BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
VIỆN KHOA HỌC KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN VÀ MÔI TRƯỜNG

DỰ ÁN “XÂY DỰNG KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG ỨNG PHÓ VỚI
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CỦA TỈNH HÀ TĨNH”
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH GIÁO DỤC
CỘNG ĐỒNG NHẰM NÂNG CAO HIỂU BIẾT
(CHUYÊN ĐỀ SỐ 44)
T Ỉ N H H À T Ĩ N H
HÀ NỘI, 22 THÁNG 12, 2010
MỤC LỤC
MỤC LỤC i
DANH SÁCH CÁC BẢNG ii
DANH SÁCH CÁC HÌNH iii
MỞ ĐẦU iv
CHƯƠNG 1.HIỂM HỌA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU 5
1.1.XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY 5
1.2.NHẬN ĐỊNH HẬU QUẢ CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU 5
1.2.1.Các tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu 5
1.2.2.Biến đổi khí hậu tại Hà Tĩnh 7
CHƯƠNG 2.TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TỚI SỨC KHỎE CON
NGƯỜI 9
1.3.TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐỐI VỚI SỨC KHỎE CON NGƯỜI 9
1.4.TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐỐI VỚI SỨC KHỎE CON NGƯỜI
TẠI HÀ TĨNH 12
CHƯƠNG 3.XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH GIÁO DỤC CỘNG ĐỒNG
17
1.5.XÂY DỰNG KẾ HOẠCH GIÁO DỤC NÂNG CAO NHẬN THỨC CỘNG
ĐỒNG 17
1.5.1.Tính cấp thiết của kế hoạch 17

địa phương trong từng giai đoạn và xây dựng được kế hoạch hành động có tính khả thi
để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu cho từng giai đoạn ngắn hạn và dài hạn nhằm
đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước, tận dụng cơ hội phát triển nền kinh tế
theo hướng các-bon thấp và tham gia cùng cộng đồng quốc tế trong nỗ lực giảm nhẹ
biến đổi khí hậu, bảo vệ hệ thống khí hậu trái đất. Ngành y tế là một trong những
ngành chịu tổn thương nhiều nhất và cần phải được quan tâm nhiều nhất.
Tuy nhiên hiện nay hiểu biết của người dân còn rất yếu và thiếu đối với mối
quan hệ giữa biến đổi khí hậu và sức khỏe môi trường. Trước tình hính đó xây dựng
một kế hoạch hành động giáo dục cộng đồng nhằm nâng cao hiểu biết, nhận thức về
sức khỏe môi trường do tác động của biến đổi khí hậu là hết sức cần thiết và cần phải
thực hiện nghiêm túc. Đây là một chiến lược về lâu về dài với phương châm là phòng
bện hơn chữa bệnh
iv
CHƯƠNG 1. HIỂM HỌA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
1.1. XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY
Theo số liệu quan trắc, biến đổi của các yếu tố khí hậu ở Việt Nam có những
điểm đáng lưu ý sau:
+ Nhiệt độ: Trong khoảng 50 năm qua (1951 - 2000), nhiệt độ TBN ở Việt Nam
đã tăng lên 0,7oC. Nhiệt độ TBN của 4 thập kỷ gần đây (1961 - 2000) cao hơn TBN
của 3 thập kỷ trước đó (1931- 1960). Nhiệt độ TBN của thập kỷ 1991 - 2000 ở Hà Nội,
Đà NẵNg, TP HCM đều cao hơn trung bình (TB) của thập kỷ 1931 - 1940 lần lượt là
0,8; 0,4 và 0,6
o
C. Năm 2007, nhiệt độ TBN ở cả 3 nơi trên đều cao hơn TB của thập
kỷ 1931 - 1940 là 0,8 - 1,3
o
C và cao hơn thập kỷ 1991 - 2000: 0,4 - 0,5
o
C.
