Đề tài:

Phương pháp tổ chức trò chơi giải ô chữ trong các tiết học làm bài
tập lòch sử ở lớp 7
A/ PHÇN THø NHÊT
§Ỉt vÊn ®Ị.
M«n lÞch sư trong trêng THCS lµ m«n häc cã ý nghÜa vµ vÞ trÝ quan träng
®èi víi viƯc ®µo t¹o thÕ hƯ trỴ theo mơc tiªu gi¸o dơc ®· ®ỵc Nhµ níc x¸c ®Þnh,
gióp häc sinh n¾m ®ỵc nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n cÇn thiÕt vỊ lÞch sư thÕ giíi, lÞch
sư d©n téc lµm c¬ së bíc ®Çu cho sù h×nh thµnh thÕ giíi quan khoa häc, gi¸o dơc
lßng yªu quª h¬ng, ®Êt níc tin vµo lÝ tëng ®éc lËp d©n téc vµ CNXH. H¬n n÷a,
häc sinh biÕt tù hµo vỊ trun thèng dùng níc, gi÷ níc vµ nỊn v¨n ho¸ ®Ëm ®µ
b¶n s¾c d©n téc, biÕt quan t©m ®Õn nh÷ng vÊn ®Ị bøc xóc cã ¶nh hëng tíi qc
gia, khu vùc vµ toµn cÇu. Trªn nỊn t¶ng kiÕn thøc ®· häc m«n lÞch sư cßn gióp
häc sinh ph¸t triĨn n¨ng lùc t duy, hµnh ®éng, cã th¸i ®é øng xư ®óng ®¾n trong
®êi sèng x· héi, chđ u ®¸p øng yªu cÇu cđa sù ph¸t triĨn con ngêi ViƯt Nam
XHCN trong c«ng cc c«ng nghiƯp ho¸ - hiƯn ®¹i ho¸ ®Êt níc.
§Ỉc thï häc tËp m«n lÞch sư cđa bËc trung häc c¬ së lµ c¸c em ph¶i tiÕp
cËn víi nhiỊu sù kiƯn lÞch sư, víi nh÷ng vÞ anh hïng, nh÷ng danh nh©n lÞch sư vÜ
®¹i kh«ng chØ cđa d©n téc mµ c¶ cđa thÕ giíi tõ cỉ ®Õn kim, tõ cËn ®¹i ®Õn hiƯn
®¹i . Khi häc lÞch sư th× yªu cÇu c¸c em ph¶i nhí sù kiƯn vµ hiĨu néi dung bµi
häc mét c¸ch chÝnh x¸c, ®Çy ®đ. Bëi vËy khi häc, bc c¸c em ph¶i cÇn cï, chÞu
khã lÜnh héi kiÕn thøc th× míi thùc sù ®¹t ®ỵc kÕt qu¶ cao. V× thÕ bé m«n LÞch sư
khã g©y ®ỵc høng thó häc tËp ë c¸c em.
Theo t«i, ®Ĩ häc sinh tiÕp thu nhanh, nhí l©u, trong gi¶ng d¹y bé m«n lÞch
sư ë trêng THCS gi¸o viªn ph¶i ph¸t huy ®ỵc tÝnh tÝch cùc cđa häc sinh. Mn
vËy, gi¸o viªn ph¶i t¹o ®ỵc høng thó häc tËp cđa c¸c em, ®Ĩ c¸c em dƠ dµng tiÕp
thu kiÕn thøc mµ kh«ng bÞ gß Ðp.
Trong thùc tÕ, hÇu hÕt häc sinh cha ham häc, cha thùc sù yªu thÝch bé
m«n lÞch sư, chØ ®èi phã tøc thêi (§Ỉc biƯt lµ häc sinh vïng 3 nh trêng Ng«
Qun th× n¨ng lùc tiÕp thu cßn h¹n chÕ, ®iỊu kiƯn häc tËp cđa c¸c em cßn cha

Đề tài:

