Câu 7: Trình bày những vấn đề pháp lý và thực tiễn về hợp tác khai thác
chung giữa Việt Nam và Trung Quốc trong vịnh Bắc Bộ.
1
Việt Nam và Trung Quốc là hai nước láng giềng, có chung đường
biên giới. Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử quan hệ giữa hai nước và
với sự phát triển của luật biển quốc tế, giữa hai nước tồn tại ba vấn đề biên
giới lãnh thổ phải giải quyết là vấn đề biên giới trên đất liền, vấn đề phân
định vịnh Bắc Bộ và vấn đề trên Biển Đông (vấn đề hai quần đảo Hoàng Sa
và Trường Sa và phân định biển trên Biển Đông). Tiếp theo việc hai nước ký
Hiệp ước về biên giới trên đất liền năm 1999, trong năm 2000, năm cuối
cùng của thế kỷ XX, hai nước cũng đã hoàn tất quá trình đàm phán kéo dài
27 năm từ năm 1974 và ký kết được Hiệp định về phân định lãnh hải, vùng
đặc quyền về kinh tế và thềm lục địa trong vịnh Bắc Bộ, cũng như Hiệp định
về hợp tác nghề cá trong vịnh giữa hai nước. Đây là những hiệp định quan
trọng, có ý nghĩa lịch sử, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho cả hai quốc gia
nhờ nguồn tài nguyên sinh vật và phi sinh vật phong phú ở khu vực này.
1. Vấn đề pháp lý về hợp tác khai thác chung ở vịnh Bắc Bộ:
Vịnh Bắc Bộ có nguồn lợi hải sản phong phú. Vào các năm 1957,
1961 và 1963, hai nước Việt Nam - Trung Quốc đã ký các thoả thuận cho
phép thuyền buồm của hai bên được đánh bắt trong vịnh ngoài phạm vi 3 hải
lý, 6 hải lý và 12 hải lý tính từ bờ biển và hải đảo mỗi bên. Các thoả thuận
này đã hết hiệu lực vào đầu những năm 70. Trong quá trình đàm phán về
hoạch định vịnh Bắc Bộ, phía Trung Quốc kiên trì đề nghị dàn xếp nghề cá
bằng việc lập Vùng đánh cá chung, đồng thời với việc phân định vịnh Bắc
Bộ và nhấn mạnh việc gắn thoả thuận này với vấn đề hoạch định vịnh Bắc
Bộ. Việt Nam chủ trương tách vấn đề nghề cá ra khỏi vấn đề hoạch định;
mặt khác cũng nhận thức rõ nhu cầu khách quan cần giải quyết vấn đề nghề
cá với tư cách là một vấn đề kinh tế - kỹ thuật và không ảnh hưởng đến việc
giải quyết vấn đề hoạch định vịnh Bắc Bộ.
Trong bối cảnh năng lực đánh bắt hiện nay của hai bên thì việc chấp
nhận vùng đánh cá chung là sự thể hiện thái độ thiện chí, tích cực, có nguyên

về mỗi phía; có tổng diện tích là 33.500 km2, tức là khoảng 27,9% diện tích
Vịnh. Như vậy, bảo đảm cách bờ của mỗi nước là 30 hải lý: đại bộ phận
cách bờ của ta 35 - 59 hải lý, chỉ có hai điểm cách bờ 28 hải lý là ở Mũi Ròn
và Mũi Độc (Hà Tĩnh - Quảng Bình). Thời hạn của Vùng đánh cá chung là
15 năm (12 năm chính thức và ba năm gia hạn). Hiệp định nghề cá cũng quy
định về tàu cá nước thứ ba (Điều 10) rằng mỗi bên có quyền cho phép tàu
thuyền nước khác vào hoạt động nghề cá trong Vùng đánh cá chung thuộc
vùng nước của bên mình bằng bất kỳ hình thức hợp tác, liên doanh nào trong
khuôn khổ quy mô đánh bắt của bên mình. Tàu thuyền đó phải treo cờ của
3
bên cấp phép và phải tuân theo các quy định khác của Uỷ ban Liên hợp nghề
cá.
* Về mặt tài nguyên:
Hiệp định phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc quy
định rõ trong trường hợp có các cấu tạo mỏ dầu, khí tự nhiên hoặc cấu tạo
mỏ khác hoặc tài nguyên khoáng sản khác nằm vắt ngang đường phân định,
hai bên ký kết thông qua hiệp thương hữu nghị để đạt được thoả thuận về
việc khai thác hữu hiệu nhất các cấu tạo hoặc khoáng sản nói trên cũng như
việc phân chia công bằng lợi ích thu được từ việc khai thác. Hai bên cũng
đồng ý tiến hành hiệp thương về việc sử dụng hợp lý và phát triển bền vững
tài nguyên sinh vật trong vịnh Bắc Bộ cũng như hợp tác liên quan đến bảo
tồn, quản lý và sử dụng tài nguyên sinh vật ở vùng đặc quyền kinh tế và
thềm lục địa hai nước trong vịnh Bắc Bộ.
(6)
Việc ký kết các hiệp định này mở ra một trang mới trong lịch sử quan
hệ Việt Nam - Trung Quốc cũng như trong lịch sử xác định biên giới biển và
hợp tác nghề cá trên Biển Đông, là một sự kiện quan trọng đối với nước ta
cũng như quan hệ Việt - Trung.
2. Thực tiễn khai thác chung giữa Việt Nam và Trung Quốc:
Sau khi các hiệp định về phân giới và khai thác chung ở vịnh Bắc Bộ

dân Việt Nam đã tác động xấu đến hoạt động khai thác hải sản bình thường
tại vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam.
(3)
Về vấn đề khai thác tài nguyên dầu mỏ, xuất phát từ tính chất và tầm
quan trọng đặc biệt của loại tài nguyên này mà tranh chấp giữa Việt Nam và
Trung Quốc vẫn nảy sinh thường xuyên và dường như rất khó giải quyết. Cụ
thể như năm 2004, Việt Nam công bố tìm thấy mỏ dầu và khí đốt khổng lồ
ngoài khơi Hải Phòng, thuộc khu vực Vịnh Bắc Bộ, vùng lãnh hải nhạy cảm
vốn có nhiều tranh chấp bấy lâu. Lập tức ngay sau đó, Trung Quốc đã lên
tiếng khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực khai thác dầu khí trong
tương lai tại vùng biển Nam Trung Quốc, và kêu gọi Việt Nam ngừng các
hành động đơn phương gây ảnh hưởng xấu tới mối quan hệ của hai nước.
(4)
Nhận thấy việc tranh chấp căng thẳng kéo dài đều không đem lại lợi ích gì
cho cả hai quốc gia. Tới năm 2007, Việt Nam và Trung Quốc đã thỏa thuận
việc hợp tác cùng khai thác dầu mỏ ở vịnh Bắc Bộ, thỏa thuận này được thực
hiện trên căn bản hợp tác song phương trên vùng lãnh hải của cả hai nước.
(5)

Tài liệu tham khảo
5