Phòng giáo dục và đào tạo quận cầu giấy
Trờng mầm non Họa Mi
Sáng kiến kinh nghiệm
Biện Pháp phát triển ngôn ngữ
cho trẻ 24- 36 tháng
Họ và tên: Nguyễn Kim Phợng
Chức vụ: Giáo viên
Năm học 2006 - 2007
I. §Æt vÊn ®Ò
“Con người muốn tồn tại th× phải gắn bã với cộng đồng. Giao tiếp l mà ột
đặc trưng quan trọng của con người. Ng«n ngữ l phà ương tiện giao tiếp quan
trọng nhất.”
Lªnin
Ng«n ngữ cã vai trß rất quan trọng đối với sự ph¸t triển của trẻ, ng«n ngữ
l c«ng cà ụ giao tiếp, để ph¸t triển tư duy, nhận thức của trẻ, l phà ương tiện để
gi¸o dục trẻ một c¸ch to n dià ện. Ng«n ngữ l c«ng cà ụ để trẻ học tập, vui chơi,
những hoạt động chủ yếu của trường mầm non. Ng«n ngữ được tÝch hợp trong
tất cả c¸c loại h×nh hoạt động gi¸o dục ở mọi lóc mọi nơi. Sự ph¸t triển to n dià ện
của trẻ bao gồm sự ph¸t triển về đạo ®ức, chuẩn mực h nh vi và ăn hãa. Ng«n ngữ
sẽ gióp cho trẻ mở rộng giao tiếp, học hỏi những g× tốt đẹp xung quanh. Trẻ sớm
tiếp thu những gi¸ trị thẩm mĩ trong thơ ca, truyện kể những t¸c phẩm nghệ thuật
ng«n từ đầu tiªn người lớn cã thể đem đến cho trẻ những ng y thà ơ ấu. Trường
mầm non l trà ường học đầu tiªn, ở đ©y cã điều kiện, cã cơ hội để gi¸o dục ng«n
ngữ cho trẻ. Vậy việc ph¸t triển v l m gi u và à à ốn từ, dạy trẻ nãi năng lưu lo¸t,
ph¸t ©m đóng, cã kỹ năng trả lời một số c©u hỏi, hiểu được yªu cầu đơn giản
bằng lời nãi của người lớn l à điều quan trọng v cà ần thiết đối với trẻ lứa tuổi 24
-36 th¸ng. Đặc điểm ph¸t triển ng«n ngữ ở lứa tuổi trẻ 24 - 36 th¸ng cã số lượng
từ tăng nhanh, trẻ kh«ng những chỉ hiểu nghĩa của c¸c từ biểu thị c¸c sự vật
h nh à động cụ thể m cßn cã thà ể hiểu nghĩa c¸c từ biểu thị tÝnh chất, m u sà ắc,
thời gian v c¸c mà ối quan hệ. Tuy nhiªn mức độ hiểu nghĩa, sử dụng c¸c từ cßn
chưa chÝnh x¸c, số lượng từ cßn Ýt, ngữ ph¸p v sà ử dụng nã còng rất hạn chế.