Phương pháp tổ chức trò chơi giải ô chữ trong các tiết học làm bài
tập lòch sử ở lớp 7
B/ PHÇN THø HAI
Gi¶i qut vÊn ®Ị.
1. Thùc tr¹ng .
Tõ tríc ®Õn nay, ®a sè gi¸o viªn ë trêng do ®iỊu kiƯn d¹y häc, thiÕt bÞ cßn
cã phÇn h¹n chÕ nªn khi gi¶ng d¹y hÇu nh giê häc cha s«i nỉi, häc sinh cha cã
høng thó häc tËp, giê häc nhµm ch¸n, nªn hiƯu qu¶ g׬ häc ®¹t kÕt qu¶ cha cao.
Theo t«i, nh÷ng nguyªn nh©n dÉn ®Õn thùc tr¹ng trªn lµ: Gi¸o viªn cha
thùc sù ®Çu t cho giê d¹y. C¸c giê häc lÞch sư cha g©y ®ỵc sù høng thó cho häc
sinh. Häc sinh cha yªu thÝch bé m«n lÞch sư. Gi¸o viªn vµ häc sinh cha b¾t kÞp
víi sù ®ỉi míi ph¬ng ph¸p d¹y vµ häc. ThiÕt bÞ d¹y häc cßn h¹n chÕ.
2. Gi¶i ph¸p.
Xt ph¸t tõ thùc tÕ bé m«n vµ qóa tr×nh gi¶ng d¹y trùc tiÕp ë líp 7 cđa
m×nh t«i thÊy cÇn t¹o ra cho häc sinh mét kh«ng khÝ häc tËp s«i nỉi, høng thó
h¬n trong khi d¹y häc lÞch sư. Cã nh vËy häc sinh míi yªu thÝch bé m«n vµ sÏ
n©ng cao ®ỵc chÊt lỵng d¹y häc bé m«n. ThiÕt nghÜ r»ng trß ch¬i trong c¸c giê
häc LÞch sư kh«ng chØ nh»m mơc ®Ých gi¶i trÝ cho häc sinh mµ cßn t¹o nªn mét
kh«ng khÝ h¨ng say häc tËp. C¸c em ph¶i cã thĨ ®éc lËp suy nghÜ t×m tßi hc
phèi hỵp víi c¸c b¹n trong nhãm ®Ĩ cã ®¸p ¸n nhanh, chÝnh x¸c. V× thÕ khi c¸c
em ®ỵc häc LÞch sư qua h×nh thøc trß ch¬i sÏ thÊy tho¶i m¸i h¬n, høng thó h¬n,
tõ ®ã mµ ghi nhí tèt nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n.
Cã nhiỊu biƯn ph¸p ®Ĩ t¹o høng thó häc tËp cho häc sinh. Trong khu«n
khỉ cđa mét bµi kinh nghiƯm, t«i xin tr×nh bµy mét ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y mµ t«i
®· sư dơng trong qu¸ tr×nh so¹n gi¶ng vµ ®· thu ®ỵc kÕt qu¶ tèt. §ã lµ ph¬ng
ph¸p “Trß ch¬i « ch÷”.
GV: Nguyễn Hữu Công Trường
3

GV: Nguyễn Hữu Công Trường
4
Đề tài:

Phương pháp tổ chức trò chơi giải ô chữ trong các tiết học làm bài
tập lòch sử ở lớp 7
B2: Cho häc sinh tù do lùa chän « ch÷ hµng ngang t thÝch, gi¸o viªn ®äc
c©u hái, häc sinh tr¶ lêi.
B3: Sau khi lÇn lỵt häc sinh gi¶i c¸c « ch÷ hµng ngang, c¸c ch÷ c¸i ch×a
kho¸ sÏ xt hiƯn; gi¸o viªn cho häc sinh t×m « ch÷ hµng däc vµ tr×nh bµy hiĨu
biÕt cđa em vỊ « ch÷ hµng däc.
B4: Gi¸o viªn nhËn xÐt vµ tuyªn d¬ng nh÷ng häc sinh lµm tèt.
3.2. ThiÕt kÕ « ch÷.
3.2.1. ¤ ch÷ thø nhÊt:
Tiết 10: Làm bài tập Lòch sử; Phần LỊCH SỬ THẾ GIỚI
Ô chữ gồm 9 hàng ngang và một ô chữ hàng dọc
Câu hỏi
- Hàng ngang số 1: Có 4 chữ cái: Vương quốc Phơ – răng sau này phát
triển thành nước nào?
- Hàng ngang số 2: Có 7 chữ cái: Vùng đất rộng lớn do Lãnh chúa làm
chủ được gọi là gì?
- Hàng ngang số 3: Có 8 chữ cái: Ma-gien-lan là người nước nào?
GV: Nguyễn Hữu Công Trường
5
Đề tài:

Phương pháp tổ chức trò chơi giải ô chữ trong các tiết học làm bài
tập lòch sử ở lớp 7
- Hàng ngang số 4: Có 5 chữ cái: Dưới triều đại nào Trung Quốc trở
thành quốc gia phong kiến cường thònh?