+ Lượng mưa: Trên từng địa điểm, xu thế biến đổi của lượng mưa TBN trong 9

trình xây dựng ven biển như đê biển, đường giao thông, bến cảng, các nhà máy, các đô
thị và khu dân cư ven biển. Mực nước biển dâng và nhiệt độ nước biển tăng ảnh hưởng
đến các hệ sinh thái biển và ven biển, gây nguy cơ đối với các rạn san hô và rừng ngập
mặn, ảnh hưởng xấu đến nền tảng sinh học cho các hoạt động khai thác và nuôi trồng
thủy sản ven biển. Tất cả những điều trên đây đòi hỏi phải có đầu tư rất lớn để xây
dựng và củng cố hệ thống đê biển, nhằm ứng phó với mực nước biển dâng, phát triển
hạ tầng kỹ thuật, di dời và xây dựng các khu dân cư và đô thị có khả năng thích ứng
cao với nước biển dâng.
b) Tác động của sự nóng lên toàn cầu
Nhiệt độ tăng lên ảnh hưởng đến các hệ sinh thái tự nhiên, làm dịch chuyển các
ranh giới nhiệt của các hệ sinh thái lục địa và hệ sinh thái nước ngọt, làm thay đổi cơ
cấu các loài thực vật và động vật ở một số vùng, một số loài có nguồn gốc ôn đới và á
nhiệt đới có thể bị mất đi dẫn đến suy giảm tính đa dạng sinh học.
Đối với sản xuất nông nghiệp, cơ cấu cây trồng, vật nuôi và mùa vụ có thể bị
thay đổi ở một số vùng, trong đó vụ đông ở miền Bắc có thể bị rút ngắn lại hoặc thậm
chí không còn vụ đông, vụ mùa kéo dài hơn. Điều đó đòi hỏi phải thay đổi kỹ thuật
canh tác. Nhiệt độ tăng và tính biến động của nhiệt độ lớn hơn, kể cả các nhiệt độ cực
đại và cực tiểu, cùng với biến động của các yếu tố thời tiết khác và thiên tai làm tăng
khả năng phát triển sâu bệnh, dịch bệnh dẫn đến giảm năng xuất và sản lượng, tăng
nguy cơ và rủi ro đối với nông nghiệp và an ninh lương thực.
Nhiệt độ tăng và độ ẩm cao làm gia tăng sức ép về nhiệt đối với cơ thể con
người, nhất là người già và trẻ em, làm tăng bệnh tật, đặc biệt là các bệnh nhiệt đới,
bệnh truyền nhiễm thông qua sự phát triển của các loài vi khuẩn, các côn trùng và vật
chủ mang bệnh, chế độ dinh dưỡng và vệ sinh môi trường suy giảm.
Sự gia tăng của nhiệt độ còn ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác như năng lượng,
giao thông vận tải, công nghiệp, xây dựng, du lịch, thương mại,… liên quan đến chi
phí gia tăng cho việc làm mát, thông gió, bảo quản và vận hành thiết bị, phương tiện,
sức bền vật liệu.
6
c) Tác động của các hiện tượng khí hậu cực đoan

hướng bão có sự thay đổi rõ rệt. Khoảng thời gian có khả năng xẩy ra bão mở rộng từ
tháng 8 đến tháng 12 và ngay từ cơn bão số 1 đã có thể đổ vào Hà Tĩnh
Ngoài những đợt thiên tai như bão, lũ có tính thường niên, thời gian qua Hà
Tĩnh còn phải đối mặt với những biến đổi bất thường như nắng nóng gay gắt, rét đậm,
rét hại kéo dài như đợt rét hại kéo dài mùa đông xuân 2008 – 2009 với nhiệt độ xuống
7
thấp nhất trong vòng 40 năm qua hay là đợt nắng nóng trên dưới 40oC trong suốt 10
ngày liền hồi tháng 7 vừa qua gây nên sự cạn kiệt ở các con sông. Tháng 6/2010, sông
La tại Linh Cảm mực nước tụt xuống -143cm, thấp nhất trong chuỗi quan trắc từ trước
tới nay.
