MỤC LỤC
PHẦN
1. MỞ ĐẦU…………………………………………………………….
1. 1. Lí do chọn đề tài……………………………………………..
1. 2. Mục đích nghiên cứu…………………………………………

TRANG
2
2
3

1. 3. Đối tượng nghiên cứu……………………………………….
1. 4. Phương pháp nghiên cứu……………………………..………
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM………………………
2. 1. Cơ sở lí luận …………………………………………………
2. 2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm..
2. 3. Các giải pháp………………………………………………...
2. 3. 1. Phân loại trò chơi ………………………………………..
2. 3. 2 Các bước tiến hành ………………………………………
2. 3. 3. Một số điều cần lưu ý khi sử dụng phương pháp tổ chức trò
chơi………………………………………………………………….
2. 3. 4. Tổ chức trò chơi ………………………………………….
2. 4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường ………………………..
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ………………………………………….
3. 1. Kết luận…………………………………..………………….
3. 2. Kiến nghị………………………………..…………………..
TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………….

3
3

lượng thí sinh chọn thi thấp nhất với 153.688 thí sinh đăng ký (chiếm 15,3%
trong tổng số gần 960 nghìn thí sinh đăng ký dự thi), trong đó có rất nhiều
trường tỉ lệ học sinh chọn môn Lịch sử là 0%. Thậm chí, đã có nhiều hội đồng
thi đóng cửa trong buổi thi môn Lịch sử vì “trắng” thí sinh.
Học sinh không thích học môn Lịch sử có nhiều nguyên nhân khác nhau:
Nguyên nhân từ chính bộ môn nhiều sự kiện khó nhớ; nguyên nhân từ giáo viên
chưa thực sự tạo được hứng thú học tập cho học sinh; nguyên nhân từ xu hướng
chung của xã hội chú trọng đến các môn tự nhiên nhiều hơn.
Học sinh không thích học môn Lịch sử đã ảnh hưởng không nhỏ đến
những giáo viên tâm huyết khi truyền đạt tri thức cho học sinh, ảnh hưởng
không tốt đến chất lượng giáo dục học sinh.
Mục tiêu giáo dục của nước ta hiện nay là giáo dục con người Việt Nam
phát triển toàn diện, trong đó có môn Lịch sử.
Môn Lịch sử có một tầm quan trọng đặc biệt, mỗi quốc gia dân tộc đều có lịch sử của
mình ghi lại những gì đã diễn ra trong suốt quá trình phát triển, thể hiện bản sắc văn hóa dân
tộc, truyền thống phong tục tập quán của dân tộc. Đồng thời góp phần không nhỏ trong việc
hình thành nhân cách cho học sinh, các em biết trân trọng những thành quả mà ông cha ta đã
đổ bao mồ hôi, xương máu xây dựng nên; để rồi cố gắng học tập, rèn luyện trở thành những
công dân có ích xây dựng đất nước, sánh vai với các cường quốc năm châu như Bác Hồ hằng
mong ước.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày nay, để có thể hội nhập tốt với bạn bè quốc tế
chúng ta không thể không có kiến thức về lịch sử dân tộc ta, nếu không có hiểu biết về lịch sử
dân tộc chúng ta rất dễ rơi vào tình trạng “mất gốc”, mất đi bản sắc văn hóa dân tộc và rất dễ
bị “đồng hóa” trong bối cảnh các nước đang phát triển nền văn hóa nước mình đến các nước
khác trên thế giới.
Để hội nhập tốt với bạn bè năm châu chúng ta cũng phải có kiến thức cơ bản về lịch
sử, văn hóa nước bạn. Điều đó giúp chúng ta thành công trong các quan hệ giao lưu hợp tác
với các nước trên thế giới.
Để lấy lại sự yêu thích môn Lịch sử đối với học sinh, đáp ứng được mục tiêu giáo dục
cần phải có nhiều yếu tố. Một trong những yếu tố đó là giáo viên phải có phương pháp tốt để