- Hàng ngang số 6: Có 9 chữ cái: Nhà Lý dời đô về Đại La và đặt tên
kinh đô là gì?
GV: Nguyễn Hữu Công Trường
7
Đề tài:

Phương pháp tổ chức trò chơi giải ô chữ trong các tiết học làm bài
tập lòch sử ở lớp 7
- Hàng ngang số 7: Có 3 chữ cái: Trong bộ máy nhà nước Phong kiến ai
có quyền cao nhất?
- Hàng ngang số 8: Có 4 chữ cái: Điền vào chỗ trống: Sau khi Ngô
Quyền mất triều đình rơi vào ……. Tranh giành quyền lực giữa các sứ quân
- Hàng ngang số 9: Có 5 chữ cái: Đơn vò hành chính thấp nhất thời Lý.
Đáp án ô chữ
Ô chữ hàng dọc là: LÝ CÔNG UẨN
GV: Nguyễn Hữu Công Trường
8
Đề tài:

Phương pháp tổ chức trò chơi giải ô chữ trong các tiết học làm bài
tập lòch sử ở lớp 7
3.2.3. Ô chữ thứ ba:
Tiết 34: Làm bài tập Lòch sử chương III
Ô chữ gồm 8 hàng ngang và một ô chữ hàng dọc
Câu hỏi:
- Hàng ngang số 1: Có 8 chữ cái: Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho ai?
- Hàng ngang số 2: Có 15 chữ cái: Thời Trần các vua thường nhường
ngôi sớm cho con và tự xưng là gì?
- Hàng ngang số 3: Có 6 chữ cái: Cuộc kháng chiến lần thứ II và III của
nhà Trần chống quân nào?

thành.
- Hàng ngang số 3: Có 4 chữ cái: Lê Lợi dựng cờ khởi nghóa chống
quân nào?
- Hàng ngang số 4: Có 4 chữ cái: Luật Hồng Đức ra đời trong thời nào
của nước ta?
- Hàng ngang số 5: Có 9 chữ cái: Tướng lên thay Liễu Thăng chỉ huy
quân tiến xuống Xương Giang là ai?
- Hàng ngang số 6: Có 11 chữ cái: Ông vua anh minh nhất trong thời Lê
sơ là ai?
Đáp án ô chữ
Ô chữ hàng dọc là: LAM SƠN
GV: Nguyễn Hữu Công Trường
11
Đề tài:

Phương pháp tổ chức trò chơi giải ô chữ trong các tiết học làm bài
tập lòch sử ở lớp 7
3.2.5. Ô chữ thứ năm:
Tiết 57: Làm bài tập Lòch sử chương V
Ô chữ gồm 15 hàng ngang và một ô chữ hàng dọc
Câu hỏi:
- Hàng ngang số 1: Có 8 chữ cái: Khởi nghóa Nguyễn Hữu Cầu xuất
phát từ đòa phương nào?
- Hàng ngang số 2: Có 9 chữ cái: Đâu là ranh giới chia cắt đất nước
thành Đàng trong và Đàng ngoài?
GV: Nguyễn Hữu Công Trường
12
Đề tài:

Phương pháp tổ chức trò chơi giải ô chữ trong các tiết học làm bài

tập lòch sử ở lớp 7
- Hàng ngang số 15: Có 5 chữ cái: Năm 1789 quân Tây Sơn đánh tan 29
vạn quân?
Đáp án ô chữ
Ô chữ hàng dọc là: PHONG TRÀO TÂY SƠN
GV: Nguyễn Hữu Công Trường
14
Đề tài:

