Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2012-2013
Mục lục
Trang
I. Đặt vấn đề 2
II. Giải quyết vấn đề 3
1. Cơ sở lý luận của vấn đề. 3
2. Thực trạng của vấn đề 3
3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 4
3.1. Đối với giáo viên
3.2. Đối với học sinh
3.1. Quá trình thực hiện
4. Hiệu quả của SKKN 15
III. Kết luận 15
Tài liệu tham khảo 16
Phụ lục
Người viết: Thái Văn Khánh Trang 1
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2012-2013
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Dạy học theo phương pháp mới là một trong những vấn đề hết sức quan
trọng được đặt ra đối với nhà giáo dục. Trong quá trình tiến hành một tiết dạy
thì vấn đề quan trọng là nhà giáo dục phải biết vận dụng các phương pháp
mới sao cho phù hợp với nội dung kiến thức, nhằm giúp học sinh nắm rõ vấn
đề. Việc tìm ra phương pháp mới trong quá trình giáo dục nhằm giúp học sinh
nâng cao khả năng chiếm lĩnh tri thức, đồng thời giúp giáo viên giảm bớt thời
gian và công sức. Việc vận dụng phương pháp mới đòi hỏi nhà giáo phải vận
dụng thường xuyên trên cơ sở nắm bắt được thực tiễn.
Ngày nay, việc sử dụng phương pháp mới cho một tiết dạy đòi hỏi phải
có sự chuẩn bị chu đáo của giáo viên và việc tích cực học tập của học sinh.
Khả năng học sinh thích thú với phương pháp mới là rất lớn, đòi hỏi người
giáo viên phải biết kết hợp giữa phương pháp cổ truyền và hiện đại. Trong
thời đại ngày nay, cùng với nhịp phát triển của đất nước, sự bùng nổ thông

tiết có nội dung so sánh sẽ làm cho học sinh hăng hái hơn trong việc chiếm
lĩnh tri thức. Đề tài “Hiệu quả của hoạt động thảo luận nhóm trong quá
trình dạy và học môn Lịch Sử ” sẽ làm sáng tỏ các vấn đề trên.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận của vấn đề
Cơ sở vật chất ở THCS Gia An còn thiếu, phòng học bộ môn chưa có
cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy và học của giáo viên và
học sinh.
Chất lượng học sinh luôn có sự thay đổi, nhà trường từng bước nâng
cao chất lượng dạy và học trong đó đã chú trọng trong việc thay đổi phương
pháp dạy và học nhằm nâng cao ý thức và sự cuốn hút cho học sinh trong quá
trình học tập và rèn luyện.
Hiện nay việc học tập và ghi chép của học sinh chưa thật sự phát huy
hết khả năng não bộ của học sinh. Việc xử lý các thông tin còn chậm với cách
ghi chép bình thường khó có thể thấy được tổng thể của cả vấn đề.
Qua thực tế nhiều học sinh chưa biết cách học, cách ghi kiến thức vào
trong bộ não chủ yếu là học thuộc lòng, học vẹt, học máy móc, không nhớ
kiến thức lâu dài, không liên tưởng, liên kết các kiến thức liên quan với nhau.
Xu thế chung ngày nay, việc học sinh học bộ môn Lịch Sử vẫn còn tồn
tại nhiều vấn đề. Học sinh thường xem đây là bộ môn phụ nên chất lượng học
chưa cao. Từ những nguyên nhân trên cũng tác động đến việc giảng dạy của
người giáo viên lắm lúc chán nản. Thực tế một phần là do kiến thức quá nhiều
so với nhận thức của học sinh, phân phối chương trình chưa hợp lý trong phân
phối thời gian các tiết dạy dẫn đến giáo viên không thể truyền đạt hết kiến
thức và học sinh không thể chiếm lĩnh kiến thức trong thời gian đó.
Trong quá trình giảng dạy bộ môn Lịch Sử người giáo viên phải biết
kết hợp những phương pháp mới và phương pháp truyền thống để tạo sự hứng
thú cho học sinh. Đối với tình hình ngày nay việc sử dụng phương pháp mới:
thảo luận nhóm, trực quan, sắm vai, bản đồ tư duy v.v với nhiều nội dung và
hình thức phong phú trong các tiết học Lịch Sử như: làm bài tập lịch sử, ôn

