Website: Email : Tel : 0918.775.368
Mở đầu
Đặc điểm kinh tế thế giới hiện nay là các quốc gia đang cố gắng xây dựng
mô hình kinh tế có sự kết hợp kế hoạch và thị trờng mà trong đó cơ cấu kinh tế
nhiều thành phần lầ cốt lõi . ở nớc ta sau một thời gian duy trì kinh tế tập trung
cao độ đã thấy sự không phù hợp của nó . Từ sau đại hội VI (1986) Đảng ta đã
mở ra con đờng XHCN của đất nớc bằng việc chuyển từ nền kinh tế tập trung
quan liêu bao cấp sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần có sự quản lý của
nhà nớc.
Sau khi có chính sách đổi mới chúng ta đã đạt đợc những thành tựu bớc
đầu có ý nghĩa rất lớn. Nhng hiện chúng ta đang đứng trớc những khó khăn
thách thức lớn, cái cũ và cái mới đan xen nhau, triệt tiêu lẫn nhau. Bổn phận của
chúng ta là phải làm sao cho cái mới cái tiến bộ thay thế cái cũ nhng không có
nghĩa là phủ định hoàn toàn cái cũ . Nhận thức đợc điều này em đã chọn đề tài
Phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận độngtheo cơ chế thị tr-
ờng, có sự quản lý của Nhà nớc theo định hớng XHCN là giải pháp cơ bản
để chuyển từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn ở nớc ta hiện nay làm đề tài cho
tiểu luận của mình để qua việc tìm tài liệu nghiên cứu đề tài nâng cao hiểu biết
của mình về kinh tế hàng hóa, kinh tế thị trờng, giúp ích cho em trong quá trình
học tập tại Trờng Học viên ngân hàng và hiểu biết thêm về hiện trạng của đất n-
ớc để sau khi ra trờng có thể qóp một phần công sức của mình xây dựng đất nớc
giàu đẹp.
Em xin chân thành cảm ơn!
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Nội dung
I. Cơ sở lý luận của việc phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần
trong thời kỳ qúa độ ở nớc ta.
Bất cứ nền kinh tế nào cũng bắt đầu dới dạng mầm mống, tiền đề trong
nền kinh tế cũ , dần dần phát triển và chiến thắng kinh tế cũ thi mới trở thành
nền kinh tế mới . Dới chế độ công xã nguyên thủy trong điều kiện những công

mua bán, trao đổi hàng hóa với nhau nên chỉ có phân công lao động xã hội thì
cha đủ để có đợc nền sản xuất hàng hóa.
Ngoài điều kiện phân công lao động xã hội thì cần phải xuất hiện chế độ
t hữu hoặc các hình thức sở hữu khác nhau của t liệu sản xuất và sản phẩm thì
mới có đợc sản xuất hàng hóa, đây là điều kiện đủ để có đợc sản xuất hàng hóa.
Ta đặt vấn đề ngợc lại, nếu chỉ có điều kiện các hình thức sở hữu khác nhau về
t liệu sản xuất và sản phẩm thì có thể có đợc sản xuất hàng hóa hay không? Câu
trả lời là không vì nếu chỉ có sản xuất hàng hóa điều kiện sở hữu t nhân về t liệu
sản xuất mà không có sự phân công lao động xã hội thì cha thể có sản xuất
hàng hóa, ngời nông dân vừa dệt vải, vừa tự rèn lấy công cụ và trồng lúa. Tức là
sản xuất tự cấp tự túc hoàn toàn thì sản xuất đó không phải là nền sản xuất hàng
hóa.
Nh vậy, phân công lao động xã hội là cơ sở để có đợc sản xuất hàng hóa
còn chế độ t hữu làm cho việc trao đổi sản phẩm mang hình thức trao đổi hàng
hóa. Thiếu một trong hai điều kiện đó thì không thể có sản xuất hàng hóa.
2. Lý luận của Mac - Lênin về sự phát triển của sản xuất hàng hóa và
kinh tế hàng hóa.