Phương pháp tổ chức trò chơi giải ô chữ trong các tiết học làm bài
tập lòch sử ở lớp 7
3.2.6. Ô chữ thứ sáu:
Tiết 67: Làm bài tập Lòch sử chương VI
Ô chữ gồm 7 hàng ngang và một ô chữ hàng dọc
Câu hỏi:
- Hàng ngang số 1: Có 6 chữ cái: Đây là một bộ chuyên xây dựng cung
điện, lăng tẩm thành luỹ thời Nguyễn.
- Hàng ngang số 2: Có 4 chữ cái: Thời Lý chúng ta chống giặc nào?
- Hàng ngang số 3: Có 12 chữ cái: Ai là tác giả của “Gia Đònh thành
thông chí”
- Hàng ngang số 4: Có 8 chữ cái: Nhà bác học lớn nhất của Việt Nam ở
thế kỉ XVIII là ai?
- Hàng ngang số 5: Có 11 chữ cái: Tác giả bài thơ “Bánh trôi nước”
- Hàng ngang số 6: Có 9 chữ cái: Ông là người thầy thuốc có uy tín lớn
nhất Việt Nam thế kỉ XIX.
- Hàng ngang số 7: Có 4 chữ cái: Nguồn thu nhập chủ yếu của nhà
Nguyễn là gì?
GV: Nguyễn Hữu Công Trường
15
Đề tài:

91 14 15.4 14 15.4 51 56 12 13.2 0
Bµi häc kinh nghiƯm:
Khi tỉ chøc trß ch¬i gi¸o viªn ph¶i phỉ biÕn râ lt ch¬i cho häc sinh:
Thµnh phÇn tham gia, thêi gian, sè lỵng c©u hái ë mçi « ch÷. Còng cã thĨ ¸p
dơng trß ch¬I nµy vµo c¸c tiÕt häc b×nh thêng ®Ĩ cđng cè bµi häc, hc cã thĨ
dïng trß ch¬i ®Ĩ kiĨm tra kiÕn thøc cđa häc sinh sau khi häc xong mét thêi kú,
mét giai ®o¹n lÞch sư. C¸c c©u hái cho mçi « ch÷, ph¶i tËp trung vµo c¸c ®¬n vÞ
kiÕn thøc lÞch sư cÇn ghi nhí. ¤ ch÷ hµng däc, “ mËt m· lÞch sư” ph¶i lµ néi dung
kiÕn thøc quan träng, bao trïm lªn toµn bé bµi häc hc cđa mét ch¬ng, mét giai
®o¹n lÞch sư, (có thể là một biến cố lòch sử, một sự kiện lòch sư, một nhân vật
lòch sử…)
GV: Nguyễn Hữu Công Trường
17
Đề tài:

Phương pháp tổ chức trò chơi giải ô chữ trong các tiết học làm bài
tập lòch sử ở lớp 7
- Trß ch¬i « ch÷ chØ lµ mét phÇn trong tiÕt häc ®Ĩ gãp phÇn t¹o høng thó
häc tËp cho c¸c em. Tr¸nh t×nh tr¹ng l¹m dơng qu¸ møc, biÕn giê häc thµnh trß
ch¬i sÏ lµm mÊt thêi gian vµ g©y nªn ph¶n t¸c dơng.
- §Ĩ trß ch¬i « ch÷ cã thµnh c«ng hay kh«ng, ®ßi hái gi¸o viªn lu«n ph¶i
t×m tßi, s¸ng t¹o, chn bÞ c«ng phu tríc khi ®Õn líp.
kÕt ln:
Víi trß ch¬i « ch÷ trªn, t«i ®· ¸p dơng trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y, nã ®·
thùc sù ®em l¹i høng thó häc tËp, c¸c em häc tËp s«i nỉi, hiƯu qu¶ h¬n. Bëi ngoµi
viƯc ch¬i, h¬n hÕt lµ c¸c em ®ỵc ghi nhí c¸c ®¬n vÞ kiÕn thøc mét c¸ch nhĐ
nhµng, kh«ng gỵng Ðp, nỈng nỊ. “Häc mµ ch¬i, ch¬i mµ häc”. Vµ dÇn dÇn c¸c
em yªu thÝch h¬n bé m«n lÞch sư. T«i hy väng r»ng víi biƯn ph¸p trªn sÏ gãp
phÇn n©ng cao chÊt lỵng häc tËp ë bé m«n lÞch sư nãi riªng vµ c¸c bé m«n kh¸c
nãi chung.

18
GV: Nguyễn Hữu Công Trường
19