quan sát có hiu qu.
Ví d 1 : Vi ch im Các con vt
Khi cho tr quan sát các con vt nuôi trong gia ình, tôi cho trẻ quan sát mô
hình, tranh, tôi hi tr:
- Tên con vt?
- Các c im ca con vt? (m u s c, my chân, ting kêu, môi trng
sng, )
Tôi c gng gi nhiu cá nhân tr nói sau ó n tp th tr tr li. Qua ó
tr phi t duy, suy ngh tr li các câu hi => rèn s phát âm, cung cp thêm
các vn t cho tr.
Ví d 2 : Vi ch im Hoa qu. tit nhận biết tập nói tôi cho trẻ
quan sát một số loại quả nh: Quả cam, quả chuối, quả dứa, quả xòa => Tôi cho
trẻ đợc tri giác trực tiếp quả thật => trẻ đợc sờ, nếm vị của quả => trẻ đợc phát
triển các giác quan, xúc giác, cảm giác, vị giác => trẻ đợc nói lên nhận xét của
mình về đặc điểm của các loại quả, màu sắc, hình dáng. Ngoài ra tôi còn cho trẻ
kể tên những loại hoa quả mà trẻ biết => qua đó làm phong phú thêm vốn từ cho
trẻ.
Ví dụ 3 : Với tiết nhận biết tập nói: Hoa hồng, hoa cúc tôi cho trẻ đợc tri
giác trực tiếp hoa thật, trẻ đợc ngửi mùi hơng thơm của hoa, màu sắc đặc trng của
từng loại hoa => qua đó trẻ có nhận xét của mình về đặc điểm của loại hoa đó
=> làm phong phú thêm vốn từ, hiểu biết thêm về thế giới xung quanh của trẻ.
Ví dụ 4: ở tiết nhận biết tập nói: Con cá vàng tôi đã cho trẻ đợc quan sát
bể cá vàng, trẻ đợc quan sát cá vàng bơi, đớp mồi, các hoạt động trong môi trờng
nớc trẻ rất thích thú hăng say quan sát => qua đó trẻ biết đợc con cá vàng gồm
những gì, hoạt động nh thế nào, sống ở đâu? => làm tăng thêm vốn từ, phong phú
thêm về tầm hiểu biết của trẻ về các loài vật.
Ví dụ 5: ở tiết kể chuyện, tôi đã sử dụng hệ thống tranh minh họa, sa bàn
minh họa nội dung câu chuyện, trẻ đợc quan sát, tri giác tranh theo lời kể của cô
=> làm cho trẻ thêm nhớ, khắc sâu nội dung của câu chuyện, nhớ các nhân vật
trong câu chuyện => trẻ dễ thuộc chuyện hơn.

tạo thành đờng đi thẳng không vấp ngã => tạo sự khéo léo cho trẻ => làm tăng
thêm vốn từ cho trẻ.
Ví dụ 4: Với tiết nhận biết tập nói: Con cá vàng
Tôi đa ra hệ thống câu hỏi phù hợp với nhận thức của trẻ, ngắn gọn, rõ ràng,
bám sát vào các đặc điểm của con cá vàng.
- Đây là con gì?
- Cá nhìn bằng gì?
- Cá dùng mắt để làm gì?
- Các con có biết cá ăn bằng gì không?
- Đuôi cá vàng đâu?
- Vây đâu?
- Cá dùng vây và đuôi để làm gì?
Trẻ tri giác, t duy để trả lời câu hỏi của cô đa ra, qua đó trẻ nắm đợc các đặc
điểm đặc trng của con cá vàng => phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
3.3 Biện pháp 3: Lựa chọn, su tầm bài thơ, câu chuyện phù hợp.
Ngoài các bài thơ câu chuyện trong chơng trình dạy trẻ tôi luôn tìm tòi các
sách báo, tài liệu, tranh ảnh, tạp chí, báo Nhi đồng - Họa mi để tìm ra những bài
thơ câu chuyện, trò chơi có nội dung phù hợp với lứa tuổi trẻ, phù hợp với chủ
điểm, trẻ dễ thuộc, dễ nhớ, chứa đựng nhiều hình ảnh về con ngời, cảnh vật môi
trờng xung quanh.
Cụ thể: - 21 bài thơ
- 15 câu chuyện
- 13 cuốn tranh ảnh về các chủ điểm
Tôi lựa chọn đa vào một số tiết học chính còn ngoài ra tôi dạng trẻ thêm vào
các buổi chiều, giữa các giờ sinh hoạt hàng ngày của trẻ, sau giờ ăn, sau giờ ngủ
dậy, giờ đón - trả trẻ.
Trớc khi dạy trẻ thuộc các bài thơ câu chuyện tôi đã giảng giải cho trẻ hiểu
nội dung của bài thơ câu chuyện đó, sau đó cho trẻ đọc nhiều lần => trẻ rất thích
thú khi đọc các bài thơ, nghe cô kể chuyện, kể cùng cô => qua đó mục đích rèn
thêm ngôn ngữ diễn đạt mạch lạc cho trẻ, làm phong phú thêm vốn từ cho trẻ.