Từ đầu tháng 5/2009 đến nay, tại vùng ven biển huyện Lộc Hà (Hà Tĩnh) đã
xảy ra hiện tượng biển xâm thực bất thường, cuốn trôi nhiều tài sản của nhân dân ven
biển. Bình thường triều cường chỉ xảy ra vào tháng 10 âm lịch hàng năm, nhưng trong
tháng 5 và những ngày đầu tháng 6/2009 nước biển lấn sâu vào đất liền khoảng 20m.
Ba năm nay biển xâm thực rất mạnh, mỗi năm từ 20 đến 30m, cuốn trôi nhiều ha rừng
phi lao phòng hộ.Theo tính toán của các chuyên gia, trong thời gian tới mực nước biển
dâng cao, mưa bão lớn với triều cường mạnh có thể sẽ gây ngập tới 143,9 km2 diện
tích đất toàn tỉnh. Kết quả nghiên cứu và kịch bản biến đổi khí hậu toàn cầu đã được
công bố, chuyên gia về biến đổi khí hậu đến từ Australia cảnh báo khi mực nước biển
dâng cao 1m vào năm 2010, diện tích các vùng ven biển tỉnh Hà Tĩnh sẽ bị mất. Với
diện tích này, Hà Tĩnh là tỉnh có diện tích bị ngập do nước biển dâng xếp thứ tư trong
cả nước sau đồng bằng Sông Cửu Long, đồng bằng Sông Hồng và tỉnh Thừa Thiên
Huế. Điều này sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các tuyến đường giao thông nông
thôn và các công trình giao thông, đê ngăn mặn được xây dựng trước đây sẽ không còn
phù hợp nữa, vì vậy nguy cơ tổn thất là rất lớn.
Đối với sức khỏe cộng đồng, BĐKH cũng đe dọa nhiều hơn đến tính mạng
người dân và nguy cơ bùng phát bệnh dịch cũng như nhiễm nhiều bệnh tật do ô nhiễm
môi trường sống là điều không thể tránh khỏi. Ngoài ra sự BĐKH còn gây ảnh hưởng
nghiêm trọng đến sự da dạng sinh học, làm biến mất hoàn toàn một số loài thực vật và
động vật bởi hiện tượng nước biển dâng.

cuộc sống của con người. Theo dự báo của các nhà khoa học Việt nam là một trong số
ít quốc gia trên thế giới bị ảnh hưởng nặng nề nhất của sự biến đổi khí hậu. Thực tế
cho thấy vài năm gần đây khí hậu của nước ta có sự biến đổi hết sức phức tạp gây
nhiều thiệt hại về người và của, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế xã hội của đất
9
nước. Bão, lụt, hạn hán, lở đất…xảy ra với tần suất nhiều hơn, mức độ trầm trọng hơn.
Nhiều bệnh trước đây đã khống chế được nay có xu hướng bùng phát trở lại, một số
bệnh mới xuất hiện gây thành dịch thậm chí thành đại dịch đã và đang đe dọa đời sống
của con người. Những đối tượng dễ bị tổn thương nhất là những nông dân nghèo, các
dân tộc thiểu số ở miền núi, người già, trẻ em và phụ nữ. Một số các tác động chính
lên sức khỏe con người tại Việt Nam:
- Tình trạng nóng lên làm thay đổi cấu trúc mùa nhiệt hàng năm. Ở miền Bắc,
mùa đông sẽ ấm lên, dẫn tới thay đổi đặc tính trong nhịp sinh học của con người.
- Nhiệt độ tăng làm tăng tác động tiêu cực đối với sức khoẻ con người, dẫn đến
gia tăng một số nguy cơ đối với tuổi già, người mắc bệnh tim mạch, bệnh thần kinh
- Thiên tai như bão, tố, nước dâng, ngập lụt, hạn hán, mưa lớn và sạt lở đất
v.v… gia tăng về cường độ và tần số làm tăng số người bị thiệt mạng và ảnh hưởng
gián tiếp đến sức khoẻ thông qua ô nhiễm môi trường, suy dinh dưỡng, bệnh tật.