những nội dung cơ bản ở các tiết : Làm bài tập lịch sử, ôn tập, tổng kết và một
số tiết có nội dung: So sánh, sơ đồ bộ máy nhà nước, sự phát triển kinh tế,
văn hóa, xã hội… sẽ làm cho học sinh hứng thú hơn trong việc chiếm lĩnh,
đi tìm các tri thức mới.
3. Phương pháp tiến hành để giải quyết vấn đề
Căn cứ vào cơ sở lí luận, cơ sở thực tiễn và qua kinh nghiệm dạy học
thực tế và việc học tập của học sinh nhằm từng bước nâng cao chất lượng học
môn Lịch Sử. Việc sử dụng phương pháp mới thảo luận nhóm tương đối khó
khăn.
Trong quá trình tiến hành, vấn đề quan trọng là phải chọn nội dung.
3.1. Đối với giáo viên
Cần chọn nội dung phù hợp với từng bài và từng nội dung trọng tâm,
dự định được trọng tâm và việc chia nhóm như thế nào?
Nếu chọn nội dung trọng tâm cần chú ý đến một câu hỏi thảo luận
giành cho cả lớp hoặc nhiều câu hỏi nhỏ giành cho nhiều nhóm
Cần chú ý đến trình độ học sinh để sắp xếp các câu hỏi thảo luận nhóm,
chuẩn bị dụng cụ ( bút lông, phấn màu . . . .).
Việc tổng kết, bổ sung, rút kinh nghiệm, nhận xét và cho điểm các
nhóm cần khách quan, có thể cho các nhóm nhận xét lẫn nhau.
Khi thảo luận nhóm mà cho học sinh viết trên bảng phụ sau đó giáo
viên treo bảng phụ lên bảng để các nhóm nhận xét thì không nên treo hết tất
cả lên bảng, mà giáo viên chọn một nhóm làm tốt nhất và nhóm làm chưa tốt
để so sánh và đối chiếu.
Người viết: Thái Văn Khánh Trang 4
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2012-2013
Khi chia nhóm học sinh, giáo viên có thể sắp xếp các nhóm cho cân đối
về học lực và ý thức học tập.
Khi trình bày thì nên gọi thay đổi học sinh, không nên tập trung vào
một học sinh.
Nên chia nhiều nhóm nhỏ tứ 4- 6 nhóm sẽ giúp học sinh chủ động hơn.

cuộc khởi nghĩa.
Yêu cầu đối với lớp 6C: Giữ nguyên nội dung thảo luận.
Người viết: Thái Văn Khánh Trang 5
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2012-2013
• Tổ chức trò chơi trong tiết dạy
(Bồ sung nội dung năm học 2012-2013)
Trong tiết dạy lịch sử để tăng thêm sự hứng thú cho học sinh giáo viên
tổ chức một số trò chơi. Có rất nhiều dạng trò chơi, giáo viên lựa chọn dạng
trò chơi cho phù hợp với kiểu bài và thời lượng tiết dạy. Đặc biệt trong tiết là
Bài tập lịch sử thì tổ chức trò chơi là rất hợp lý. Học sinh sẽ thích thú, lớp học
sinh động hơn rất nhiều.
Ví dụ:
Khi dạy tiết làm Bài tập sử 7 tiết 19 . Giáo viện tổ chức trò chơi “Đoán
nhân vật lịch sử”. Gv sử dụng 4 bức tranh về 4 nhân vật lịch sử học sinh đã
được học, chia lớp làm 4 đội chơi. Gọi học sinh đại diện nhóm lên chơi (mỗi
nhóm 2 em). Giáo viên sẽ có các dữ liệu về 4 nhân vật lịch sử này, các đội
chơi sẽ lựa chọn đáp án đúng và dán dưới tranh nhân vật lịch sử của đội mình.
Người viết: Thái Văn Khánh Trang 6
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2012-2013
+ Tiến hành ở khối 7: (gồm 7A, 7B, 7C)
Theo trình độ học sinh của từng lớp mà có hình thức tổ chức thảo luận
nhóm, tổ chức trò chơi ô chữ cho phù hợp. Giáo viên chia lớp thành 3 đội A,
B, C. Nội dung câu hỏi và ô chữ đã được chuẩn bị trước.
Phân công nhiệm vụ cho 2 học sinh tiến hành tổ chức trò chơi (1em đọc
câu hỏi. 1 em lật ô chữ và ghi điểm cho 3 đội).

Ví dụ:
Bài 21: Tiết 44: ÔN TẬP CHƯƠNG IV
Trò chơi “ Ô chữ kì diệu”
L Ũ N G N H A I

- Dạng bài tập này giáo viên tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm để
học sinh tự tìm hiểu và rút ra kết luận, có nhận xét đúng về sự vật hiện tượng
lịch sử, đồng thời tạo không khí thi đua sôi nổi giữa các nhóm trong giờ học
giúp học sinh hứng thú tự tìm hiểu kiến thức dưới sự hướng dẫn của giáo
viên.
Ví dụ 1:
“ Hãy so sánh công cụ của các nền văn hoá thời cổ đại ở Việt Nam
để thấy sự phát triển của kỹ thuật chế tạo đá của người tinh khôn.”
(Lịch sử 6).
Các nền văn
hoá
Kỹ thuật chế tác đá Công cụ tiêu biểu
Sơn Vi
Công cụ được ghè đẽo
một mặt.
Những mảnh tước, công cụ
chặt thô sơ, thời đại đồ đá cũ.
Hoà Bình –
Bắc Sơn
Ghè đẽo cả hai mặt, có
công cụ được mài sắc.
Những chiếc rìu tay, bôn, đục,
thời đại đồ đá giữa.
Hạ Long
Xuất hiện kỹ thuật cưa,
khoan đá và làm đồ gốm.
Rìu có vai, lưỡi cuốc đá, thời
đại đồ đá mới.
Ví dụ 2:
“ Cơ sở kinh tế và xã hội ở phương Đông và phương Tây có gì giống

