là bộ ly hợp ma sát khô, nhờ vào các tấm ma sát có hệ số ma sát cao để
truyền đợc mô men xoắn từ trục khuỷu đến trục sơ cấp.
II. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại ly hợp
1. Nhiệm vụ
Bộ ly hợp có các nhiệm vụ:
- Đóng và mở mạch truyền lực từ động cơ đến trục sơ cấp hộp số khi sang số mà
động cơ vẫn hoạt động.
- Duy trì mạch truyền lực trong suốt thời gian xe chạy bình thờng.
- Là cơ cấu đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải.
2. Yêu cầu
- Truyền đợc mô men xoắn của động cơ trong mọi điều kiện hoạt động mà
không bị trợt.

Hình 1-1: Sơ đồ cấu tạo chung hệ thống truyền lực

Hộp số chính
Trục các đăng
Động cơ Trục các đăng Bánh xe sau
Cầu sau chủ động
Hộp phân phối
Bánh xe tr ớc
Cầu tr ớc chủ động
Ly hợp
11
- Khi đóng phải êm dịu không gây ra sự va đập trong hệ thống truyền lực.
- Khi mở phải dứt khoát để dễ sang số.

cần bẩy liên kết với vỏ ly hợp

Hình 1-2 Cấu tạo bộ ly hợp ma sát
Vỏ ly hợp
hợp
Đĩa ma sát
Thanh kéo
Đòn bẩy
Đòn mở
ổ bi tì
Lò xo épĐiã ép
Vỏ bao
Trục sơ cấp
Bánh đà
Đòn lắp thanh kéo
Bàn đạp ly hợp
Bàn đạp phanh
12
- Đòn mở
Đòn mở làm bằng thép, một đầu có lỗ lắp với gờ có lỗ của đĩa ép bằng chốt, ở
giữa có lỗ lắp với bu lông định vị trên vỏ ly hợp bằng đai ốc điều chỉnh và đầu còn lại
có mặt phẳng hoặc bắt bu lông chống mòn để tiếp xúc với ổ bi tỳ khi mở ly hợp. Loại
đòn mở có quả tạ ly tâm, nhằm tăng lực ép của đĩa ép khi ly hợp quay ở tốc độ
cao(hình. 1-3 & 1-4).

Hình 1-3 Cấu tạo ly hợp (loại lò xo màng)
- Lò xo ép làm bằng thép loại lò xo hình trụ có 6 - 9 cái, dùng để ép chặt đĩa ép
và đĩa ly hợp vào bánh đà (loại một lò xo ép dạng màng dùng trên ô tô con là loại kết
hợp lò xo ép và đòn mở).
b) Phần bị động gồm có: - Đĩa ly hợp (hình.1-5)
a) b)
Hình 1-6 Cấu tạo cơ cấu điều khiển ly hợp
a- Điều khiển bằng cơ khí b) Điều khiển bằng thuỷ lực
2. Nguyên tắc hoạt động
a) Ly hợp ở trạng thái đóng (hình 1-7a)
Đĩa ma sát
Đĩa thép Đinh tánLò xo đĩa
Đinh tán Tấm ma sát
Tấm ma sát
Moayơ Đĩa thép
Lò xo giảm chấn
Tấm ma sát
Thanh kéo
Đòn bẩy
Xi lanh chính
Pit tông và xi lanh dẫn động
Bàn đạp ly hợp
Bàn đạp phanh
Bàn đạp ly hợp
14
Khi ngời cha tác dụng lực vào bàn đạp, dới tác dụng lực đẩy của các lò xo ép,
thông qua đĩa ép đẩy đĩa ma sát ép chặt lên bề mặt bánh đà. Nhờ ma sát trên mặt đĩa
ma sát nên cả lò xo ép, đĩa ép, đĩa ly hợp và bánh đà tạo thành một khối cứng để
truyền mômen từ trục khuỷu động cơ đến trục bị động.

a) b)
Sơ đồ cấu tạo và hoạt động của ly hợp
a) Trạng thái đóng b) Trạng thái mở

I. tổ chức chuẩn bị nơi làm việc
1. Mục đích:
Rèn luyện kỹ năng tháo lắp bộ ly hợp.
Nhận dạng các bộ phận chính của bộ ly hợp.
2. Yêu cầu:
Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật.
Nhận dạng đợc các bộ phận của bộ ly hợp.
Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác.
Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp ly hợp.
Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng.
3. Chuẩn bị:
a. Dụng cụ:
Dụng cụ tháo lắp ly hợp, bàn ép.
Đồng hồ so.
Pan me, thớc cặp.
16
b. Vật t:
Giẻ sạch.
Giấy nhám.
Nhiên liệu, dầu bôi trơn.
Joăng đệm và keo dán.
Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa.
Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió.
II. THáO LắP LY HợP
(ly hợp đã tháo ra khỏi xe, loại lò xo
trụ)
A. Quy trình tháo rời ly hợp
1. Lắp ly hợp lên bàn ép (hình.1-8)
- Lắp ly hợp lên bàn ép và ép đều,
từ từ