- BĐKH làm tăng khả năng xảy ra một số bệnh nhiệt đới: sốt rét, sốt xuất
huyết, làm tăng tốc độ sinh trưởng và phát triển nhiều loại vi khuẩn và côn trùng, vật
chủ mang bệnh, làm tăng số lượng người bị bệnh nhiễm khuẩn dễ lây lan.
Hình 2.1. Sự tương quan giữa nhiệt độ và số mắc SD/SXHD (không bao gồm
những năm có dịch bùng phát đặc biệt) theo báo cáo tại Việt Nam (1996-2009).
Nguồn:[Theo báo Tiền Phong]
Theo các số liệu thống kê quan trắc về biến đổi khí hậu qua các năm và các thời
kỳ, các yếu tố khí hậu ở Việt Nam đã có những diễn biến rất phức tạp. Nhiệt độ và độ
10
ẩm tăng cao cũng làm gia tăng sức ép về nhiệt độ với cơ thể con người, nhất là người
già và trẻ em, người có sức đề kháng yếu; dẫn tới việc làm tăng bệnh tật, đặc biệt là
những bệnh nhiệt đới, bệnh truyền nhiễm. Theo Tiến sĩ Trần Hậu Khang - Viện trưởng

một số bệnh truyền nhiễm. Trong giai đoạn 1988-2008, diễn biến của một số bệnh
truyền nhiễm gây dịch, bệnh lây truyền qua vec tơ dao động qua các năm, có những
năm nguy cơ bùng phát các bệnh này là rất cao, đặc biệt là các bệnh đường tiêu hóa
(tả, thương hàn, tiêu chảy cấp ). Các nguy cơ cao mắc các bệnh này cũng có liên quan
nhiều tới sự biến động của thời tiết . Bệnh sốt xuất huyết cũng là căn bệnh chịu tác
động rõ rệt nhất của biến đổi khí hậu. Có hai căn bệnh khác cũng gia tăng, có tác nhân
rõ rệt từ biến đổi khí hậu, đó là bệnh tả và tiêu chảy cấp. Từ năm 2001-2008, chỉ có 3
năm phát hiện dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm có dương tính với phảy khuẩn tả, thì các
năm này đều rất gần đây: 2004-2007-2008. Trong đó, kỷ lục là năm 2007 với khoảng
gần 2000 ca mắc. Năm 2008, dịch xuất hiện từ tháng 3 và đến 30/11 đã ghi nhận 853
trường hợp dương tính với phảy khuẩn tả tại 22 tỉnh, thành phố. Tuy nhiên, con số này
đã giảm hơn 50% so với năm 2007, dù đây là năm thiên tai diễn ra khốc liệt và bất
thường.
Ngoài ra còn nhiều bệnh khác có xu hướng gia tăng liên quan đến biến đổi khí
hậu như: bệnh hô hấp (bụi, nóng lạnh thất thường, phấn hoa ), tim mạch (nóng lạnh
thất thường, căng thẳng ), bệnh tâm thần (căng thẳng ), bệnh ngoài da, dị ứng cũng
có xu hướng gia tăng trong thời gian qua.
Các nhà khoa học cũng nhận định, trong thời gian tới, sự biến đổi của khí hậu
sẽ làm cho diễn biến bệnh tật rất phức tạp. Bởi vậy, để cảnh báo và khống chế các
dịch bệnh có liên quan đến biến đổi khí hậu, mỗi quốc gia và đặc biệt ngành y tế cần
có các giải pháp đồng bộ nhằm ứng phó kịp thời trước mắt cũng như lâu dài, để hạn
chế tối đa các ảnh hưởng bất lợi về sức khỏe do biến đổi khí hậu gây ra.