Phát triển sản xuất hàng hóa là sự phát triển của lực lợng sản xuất xã hội
cũng là sản phẩm xã hội ngày càng phong phú, ở chế độ công xã nguyên thuỷ,
lực lợng sản xuất phát triển còn thể hiện ở phân công lao động xã hội thay thế
cho phân công tự nhiên. Một số bộ lạc do điều kiện thiên nhiên thuận lợi cho
vịec trồng trọt ngũ cốc, chuyên đi sâu vào sản xuất nông nghiệp, một số bộ lạc
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
khác do điều kiện thiên nhiên thuận lợi cho việc chăn nuôi với số lợng lớn nên
đã tách ra khỏi các bộ lạc nông nghiệp và lấy chăn nuôi làm ngành lao động
chủ yếu, điều này đã lam tăng năng suất lao động, con ngời có thể sản xuất đợc
nhiều t liệu sinh hoạt hơn số t liệu sinh hoạt cần thiết cho bản thân họ, do đó
suất hiện sản phẩm thặng d và và sự trao đổi sản phẩm suất hiện một cách ngẫu
nhiên, sau đó trao đổi sản phẩm trở thành thờng xuyên dần dẫn đến trao đổi

sản xuất bị hạn chế không phát triển mặt khác sản xuất hàng hóa là sản xuất ra
sản phẩm để bán nên nhu cầu là rất lớn và không ngừng tăng lên bởi vậy nó là
động lực để thúc đẩy sản xuất phát triển .
Thứ hai , sản xuất tự cấp tự túc là sản xuất trong một môi trờng không có
cạnh tranh, sản xuất với qui mô nhỏ, nhu cầu chủ yếu dựa vào nguồn lực tự
nhiên nên không có động lực mạnh cho việc đổi mới kỹ thuật và phát triển sản
xuất hơn nữa, những nguồn lực tự nhiên thì bị sử dụng một cách rất lãng phí.
Còn môi trờng hoạt động của sản xuất hàng hóa là một môi trờng cạnh tranh
gay gắt, qui mô sản xuất lớn, nguồn lực tự nhiên ngày càng khan hiếm, điều này
buộc những ngời sản xuất phải cải tiến kỹ thuật, linh độnh trong việc sử dụng
tài nguyên thiên nhiên, trái với sản xuất tự cấp tự túc, đây là động lực mạnh mẽ
cho sự phát triển của xã hội.
Thứ ba, đối với sản xuất tự cấp tự túc do sản xuất phát triển thấp, sản phẩm
ít và nhu cầu thấp nên ở mỗi vùng và các vùng với nhau, đời sống vật chất, văn
hóa, tinh thần rất nghèo nàn và thấp kém, không có sự giao lu trao đổi văn hóa
giữa các vùng. Nhng sản xuất hàng hóa khắc phục đợc tình trạng này, do sản
xuất hàng hóa phát triển với vai trò động lực của nhu cầu, giao lu văn hóa, kinh
tế đợc phát triển nên đời sống vật chất cũng nh đời sống tinh thần của nhân dân
đều đợc nâng cao ngày càng phong phú và đa dạng, tạo điều kiện cho phát triển
độc lập, tự do bình đẳng của mỗi cá nhân.
Thứ t , nền sản xuất tự cấp tự túc khép kín đã cản trở sự phát triển của phân
công lao động xã hội, trái lại do sản xuất hàng hóa ra đời trên cơ sở phân công
lao động xã hội, thúc đẩy sự chuyên môn hóa các ngành sản xuất, làm cho các
ngành sản xuất ngày càng đợc chuyên môn hóa và phát triển mạnh mẽ, trình độ
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
kỹ thuật ngày càng đợc nâng cao, trên thế giới hiện nay khoa học ky thuật phát
triển vô cùng nhanh chónh nhất là trong lĩnh vực công nghệ thông tin, điện tử...
4.Sự tồn tại khách quan của kinh tế hàng hóa tronh thời kỳ quá độ.
Ta thấy rằng, từ khi chủ nghĩa xã hội ra đời và phát triển nh một hệ thống

hiệp tác với nhau, nó còn có sự khác nhau về trình độ kỹ thuật, trình độ quản lý,
về hiệu qủa sản xuất kinh doanh dẫn đến có sự khác biệt nhau về lợi ích kinh tế,
chúng ta không thể dùng phơng pháp bình quân, cào bằng ở đây đợc.
Thứ t, sản xuất hàng hóa và quan hệ hàng hóa tiền tệ còn chính là điều
kiện cần thiết và tất yếu trong quan hệ kinh tế đối ngoại giữa các nớc trên thế
giới bởi vì mỗi nớc vẫn là những quốc gia riêng biệt, là những chủ sở hữu khác
nhau về sản phẩm hàng hóa.
Từ những lý do trên đây ta nhận thấy trong thời kỳ quá độ sản xuất hàng
hóa tồn tại là một tất yếu và cần thiết không thể cỡng lại và không thể dùng
mệnh lậnh để ngăn cấm, xóa bỏ sản xuất hàng hóa.
