Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA THƯ VIỆN – THÔNG TIN
… … o0o………

NGUYỄN THANH THẢO NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG
CỦA TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Giáo viên hướng dẫn : Th.s Chu Vân Khánh
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thanh Thảo
Lớp : TV – TT 40B
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thanh Thảo
Lớp : TV – TT 40B
Hà Nội - 2012

Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 3

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1
Chương 1. HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN- THƯ VIỆN VỚI CÔNG TÁC
ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH DU LỊCH TẠI TRƯỜNG
CAO ĐẲNG DU LỊCH HÀ NỘI 4
1.1 SƠ LƯỢC VỀ QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ TRƯỞNG THÀNH CỦA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH HÀ NỘI 4
1.2 CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA TRUNG TÂM THÔNG - TIN THƯ
VIỆN VỚI CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH DU
LỊCH 6
1.2.1 Trung tâm Thông tin thư viện – chức năng và nhiệm vụ 6
1.2.2 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ 7
1.2.3 Cơ sở vật chất và vốn tài liệu 8
1.3 ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI DÙNG TIN VÀ NHU CẦU TIN TẠI TRƯỜNG
CAO ĐẲNG DU LỊCH HÀ NỘI 9
1.3.1 Nhóm cán bộ lãnh đạo quản lý 13
1.3.2 Nhóm cán bộ nghiên cứu, giáo viên 14

DU LỊCH HÀ NỘI 44
3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HAOT ĐỘNG THÔNG TIN – THƯ VIỆN 44
3.2.1 Nâng cao chất lượng nghiệp vụ thư viện 45
3.2.2 Nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng nguồn lực thông tin 48
3.2.3 Ứng dụng công nghệ thông trong công tác thư viện 52
3.2.4 Nâng cao trình độ cán bộ, nhân viên thư viện 54
3.2.5 Đào tạo người dùng tin 56
3.2.6 Liên kết với các trung tâm thông tin - thư viện 57
KẾT LUẬN 59
TÀI LIỆU THAM KHẢO 61
PHỤ LỤC

Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 5

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chúng ta đang sống trong thời đại mà trình độ thông tin trở thành một
trong những tiêu chuẩn hàng đầu của nền văn minh vật chất và tinh thần. Hoạt
động thông tin được coi là nhân tố quan trọng trong chiến lược phát triển của
bất kỳ quốc gia nào.
Ngày nay, sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ
thông tin và viễn thông đã tác động, làm thay đổi sâu sắc mọi lĩnh vực trong
đời sống xã hội. Trong đó sự xuất hiện của mạng thông tin toàn cầu Internet
đã thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm, khai thác và phát triển thông tin ở mức độ cao
hơn của người sử dụng. Điều đó đã ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của
thông tin – thư viện trên thế giới cũng như của Việt Nam. Hệ quả tất yếu của
quá trình trên là xu hướng hiện đại hoá công tác thư viện đang diễn ra mạnh

thư viện tại trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội cần có những nghiên cứu, khảo
sát toàn diện thực trạng hoạt động để tìm ra một phương hướng phát triển
đúng đắn và những giải pháp khả thi nhằm tăng cường và nâng cao chất lượng
hoạt động này. Nhận thấy ý nghĩa, tầm quan trọng và tính cấp thiết của việc
tăng cường hoạt động thông tin thư viện, tôi đã chọn đề tài “Nâng cao hiệu
quả hoạt động của Trung tâm Thông tin - thư viện trường Cao đẳng Du
lịch Hà Nội” làm đề tài khoá luận của mình.
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Đề tài đi sâu vào nghiên cứu, khảo sát thực trạng hoạt động thông tin –
thư viện của Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội trong giai đoạn hiện nay, qua
đó rút ra những nhận xét và một số giải pháp cụ thể nhằm tăng cường hoạt
động thông tin – thư viện tại Trung tâm, góp phần vào sự nghiệp giáo dục và
đào tạo chung của Nhà trường.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động của Trung tâm Thông tin – thư
viện trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội.
Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 7

