A.

MỞ

ĐẦU
Sự phát triển vượt bậc của nền khoa học kĩ thuật tiên tiến và sự phát t
riển như vũ
bão của nền công nghiệp hiện đại nhằm đáp ứng mọi nhu cầu của con ng
ười đã gây ra
nhiều thách thức

to

lớn cho

môi

trường

toàn

cầu: cạn kiệt tài

nguyên,
ô

nhiễm

môi
trường và kết quả cuối cùng là làm suy thoái chất lượng sống của cộng đ
ồng. Do đó,

mỗi

n
ước

cùng

với
cuộc đấu tranh vì bền vững và tiến bộ xã hội. Bên cạnh những thành tựu
kinh tế đáng
kể đạt được, con người cũng đã nhận thức được những tác động và hậu q
uả to lớn gây
1
nên đối với môi trường. Và những năm gần đây, vấn đề môi trường ngà
y càng được
người tiên dùng toàn cầu, Chính phủ các quốc gia và quốc tế quan tâm.
Chính vì vậy,
Tổ chúc Tiêu chuẩn quốc tế ISO đã cho ra đời Bộ tiêu chuần quốc tế IS
O 14000 - Bộ
tiêu chuần quốc tế về quản lý môi trường. Để hiểu rõ hơn sau đây chúng
ta cùng tìm
hiểu về ISO 14000.
2
B.

NỘI

DUNG
1.


môi trường và kiểm soát ô nhiễm đáp ứng với yêu cầu của kinh tế xã hội
. ISO 14000
hỗ trợ các tổ chức trong việc phòng tránh ảnh hưởng từ môi trường phát
sinh từ hoạt
động, sản phẩm và dịch vụ của tổ chức.
- ISO 14001

là Hệ thống quản lí

môi trường - các yêu cầu và hướng
dẫn sử dụng.
Là tiêu chuẩn nằm trong bộ tiêu chuẩn ISO 14000 qui định các yêu cầu
đối với một
Hệ thống quản lý

môi

trường. Các

yếu tố của hệ thống được chi tiết ho
á thành văn
bản. Nó là cơ sở để cơ quan chứng nhận đánh giá và cấp giấy chứng nh
ận cho cơ sở
có hệ thống quản lý môi trường phù hợp với ISO 14000.
4
- ISO 14004 là hệ thống quản lý môi trường – hướng dẫn chung về ng
uyên tắc, hệ
thống và kỹ thuật hỗ trợ. Là tiêu chuẩn nằm trong bộ tiêu chuẩn ISO 140
00 cung cấp
hướng dẫn về việc thành lập, thực hiện, duy trì và cải thiện một hệ thống

ứng

và

sẽ

tiếp

tục

đáp

ứng

với

các

yêu

cầu

luật

pháp.

I
SO

14000


trong

xu

thế

khách

hàng,

đối

tác,

dân

địa
phương…ngày càng tỏ mối quan tâm của mình đến vấn đề môi trường
và phát triển
bề vững.
1.2. Lịch

sử

hình

thành

ISO

chứng

kiến

và

chịu

ảnh

hưởng
nghiêm trọng của sự suy thoái môi trường. Hiện tượng suy giảm tầng oz
one, sự tăng
dần nhiệt độ của trái đất và tần suất thiên tai, mưa, bão ngày càng tăng,
gây thiệt hại
về người và của với con số ngày càng lớn, quá trình hoạt động công ng
hiệp đã ngày
càng làm cho cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường và hiệu quả cuối
cùng là làm
suy thoái chất lượng sống của cộng đồng. Do đó, bảo vệ môi trường đã t
rở thành một
8
vấn đề hết sức quan trọng, một trong những mục tiêu chính nằm trong cá
c chính sách
chiến lược của các quốc gia. Nhất là sau Hội nghị thượng đỉnh về Trái đ
ất tại Rio De
Janeiro-Brazil tháng 6/1992 thì vấn đề môi trường đã nổi lên như một
lĩnh vực kinh
tế, được đề cập đến trong mọi hoạt động của xã hội, trong phạm vi quốc
gia, khu vực


môi

trường

(EMS);

thẩm

định

môi

tr
ường

(EA

-
10
Environmental

Auditing);

đánh

giá

tác


sản

phẩm

và

quá
trình [ghi nhãn môi trường (EL - Environmental Labeling); đánh giá chu
trình chuyển
hoá (LCA - Life Cycle Assessment); các khía cạnh môi trường trong tiê
u chuẩn sản
phẩm (EAPS - Environmental Aspects in Product Standards)].
 Năm 1996: tiêu chuẩn đầu tiên của bộ tiêu chuẩn ISO14000 ra đời.
 Năm 1997: các tiêu chuẩn của bộ tiêu chuẩn ISO14000 ra đời đầy
đủ, bao gồm
một số tiêu chuẩn:
- ISO 14001 - "Hệ thống quản lí môi trường. Quy định và hướng dẫn
sử dụng";
11
- ISO 14004 - "Hệ thống quản lí môi trường. Hướng dẫn chung về
nguyên tắc,
hệ thống và các kĩ thuật hỗ trợ";
- ISO 14010 - "Hướng dẫn đánh giá môi trường. Các nguyên tắc
chung";
- ISO 14011 - "Hướng dẫn đánh giá môi trường. Quy trình đánh
giá. Đánh giá
hệ thống quản lí môi trường";
- ISO 14012 - "Hướng dẫn đánh giá môi trường. Tiêu chuẩn năng lực
đối với các
đánh giá trên về môi trường".


