Em hãy Phõn tớch bài thơ “Viếng lăng Bỏc” của Viễn Phương
Chủ tịch Hồ Chớ Minh - vị cha già kớnh yờu của dõn tộc Việt Nam
– đó cống hiến trọn đời mỡnh vỡ sự nghiệp giải phúng đất nước. Người
ra đi năm 1969, để lại biết bao nỗi thương nhớ và xút xa cho Tổ quốc.
Cú nhiều nhà thơ đó viết bài thơ tưởng nhớ về Bỏc, và “Viếng lăng Bỏc”
của Viễn Phương là một trong những bài thơ xuất sắc nhất. Chỳng ta hóy
cựng đến với bài thơ để cảm nhận được cảm xỳc ấy.
“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bỏc

Muốn làm cõy tre trung hiếu chốn này”
Năm 1976, sau ngày đất nước ta được hoàn toàn giải phúng, lăng
Bỏc được khỏnh thành. Nhà thơ Viễn Phương từ miền Nam đó ra thăm
lăng Bỏc. Cảm xỳc dõng trào, nhà thơ đó làm một bài thơ như một lời
bộc bạch chõn tỡnh của hàng triệu người con miền Nam với Bỏc. Đõy là
một bài thơ đặc sắc, giàu ý nghĩa, làm cho người đọc xỳc động.
Hai khổ thơ đầu là những dũng cảm xỳc ban đầu của nhà thơ khi
được lần đầu đến thăm lăng Bỏc: một chỳt tự hào, xen lẫn vui sướng, lẫn
xỳc động khi sắp đc kề cận bờn Ng` cha thõn yờu của dõn tộc.Bằng
những hỡnh ảnh ẩn dụ giàu sức gợi, nhụn ngữ bỡnh dị mà hàm sỳc, tinh
tế, đoạn thơ đó để lại trong lũng người đọc những cảm xỳc vụ cựng sõu
sắc.
Hai khổ cuối bài thơ như những nốt nhạc du dương, trầm bổng, rộo
rắt như tấm lũng tha thiết yờu mến của nhà thơ với Bỏc. Bằng những
ngụn từ ẩn dụ đặc sắc,từ ngữ bỡnh dị mà giàu sức gợi, cõu thơ đó khơi
gợi trong lũng người đọc những rung động sõu sắc và đỏng quý.
Bài thơ được phõn chia theo bố cục thời gian, và khổ thơ đầu tiờn
núi về cảm xỳc của tỏc giả khi nhỡn thấy lăng Bỏc từ xa.
“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bỏc”
Cõu thơ đầu tiờn thật ngắn gọn nhưng nú lại là một lời tõm sự chõn
tỡnh của nhà thơ cũng như hàng triệu người con miền Nam. Một tiếng
“con” thật ấm ỏp, gần gũi, thể hiện lũng kớnh yờu to lớn đối với Bỏc.

Hai cõu thơ sinh động với nhiều hỡnh ảnh gợi cảm được tạo nờn từ
những hỡnh ảnh thực và hỡnh ảnh ẩn dụ súng đụi với nhau. Một mặt trời
thực đi qua trờn lăng, là mặt trời của tự nhiờn, của muụn loài, soi sỏng
cho muụn loài, đem lại sức sống cho thế giới. Từ mặt trời thật ấy, một
mặt trời ẩn dụ khỏc hiện ra trong lăng, rất đỏ. Bỏc nằm trong lăng với
ỏnh sỏng đỏ xung quanh như một mặt trời. Bỏc tồn tại vĩnh cửu trong
lũng mỗi người dõn Việt Nam như sự tồn tại của một mặt trời thật. Bỏc
soi sỏng đường cho dõn tộc ta đi, cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp
giành độc lập của Tổ quốc. Bỏc giỳp nhõn dõn ta thoỏt khỏi kiếp sống
nụ lệ, trở thành một con người tự do để bõy giờ được hạnh phỳc. Cụng
lao của Bỏc đối với dõn tộc ta cũng như mặt trời, to lớn khụng kể xiết.
Bỏc là một mặt trời. Cỏi ẩn dụ mặt trời ở đõy khụng biết đó đủ núi về
Bỏc chưa ?. Khụng, nếu núi Bỏc là mặt trời thỡ phải nhấn mạnh thờm
cho rừ cỏi đặc tớnh của vầng mặt trời ấy: rất đỏ. Cỏi mặt trời đang tỏa
sỏng trờn cao kia, cỏi mặt trời của thiờn nhiờn, tượng trưng của nguồn
núng, nguồn sỏng, nguồn sự sống ấy, khụng phải bao giờ cũng nguyờn
vẹn thế đõu, khụng phải lỳc nào cũng ấm núng thế đõu! Vầng mặt trời
ấy cú thể bị búng đờm lấn ỏt. Nhưng vầng mặt trời Bỏc Hồ của ta thỡ
mói mói đỏ thắm, mói mói là nguồn sưởi ấm, nguồn sỏng soi đường cho
con người Việt Nam. Hụm nay cú hai mặt trời chiếu rọi trờn đường đời:
một mặt trời tỏa sỏng trước mặt, một mặt trời tỏa sỏng tõm hồn…Như
mặt trời kia, Bỏc thuộc về vĩnh cửu. Bỏc sẽ sống mói trong lũng mỗi con
người Việt Nam.
“Ngày ngày dũng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dõng bảy mươi chớn mựa xuõn…”
Cựng với mặt trời đi qua trờn lăng, ngày ngày dũng người vẫn đi
qua lăng trong thương nhớ. Điệp ngữ “ngày ngày” ý núi rằng nhõn dõn
ta mói luụn ghi nhớ cụng lao to lớn của Bỏc, mói mói là như vậy. Nhịp
thơ của đoạn chậm, diễn tả đỳng tõm trạng khi đứng xếp hàng trước lăng
chờ đến lượt vào, ngậm ngựi tưởng nhớ đến Bỏc đó khuất. Tuy vậy, nhịp