* Phạm vi nghiên cứu: Trung tâm Thông tin – thư viện trường Cao
đẳng Du lịch Hà Nội với thời gian nghiên cứu trong giai đoạn hiện nay.
4. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tôi đã áp dụng các phương pháp như:
Phân tích tổng hợp tư liệu, thống kê số liệu, khảo sát thực tế,… và một số
phương pháp liên ngành khác.
Thực hiện đề tài khóa luận này, tôi đã nhận được sự hướng dẫn tận tình
của Cô giáo hướng dẫn – Th.S Chu Vân Khánh, cùng các cô chú và các anh
chị cán bộ nhân viên tại Trung tâm Thông tin - thư viện trường Cao đẳng Du

sạn Du lịch được thành lập ngày 24/7/1972 – là trường quốc gia đầu tiên đào
tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ khách sạn, du lịch. Với gần 40 năm hoạt động,
cho tới nay trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội đã có bề dày thời gian đáng kể
trong công tác đào tạo nguồn nhân lực cho ngành du lịch. Chặng đường hình
thành và phát triển của Nhà trường trải qua nhiều giai đoạn lịch sử với các
mốc thời gian chính là giai đoạn từ năm 1972- 1995, giai đoạn từ 1995- 2003
và giai đoạn từ năm 2003 cho đến nay.
 Giai đoạn từ năm 1972 đến năm 1995
Năm 1972, Nhà trường có tên gọi đầu tiên là Trường Công nhân Khách
sạn Du lịch. Tháng 6/1984, Tổng cục Du lịch có Quyết định số 146/TCDL đổi
tên Trường Công nhân khách sạn Du lịch thành trường Du lịch Việt Nam
(thuộc Tổng cục Du lịch Việt Nam).
Đây là giai đoạn đầu hình thành và phát triển của Nhà trường. Hình
thành trong hoàn cảnh đất nước còn chiến tranh, những năm đầu hoạt động,
lượng học sinh theo học còn rất ít, chỉ có 93 học sinh tốt nghiệp. Tuy nhiên,
con số này tăng lên đáng kể khi vào cuối những năm 70, đã có 300 học sinh ra
trường. Sau khi đất nước thoát khỏi chiến tranh, nền kinh tế dần hồi phục
nhưng tỷ lệ học sinh theo học vẫn còn khá khiêm tốn, tính trung bình từ năm
1995 có hơn 400 học sinh tốt nghiệp mỗi năm. So với những trường học khác
cùng thời điểm, đây không phải là con số đáng chú ý. Tuy nhiên, sự tăng dần
Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 9

về số lượng học sinh cho thấy sự tiến triển trong công tác đào tạo của Nhà
trường, đội ngũ cán bộ và giáo viên đã vượt qua nhiều khó khăn với quyết tâm
cao để hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của Tổng cục Du lịch giao phó.
 Giai đoạn từ năm 1995 đến năm 2003
Đây giai đoạn chuyển mình cơ bản của Nhà trường với những nội

cho ngành, được các cơ quan chủ quản, các đơn vị đối tác, doanh nghiệp và
xã hội đánh giá cao.
1.2 CHỨC NĂNG ,NHIỆM VỤ CỦA TRUNG TÂM THÔNG - TIN THƯ
VIỆN VỚI CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH DU LỊCH
1.2.1 Trung tâm Thông tin thư viện – chức năng và nhiệm vụ
Mặc dù trường được thành lập từ năm 1972 nhưng hơn hai mươi năm
sau (1996) Trung tâm thông tin - thư viện của trường mới ra đời với tên gọi
Trung tâm tin học - tư liệu và thư viện. Năm 2003, Nhà trường tách ra thành
hai trung tâm: Trung tâm ứng dụng công nghệ thông tin và Trung tâm Thông
tin - thư viện.
Trung tâm Thông tin – Thư viện, có chức năng quản lý thông tin, tư
liệu và thư viện của Nhà trường, bao gồm:
 Cung cấp đầy đủ lượng giáo trình, bài giảng phục vụ cho Giáo viên,
sinh viên và học sinh tránh tình trạng dạy chay học chay.
 Xây dựng mô hình, quy mô, quy chế hoạt động của thư viện phù hợp
với nhịp độ phát triển, đáp ứng nhu cầu dạy và học, các hoạt động nghiên cứu
khoa học của cán bộ, giảng viên giáo viên, học sinh, sinh viên trong Nhà trường.
 Tổ chức sưu tầm, in ấn, phát hành giáo trình, bài giảng, tài liệu tham
khảo, các ấn phẩm khác phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học của Nhà trường.
 Tổ chức thu thập và quảng cáo các thông tin tư liệu về các hoạt
động theo định hướng của nhà trường.
 Thực hiện công tác bảo quản lưu trữ các tư liệu, tài liệu của nhà
trường thuộc trung tâm quản lý.
Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 11

 Thực hiện các nhiệm vụ liên quan được quy định trong Quy chế tổ
chức và hoạt động của nhà trường và các nhiệm vụ khác do Hiệu trưởng giao.


