SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TẠO MÔI TRƯỜNG CHỮ"
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Như chúng ta đã biết, nội dung của chương trình CSGD trẻ theo hướng đổi mới của
ngành giáo dục mầm non hiện nay yêu cầu trẻ được phát triển qua 5 mặt: thể chất, nhận
thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, tình cảm - xã hội. Trong đó, nội dung phát triển ngôn ngữ là
một trong những nhiệm vụ vô cùng quan trọng của giáo viên mầm non. Mà một trong
các mục tiêu của phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi là: hình thành và phát triển ở trẻ khả
năng nghe, đọc, phát âm và một số kỹ năng cần thiết cho việc học đọc, học viết như:
cách lật giở sách, cách cầm bút tô viết chữ, khả năng phối hợp tay, mắt và tri giác từ trọn
vẹn từ trái sang phải, biết diễn tả sự việc hoặc ý muốn của mình bằng câu đầy đủ một
cách mạch lạc rõ ràng. Là giáo viên trực tiếp dạy trẻ 5 tuổi nhiều năm, tôi nhận thấy rằng
việc tạo môi trường chữ phong phú quanh trẻ sẽ góp phần tích cực và có hiệu quả cao
trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi.
Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: " Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ
thông qua hoạt động tạo môi trừơng chữ".
II .NỘI DUNG:
Thực trạng của vấn đề taọ môi trường chữ trong lớp học ở trường mầm Non hiện
nay:
* Về phía giáo viên:
- Khi thực hiện chương trình đổi mới hình thức tổ chức dạy trẻ 5 tuổi. Giáo viên
thường quan tâm nhiều đến đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động có chủ đích, chưa
chú ý đến việc tạo môi trường chữ xung quanh trẻ.
+Giáo viên chưa chú ý dạy theo khả năng của trẻ, còn dạy đại trà theo chương trình
đã lên kế hoạch.
+ Ở các mảng tường, các góc chơi lớn, tên các góc chơi chủ yếu để trang
trí lớp học, vì các chữ thường dùng là chữ bay bướm cách điệu không phù hợp với trẻ.
+ Tên các góc thường ghi trực tiếp, không gần gũi với trẻ ( như : góc học tập, góc
phân vai…) không gây được hứng thú cho trẻ.

Cảm giác đầu tiên khi bé bước vào cửa lớp, phản xạ tự nhiên của bé là nhình xung quanh
xem có những gì và có đẹp không, đặc biệt những gì mới lạ. Vì vậy, các mảng chính
trong lớp học đó là mảng chủ điểm, các góc hoạt động là đối tượng đầu tiên khi trẻ bước
vào lớp. Để trẻ hứng thú với các mảng hoạt động, tôi đã tập chung trẻ cùng tham gia thảo
luận dưới dạng kê chuyện sáng tạo. Cuối cùng cô và trẻ đi đến thống nhất chọn tên của
từng góc chơi mỗi khi chuyển chủ điểm mới. Các tuýp chữ, có tên gọi ngây thơ, ngộ
nghĩnh, gần gũi trẻ, và bắt buộc phải có hình ảnh minh hoạ cho các tiêu đề ấy. Như vậy
sẽ thu hút được sự chú ý của trẻ, từ đó mục đích ôn luyện chữ đã học, cung cấp vốn từ
cho trẻ đạt hiêụ quả tối đa.
Ví dụ:
Chủ điểm ngành nghề: Tôi và trẻ cùng trò chuyện về chủ điểm ngành nghề, sau đó
cô hướng trẻ vào câu truyện: Tại cửa hàng búp bê có tất nhiều thứ, nào là đồ dùng cô giáo
như: phấn, bảng, bút, vở, …nào là đồ dùng bác thợ mộc, thợ xây…Búp bê rất muốn
chúng mình đặt tên cho cửa hàng của búp bê đấy, nào chúng mình cùng nghĩ ra một cái
tên nhé.Trẻ nghe, suy nghĩ và đưa ra ý kiến của mình như: cửa hàng của búp bê, siêu thị
mi li, siêu thị của búp bê, búp bê bán hàng…với nhiều cái tên ngộ nghĩnh như vậy, và cả
quá trình cô đàm thoại với trẻ. Chính lúc đó trẻ đã tư duy xem mình đã bao giờ được đi
siêu thị chưa, đã nghe thấy cái tên đó chưa, và ngẫu nhiên cô đã cung cấp vốn từ cho trẻ.