1.4. TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐỐI VỚI SỨC KHỎE CON NGƯỜI
TẠI HÀ TĨNH
12
Hà Tĩnh có đến hơn 80% dân số sống dựa vào sản xuất nông nghiệp mà làm
nông nghiệp ở cái tỉnh nắng lắm mưa nhiều này may mắn lắm cũng chỉ đủ cơm ăn
ngày ba bữa; chính vì lý do đó, nhiều hộ nông dân đã phải tháo vát bằng cách vay vốn
ngân hàng, bạn bè đầu tư vào chăn nuôi gia súc, gia cầm những mong có thêm thu
nhập, cải thiện cuộc sống. Thế nhưng, sự đời chẳng dễ với người chăn nuôi chút nào

trên sông, suối, ao hồ, đường làng, ngõ xóm… nay gặp nắng lên bốc mùi hôi thối thẩm
thấu vào nước vào đất, rồi mùi bùn non sau lũ hôi tanh nồng nặc… khiến cho môi
13
trường vùng rốn lũ ở Hương Khê, Vũ Quang đang bị ô nhiễm nặng nề. Các loại dịch
bệnh như, đau mắt đỏ, nước ăn chân, tiêu chảy đã bắt đầu xuất hiện hoành hành ghê
gớm tiếp tục “quật” kiệt sức người dân nghèo nơi đây. Theo thống kê bước đầu, toàn
huyện Hương Khê đã có tới 1.707 trường hợp mắc bệnh đau mắt đỏ, trong đó xã Hà
Linh có đến 210 trường hợp, Hòa Hải 300, Phương Mỹ 45, Hương Giang 110, Hương
thuỷ 30… riêng bệnh ngoài da như viêm da, nước ăn chân đã có 1.458 trường hợp,
trong đó xã Phương Mỹ 300 trường hợp, Hà Linh 235, Hoà Hải 150, Hương Trạch
110, Hương Thuỷ 60 và 118 trường hợp bị bệnh tiêu chảy. Trong khi đó tại huyện Vũ
Quang số trường hợp mắc bệnh đau mắt đỏ, viêm da, nước ăn chân cũng đang tăng lên
từng ngày.
Theo thống kê chưa đầy đủ toàn huyện đã có 507 trường hợp bị bệnh đau mắt
đỏ, tập trung chủ yếu ở xã Đức Hương với 127 trường hợp, Hương Minh 13 trường
hợp, riêng bệnh ngoài da như viêm da, nước ăn chân có hơn 800 trường hợp, tập trung
ở xã Đức Hương với 400 trường hợp và Đức Bồng 350… Tại huyện Đức Thọ cũng có
315 trường hợp bị đau mắt đỏ, 118 trường hợp bị nước ăn chân và 62 trường hợp bị
viêm da…
Toàn xã có hơn 1.000 giếng nước đều bị lũ nhấn chìm, sau khi nước đã rút để
lại thực trạng bị nhiễm bẩn, nhiễm sắt trầm trọng, người dân ở đây chưa thể sử dụng
được nguồn nước này. Nghiêm trọng hơn, nguy cơ thiếu đói trên địa bàn trong thời
gian tới sẽ rất nan giải, toàn xã Phúc Trạch có 1.600 hộ dân, thì 100% đều sống bằng
nghề nông nghiệp, cơn lũ đi qua đã cuốn trôi hàng chục tấn lúa, gạo. Xã Phương Mỹ,
huyện Hương Khê nằm bên cạnh hạ lưu của con sông Ngàn Sâu, là một trong số 17 xã
bị ngập lụt và chịu thiệt hại nặng nề nhất do lũ gây ra. Sau lũ, mọi con đường dẫn vào
xã bị nhiều lớp đất bùn đùng đục đặc quánh bao bọc, hai bên đường cỏ, cây cũng bị
bùn bám riết… nay gặp trời nắng làm cho khô biến thành bụi bay mù mịt cả một vùng.
Cả xã có gần 4.000 hộ dân với 1.500 nhân khẩu thì đều chìm sâu trong nước lũ từ 6
đến 8m, nay nước rút bao nhiêu tài sản, lúa gạo, gia súc đã bị cuốn sạch theo con

6
395
7
26
67
25
84
26
42
25
32
15
13
Tiêu chảy 146
62
105
07
109
71
96
08
77
24
73
79
80
01
41
50
Sốt xuất

69
Nguồn:[Sở Y tế Hà Tĩnh]
15
Những nhà nghiên cứu về sức khỏe tâm thần cảnh báo rằng một số những hậu
quả hệ trọng nhất của BĐKH là ảnh hưởng tới sức khỏe tâm thần. Thiên tai, như lũ lụt,
bão và hạn hán, sẽ gia tăng do BĐKH, mang lại những hậu quả là stress, trầm cảm, suy
nhược thể chất và tinh thần.