 Tổ thư viện: có trách nhiệm bổ sung tài liệu, tổ chức vốn tài liệu,
phục vụ bạn đọc. Trung tâm hiện có 1 phòng đọc sức chứa 120 chỗ ngồi,
được chia thành hai không gian đọc dành cho giáo viên và sinh viên.
Hàng năm, Trung tâm được Nhà trường đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất
và mua bổ sung tài liệu để phục vụ việc dạy và học tập, nghiên cứu của giảng
viên, cán bộ viên chức và học sinh, sinh viên.
 Đội ngũ cán bộ của thư viện:
Hiện nay, Trung tâm gồm 7 cán bộ trong đó có 1 cán bộ có trình độ
thạc sỹ và đang làm nghiên cứu sinh, 1 cán bộ tốt nghiệp đại học chuyên
ngành thư viện, 3 cán bộ được đào tạo đại học chuyên ngành khác và 2 cán bộ
trình độ trung cấp chuyên ngành khác.
Về độ tuổi: 3 cán bộ có độ tuổi từ 40 tuổi đến 60 tuổi, từ 30 tuối đến 40
tuổi có 4 cán bộ. Độ tuổi của cán bộ thư viện không trẻ, không đồng đều. Đây
là mặt còn hạn chế về nhân sự tại Trung tâm do đội ngũ cán bộ luôn bị điều
chuyển công việc, làm cho Trung tâm luôn bị động về con người và phải
hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ lại.
1.2.3 Cơ sở vật chất và vốn tài liệu
 Cơ sở vật chất:
Từ năm 2005 – 2009, Trung tâm được đặt trên tầng 8 của toà nhà 8
tầng, có diện tích khoảng 300m
2
, trong đó có khoảng 100 chỗ ngồi phục vụ
cho giáo viên và học sinh, sinh viên nghiên cứu và học tập tại Trung tâm. Cho
đến cuối năm 2009, được sự quan tâm của Nhà trường, Trung tâm đã được
chuyển xuống tầng 3 với diện tích gần 400m
2
. Phòng đọc thư viện đã khang
trang hơn, với 130 chỗ ngồi, 12 giá sách của các kho và 40 bàn cho bạn đọc
sử dụng. Trung tâm đã được trang bị thêm 3 máy tính nhưng vẫn chưa được

quả hoạt động của một thư viện. Vì vậy, nghiên cứu hệ thống thông tin - thư
viện không thể không nghiên cứu đặc điểm người dùng tin. Qua khảo sát, đối
tượng bạn đọc tại Trung tâm gồm 3 nhóm chính:
 Nhóm cán bộ lãnh đạo, quản lý
Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 14

 Nhóm cán bộ nghiên cứu, giáo viên
 Nhóm học sinh, sinh viên
Để có được những thông tin sát thực nhất về đặc điểm người dùng tin
và nhu cầu tin tại Trung tâm Thông tin – thư viện trường Cao đẳng Du lịch
Hà Nội, tôi đã dựa vào Báo cáo của Trung tâm và thực hiện điều tra bằng
bảng hỏi với số lượng phiếu điều tra là 391 phiếu trong đó:
 Cán bộ quản lý: 15 phiếu
 Cán bộ nghiên cứu, giáo viên: 58 phiếu
 Sinh viên: 318 phiếu
Với các nội dung điều tra là:
 Thời gian sử dụng
 Loại hình tài liệu quan tâm
 Nội dung thông tin
 Mức độ đáp ứng nhu cầu tin


3h

03

12

25

40

10,23(%)

Từ 3 – 4h 0 6 24
30 7,67(%)

Bảng 1: THỜI GIAN NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU VÀ THU THẬP
THÔNG TIN CỦA NGƯỜI DÙNG TIN STT

Loại hình
tài liệu

CB QL,
LĐ

CB NC,
giáo viên



Bảng 2: LOẠI HÌNH TÀI LIỆU NGƯỜI DÙNG TIN QUAN TÂM
Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 16

Nội dung
thông tin

Nhóm
cán bộ
quản lý
(15)

Nhóm
cán bộ,
giảng viên
(58)