Chiến lược chiến tranh cục
bộ
Việt Nam hoá chiến
tranh
- Quân đội tay sai.
- Dùng người Việt
đánh người Việt.
- Dồn dân lập ấp.
- Quân đội Mĩ, đồng minh.
- Trang thiết bị tăng lên.
- Mĩ trực tiếp chỉ huy.
- Tìm diệt và bình định.
- Quân đội Sài Gòn.
- Mĩ tăng cường viện
trợ.
- Dùng người Việt đánh
người Việt.
- Bình định và lấn
chiếm.
+ Tiến hành ở khối 8: (Gồm 8A, 8B, 8C).
Đã sắp xếp theo trình độ học sinh, tổ chức hình thức thảo luận nhóm:
“Lập bảng niên biểu về các cuộc khởi nghĩa”. Giáo viên chuẩn bị một bảng
phụ đã ghi rõ nội dung – chia lớp thành 4 nhóm.
Ví dụ: Bài 26: Tiết 41: Mục II
Nội dung thảo luận: “Lập bảng niên biểu về các cuộc khởi nghĩa lớn
trong phong trào Cần Vương”.
Tên cuộc
khởi nghĩa
Thời
gian

Giáo viên cần hướng dẫn kỹ trước khi cho học sinh tiến hành thảo luận
để thiết kế ra Bản đồ tư duy có nội dung cô động.
Ví dụ: Tiến hành ở khối 7: (7A,7B,7C). Tiết 19- Ôn tập (Chương I-
Chương II).
- Đối với giáo viên: Chuẩn bị một bản thiết kế nội dung của bài có thể
là trên khổ giấy rôki hoặc sử dụng phần mền thiết kế nội dung trên máy vi
tính để trình chiếu.
+Đối với học sinh: Chuẩn bị nội bài học, giấy A4, bút, màu…. Chia
nhóm thảo luận, phân công các thành viên trong nhóm cùng thiết kế.
Chia các nhóm học sinh thảo luận
Người viết: Thái Văn Khánh Trang 10
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2012-2013
Hướng dẫn các nhóm học sinh thảo luận
Kết quả Nhóm 1
Người viết: Thái Văn Khánh Trang 11
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2012-2013
Kết quả Nhóm 2
Kết quả Nhóm 3
Người viết: Thái Văn Khánh Trang 12
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2012-2013
Sau khi hoàn thành đại diện các nhóm lên bảng trình bày kết quả. Các
nhóm khác nhận xét. Tiếp theo giáo viên sử dụng bản đồ thiết kế trên giấy
rôki hoặc trên đèn chiếu nhận xét, đối chiếu kết quả của học sinh.
Kết quả các Nhóm
Đại diện các Nhóm lên trình bày kết quả
Người viết: Thái Văn Khánh Trang 13
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2012-2013
4. Hiệu quả đạt được khi thực hiện phương pháp
Năm học Giỏi Khá T.bình Yếu
Kém

Việc sử dụng phương pháp mới trong quá trình dạy và học sẽ giúp
người dạy và người học thêm hứng thú. Phương pháp mới cần hướng vào việc
phát triển tích cực nhận thức, kĩ năng học tập và thái độ tự giác và chủ động,
khả năng độc lập hoạt động, khả năng tự kiểm tra đánh giá,khả năng tổ chức
v.v của học sinh. Cần phải kiên quyết tính áp đặt, đơn điệu, thụ động và hình
thức chủ nghĩa cá nhân trong trong việc vận dụng các phương pháp dạy học.
Cải tiến các phương pháp và kĩ thuật quản lí và điều hành lớp học cho
phù hợp với xu thế đổi mới phương pháp dạy học. Công tác tổ chức, quản lý
lớp học trong đổi mới dạy học không đơn thuần là giáo viên trực tiếp giáo
viên chỉ đạo Học sinh, không phải là một chiều mà phải là đa chiều giữa cá
Người viết: Thái Văn Khánh Trang 14
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2012-2013
nhân, nhóm, tổ học sinh và giữa học sinh với học sinh là cơ bản. Cần tạo
không khí sôi nổi, cuốn hút bằng các hoạt động dân chủ, cởi mở và linh
hoạt…….
Trong thời đại ngày nay, cùng với nhịp phát triển của đất nước, sự bùng
nổ thông tin, đặc biệt là việc tạo ra một tiết học nhẹ nhàng, gây hứng thú cho
học sinh bằng hình thức vừa học vừa chơi sẽ giúp các em nhớ lâu và nhớ kĩ
nội dung bài học.
Gia An, ngày15 tháng 04 năm 2013.
Ý kiến của Tổ chuyên môn Người viết
… …………………………….
…………………………………
………………………………….
………………………………….
Thái Văn Khánh
ĐÁNH GIÁ NHẬN XÉT HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NHÀ TRƯỜNG
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………