Hoặc trẻ chơi chung với nhau ở các góc chơi, trò chuyện cùng nhau:
- Bạn cho tớ mợn cái thìa?
- Bạn cho em đi ngủ đi!
- Em bé no cha?
Tôi bao quát các góc chơi, đi đến từng nhóm giả đóng vai nh một ngời bạn
chơi với trẻ, trò chuyện cùng trẻ => làm khắc sâu thêm hành động của các vai
chơi => qua đó trẻ hiểu nghĩa các từ chỉ mối quan hệ, sử dụng các từ chính xác
hơn, hạn chế nói ngọng.
3.6 Biện pháp 6: Phối kết hợp với phụ huynh.
Để phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt tôi đã có kế hoạch rõ ràng ngay từ buổi
họp phụ huynh đầu năm về tình hình ngôn ngữ của các con và thông báo chơng
trình dạy của từng chủ điểm, các tiết học cụ thể, nội dung các bài thơ câu chuyện
trong chơng trình cũng nh su tầm lựa chọn để phụ huynh kết hợp dạy con ở nhà.
Phụ huynh đóng góp sách báo cũ, tranh ảnh để cô làm đồ dùng phục vụ thêm các
tiết học cho trẻ thêm phong phú.
III. kết quả đạt đợc:
Với những biện pháp nh vậy đến cuối học kỳ I lớp tôi đã có những tiến bộ
rõ rệt:
- Trẻ hăng hái tham gia vào các hoạt động: 33/33 trẻ = 100%
- Khả năng ghi nhớ chú ý của trẻ tốt hơn: 27/33 = 82%
- Vốn từ của trẻ phong phú, trẻ nói đợc câu có nhiều từ hơn, diễn đạt rõ
ràng hơn: 31/33 = 94%
- Ngôn ngữ trẻ mạch lạc hơn, trẻ nói ngọng còn ít: 32/33 = 97%
Cụ thể: tổng số 33 trẻ
Thời gian Trẻ mạnh dạn Trẻ ngọng Trẻ nói đúng ngữ pháp
Đầu năm 5 17 6
Cuối năm 33 1 33
IV. kết luận
Vậy việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ lứa tuổi 24 - 36 tháng rất quan trọng
nó đợc thể hiện rõ ở các hoạt động trong ngày của trẻ ở trờng mầm non, giúp trẻ

Mỗi thứ một vị ngon
Bốn mïa xung quanh bÐ
B i thà ơ:
B n tay xinhà
XoÌ tay em đếm
Những ngãn tay xinh
Tay của chóng m×nh
Phải giữ sạch thơm
Tay phải xóc cơm
Kh«ng l m và ương v·i
Tay em cßn phải
Rửa mặt đ¸nh răng
Những đªm s¸ng trăng
Đ«i tay móa dẻo
Tay gấp quần ¸o
Tay dọn đồ chơi
C« dặn em rồi
Tay kh«ng đ¸nh bạn
Mới l tay xinhà
B i thà ơ:
B¸t v th×aà
Nhờ những chiếc b¸t nhỏ
Nhờ những chiếc th×a xinh
M bà ữa cơm ở lớp
Ấm ¸p biết bao nhiªu
B¸t đựng cơm, đựng ch¸o
Th×a bÐ đưa v o mià ệng
Nh÷ng thức ăn ngọt ng oà
Gióp bÐ mau kh«n lớn
V©ng lời c« bÐ nhÐ

Em vẽ b«ng hoa
D©ng lªn c« gi¸o
Người từng kh©u ¸o
Tết tãc cho em
Tiếng c« dịu ªm
Như l tià ếng mẹ
Em cầm bót vẽ
Tay cßn run run
C« ngồi cạnh bªn
N©ng niu từng tÝ
C« như ca sĩ
Ru em ngủ say
Trời nãng mỗi ng yà
Cã c« quạt m¸t
C« dạy em h¸t
Dạy nhiều trß chơi
Dạy em nªn người
Con ngoan trß giỏi!
B i thà ơ:
Giã
Từ trªn cao
Từ biển rộng
Những cơn giã
L m h ng c©yà à
Đung đưa l¸
Qua « cửa
Giã v o nhà à
Chạm l n daà
Nghe m¸t rượi
BÐ thÝch qu¸