Nhóm
sinh viên

(318) Tổng


Pháp luật 15 48 162
225
Chính trị 13 42 112
167
Du lịch 15 51 260
326
Địa lý 11 28 135
174
Môi trường 10 34 245
289

Bảng 3: NHU CẦU VỀ NỘI DUNG THÔNG TIN CỦA NGƯỜI DÙNG
TIN
Người dùng tin tại thư viện trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội là tập thể
cán bộ lãnh đạo, nghiên cứu, giảng dạy và học sinh, sinh viên của Nhà trường,
chia thành 3 nhóm chính Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 17

1.3.1 Nhóm cán bộ lãnh đạo quản lý (Ban giám hiệu, trưởng phó các
khoa, các phòng ban chức năng)
Nhóm này tuy số lượng không lớn nhưng đặc biệt quan trọng, họ vừa
sử dụng thông tin để quản lý công tác giáo dục đào tạo, vừa là người xây
dựng các chiến lược phát triển của trường. Ðối với họ thông tin là công cụ của
quản lý vì quản lý là quá trình biến đổi thông tin thành hành động. Thông tin

Thực tế kết quả khảo sát cho thấy, nhóm cán bộ nghiên cứu, giảng dạy
do đặc thù tính chất công việc gắn bó với việc nghiên cứu tài liệu nên số giờ
sử dụng thư viện của họ chiếm tỷ lệ tương đối cao: dưới 2 giờ chiếm gần
50%, trên 2 giờ chiếm gần 20%. Loại hình tài liệu mà nhóm bạn đọc này
hướng đến là các thông tin mang tính chất lý luận và thực tiễn như tài liệu
chuyên ngành (43,1%), các đề tài nghiên cứu khoa học (47,5%), tài liệu tra
cứu (36,2%),…
Khác với nhóm người dùng tin là cán bộ quản lý, nội dung thông tin thu
hút nhóm bạn đọc này không chỉ có: khoa học xã hội (97%), pháp luật
(82,7%), du lịch (87,9%), kinh tế (55,1%),…mà còn tập trung vào hầu hết các
lĩnh vực khác. Điều này cũng thể hiện việc cán bộ, giáo viên là người dùng tin
có nhu cầu tin rộng và đầy đủ hơn so với nhóm đối tượng dùng tin là cán bộ
quản lý. Hình thức tài liệu nhóm này thường sử dụng là các thông tin chuyên
đề, thông tin chọn lọc, thông tin tài liệu mới, thư mục chuyên đề, thông tin
chọn lọc về chuyên ngành cũng như lý luận sư phạm và văn hóa xã hội. Điều
này là phù hợp, bởi để giảng dạy và nghiên cứu cán bộ giáo viên cần có
những kiến thức rộng về kinh tế - xã hội cũng như những kiến thức về các
ngành khoa học tự nhiên và khoa học kỹ thuật, công nghệ
Bên cạnh đó, nhóm cán bộ nghiên cứu, giáo viên còn là chủ thể của hoạt
động thông tin, cung cấp thông tin qua hệ thống bài giảng, các bài báo, tạp chí,
các công trình nghiên cứu khoa học được công bố, các đề xuất, các dự án, các đề
tài, các kiến nghị. Thông qua nhóm người dùng tin này, cán bộ thư viện có thể
thu thập ý kiến, những thông tin có giá trị cao về lĩnh vực họ đang nghiên
Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 19

cứu, hoặc có thể trao đổi để tham gia ý kiến về sản phẩm thông tin của Trung
tâm như: thông báo sách mới, bản tin chuyên đề…

cũng chú ý nghiên cứu sâu hơn. Đó cũng là sự phát triển thông thường, phù
hợp với thực tiễn đời sống.
Ngoài giờ lên lớp học tập, nhóm học sinh sinh viên cũng có nhu cầu
lớn đối với các loại tài liệu mang tính giải trí, nâng cao hiểu biết xã hội như
các loại báo, tạp chí, sách văn học… Theo số liệu thống kê từ Báo cáo tổng
hợp năm 2011 của Trung tâm cho biết nhóm sinh viên chiếm số lượng lớn
nhất 83% tổng số người dùng tin; lực lượng cán bộ nghiên cứu, giáo viên chỉ
có hơn 10% và cán bộ lãnh đạo là 6%. Có thể xem xét cơ cấu các nhóm người
dùng tin qua biểu đồ:
SV
83%
CBQL
6%
CBNC,GV
11%