ISO
14001:2009 với tên là ISO 14001:2004 + Cor 1:2009 (tương ứng
TCVN ISO
14001:2010).
Hiện nay,

ISO 14001 hiện đang được sử dụng bởi ít nhất 223.149 tổ
chức ở trên
160 quốc gia và nền kinh tế.
1.3.

Đối

tượng

áp

dụng
Tiêu chuẩn ISO 14000 hướng tới mọi loại hình tổ chức: kinh doanh,
trường học,
bệnh

viện,

các

tổ

chức

 Tất cả các tổ chức/doanh nghiệp, các lĩnh vực, khu vực trên thế
giới
 Các

khu

vực

như

dịch

vụ,

ngân

hàng,

bảo

hiểm,

khách

sạn,

xuất

nhập


có thể được áp dụng như nhau đối với các tổ chức công nghiệp và khu vự
c công riêng
của bất kỳ kích thước, cung cấp bất kỳ sản phẩm, hoạt động, hoặc dịch
vụ. Các tiêu
chuẩn cung cấp cho một tổ chức với một mô hình để thiết lập và vận hà
nh hệ thống
quản lý.
Giống

nhau

giữa

ISO

9000

và

ISO

14000:
ISO 9000 là có liên quan với quản lý chất lượng và đáp ứng yêu cầu
chất lượng
của khách hàng, kiểm soát được các quá trình và liên tục cải tiến đáng k
hích lệ trong
khi ISO 14000 là có liên quan với

quản lý môi trường. Cả hai tiêu


9000

quy

trình

quản

lý

chất

lượng

có

thể

được

tham
chiếu cho

một EMS ISO 14001 để

tránh trùng lặp những nỗ lực. Trong
thực tế, Ủy
ban kỹ thuật ISO (TC 207) cố phát triển các tiêu chuẩn ISO 14000 mới
hơn là trong
sự phù hợp với triết lý cơ bản và cấu trúc của tiêu chuẩn ISO 9000 phát


đầy đủ

cho

tất

cả

các

doanh
nghiệp

và

các

hoạt

động

có

hiệu

quả

nhất. Một


9000

và

ISO

14000
Trong khi có một số chồng chéo và tương đồng trong các yêu cầu đối
với hai tiêu
chuẩn, cũng có sự khác biệt. Các tiêu chuẩn ISO 9000 đã được phát triể
n đặc biệt để
giải quyết các yêu cầu của khách hàng và kỳ vọng về chất lượng sản phẩ
m. ISO 9001
đưa ra các yêu cầu cho các tổ chức có quy trình kinh doanh từ thiết kế v
à phát triển,
sản

xuất,

lắp

đặt

và

dịch

vụ. ISO

9002

hơn chỉ là yêu cầu của khách hàng. Các bên liên quan bên ngoài người ản
h hưởng đến
các khía cạnh môi trường của một tổ chức thường phải đáp ứng. Ví dụ về
các bên liên
quan bên ngoài theo tiêu chuẩn ISO 14000 bao gồm: Liên bang, cơ quan
quản lý Nhà
19
nước và địa phương; cộng đồng xung quanh và các nhóm lợi ích đặc biệt.
2.

Mô

hình

hệ

thống

quản

lý

môi

trường
ISO 14000 không đưa ra cấu trúc nhất định

đối với Hệ thống quản lý
môi trường,
vì


hình

tổ

chức.

Tuy
nhiên tiêu chuẩn ISO 14001 và ISO 14004 chỉ ra các yêu cầu cơ bản và
mục đích của
Hệ thống quản lý môi trường, và các yêu cầu này cần được điều chỉnh
phù hợp với
nguồn lực, văn hóa và hoạt động của các tổ chức. Các yêu cầu chung c
ủa Hệ thống
quản lý môi trường theo ISO 14000 được tóm tắt qua mô hình:
20
21
Hình 1: Mô hình P-D-A-C
9
2.1.

Xây

dựng

chính

sách

môi

quản

lý

môi

trường
23
Đây là giai đoạn Lập kế hoạch trong chu trình Lập kế hoạch - T
hực hiện –
Kiểm tra - Đánh giá. Giai đoạn lập kế hoạch được thiết lập một cách
hiệu quả là
khi tổ chức phải đạt được các yêu cầu về pháp luật và tuân thủ với các
yêu cầu của
tiêu chuẩn ISO 14001 và những mong đợi kết quả môi trường do chí
nh mình lập
ra. Các công việc cần thực hiện trong giai đoạn này gồm:
 Xác định các khía cạnh môi trường có ý nghĩa: Tổ chức cần định
các khía cạnh
môi trường trong phạm vi hệ thống quản lý môi trường của mình,
đây là một
hoạt động rất quan trọng trong việc xây dựng và áp dụng hệ thống
quản lý môi
trường. Khi xác định khía cạnh môi trường cần xem xét đến các hoạ
t động, quá
24
trình kinh doanh, đầu vào và đầu ra có liên quan đến: Sự phát thải
vào không
khí, xả thải nước thải, quản lý chất thải, ô nhiễm đất, sử dụng nguy
ên liệu thô