đối tượng tham gia trực tiếp, chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong hoạt động học tập của mình,
tạo ra một không khí phấn khởi, hào hứng trong học tập môn Lịch sử.
1. 3. Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các phương pháp tổ chức trò chơi trong dạy học môn
Lịch sử lớp 12.
1. 4. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Phân tích, tổng hợp, hệ thống
hóa, khái quát hóa nguồn tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý
luận cho đề tài.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Quan sát hoạt động dạy
học môn Lịch sử thông qua dự giờ, thăm lớp để thu thập thông tin liên quan đến việc sử dụng
trò chơi trong dạy học môn Lịch sử.
- Phương pháp phỏng vấn: Thông qua phỏng vấn giáo viên và học sinh về việc xây
dựng và sử dụng trò chơi trong dạy học, nhận xét của giáo viên và học sinh về các trò chơi
dạy học đề tài đưa ra.
- Phương pháp thực nghiệm: Thực nghiệm kết quả nghiên cứu, so sánh, đối chiếu.
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Sử dụng phương pháp này để xử lý kết quả thu
thập được phục vụ cho việc phân tích, đánh giá trong quá trình nghiên cứu.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục: Căn cứ vào các sản phẩm nghiên cứu
để xây dựng phương pháp tổ chức các trò chơi dạy học phù hợp.

3


2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2. 1. Cơ sở lí luận:
Tân Bộ trưởng Bộ Giáo dục Phùng Xuân Nhạ đã nêu quan điểm: “Chúng ta phải
chuyển cả một nền giáo dục lấy tiếp cận nội dung là chủ đạo sang một nền giáo dục chú trọng
dạy phương pháp, kỹ năng trên nền tảng kiến thức chuyên môn cần thiết để phát triển năng
lực người học và dạy làm người. Để đạt được mục tiêu ấy, việc đổi mới chương trình, nội

Học sinh học Lịch sử phải chịu áp lực ghi nhớ nặng nề dẫn đến học sinh nhàm chán,
không yêu thích bộ môn Lịch Sử.
Qua thực tiễn giảng dạy tôi nhận thấy nhiều giáo viên cũng nặng về cung cấp kiến
thức cho học sinh, chưa chú ý nhiều đến không khí học tập của lớp, chưa có nhiều phương
pháp để gây hứng thú học tập cho học sinh, chưa nhận thức một cách đúng đắn, đầy đủ về tác
dụng của tổ chức các trò chơi trong dạy học.
Một số giáo viên tuy cũng nhận thức được tác dụng của phương pháp tổ chức trò chơi
trong dạy học nhưng ngại soạn ra các trò chơi sẽ mất thời gian và công sức.
Một số giáo viên cũng có tổ chức trò chơi cho học sinh nhưng còn sơ sài, chuẩn bị
chưa chu đáo, chủ yếu chỉ tổ chức khi thao giảng, chưa thường xuyên nên chưa mang lại hiệu
quả tốt.
Chính vì vậy, học sinh vốn sẵn tâm lí ngại học môn Lịch sử, lại không có hứng thú học
tập nên không nắm chắc kiến thức lịch sử trong chương trình.
1( )

Theo báo điện tử VNEXPRESS ngày 10/4/2016

4


2. 3. Các giải pháp:
2. 3. 1. Phân loại trò chơi:
Dựa vào mục đích, trò chơi trong tiết học tôi có thể phân thành hai nhóm sau:
- Nhóm trò chơi giới thiệu nội dung mới: Trò chơi Đoán hình ảnh
- Nhóm trò chơi củng cố, ôn tập: Trò chơi Giải ô chữ; Hái hoa; Đoán ý đồng đội.

2. 3. 2. Các bước tiến hành:
Bước 1: Giáo viên giới thiệu tên của trò chơi.
Bước 2: Chuẩn bị chơi
- Tổ chức người tham gia trò chơi: Số người (số đội) tham gia.

Hình ảnh về kì họp thứ nhất Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa; Hình ảnh
về Lớp học bình dân học vụ sau Cách mạng tháng Tám 1945; Hình ảnh Đoàn quân “Nam
tiến” lên đường vào Nam chiến đấu; Hình ảnh Đồng tiền của nước Việt Nam Dân chủ cộng
hòa.
- Máy tính kết nối với máy chiếu để sử dụng phần mềm Powerpoint.
Các bước tiến hành
Bước 1: Giáo viên giới thiệu tên trò chơi với cả lớp: Trò chơi Đoán hình ảnh.
Bước 2: Chuẩn bị chơi:
- Tổ chức người tham gia trò chơi: Cả lớp cùng chơi.