Hay với các góc khác cũng vậy, cô và trẻ cùng đàm thoại, thoải mái trao đổi để đặt
tên như: kiến trúc sư tí hon, bé tập làm thợ xây, ngôi nhà mơ ước, thành phố tương lai…(
đối với góc xây dựng).
Từ những tên gọi gần gũi với trẻ mà chính cô và trẻ đặt tên, đã kích thích trẻ ghi nhớ
từ đó lâu hơn, và trẻ đã phần nào hiểu về từ đó.
Khi trang trí tên gọi các góc, tôi thường lựa chọn cỡ chữ cho phù hợp với góc, dán
chữ ở độ cao vừa tầm nhìn của trẻ để trẻ dễ nhìn thấy. Đặc biệt kiểu chữ phải chuẩn, hầu
hết các chữ này tôi thường để ở dạng chữ in thường, với màu sắc đẹp phù hợp với mảng
hoạt động và hình ảnh minh hoạ của góc. Còn mảng hoạt động của trẻ ở phía dưới tôi
thường gài nhựa trong, các chữ rời với mẫu chữ khác nhau như chữ in thường viết
thường, chữ in hoa để trẻ cùng bắt chước cô ghép tên góc. Khi chơi tôi thường hỏi chữ
cái đầu tiên của từ là chữ gì? Chữ cái nào trong từ đã học rồi? Làm như vậy trẻ nhớ các từ

Đối với các ngăn giá góc, tôi vẽ ký hiệu đồ dùng đồ chơi kèm theo từ ( tên gọi của
đồ dùng) và giới thiệu với trẻ:
VD:
Khi chơi tôi thường trò chuyện với trẻ: Đây là khối gì? dưới kkhối chữ nhật có từ: “
khối chữ nhật” và trong từ “ khối chữ nhật” có chữ cái nào đã học, chữ cái nào chưa
học?chữ cái đầu tiên của từ là chữ K, sau đó đến chữ H, tiếp đó là…
Như vậy, hàng ngày trẻ được chơi được nhìn thấy từ, thứ tự cấc chữ cái trong từ, dần
dần trẻ thuộc từ đó, có thể tự viết hoặc ghép chữ cái rời thành từ đó và phát âm, "đọc" rất
thành thạo.
Việc ghép tên các đồ vật đồ chơi trong lớp không những tác động lên giác quan của
trẻ để nhớ các chữ các từ lâu và chính xác mà còn giúp cho hoạt động có chủ đích phát
triển ngôn ngữ làm quen với chữ viết được ôn luyện củng cố một cách thoải mái nhẹ
nhàng.
VD: Trong chủ điểm gia đình: cô dạy trẻ làm quen chữ: a, ă ,â. Khi tổ chức hoạt
động có chủ đích, tôi cho trẻ ôn bằng cách: Tôi chuẩn bị các đồ vật có gắn từ tương ứng
( hình)
gạch
( hình)
cây hoa
( hình)
Khối chữ
nhật
như: cái làn, cái bàn, ấm pha trà…Tôi yêu cầu trẻ tìm chữ vừa học( a, ă,â) trong các từ
gắn với đồ vật ở xung quanh lớp. Và như vậy trẻ hoạt động rất tích cực, vận động thoải
mái và tập chung chú ý cao độ để trẻ tìm thấy chữ đã học trong “thế giới của người lớn".
Ra ngoài cuộc sống gặp những hình ảnh, băng zôn, các từ, các chữ…trên đường phố trẻ
sẽ tự tin hơn, mở rộng hiểu biết hơn về từ, chữ Tiếng Việt cho trẻ.