- Bơm mỡ, bơm hơi, mỡ bôi trơn và dung dịch rửa.
2. Tháo và làm sạch các chi tiết ly hợp
- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để làm sạch, khô bên ngoài bộ ly hợp.
- Dùng cờ lê và bàn ép tháo rời bộ mâm ép.
3. Kiểm tra bên ngoài các chi tiết:
- Dùng kính phóng đại và mắt thờng.
- Quan sát bên ngoài các chi tiết.
4. Bôi trơn các chi tiết
- Dùng bơm mỡ và mỡ bôi trơn.
- Bôi trơn các lỗ, chốt xoay và tra mỡ bôi trơn các chi tiết (hình.1-9).
5. Lắp các chi tiết của ly hợp
- Dùng cờ lê, bàn ép và tuýp đúng loại.
- Lắp bộ ly hợp (ngợc lại quá trình tháo).
6. Kiểm tra và điều chỉnh các đòn mở
- Dùng thớc dài kiểm tra.
- Vặn các đai ốc để cho đầu các đòn mở đều nhau và có chiều cao đúng tiêu
chuẩn kỹ thuật.
7. Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp
- Dùng chổi, giẻ lau.
- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẽ, gọn gàng.
18
Các bài tập mở rộng và nâng cao
i. Tên bài tập
Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của các bộ phận:
1- Bộ ly hợp ma sát khô nhiều đĩa.
2- Cơ cấu điều khiển ly hợp bằng thuỷ lực.
3- Bộ ly hợp ma sát ớt trên xe máy Honda.
II. Yêu cầu cần đạt
1- Trình bày đợc cấu tạo của bộ ly hợp khô nhiều đĩa của ô tô MAZ-500.
2- Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ ly hợp ma sát trên xe

a) Hiện tợng
Khi ngời lái thôi tác dụng lực vào bàn đạp và tăng ga nhng xe tăng tốc chậm có
mùi khét, xe kéo tải yếu, hoặc xe không chuyển động.
b) Nguyên nhân
- Đĩa ly hợp và đĩa ép mòn nhiều hoặc dính dầu mỡ.
- Điều chỉnh sai (hoặc không có) khe hở các đầu đòn mở với ổ bi tỳ .
- Các lò xo ép mòn, giảm độ đàn hồi hoặc gãy.
2. Ly hợp mở (cắt) không dứt khoát.
a) Hiện tợng
Khi ngời lái tác dụng lực vào bàn đạp và giảm ga nhng sang số khó có tiếng
khua và rung giật ở cụm ly hợp hoặc không sang số đợc.
b) Nguyên nhân
20
- Đĩa ly hợp và đĩa ép bị vênh, lỏng đinh tán.
- Điều chỉnh sai hành trình tự do của bàn đạp, chiều cao các đầu đòn mở
không đều (khe hở ổ bi tỳ quá lớn) .
3. Ly hợp hoạt động không êm, có tiếng ồn
a) Hiện tợng
Nghe tiếng khua nhiều ở cụm ly hợp, xe vận hành bị rung giật.
b) Nguyên nhân
- Các chi tiét mòn nhiều, thiếu dầu mỡ bôi trơn (các chốt, ổ bi )
- Đĩa ly hợp mòn then hoa, nứt vỡ và chai cứng bề mặt ma sát, gãy yếu các
lò xo giảm chấn.
- Điều chỉnh các đầu đòn mở không đều.
- Các lò xo ép mòn, gãy.
- Động cơ và phải lắp không đồng tâm.
4. Bàn đạp ly hợp nặng và bị rung giật.
a) Hiện tợng
Khi ngời lái tác dụng lực vào bàn đạp cảm thấy nặng và rung giật.
b) Nguyên nhân

I. tổ chức chuẩn bị nơi làm việc
1. Mục đích:
Rèn luyện kỹ năng tháo lắp bộ ly hợp.
Nhận dạng các bộ phận chính của bộ ly hợp.
2. Yêu cầu:
Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật.
Nhận dạng đợc các bộ phận của bộ ly hợp.
Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác.
Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp ly hợp.
Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng.
3. Chuẩn bị:
a) Dụng cụ:
Giá treo và pa lăng treo phải, dây treo các đăng, gỗ chèn kê lốp xe, trục sơ
cấp phải cũ và bàn ép
Dụng cụ tháo lắp ly hợp, bàn ép.
Đồng hồ so.
Pan me, thớc cặp.
b) Vật t:
Giẻ sạch.
Giấy nhám.
Nhiên liệu, dầu bôi trơn.
Joăng đệm và keo dán.
Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa.
Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió.
II. THáO LắP LY HợP
A. Quy trình tháo ly hợp trên ô tô
1. Làm sạch bên ngoài cụm ly hợp, phải
- Chèn các lốp xe chắc chắn và kéo hãm phanh tay.
- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài gầm ô tô.
- Dùng khí nén thổi sạch cặn bẩn và nớc bám bên ngoài cụm ly hợp, phải.

Bánh đà
Động cơ
Vỏ bộ ly hợp
Hộp số
Đĩa ma sát
24

Hình 2-4. Điều chỉnh các đòn mở a) Vạch dấu bánh đà và vỏ bộ ly hợp b) Tháo bộ ly hợp
Hình 2-3. Tháo bộ ly hợp từ ô tô
a) Vạch dấu; b) Tháo bộ ly hợp ra khỏi ô tô
7. Làm sạch và kiểm tra
- Bàn, khay để chi tiết và dung
dịch rửa

Chú ý
Kê, chèn lốp xe, kéo phanh tay
chắc chắn và lắp giá treo, pa
lăng và phải an toàn.
Sử dụng dụng cụ đúng loại và
vặn chặt đủ lực quy định.
B- Quy trình tháo rời bộ ly hợp (Đã học trong bài 1)
C- Quy trình lắp
Ngợc lại quy trình tháo (sau khi thay thế các chi tiết h hỏng)
- Tra dầu, mỡ bôi trơn các chi tiết: ổ bi, các lỗ chốt.
- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng (đệm cách nhiệt, phe hãm).
- Điều chỉnh độ cao các đầu đòn mở bằng nhau.
- Điều chỉnh hành trình của bàn đạp.