Phần i: Lời nói đầu
Thành phố Nam Định nằm ở trung tâm đồng bằng Bắc Bộ, có lịch sử phát triển
lâu đời. Thành phố diện tích 46,35 km2 với mật độ dân số 5100
người/km2 là tương đối cao so với cả nước. Trong công cuộc
công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước hôm nay thành phố Nam
Định đang được xây dựng trở thành thành phố vệ tinh của thủ đô
Hà Nội - trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của cả nước. Cùng
với sự phát triển chung đó, tốc độ đô thị hoá tại đây diễn ra mạnh
mẽ đi đôi với sự tăng trưởng kinh tế vững mạnh. Do đó, các giao
dịch dân sự, các tranh chấp mâu thuẫn trong nhân dân phát sinh
ngày càng nhiều và phức tạp. Bên cạnh đó, tỉ lệ ly hôn cũng
không ngừng tăng cao. Số lượng các vụ việc dân sự Toà án nhân
dân thành phố Nam Định thụ lý giải quyết năm sau luôn cao hơn
năm trước. Để thúc đẩy quá trình giải quyết vụ án dân sự thì công
tác hoà giải là vô cùng quan trọng. Hoà giải có vai trò tích cực
làm giảm các vụ án xét xử oan sai, đỡ các chi phí tiền bạc tốn
kém cho Nhà nước và nhân dân, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc.
Tuy nhiên vai trò tích cực của hoà giải có phát huy được hay
không phụ thuộc phần lớn vào công tác thực hiện của ngành toà
án. Từ những suy nghĩ như trên tôi đ• quyết định lựa chọn đề tài
thực tập là " Thực tiễn hoà giải vụ án dân sự của Toà án địa
phương ". Chuyên đề là kết quả của quá trình thực tập, khảo sát
và nghiên cứu trong thời gian 3 tháng tại Toà án nhân dân thành
phố Nam Định. Bố cục của chuyên đề bao gồm :
I . Lời nói đầu .
II . Nội dung .
II.1. Khái quát chung .
II.2. Thực tiễn hoà giải vụ án dân sự tại Toà án nhân dân thành phố Nam Định .
II.3. Nhận xét kiến nghị.
1
III . Kết luận .

thời gian 3 tháng ( từ ngày 6/2 đến ngày 28/4/2006 ) tôi đ• tích
cực tham gia đầy đủ các phiên hoà giải vụ án dân sự tại Toà do
các Thẩm phán chủ trì.
Toà án nhân dân thành phố Nam Định có 11 Thẩm phán trong đó có 6
Thẩm phán phụ trách việc dân sự. Hàng năm số lượng các vụ án
dân sự do Toà án giải quyết đều đứng đầu ngành toà án tỉnh Nam
Định. Theo đánh giá của Toà án nhân dân tỉnh Nam Định, số
lượng các vụ việc do Toà án nhân dân thành phố Nam Định giải
quyết hàng năm nhiều gấp 4 - 5 lần tổng số lượng vụ việc dân sự
của Toà án các huyện Nam Định cộng lại. Trước thực tế phong
phú đó, tôi đ• có điều kiện trực tiếp tham gia các buổi hoà giải
thường xuyên và liên tục. Qua quan sát tôi đ• rút ra kết luận về
cách thức Thẩm phán tiến hành hoà giải theo Bộ luật tố tụng dân
sự 2004, những thuận lợi và khó khăn trong quá trình hoà giải.
Ngoài ra các buổi nghiên cứu hồ sơ tai phòng lưu trữ hồ sơ, đọc
sổ thụ lý tại phòng thư ký tổng hợp đ• giúp tôi có các thông tin số
liệu cho đề tài thực tập.
Các vụ án dân sự được Toà án thụ lý giải quyết bao gồm các vụ án hôn
nhân gia đình và tranh chấp dân sự. Trong đó, tranh chấp dân sự
phổ biến là tranh chấp chia thừa kế, tranh chấp đòi bồi thường
thiệt hại ngoài hợp đồng, tranh chấp quyền sự dụng đất, tranh
chấp đòi nợ ...
Theo Báo cáo tổng kết hàng năm của Toà án nhân dân thành phố Nam
Định thì số lượng các vụ án dân sự đ• thụ lý và giải quyết trong
những năm gần đây như sau:
- Năm 2001:
+ Tranh chấp dân sự: + Hôn nhân:
3
. Thụ lý 57 vụ . Thụ lý 386 vụ
. Xét xử 41 vụ . Xét xử 328 vụ