Qua các chủ điểm, mỗi klhi thay đổi đồ dùng đồ chơi, thay đổi các tiêu đề trên giá đồ
chơi, tôi lại giới thiệu cho trẻ đồ dùng đồ chơi mới, giới thiệu chữ mơi, từ mới. Kết hợp
áp dụng thực tế bên ngoài xã hội, cùng với việc giới thiệu chữ cái của cô, trẻ có thể đọc

cho trẻ mà còn mang tính tuyên truyền đến các bậc phụ huynh để phụ huynh hiểu biết về
chữ mà con em mình đang học. Và từ đó phối kết hợp ôn luyện tại gia đình. Tránh trường
hợp cô dạy chữ đúng phụ huynh lại dạy chữ chưa đúng:
VD:
+Chữ x đọc là “xờ”, chữ s đọc là “sờ”, nhưng có ông bà lại dạy là “ích xì” và “ét
xì”.
+Hay chữ l, n, lại đọc là “e lờ” và “ e nờ”…
Và nếu không thống nhất trẻ sẽ giao động không biết như thế nào là đúng, hơn nữa
nếu đã đọc sai thì rất khó sửa. Xác định được điều đó, mỗi tuyên truyền tôi đều có hình
ảmh kèm theo chữ in hoa, in thường, viết thường ( chủ yếu là chữ in thường), tuyệt đối
không viết chữ cách điệu chữ bay.
VD: CHẾ ĐỘ SINH HOẠT MỘI NGÀY CỦA TRẺ.
Đón trẻ Tập thể dục Hoạt động chung Hoạt động góc
Hay tên chủ điểm viết dạng: “ thế giới thực vật”, các tranh ảnh cỏ cây hoa lá. …có
kèm theo từ để trẻ có thể phát âm, tự đọc.
*Ngoài ra tôi cho trẻ một mảng hoạt động để hàng ngày trẻ tập ghi số điện thoại,
chép tên mình và địa chỉ cá nhân của mình…Từ đó trẻ ghi nhớ các từ, chữ, tên của mình
của bạn, biết nhà bạn hoặc nhà mình ở đâu?
* Góc thiên nhiên ngoài trời:
Đây là nơi trẻ được tiếp xúc mọi lúc mọi nơi, mọi thời điểm trong ngày. Toạ môi
trường chữ có kèm hình ảnh không những cho trẻ hiểu về thế giới các loài cây, loài hoa,
biết các giai đoạn phát triển của cây, hiện tượng thửi nghiệm khoa học…mà còn có thể
ghi chép hiện tượng mà trẻ theo dõi hàng ngày.
VD: Tôi gắn tiêu đề cho góc : “ vườn ươm cây cảnh” và tôi làm các biển cắm có chữ
ghi tên cây có kèm hình ảnh.
ảnh ảnh ảnh ảnh
(Hình)
Cây hoa cúc
Khi cho trẻ tri giác chữ từ dưới mỗi hình ảnh trong biển cắm tôi đều yêu cầu trẻ tìm
đúng từ “ cây hoa cúc” gắn vào cây hoa cúc, và các loại cây khác cũng vậy, trẻ biết tên,

Trẻ được tham gia hoạt động tích cực như vậy, trẻ rất hứng thú và biết trân trọng
những sản phẩm mình là ra. Đặc biệt các chữ, các từ mà trẻ tự tay sưu tầm được, thực tế
cho tháy trẻ nhớ chữ nhớ từ rất lâu.
4.Biện pháp 4: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua việc làm quen công nghệ
thông tin:
Để đáp ứng nhu cầu nhận thức của trẻ, đồng thời thực hiện mục tiêu nhiệm vụ của
nhà trường giao. Đó là việc ứng dụng công nghệ thông tin, giáo án điện tử vào giảng dạy
thông qua việc khai thác trò chơi kidsmart và happykids, các nguồn dữ liệu thiết kế trên
máy tính:
- Tôi lấy ý tưởng từ ngôi nhà sách của bailey’s, trong chương trình kisdmart, tôi tổ
chức cho trẻ được ôn luyện chữ bằng cách tìm tranh chứa chữ cái cô vừa dạy, tự in và
gạch chân chữ vừa tìm được.