II.Tính tất yếu khách quan phải phát triển kinh tế hàng hóa nhiều
thành phần ở Việt Nam.
1. Do yêu cầu của phát triển lực lợng sản xuất.
Lực lợng sản xuất phát triển tỷ lệ thuận với tiến trình tập trung và xã hội
hóa quan hệ sở hữu mà đỉnh cao của nó là sở hữu toàn dân. Sự hình thành của
các tập đoàn kinh tế, các công ty cổ phần, công ty đa quốc gia và xuyên quốc
gia chính là những biểu hiện của quá trình xã hội hóa quan hệ sở hữu ở một
trình độ nhất định. Khi mà lực lợng sản xuất đang ở mức thấp thì tơng ứng với
nó là sự tồn tại nhiều hình thức sở hữu nhỏ và phân tán.
Thế giới ngày nay do phát triển lực lợng sản xuất của khoa học, công nghệ
mà giàu có rất nhanh nhng đi liền với nó là bất công xã hội ngày càng nhiều, sự
giàu có phát triển không làm cho bất công xã hội giảm đi mà ngày càng phát
triển, để giải quyết mâu thuẫn này không có cách nào khác là khi tăng trởng
kinh tế phải đi đôi với giải quyết công bằng xã hội, nhng giải quyết công bằng
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
xã hội ở đây không có nghĩa là cào bằng, sự siêng năng, tích cực và biếng nhác,
làm ăn có hiệu quả đều đợc hởng nh nhau, làm nh vậy sẽ làm triệt tiêu động lực
phấn đấu của con ngời, ở đây cần phải dùng quan hệ hàng hóa tiền tệ để phân
chia quyền lợi, chỉ có làm nh vậy mới giảm bớt đợc bất công của xã hội. Hơn

đều chúng ta đã nhận định đợc rằng chỉ có phát triển kinh tế nhiều thành phần
mới có khả năng khắc phục đợc tình trạng không đồng đêù đó của lực lợng sản
xuất.
Hiện nay, nớc ta vẫn đang phải gánh chịu những hậu qủa nặng nề do sự sai
lầm về đờng lối, chính sách thời trớc đổi mới, hậu qủa chúnh ta phải gánh chịu
đó là nền kinh tế kèm phát triển, làm mất khả năng cạnh tranh và những tác
dụng tích cực của kinh tế hàng hóa. Nền kinh tế nhiều thành phần là nguồn lực
tổng hợp về nhiều mặt (huy động đợc mọi tiềm năng về vốn, kỹ thuật và phát
huy đợc mọi tiềm năng của con ngời Việt Nam) có khả năng đa nền kinh tế vợt
qua đựơc tình trạng thấp kém đa nền kinh tế hàng hóa phát triển ngay trong điều
kiện nguồn vốn, ngân sách của Nhà nớc còn hạn hẹp.
Một điều có ý nghĩa khá lớn mà chúng ta đã nhận định đợ đó là : do trong
nền kinh tế hàng hóa chịu sự tác dụng của sự thay đổi cơ cấu ngành theo hớng
ngành kinh tế dịch vụ phát triển nhanh chóng, bởi vậy lao động dịch vụ trong
ngành dịch vụ có khả năng thu hút nguồn lao động không nhỏ, góp phần giải
quyết đợc vấn đề công ăn việc làm ở nớc ta hiện nay. Trong điều kiện đó các
thành phần kinh tế có khả năng mở rộng, tác dụng làm cho kinh tế hàng hóa và
dịch vụ phát triển.
Vậy đối với nớc ta hiện nay, việc xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều
thành phần theo định hớng xã hội chủ nghĩa là một nhu cầu khách quan, là xu
thế tất yếu hợp với thời đại.
3.Do đòi hỏi nâng cao đời sống nhân dân
Vào thời kỳ những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX này, dân tộc ta bị
sống đoạ đày dới ách thống trị của thực dân Pháp và phong kiến tay sai. Trong
ách áp bức bóc lột nhiều phong trào yêu nớc đã kế tiếp nhau diễn ra để chống
lại bọn cớp nớc và bè lũ bán nớc nhng những phong trào đó lần lợt bị thất bại do
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
không tìm đợc ra con đờng đúng đắn. Trong bối cảnh đó Hồ Chí Minh với tên
gọi Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đờng cứu nớc tại bến cảng nhà Rồng và ngời