Hình 1: TỶ LỆ NHÓM NGƯỜI DÙNG TIN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG
DU LỊCH HÀ NỘI
Nguồn lực thông tin của Trung tâm tuy chỉ có hơn 7 nghìn đầu sách
nhưng tương đối đầy đủ và phong phú về nội dung, phù hợp với các chương
trình đào tạo như: du lịch, khách sạn, nấu ăn,…bước đầu đã đáp ứng được nhu
cầu thông tin cho quá trình giảng dạy và học tập của giảng viên cũng như sinh
viên trong Nhà trường. Các sản phẩm như hệ thống mục lục phiếu, thư mục
giới thiệu sách mới đã phản ánh được đầy đủ nguồn lực thông tin có trong kho
Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 21

tài liệu của trung tâm đáp ứng nhu cầu tìm kiếm, khai thác thông tin của


đáng gồm đầy đủ các sách giáo khoa, giáo trình và tài liệu tham khảo chuyên
ngành phù hợp với ngành, nghề đào tạo đã thực sự chứng tỏ được vai trò quan
trọng không thể thiếu trong tiến trình phát triển của Nhà trường. Trong giai
đoạn hiện nay, để nâng cao hơn nữa chất lượng phục vụ, Trung tâm cần đổi
mới hoạt động cũng như phát triển vốn tài liệu để thực sự trở thành môi
trường thu thập thông tin lý tưởng nhất cho mỗi cán bộ nghiên cứu, giảng
viên và sinh viên trong Nhà trường.

Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 23

Chương 2
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM THÔNG TIN
THƯ VIỆN TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH HÀ NỘI
2.1 CÔNG TÁC BỔ SUNG VỐN TÀI LIỆU
Bổ sung vốn tài liệu là một công việc thường xuyên của thư viện nhằm
phát triển tài liệu phục vụ đúng mục đích, yêu cầu của bạn đọc. Công tác bổ
sung tài liệu là một hoạt động được tiến hành thường xuyên nhằm sưu tầm,

khó khăn trong việc tổ chức kho.
Để đáp ứng yêu cầu một cách đầy đủ, phù hợp nhu cầu đọc, học tập,
nghiên cứu, giảng dạy của sinh viên và giảng viên trong Nhà trường, từ năm
2011, Trung tâm đã có kế hoạch bổ sung chi tiết. Dựa trên danh mục tài liệu
mới xuất bản do các đối tác gửi đến cũng như qua lời giới thiệu của giảng
viên, Trung tâm đã lập danh sách các tài liệu cụ thể cần bổ sung và nhập vào
thư viện. Sau đó, danh mục tài liệu đuợc trình lên Nhà trường cũng như các
giảng viên trực tiếp giảng dạy để tham khảo ý kiến xem đã hợp lý và thoả
mãn chương trình đào tạo, học tập hay chưa. Công tác bổ sung tài liệu tại thư
viện luôn bám sát mục tiêu đào tạo của Nhà trường để phát triển một nguồn
lực thông tin hấp dẫn, phù hợp với chương trình đào tạo.
Trung tâm có được nguồn tài liệu phong phú như vậy là do đã tạo dựng
nguồn bổ sung tài liệu khá đa dạng:
 Nguồn mua:
Tài liệu được mua chủ yếu ở các nhà sách; các cơ quan, tổ chức hoạt
động về sách có uy tín; nhà xuất bản các trường đại học như Học viện Tài
chính, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Văn hoá
Hà Nội, Tạp chí Du lịch,… và một số loại báo đặt mua công ty phát hành.
Tuy nhiên, diện bổ sung tài liệu mới chỉ tập trung ở các giáo trình, bài
giảng về các môn học do chính Trung tâm phát hành. Còn các giáo trình
mua về để phục vụ cho sinh viên mượn thì chiếm tỷ lệ rất nhỏ (10%) trong
tổng số sách mới bổ sung. Theo Báo cáo thống kê năm 2011 của Trung
Khóa luận tốt nghiệp Nguyễn Thanh Thảo 25

tâm, tính từ năm 2004 cho tới nay, lượng tên giáo trình được in ấn và phát
hành đã tăng lên gấp hơn 10 lần (năm 2004: 2009 cuốn, năm 2010: 21500
cuốn). Càng về những năm gần đây, số lượng càng tăng vọt để đáp ứng với