5


- Hướng dẫn cách chơi: Học sinh cả lớp quan sát hình ảnh và đoán đó là hình ảnh gì.
- Quy định luật chơi: Giáo viên cho cả lớp xem hình ảnh trong vòng 30 giây, học sinh
xung phong để đoán đó là hình ảnh gì. Học sinh nào xung phong trước được trả lời trước. Nếu
học sinh đó trả lời sai thì học sinh khác được xung phong trả lời.
- Quy định cách xác nhận kết quả: Ai có câu trả lời đúng trước người đó thắng cuộc.
Bước 3: Thực hiện trò chơi:
Hình ảnh 1:
Giáo viên cho học sinh xem hình ảnh:

Câu

hỏi: Đây là hình ảnh

gì?
Câu
kì họp thứ nhất Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa.
Hình ảnh 2:

gia trò chơi của học sinh trong lớp, những việc làm được và chưa được của các em để rút kinh
nghiệm, công bố kết quả chơi và tuyên dương người thắng cuộc.
Sau khi kết thúc trò chơi giáo viên giới thiệu bài mới: Những hình ảnh trên đều nói về
những biện pháp để nước ta vượt qua khó khăn sau cách mạng tháng Tám năm 1945. Vậy sau
Cách mạng tháng Tám 1945 nước ta gặp những khó khăn gì? Đảng và Chính phủ ta đã làm gì
để đưa đất nước vượt qua khó khăn? Các em sẽ tìm hiểu ở bài 17: Nước Việt Nam Dân chủ
cộng hòa từ sau ngày 2 – 9 – 1945 đến trước ngày 19 - 12 – 1946.
Tác dụng:
- Đối với học sinh: Trò chơi diễn ra trong khoảng 2 phút nhưng đã làm cho tiết học sôi
động, gây được hứng thú học tập cho học sinh và là điểm nhấn để học sinh chú ý tìm hiểu bài
học mới.
- Đối với giáo viên: Giáo viên thông qua trò chơi này có thể kiểm tra được khả năng
hiểu biết của học sinh về bài học mới.
b. Nhóm trò chơi củng cố, ôn tập: Trò chơi Giải ô chữ; Hái hoa; Đoán ý đồng đội.
* Trò chơi Giải ô chữ:
Mục đích: Để củng cố ôn tập lại kiến thức đã học của bài. Tôi sử dụng trò chơi này để
củng cố bài 18: Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp (1946
– 1950).
Phạm vi: Sử dụng kiến thức trong bài 18: Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn
quốc chống thực dân Pháp (1946 – 1950).
Thời điểm tổ chức: Khi kết thúc bài học.
Chuẩn bị của giáo viên:

7


- Chuẩn bị ô chữ gồm 8 hàng ngang, một hàng dọc và các câu hỏi tương ứng để lật mở
các ô chữ đó.
- Máy tính kết nối với máy chiếu để sử dụng phần mềm Powerpoint.
Các bước tiến hành

- Hàng ngang số 3: Có 7 chữ cái. Đây là trận đánh mở màn trong chiến dịch Biên giới?
- Hàng ngang số 4: Có 7 chữ cái. Đây là một nội dung trong đường lối của cuộc kháng
chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta?
- Hàng ngang số 5: Có 10 chữ cái. Đây là chiến thắng tiêu biểu của quân dân ta trên
đường số 4 trong chiến dịch Việt Bắc?
- Hàng ngang số 6: Có 9 chữ cái. Ngày 18 – 12 – 1946 thực dân Pháp gửi ….. cho
chính phủ ta?
- Hàng ngang số 7: Có 6 chữ cái. Đây là thị trấn quân Pháp nhảy dù xuống trong chiến
dịch Việt Bắc?
- Hàng ngang số 8: Có 8 chữ cái. Đây là tên gọi tắt của Hội Liên hiệp quốc dân Việt
Nam?

8


Sau khi các đội trả lời được các câu hỏi hàng ngang, giáo viên đọc câu hỏi hàng dọc
để các đội xung phong trả lời.
Câu hỏi hàng dọc: Đây là tên chiến dịch đã đưa cuộc kháng chiến chống thực dân
Pháp của ta vươn lên giành thế chủ động trên chiến trường chính (Bắc Bộ), mở ra bước phát
triển mới của cuộc kháng chiến.
1
2

V

I

Ệ

T


G

K

H

Ê

4

T

O

À

N

D

Â

N

5

Đ

È


H

Ư

Ợ

M

Ớ

I

L

I

Ê

N

V

I

Ệ

T

6

trưởng.
- Hướng dẫn cách chơi: Các đội lần lượt lên hái hoa và trả lời câu hỏi trong các bông
hoa.
- Quy định luật chơi: Đội lên hái hoa trả lời câu hỏi trong bông hoa trong vòng 15
giây. Nếu đội lên hái hoa không có câu trả lời hoặc trả lời sai thì trong vòng 5 giây các đội
khác được quyền trả lời.
- Quy định cách xác nhận kết quả: Đội nào có nhiều câu trả lời đúng hơn thì thắng
cuộc.
Bước 3: Thực hiện trò chơi:

