MỤC LỤC
I. Cơ sở và nội dung nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và
chỉ tuân theo pháp luật.....................................................................................2
1. Cơ sở pháp lý của nguyên tắc.................................................................2
2. Nội dung nguyên tắc...............................................................................2
2.1. Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập ...........................................2
2.2. Thẩm phán và Hội thẩm xét xử tuân theo pháp luật..........................3
2.3. Mối quan hệ giữa tính độc lập và chỉ tuân theo pháp luật trong hoạt
động xét xử của Thẩm phán và Hội thẩm.................................................3
II. Ý nghĩa nguyên tắc thẩm phán và hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân
theo pháp luật..................................................................................................3
1. Ý nghĩa chính trị xã hội..........................................................................3
2. Ý nghĩa về mặt pháp lí............................................................................5
3. Ý nghĩa trong hoạt động thực tiễn xét xử...............................................6
.I. Cơ sở và nội dung nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập
và chỉ tuân theo pháp luật.
1. Cơ sở pháp lý của nguyên tắc
Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật là
một nguyên tắc hiến định, có lịch sử hình thành và phát triển lâu dài. Nó
được quy định từ Hiến pháp năm 1946 đến Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ
sung năm 2001), các Luật tổ chức tòa án nhân dân năm 1960, 1981, 1992 và
2002 và tại Bộ luật tố tụng hình sự.
Điều 16 Bộ luật tố tụng hình sự có quy định: “Khi xét xử, Thẩm phán
và Hội thẩm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật”.
2. Nội dung nguyên tắc
2.1. Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập
Thứ nhất, khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm độc lập với các chủ thể
khác của Tòa án. Thực tế cho thấy thông qua các công tác tổ chức xét xử,
Chánh án có những tác động nhất định đến hoạt động xét xử của Thẩm phán
và Hội thẩm. Song nguyên tắc này vẫn phải được đảm bảo.
Thứ hai, độc lập với cơ quan Tòa án cấp trên. Tòa án cấp trên hướng

1. Ý nghĩa chính trị xã hội
Thứ nhất, nguyên tắc này góp phần khẳng định vị trí, vai trò quan
trọng của cơ quan Tòa án trong hệ thống cơ quan nhà nước nói chung và
trong hệ thống cơ quan tiến hành tố tụng nói riêng. Quyền xét xử hoàn toàn
thuộc về Tòa án. Khi thực hiện hoạt động này, Thẩm phán và Hội thẩm độc
lập với nhau và chỉ tuân theo pháp luật mà không chịu ảnh hưởng của bất kỳ
sự can thiệp nào từ phía các cá nhân, cơ quan, tổ chức, không chịu sự chỉ
3
đạo nào khác ngoài pháp luật. Điều này góp phần bảo đảm tính khách quan
trong hoạt động xét xử - điều kiện quan trọng để có thể xét xử đúng người,
đúng tội, đồng thời cũng tránh bỏ lọt tội phạm.
Thứ hai, nguyên tắc này cũng đảm bảo cho mọi công dân đều bình
đẳng trước pháp luật. Bất kể là ai, không phân biệt địa vị xã hội hay khả
năng kinh tế, khi phạm tội đều phải bị đưa ra Tòa án xét xử dựa trên các quy
định của pháp luật mà không có sự thiên vị hay đặc ân dành riêng cho một
nhóm người trong xã hội. Nó tạo nên một xã hội thực sự công bằng, dân chủ.
Thứ ba, Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp
luật có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện nguyên tắc
pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước pháp quyền – một trong
những mục tiêu chiến lược của nước ta. Nhà nước pháp quyền là nhà nước
quản lý mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội bằng pháp luật, pháp luật có vị
trí tối thượng, mọi cá nhân, tổ chức trong nước đều phải tuân thủ pháp luật,
sống và làm việc theo pháp luật. Tư pháp độc lập chính là một yếu tố quan
trọng để củng cố, tăng cường vai trò của pháp luật trong xã hội. Vì nó làm
tăng lòng tin của nhân dân vào sự công bằng của pháp luật, mọi hành vi vi
phạm pháp luật đều phải bị trừng trị, từ đó họ mới có ý thức tự giác chấp
hành nghiêm chỉnh pháp luật.
Bên cạnh đó, về khía cạnh kinh tế, nguyên tắc này cũng có ý nghĩa
quan trọng trong việc tạo nên một môi trường đầu tư kinh doanh lành mạnh,
hấp dân các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài. Vì họ có thể

pháp luật có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo việc xét xử của
Tòa án được thực hiện đúng pháp luật. Về nguyên tắc khi tiến hành xét xử,
5