Đợi bÐ ngồi ngay ngắn
Rồi lăn b¸nh bon bon
¬i chiếc xe thật quý
Chở bÐ đi đến trường
Đưa mẹ đến cơ quan
M chà ẳng phải nhọc nhằn
B i thà ơ:
Xe « t«
H«m nay cả trường bÐ
Cïng được đi xem xiếc
Đo n « t« bà ốn chiếc
Chở hai trăm học sinh
BÐ n o cà ũng ngỡ ng ngà
V× « t« to qu¸
D i nhà ư con đường nhỏ
Cao như l m¸i nhà à
Những chiếc b¸nh trßn, to
Đưa ng«i nh à đi xa.
B i thà ơ:
M¸y bay
Chiếc m¸y bay chở kh¸ch
To cao như tßa nhà
Đ«i c¸nh d i là ấp l¸nh
Vun vót bay trªn trời
Chở người đi mu«n nơi
Nhanh hơn cả chim ưng
C©u chuyện: B tiªn dà ưới đ¸y giếng
Xưa cã người đ n b gãa sinh hà à ạ được hai c« con g¸i tÝnh t×nh tr¸i ngược
nhau. C« chị suốt ng y rong chà ơi, cßn c« em th× phải l m mà ọi việc trong nh .à
Một h«m, c« em ra giếng móc nước do trượt ch©n c« ng· xuống giếng. Tới ®¸y

một dßng suối nhỏ.
- Ước g× ta lại được bay lªn trời!- Vừa nãi xong, chó lại thấy m×nh ở trªn
ngọn cỏ như trước.
Chó sợ qu¸, vẻ mặt buồn hẳn. Bầy ong đ· đi kiếm mật từ bao giờ. B¸c C©y
đang xße l¸ thở. Đ n Chim cà ũng vội bay đi mất. Chỉ cßn đ¸ thần đứng bªn cạnh,
nhắc khẽ:
- N y, chó chà ỉ cßn một điều ước th«i đấy!
Giọt Nước suy nghĩ m·i, rồi lăn ra ngủ từ lóc n o kh«ng bià ết. Trong giấc
ngủ say nồng chó mơ được gặp mẹ.
Thật bất ngờ, vừa ngủ dậy, chó đ· thấy m×nh đang ở một cửa s«ng lớn,
trước mặt l và ương quốc Đại Dương lãng l¸nh ¸nh bạc. B mà ẹ biển cả đang
đứng đợi ở đã.
Chó bÐ Giọt Nước chạy lao tới như muốn «m chầm lấy mẹ. Chó gọi to:
- Mẹ! Mẹ ơi!
C©u chuyện: Chó vịt kh nà
G v Và à ịt đều học lớp c« gi¸o Mọa Mi. G nghe là ời c« gi¸o: Khi đi đường,
G lu«n à đi bªn tay phải v gà ặp ai cũng đứng lại khoanh tay ch o. Cßn Và ịt con
th× chỉ thÝch chạy lăng xăng. Thấy ai, Vịt cũng hÐt to¸ng lªn gọi tªn ầm ĩ.
Trªn đường đi, thấy b¸c ngỗng dẫn con ăn cỏ ở bờ ruộng, Vịt con g©n cổ
gọi bÐ Ngỗng con ầm ĩ, l m bÐ Ngà ỗng ót giật m×nh, xuýt rơi xuống nước. Thấy
vậy, b¸c Ngỗng bảo:
- Ch¸u muốn hỏi ai th× đến gần v nãi nhà ẹ nh ng, à đừng đứng ở xa m kªuà
to¸ng lªn như vậy l kh«ng tà ốt đ©u!
Trªn lớp học c« gi¸o Họa Mi dạy h¸t. C¸c bạn ai cũng khen G h¸t à đóng
giọng như c« gi¸o dạy, cßn Vịt con th× g©n cổ h¸t thật to, l m c« gi¸o phà ải nhiều
lần nhắc nhở. Đến giờ chơi, Vịt con cứ chạy lăng xăng từ gãc X©y dựng sang
gãc Ph©n vai rồi đến gãc Nghệ thuật v hÐt v o tai c¸c bà à ạn l m c¸c bà ạn đều giật
m×nh. C« gi¸o lại nhắc nhở Vịt, nhưng Vịt con vẫn chứng n o tà ật nấy.
H«m c« gi¸o cho đi tham quan cửa h ng b¸n à đồ chơi, Vịt con cứ lu«n mồm
khen c¸i n y à đẹp, chª c¸i kia xấu. C« gi¸o lại phải nhắc nhở.