nhận sự thoả thuận giữa các đương sự mà không phải tổ chức
phiên toà.
a. Cách thức Thẩm phán Toà án nhân dân thành phố Nam Định tiến hành hoà
giải vụ án dân sự :
Theo quy định của pháp luật , thủ tục tiến hành hoà giải bao gồm các
bước : thông báo cho đương sự về phiên hoà giải , tiến hành
phiên hoà giải và lập biên bản hoà giải thành hoặc không thành ,
ra quyết định công nhận sự thoả thuận giữa các đương sự .
Tại Toà án Nhân dân thành phố Nam Định để chuẩn bị cho phiên hoà
giải , Thẩm phán phụ trách vụ án sau khi nghiên cứu hồ sơ sẽ ra
quyết định mở phiên hoà giải trong thời hạn chuẩn bị xét xử .
Việc thông báo cho đương sự được Toà án tống đạt qua đường
bưu điện hoặc trực tiếp do thư ký Toà án tống đạt . Đối với các
đương sự là nguyên đơn, bị đơn trong vụ án Toà án giao giấy
triệu tập. Đối với các đương sự là người có quyền lợi, nghĩa vụ
liên quan, Toà án gửi giấy mời. Trong giấy triệu tập, giáy mời
đương sự Thẩm phán thường ghi rõ thời gian, địa điểm tiến hành
phiên hoà giải và nội dung được hoà giải.
Trong các vụ án hôn nhân gia đình, các vấn đề được đặt ra hoà giải
thường là: hoà giải về tình cảm vợ chồng, vấn đề nuôi con chung
và cấp dưỡng nuôi con, vấn đề tài sản và công nợ chung của vợ
chồng. Tuỳ từng vụ án cụ thể Thẩm phán sẽ quyết định hoà giải
tất cả các vấn đề trong cùng một buổi hoà giải hoặc tách từng vấn
đề để hoà giải trong nhiều lần ( trường hợp tài sản chung của vợ
chồng quá lớn hoặc hai bên chưa thoả thuận được ai nuôi con và
trách nhiệm đóng góp nuôi con ...). Với các vụ án tranh chấp dân
sự, Thẩm phán cũng áp dụng cách thức hoà giải tương tự.
5
Việc ghi rõ thời gian địa điểm tiến hành phiên hoà giải và nội dung cụ
thể được hoà giải trong giấy thông báo đương sự là một thủ tục đ•

Trong các vụ án dân sự không phải trong mọi trường hợp đều có mặt
đầy đủ bên nguyên đơn, bên bị đơn và người có quyền lợi nghĩa
vụ liên quan. Thực tế do nhiều nguyên nhân như giấy báo không
được giao đến tận tay đương sự hoặc do đương sự cố tình không
đến mà buổi hoà giải sẽ vắng mặt một trong các bên. Ví dụ :
trong vụ án tranh chấp chia thừa kế đất ở thụ lý số 07/ngày 11-2-
2005 có nguyên đơn là các ông bà Nguyễn Kiến Xương , Nguyễn
Kiến Thiết, Nguyễn Thị Tơn, Nguyễn Kiến Đức, Nguyễn Chính
Kiến kiện các ông Nguyễn Kiến Hoạch, Nguyễn Kiến Văn. Nội
dung vụ án là tranh chấp chia thừa kế quyền sử dụng đất ở do cha
mẹ để lại. Tại phiên hoà giải lần một, mặc dù các bị đơn đều đ•
nhận được giấy triệu tập của Toà án, nhưng cố tình vắng mặt.
Thẩm phán Trần Văn Kiểm đ• tiến hành hỏi các đồng nguyên
đơn có đồng ý hoà giải vắng mặt bị đơn. Sau khi tất cả các đồng
nguyên đơn cam kết đồng ý, ông Trần Văn Kiểm đ• tiến hành hoà
giải giữa các nguyên đơn về phần thừa kế của họ trong khối di
sản chung.
Nhìn chung phương pháp hoà giải đối với từng loại vụ án là phải xác
định đúng địa vị pháp lý của người tham gia tố tụng và quan hệ
pháp luật cần giải quyết. Có vụ án chỉ có một quan hệ pháp luật,
ngược lại có vụ án có nhiều quan hệ pháp luật cần phải giải quyết
và Thẩm phán phải tiến hành hoà giải đối với từng quan hệ pháp
luật đó. Tại khoản 2 điều 186 và khoản 2 điều 187 Bộ luật tố tụng
dân sự 2004 quy định: " Khi các đương sự thoả thuận được với
nhau về vấn đề phải giải quyết trong vụ án dân sự thì Toà án lập
biên bản hoà giải thành " " Thẩm phán chỉ ra quyết định công
nhận sự thoả thuận của các đương sự nếu các đương sự thoả
7
thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ vụ án ". Chính vì
thế trách nhiệm của người Thẩm phán trong hoà giải là rất quan