9


Giáo viên cho các đội lần lượt lên hái hoa và trả lời câu hỏi trong các bông hoa.
Nội dung câu hỏi trong các bông hoa:
Bông hoa 1
Câu hỏi: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ hai (năm 1951) của Đảng đã quyết định
đưa Đảng ra hoạt động công khai với tên mới là gì?
Câu trả lời: Đảng Lao động Việt Nam.
Bông hoa 2:
Câu hỏi: Từ ngày 3 đến ngày 7 – 3 – 1951, Mặt trận Việt Minh và Hội Liên Việt thống
nhất thành một mặt trận lấy tên là gì?
Câu trả lời: Mặt trận Liên hiệp quốc dân Việt Nam.
Bông hoa 3:
Câu hỏi: Đại hội chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất diễn ra
vào thời gian nào?
Câu trả lời: Ngày 1 – 5 – 1952.
Bông hoa 4:
Câu hỏi: Anh hùng lao động được bầu trong Đại hội chiến sĩ thi đua và cán bộ gương
mẫu toàn quốc lần thứ nhất là ai?

Thời điểm tổ chức: Khi kết thúc bài học.
Chuẩn bị của giáo viên:
- Chuẩn bị câu trả lời.

10


- Máy tính kết nối với máy chiếu để sử dụng phần mềm Powerpoint.
Các bước tiến hành:
Bước 1: Giáo viên giới thiệu tên trò chơi với cả lớp: Trò chơi Đoán ý đồng đội.
Bước 2: Chuẩn bị chơi:
- Tổ chức người tham gia trò chơi: Giáo viên chia lớp thành 4 đội, mỗi đội cử một đội
trưởng.
- Hướng dẫn cách chơi: Mỗi đội cử 2 bạn lên, 2 bạn quay lưng vào nhau, một bạn
quay xuống lớp, một bạn quay lên bảng. Giáo viên đưa ra câu trả lời trên bảng. Bạn quay lên
bảng đặt câu hỏi để bạn quay xuống lớp trả lời đúng được từ do giáo viên đưa ra.
- Quy định luật chơi: Thời gian cho mỗi đội là 1 phút. Bạn quay lên bảng đặt câu hỏi
không được có từ trong câu trả lời, không được sử dụng kí hiệu, không được nói lái, không
được sử dụng ngoại ngữ. Bạn quay xuống lớp nếu không trả lời được câu hỏi nào thì thông
báo chuyển để bạn quay lên bảng hỏi câu hỏi khác.
- Quy định cách xác nhận kết quả: Đội nào có nhiều câu trả lời đúng hơn thì thắng
cuộc.
Bước 3: Thực hiện trò chơi:
Giáo viên cho các đội lần lượt lên chơi.
Đội 1:
Nội dung câu trả lời:
1. Tháng 9 – 1953.
2. Hiệp định Giơnevơ.
3. Võ Nguyên Giáp.
4. Kế hoạch Nava.

- Đối với học sinh: Giúp học sinh củng cố được kiến thức vừa học, tạo được không khí
sôi động trong lớp, rèn luyện kĩ năng đặt câu hỏi và khả năng nhanh nhạy trong đoán ý bạn
mình của học sinh, gây được hứng thú học tập cho học sinh giúp học sinh thêm yêu thích môn
Lịch sử.
- Đối với giáo viên: Thông qua trò chơi này giáo viên có thể kiểm tra được khả năng
hiểu bài của học sinh trong tiết học; kĩ năng diễn đạt, đặt câu hỏi của học sinh, kĩ năng phán
đoán để trả lời của học sinh từ đó xác định được học sinh khá giỏi trong lớp.
2. 4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng
nghiệp và nhà trường.
Tôi thực hiện tiến hành giảng dạy chương III – Phần 2 so sánh ở hai lớp 12C2 (lớp
thực nghiệm) và lớp 12C6 (lớp đối chứng).
+ Lớp 12C2: Giáo án thực nghiệm có sử dụng phương pháp tổ chức trò chơi dạy học
lịch sử nhằm gây hứng thú học tập lịch sử cho học sinh.
+ Lớp 12C6: Giáo án đối chứng được soạn và giảng dạy theo phương pháp bình
thường, không sử dụng phương pháp tổ chức trò chơi.
Kiểm tra chất lượng dạy học bằng cách cho học sinh cả lớp đối chứng và lớp thực
nghiệm làm bài kiểm tra, đánh giá trong thời gian 15 phút. Trình độ, nhận thức và số lượng
học sinh của hai lớp này ngang nhau, lớp 12C2 có 42 học sinh, lớp 12C6 có 42 học sinh, bao
gồm cả những học sinh học lực giỏi, khá, trung bình, yếu tương đồng. Câu hỏi kiểm tra hoạt
động nhận thức các lớp có nội dung hoàn toàn giống nhau theo bài học.
Tiêu chuẩn đánh giá câu hỏi: Học sinh lựa chọn câu trả lời đúng trong các câu hỏi trắc
nghiệm, trình bày đầy đủ ý trong câu hỏi tự luận. Điểm tối đa của bài là 10 điểm, điểm giỏi là
điểm 9, 10; điểm khá là điểm 7, 8; điểm trung bình là 5, 6; điểm yếu là 3, 4, còn lại là điểm
kém.
Kết quả: Sau khi chấm bài kiểm tra đúng theo thang điểm đã quy định, xếp loại học
lực theo các mức: Giỏi, khá, trung bình, yếu, kém, tôi thu được kết quả như sau:
Lớp
12C2 (lớp
thực
nghiệm)