16
CHƯƠNG 3. XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN KẾ HOẠCH GIÁO DỤC
CỘNG ĐỒNG
1.5. XÂY DỰNG KẾ HOẠCH GIÁO DỤC NÂNG CAO NHẬN THỨC CỘNG
ĐỒNG
1.5.1. Tính cấp thiết của kế hoạch
Việt Nam, một nước đang phát triển trong thời kỳ công nghiệp hóa, nằm trong
nhóm các nước dễ bị tổn thương bởi các vấn đề môi trường do BĐKH gây ra như lũ
lụt, hạn hán, bão… BĐKH đã và đang tác động rất mạnh mẽ đến con người, kinh tế xã
hội, môi trường của Hà Tĩnh cũng như những địa phương khác của Việt Nam. Mọi
tầng lớp trong xã hội từ kẻ giàu, người nghèo, tất cả các cộng đồng đều phải hứng chịu
mọi hiểm họa do biến đổi khí hậu mang lại.
Việc ứng phó với biến đổi khí hậu cần được liên kết với khung cảnh toàn cầu.
Các kiến thức, sự trợ giúp công nghệ và tài chính, các kinh nghiệm và bí quyết kỹ
thuật từ cộng đồng quốc tế có thể mang lại những lợi ích và cơ hội cho nhân dân địa
phương. Hiệu quả này đã được thể hiện trong một số dự án đã được thực hiện. Hiện
nay trên thế gới, tất cả các quốc gia, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ, các tổ
chức quốc tế và khu vực đều đang rất tích cực hoạt động trong lĩnh vực truyền thông
về biến đổi khí hậu, nhằm nâng cao nhận thức, phổ biến kiến thức về biến đổi khí hậu
cho các nhóm cộng đồng và các đối tượng khác nhau. Điều 6 của Công ước khung của
LHQ về BĐKH (UNFCCC) kêu gọi các quốc gia tăng cường công tác đào tạo, giáo
dục, nâng cao nhận thức và tạo cơ hội cho cộng đồng tham gia và tiếp cận các thông
tin về BĐKH. Nghị định thư Kyoto cũng đề xuất các bên liên quan cùng nhau hợp tác

chúng ta đang ở trong tình trạng nguy hiểm và những điều kiện cho việc duy trì một
nền hòa bình bền vững của hàng triệu người trên thế giới đang bị đe dọa nghiêm trọng
do biến đổi khí hậu và năng lượng toàn cầu; Thay đổi hành vi - thái độ theo hướng tích
cực bảo vệ khí hậu và nâng cao năng lực thích ứng với những thách thức của biến đổi
khí hậu cần được xem là những mục tiêu ưu tiên và hàng đầu của truyền thông, nâng
cao nhận thức cho cộng đồng về biến đổi khí hậu…
1.5.3. Nhiệm vụ của kế hoạch
 Điều tra nhận thức, kiến thức, thái độ của cộng đồng với vấn đề này, tạo cơ
sở cho các nghiên cứu, đánh giá, cũng như các dự án môi trường, BĐKH. Kêu gọi sự
hợp tác từ các câu lạc bộ môi trường, nhóm tình nguyện, thông qua hoạt động chung
trong dự án điều tra, góp phần gắn kết hoạt động.
 Tổ chức các lớp tập huấn nâng cao nhận thức của cộng đồng về sức khỏe môi
trường do tác động của biến đổi khí hậu, phòng chống, giảm nhẹ tác hại của dịch bệnh.