Mà sao nghe nhúi ở trong tim!”
Trời xanh bao la kia kộo dài đến vụ tận, khụng bao giờ chấm dứt.
Dự lớ trớ vẫn luụn trấn an lũng mỡnh rằng Bỏc vẫn sống đấy, vẫn cũn
dừi theo Tổ quốc mói mói như màu xanh thanh bỡnh trờn nền trời Tổ
quốc độc lập nhưng con tim ta vẫn nhúi đau vỡ một sự thật đau lũng.
Một từ “nhúi” của nhà thơ núi hộ ta nỗi đau đớn, nỗi đau vượt lờn mọi
lớ lẽ, mọi lập luận lớ trớ. Bỏc như trời xanh, Bỏc là mói mói, Bỏc vẫn
sống trong tõm tưởng mỗi chỳng ta, Bỏc mói hiện diện trờn mỗi phần
đất, mỗi thành quả, mỗi phần tử tạo nờn đất nước này. Nhưng mà Bỏc
mất thật rồi, ta khụng cũn cú Bỏc trong cuộc đời thường này. Mất Bỏc,
cỏi thiếu vắng ấy liệu cú thể nào bự đắp được? Tổ quốc ta đó thật sự
khụng cũn Bỏc dừi theo từng bước chõn, khụng cũn được Bỏc nõng đỡ
mỗi khi vấp ngó. Bỏc ra đi, nỗi đau ấy liệu cú từ ngữ nào diễn tả hết? Cả
đàn con Việt Nam luụn tiếc thương Bỏc, luụn nhớ về Bỏc như một cỏi
gỡ đú thật vĩ đại, khụng thể xoỏ nhoà. Dự Bỏc ra đi thật sự rồi nhưng
những điều Bỏc đó làm vẫn sẽ đọng lại trong tõm hồn, hỡnh ảnh Bỏc
vẫn tồn tại trường kỡ trong trỏi tim mỗi người dõn Việt Nam.
Cuối cựng dẫu thương tiếc Bỏc đến mấy, cũng đến lỳc phải rời lăng
Bỏc để ra về. Khổ thơ cuối như một lời từ biệt đầy xỳc động:
“Mai về miền Nam thương trào nước mắt”
Ngày mai phải rời xa Bỏc rồi. Một tiếng “thương của miền Nam” lại
vang lờn, gợi về miền đất xa xụi của Tổ quốc, một nơi từng cú vị trớ sõu
sắc trong trỏi tim người. Một tiếng “thương” ấy là yờu, là biết ơn, là
kớnh trọng cuộc đời cao thượng, vĩ đại của Người. Đú là tiếng thương
của nỗi đau xút khi mất Bỏc. Thương Bỏc lắm, nước mắt trào ra, thật
đỳng là tỡnh thương của người Việt Nam, vụ bờ bến và rất thật.
“Muốn làm con chim hút quanh lăng Bỏc
Muốn làm đúa hoa tỏa hương đõu đõy
Muốn làm cõy tre trung hiếu chốn này”
Cựng với nỗi niềm yờu thương vụ hạn, tỏc giả núi lờn muụn vàn lời