SL

%

SL

%

42

7

16,66

23

54,77

12

257

0

0

0

0


bài sâu sắc. Ngược lại với lớp thực nghiệm, ở lớp đối chứng, các em tham gia xây dựng bài
một cách chiếu lệ, không khí lớp học buồn tẻ, nặng nề dẫn tới hiệu quả giờ học không cao.
Như vậy, sử dụng phương pháp tổ chức trò chơi trong dạy học Lịch sử đã nâng cao
được chất lượng bộ môn, góp phần nâng cao chất lượng chung của nhà trường và địa phương.

12


3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3. 1. Kết luận.
Phương pháp dạy học là con đường, cách thức truyền thụ kiến thức. Có phương pháp
tốt thì kiến thức Lịch sử và ý nghĩa của sự kiện quan trọng sẽ chuyển tải đến học sinh bằng
con đường ngắn nhất và đầy đủ nhất.
Qua kết quả đạt được, tôi nhận thấy phương pháp tổ chức trò chơi trong dạy học là
một trong những phương pháp mang lại hiệu quả cao cho tiết học, giúp tiết học nhẹ nhàng, tạo
được không khí sôi động trong lớp, học sinh hứng thú học tập, giúp giáo viên bồi dưỡng được
cả kiến thức, tư tưởng và kĩ năng cần thiết của bộ môn cho học sinh, đáp ứng được yêu cầu
đổi mới phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm, học gắn liền với thực tiễn.
Việc thiết kế và tổ chức trò chơi trong dạy học cũng không quá phức tạp, giáo viên chỉ
cần tâm huyết đầu tư thêm thời gian có thể soạn được những trò chơi hay, có chất lượng tốt để
nâng cao hiệu quả tiết dạy.
Sáng kiến kinh nghiệm mới dừng lại ở chương III – phần 2 – lớp 12 ban cơ bản đã
mang lại thành công cho các tiết dạy vì vậy có thể mở rộng ra nhiều bài ở các khối lớp 10, 11,
12 góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của bộ môn và nhà trường, đóng góp vào thành
công của mục tiêu giáo dục hiện nay là giáo dục con người phát triển toàn diện.
Vì những ưu điểm như vậy nên phương pháp tổ chức trò chơi trong dạy học có khả
năng ứng dụng cao trong thực tế nhà trường.
3. 2. Kiến nghị.
Phương pháp tổ chức trò chơi trong dạy học có thể được tiến hành bằng nhiều phương
tiện khác nhau. Hiện nay đa phần giáo viên đều sử dụng phần mềm Power point vì có nhiều

8. Phương pháp dạy học Lịch sử, Phan Ngọc Liên (Chủ biên), Trần Văn Trị. NXB Giáo dục,
Hà Nội, 1998.
9. Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiễn thức, kĩ năng môn Lịch sử lớp 12, Phan Ngọc Liên –
Nguyễn Xuân Trường (đồng chủ biên), Nguyễn Hải Châu, Nguyễn Ngọc Cơ, Nguyễn Quốc
Hùng, NXB Giáo dục Việt Nam, 2009.
10. Mạng Internet

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 15 tháng 5 năm 2016
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
(Ký và ghi rõ họ tên)

Nguyễn Thị Thu Hương

14