Nâng cao nhận thức cộng đồng và tổ chức có hiệu quả mô hình quản lý rủi ro thiên tai
dựa vào cộng đồng cho các cấp, các ngành, đặc biệt là chính quyền và người dân ở các
làng, xã nhằm giảm đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản, hạn chế sự phá
hoại tài nguyên thiên nhiên, môi trường và di sản văn hóa do thiên tai gây ra, hạn chế
sự phát triển của dịch bệnh góp phần bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước,
bảo đảm quốc phòng, an ninh.
18
 Tập huấn cho cán bộ cấp tỉnh, huyện và xã kiến thức về quản lý thiên tai dựa
vào cộng đồng. Tập huấn cho cán bộ các cấp và cộng đồng kỹ năng lập kế hoạch quản
lý và giảm thiểu rủi ro thiên tai. Nâng cao năng lực cho cán bộ chính quyền, đoàn thể
các cấp, tập trung cho cấp cơ sở trực tiếp làm công tác phòng, chống thiên tai. Cần có
dự án để phổ biến cho dân vùng lũ các mô hình nhà "sống chung với lũ" Tổ chức thí
điểm tại các khu vực thường xuyên và có nguy cơ cao xảy ra thiên tai để rút kinh
nghiệm, nhân rộng mô quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng đạt hiệu quả.
 Hỗ trợ nâng cấp hệ thống cảnh báo dịch bệnh và cách phòng tránh ở vùng
bão lụt thường xuyên xẩy ra và trang thiết bị hiện đại, nâng cao năng lực trình độ của
đội ngũ y bác sĩ, cán bộ y tế dự phòng qua các lớp tập huấn ngắn ngày, dài ngày, thậm

quận, huyện có nguy cơ cao xảy ra dịch bệnh, mật độ dân số đông, như mưa bão, động
đất, sập đổ, sóng thần, sạt lở, ngập úng … như huyện Cần Giờ, huyện Nhà Bè, quận
Thủ Đức, quận 12 và quận 4…
- Rà soát, xây dựng kế hoạch quản lý và hoàn thiện hệ thống thông tin liên lạc,
cảnh báo sớm, kịp thời về thiên tai trong cộng đồng dân cư, nhất là hệ thống thông tin
ở các địa bàn ven biển, ven sông, vùng xung yếu, trũng thấp.
- Tuyên truyền qua các phương tiện truyền thông đại chúng như báo, đài,
internet đồng thời nâng cao vai trò của trang thông tin điện tử trong hoạt động tuyên
truyền, cập nhật thông tin và thu thập ý kiến phản hồi từ cộng đồng.
- Phối hợp với các cơ quan, đoàn thể tổ chức các hoạt động, các cuộc thi tìm
hiểu và hiến kế các giải pháp thiết thực, hiệu quả về phòng, chống và giảm nhẹ thiên
tai tại cộng đồng, tác động của biến đổi khí hậu tới sức khỏe môi trường.
- Xây dựng các chuyên đề về phòng tránh, giảm nhẹ thiên tai, bệnh dịch phát
sóng thường xuyên trên truyền hình trung ương, cấp tỉnh, huyện và phát trên hệ thống
truyền thanh rađio, báo chí cũng như trên hệ thống truyền thanh của thôn, xã ngay
trước mùa mưa bão lũ hàng năm
- Cần có một quy hoạch chiến lược lồng ghép một cách đồng bộ và ở mọi lĩnh
vực xã hội. Đưa kiến thức sức khỏe môi trường do tác động của biến đổi khí hậu,
phòng chống dịch bệnh vào trong hệ thống trường học, ngay từ cấp tiểu học và trung
học cơ sở. Mở các cuộc thi tìm hiểu về tìm hiểu tác động của biến đổi khi hậu đề sức
khỏe con người tại cấp tình, huyện, xã. Lồng ghép nội dung phòng, tránh dịch bênh
vào nội dung sinh hoạt của các tổ chức chính trị xã hội như Hội phụ nữ, Đoàn Thanh
Niên, Hội Nông dân, Hội cựu chiến binh và Hội người cao tuổi (thường xuyên, ngay
trước mùa mưa bão, lũ hàng năm).