- Đ©u con đau răng n o? - Mà ẹ lo lắng hỏi.
- H m bªn n y n y. - Minh và à à ừa nãi vừa đưa tay lªn «m h m bªn phà ải.
Mẹ ngạc nhiªn nãi:
- Vừa rồi mẹ thấy con lấy tay «m m¸ bªn tr¸i cơ m ?à
Minh đỏ mặt lóng tóng nãi chữa:
- À! À! Răng đau nã vừa chuyển chỗ đấy m !à
- Th«i con cứ nằm yªn ®ấy đợi mẹ đi lÊy thuốc cho.
Mẹ vừa đi khỏi, Minh liền nho i ngà ười ra vớ lấy b¸nh m× nhai ngấu nghiến.
Đang ăn thấy mẹ về, chó bÐ vội quẳng b¸nh lªn b n, trïm kÝn chà ăn lªn đầu.
Mẹ đem thuốc v nà ước đến chỗ Minh dỗ d nh:à
- Dậy uống thuốc đi con!
- U uơ - Cã tiếng nãi lóng tóng ở trong chăn ph¸t ra.
Mẹ nh×n miếng b¸nh m× bị cắn dở như chuột gặm ở trªn b n và ội lật ngay
chăn ra. Thấy Minh đang trợn mắt, trợn mũi nuốt nốt miếng b¸nh, mẹ lắc đầu
kªu to:
- Trời ơi! Con đang đau răng m là ại gặm được b¸nh cứng như thế n yà
sao?
Minh cố cười gượng nãi:
- Con ăn để khỏi đau răng m !à
C©u chuyện: Lợn con tham ăn
Lợn con buồn thiu nằm ở gãc chuồng. Nã khãc rưng rức khiến th©n người
trßn trịa, bÐo mËp rung lªn bần bật:
- Số m×nh tưởng sướng hãa ra đen đủi qu¸. Ăn ngon, ở chỗ m¸t chẳng bao
giờ phải lo nghĩ gi nh già ật phần ăn với ai. Thế m «ng b chà à ủ nỡ lßng
n o b n tÝnh chuyà à ện rước thªm một con ỉn về đ©y.
Lợn con đang buồn rầu, bỗng nã nghe thấy tiếng nước c¸m đổ o xuà ống
m¸ng. Vốn tÝnh h¸u ăn, nã vïng chạy tới hếch c¸i måm d i lªn ngà ửi ngửi:
- Khịt! Khịt! C¸m h«m nay cã thªm rau khoai lang thơm ngon, dễ xơi qu¸.
Định vục mồm híp một hơi hết lo¸ng cả m¸ng c¸m trước sự ngỡ ng ng cà ủa
chủ, nhưng tự dưng lợn con bỗng chột dạ:

Mọi khi, mỗi lần Cß ngủ dậy, mẹ Cß lại ©u yếm thơm Cß, rửa mặt cho Cß cơ. Mẹ
đi đ©u m sà ớm thế nhỉ? À, chắc mẹ đi mua quần ¸o cho Cß đấy.
Rồi buổi học cuối cïng của năm cũ cũng đ· đến. Cß chia tay c¸c bạn, hẹn
gặp nhau năm mới. Cß hứa sẽ cho c¸c bạn xem bộ quần ¸o mới rất đẹp của m×nh.
Về nh Cß hà ỏi mẹ ngay:
- Mẹ quần ¸o của con đ©u?
- Đ©y, h«m nay mẹ mệt, mẹ chưa mua cho con được. Tiền đ©y, con sang
nhờ b¸c Vạc đi mua cho nhÐ.
¤i, síng qu¸, Cß chạy vï sang nh b¸c Và ạc rồi cïng b¸c đi ngay ra chợ
mua một bộ quần ¸o thật mới, thật đẹp. ¤i, bộ quần ¸o trắng tinh lại thªm m uà
v ng hai bªn n¸ch ¸o tr«ng thà ật thÝch mắt.
Trªn đường từ chợ về nh , Cß cà ứ giở ra ngắm đi ngắm lại mấy lần. Vừa về
đến nh , nã chà ạy o ra khoe và ới mẹ. Nhưng, sao nh nã à đ«ng người thế n y,à
cßn mẹ nã sao lại nằm im, mắt nhắm nghiền thế kia. Người th× xoa đầu, người
th× pha nước gừng, người th× quấn chăn ủ cho mẹ nã: “Mẹ con bị cảm lạnh đấy,
khổ thế, l m g× m là à ặn lội ngo i bê s«ng tà ừ hai ba giờ s¸ng cơ chứ”. Cß con biết
v× sao rồi, nã chạy v o «m chà ầm lấy mẹ v khãc.à