Nhóm 3
Nguyễn Anh Huy
Lê Trọng Huyền
Trương Thị Huỳnh
Huỳnh Thị Cẩm Huyền

Bài 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN
I- CẤU TRÚC LOGIC
1. Khái quát về diều hòa hoạt động gen

Khái niệm:
Điều hòa hoạt động gen là quá trình điều
hòa lượng sản phẩm của gen được tạo ra trong
tế bào đảm bảo cho hoạt động sống của tế bào
phù hợp với điều kiện môi trường cũng như sự
phát triển bình thường của cơ thể.

Bài 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN

Số lượng gen trong tế bào rất lớn nhưng thường
chỉ có một số ít gen hoạt động còn phần lớn các
gen ở trạng thái không hoạt động hoặc hoạt động
rất yếu.

Trong cơ thể, việc hoạt động gen có thể xảy ra ở
nhiều cấp độ: cấp độ AND, cấp độ phiên mã, cấp
độ dịch mã và cấp độ sau dịch mã.

Ở sinh vật nhân sơ, điều hòa hoạt động gen chủ
yếu ở mức độ phiên mã.

2. Điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân sơ
b. Sự điều hòa hoạt động gen của Operon Lac

Khi môi trường không có lactozo

Gen điều hòa tập hợp protein ức chế, protein
này liên kết với vùng vận hành dẫn đến ngăn
cản quá trình phien mã làm cho các gen cấu
trúc không hoạt động

Bài 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN

Khi môi trường có lactozo

Khi môi trường có lactozo, một số phân tử
lactozo liên kết với protein ức chế làm biến đổi cấu
hình không gian thể liên kết với vùng vận hành. Do
đó ARN polimeraza có thể liên kết được với vùng
khởi đầu để tiến hành phiên mã.

Khi đường lactozo bị phân giải hết, protein ức
chế lại liên kết với vùng vận hành và quá trình
phiên mã lại dừng lại.

Bài 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN
II. TRỌNG TÂM BÀI

Cơ chế điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân
sơ:


SGK

Hỏi đáp tìm tòi bộ phận

Quan sát hình ảnh rút ra bản chất của vấn đề

Bài 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN
IV. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

Mô tả cấu trúc của Operon, vai trò của từng
thành phần

Mô tả hoạt động gen khi môi trường không có
lactozo

Mô tả hoạt động gen khi môi trường có lactozo

Bài 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN
V. Phân tích , sử dụng các bảng, biểu, hình, sơ đồ có
trong bài
Vùng vận
hành
Vùng khởi động
Z Y A
Gen điều hoà
ADN
O
P
R
P

(lactôzơ)
Prôtêin ức chế
bị bất hoạt
Các prôtêin được tạo thành
bởi các gen Z, Y, A
mARN
ADN
ADN
Z
Y
A
Z
Y
A
Không phiên mã
Vùng vận hành (O)
(Khi môi trường
không có lactôzơ)
(Khi môi trường
có lactôzơ)
Prôtêin ức chế

Các thành phần cấu trúc Đặc điểm hoạt động
Gen điều hoà R Tổng hợp………… ………
Prôtêin ức chế ……… với vùng vận hành(O)
Các gen cấu trúc Z, Y, A Không ………
Các thành phần cấu trúc Đặc điểm hoạt động
Gen điều hoà R ………… prôtêin ức chế
Prôtêin ức chế Gắn với ……… , bị bất hoạt
Các gen cấu trúc Z, Y, A ……………tổng hợp prôtêin

vùng vận hành của opêron, do đó mà ARN
pôlimeraza liên kết được với vùng khởi
động để tiến hành phiên mã tạo ra các
mARN.
- Các phân tử mARN của gen cấu trúc
được dịch mã tạo ra các enzim phân giải
lactôzơ.
- Khi lactôzơ bị phân giải hết thì prôtêin
ức chế lại liên kết vào vùng vận hành và
quá trình phiên mã bị dừng lại.
NỘI DUNG PHIẾU HỌC TẬP

Bài 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN
VI. CÁC KỸ NĂNG RÈN LUYỆN QUA BÀI

Phân tích hình vẽ

Phương pháp làm việc với SGK

Kỹ năng làm việc nhóm

Kỹ năng trình bày, lập luận của học sinh

Bài 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN
VII. XÂY DỰNG BÀI TẬP GIÁO VIÊN

Thiết kế phiếu học tập

Sưu tầm hình ảnh trực quan



Cơ chế điều hòa hoạt động của gen giúp hiểu được
vì sao các tế bào trong một cơ thể có bộ gen giống
nhau mà lại phân hóa khác nhau về cấu tạo và chức
năng.

Sự điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân thực
qua nhiều mức, qua nhiều giai đoạn: NST tháo xoắn,
phiên mã, dịch mã và biến đổi sau dịch mã.

Bài 3 ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN
VIII. TÀI LIỆU THAM KHẢO

SGK lớp 12

SGK nâng cao lớp 12

Sách giáo viên lớp 12

Sách giáo viên nâng cao 12