- Kêu gọi sự quan tâm của cộng đồng đối với vấn đề môi trường và biến đổi
khí hậu. Khuyến khích người dân, đặc biệt là giới trẻ tìm hiểu về vấn đề biến đổi khí
hậu. Phổ biến kiến thức về môi trường và BĐKH, tuyên truyền những phương pháp
thay đổi thói quen, hành vi giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu đến sức khỏe người
dân.
Các dịch bệnh phổ biến dưới tác động của biến đổi khí hậu:

• Bệnh Lyme: Giống như bệnh nhiễm ký sinh trùng Babesiosis, bệnh Lyme
cũng do ve truyền nhiễm. Thay đổi khí hậu làm thay đổi sự phân bố của ve, gây nên
dịch bệnh ở những địa điểm mới. Người bị ve mang mầm bệnh cắn có thể bị ốm nặng.
• Bệnh dịc hạch: Bệnh này rất nguy hiểm, đe dọa tính mạng của động vật
hoang dã, gia cầm và cả con người. Sự lây lan của bệnh là do bọ chét ký sinh trên
những loài động vật thuộc bộ gặm nhấm di chuyển từ nơi này đến nới khác. Khi khí
21
hậu thay đổi, động vật thuộc bộ gặm nhấm sẽ di chuyển trên phạm vị rộng và mang
mầm dịch tới những khu vực mới.
• Bệnh do hiện tượng thủy triều đỏ: một dạng tảo nở hoa đang lan rộng khắp.
Độc tố của loại tảo này gây hại cho môi trường, nguy hiểm cho con người và động vật
sống gần biển như các loài chim biển, sinh vật biển… Điều đó không chỉ ảnh hưởng
đến môi trường mà tới cả nền kinh tế. Con người cũng bị bệnh do ăn phải độc tố. Nhiệt
độ ở biển thay đổi được dự đoán là nguyên nhân khiến hiện tượng thủy triều đỏ trở nên
phổ biến hơn.
• Sốt thung lũng Rift: Dịch sốt này đang có ảnh hưởng lớn đến con người và
vật nuôi vùng Trung Đông và Châu Phi. Vật nuôi nhiễm bệnh này có nguy cơ sảy thai
và tử vong cao. Bệnh này cũng rất nguy hiểm với con người. Rất nhiều loài muỗi là
nhân tố trung gian truyền bệnh, do đó nguy cơ dịch bệnh ở những nơi tồn tại các loài
muỗi này là rất lớn. Sự phân bố của mối truyền bệnh cũng thay đổi khi trữ lượng nước
của các vùng thay đổi khí hậu. Điều này đồng nghĩa với việc khu vực bị tác động của
bệnh dịch này cũng sẽ thay đổi.
• Bệnh buồn ngủ: Bệnh do loài ruồi tsetse (ruồi xê xê) truyền nhiễm. Cả người
và động vật đều có thể mắc căn bệnh này. Bệnh xuất hiện ở 36 nước thuộc vùng hạ
Sahara – Châu Phi gây tử vong 40 000 người mỗi năm. Cũng như muỗi và ve, môi
trường sống của ruồi Tsetse cũng có thể thay đổi do sự thay đổi khí hậu.
• Bệnh sốt vàng da: Bệnh sốt vàng da do muỗi truyền nhiễm. Khi muỗi di
chuyển do thay đổi mực nước, có khả năng bệnh này sẽ xuất hiện ở nơi mới. Bệnh này
có thể tác động tới động vật linh trưởng và con người.
Danh sách các bệnh dịch có thể thay đổi phạm vị tác động kể trên bao gồm một

9. Báo cáo số liệu, tài liệu phục vụ xây dựng kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi
khí hậu tỉnh Hà Tĩnh.
10. Báo cáo về Biến đổi khí hậu của IPPC
11. Thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu, Cục khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu
12. Biến đổi khí hậu Việt Nam và khu vực, GS.TS. Nguyễn Đức Ngữ
13.
14.
15. />16. />24