- Cũng ý tưởng từ ngôi nhà sách của bailey’s, trong chương trình kisdmart,tôi cho trẻ
ôn chữ đã học thông qua trò chơi: “ đuổi hình bắt chữ”. Tôi thết kế các hình ảnh ngộ
nghĩnh phù hợp với các chủ điểm, các chữ minh hoạ cho các hình ảnh, yêu cầu khi chơi
trẻ phải tìm đúng chữ với hình ảnh.
VD: Hình ảnh hoa hồng ( trong chủ điểm thế giới thực vật), trẻ phải quan sát và ghi
nhớ hình ảnh hoa hồng, từ "hoa hồng" có 7 chữ cái bắt đầu là chữ h, sau đó là o,…trẻ tập
phát âm chữ cái đó, từ đó, trẻ càng chơi nhiều lần càng nhớ lâu chữ đã học.
- Hay với các giờ dạy trẻ tô chữ, tôi tận dụng chương trình happykis, bằng cách cho
trẻ thực hành điều khiển chuột trên máy tính để quan sát thao tác tô chữ trên máy tính với
3 kiểu chữ in hoa in thường và viết thường. Trẻ được khắc sâu thao tác tô theo qui luật
nhất định là tô từ trái sang phải, từ trên xuống dưới, trùng khít lên nét chấm mờ.
- Ngoài ra, tôi chủ động thiết kế tạo nguồn dữ liệu:
+ Dữ liệu chữ: in thường, in hoa, viết thường chuẩn của 29 chữ cái được scan và
thiết kế trên powerpoint có màu sắc khác nhau: tất cả chữ in thường màu xanh, chữ in
hoa màu đỏ, chữ viết thường màu vàng để trẻ dễ phân biệt. Hàng ngày giờ chơi hoạt động
góc, giờ đón trả trẻ…Trẻ tự vào góc chơi theo ý thích của mình, tự dùng chuột điều khiển
trò chơi: “tìm chữ”, tìm được chữ nào đọc to chữ ấy, hoặc tìm chữ theo yêu cầu của cô,
của bạn, trẻ trao đổi và sửa cho nhau(nếu có). Hay tôi thiết kế trò chơi: “Bù chỗ còn

3 Số trẻ nhận biết chuẩn chữ in
hoa, in thường, viết thường.
50% 50% 97% 3%
4 Số trẻ ghi nhớ và "đọc" các
từ có hình ảnh kèm theo
5% 95% 50% 50%
2.Về phía cô giáo:
- Giáo viên đã tự học tập nâng cao trình độ tin học, đã chủ động thiết kế tạo các
nguồn dữ liệu ôn luyện củng cố, phát triển ngôn ngữ phù hợp các chủ đề chủ điểm cho
trẻ.
- Giáo viên đã chủ động biết cách tổ chức hướng dẫn theo hướng đổi mới. Môi
trường chữ trong lớp và khu vực trẻ thường xuyên tiếp xúc được tạo ra phong phú, các
kiểu chữ phù hợp với qui định của nội dung giáo dục trẻ là quen chữ viết.
- Giáo viên đã biết tận dụng ngyên liệu phế thải để cho trẻ có cơ hội tham gia vào
hoạt động tạo môi trường chữ xung quanh lớp học cùng với cô.
3. Về phía phụ huynh:
- Đã yên tâm tin tưởng gửi con em vào trường, đã hiểu biết về việc môi trường chữ
cho trẻ học chữ cái Tiếng Việt là rất tốt, có hiệu quả cao. Hiểu biết về chữ cơ bản trẻ
đang học kết hợp cùng với cô rèn trẻ một cách lozich tại gia đình. Đồng thời, đóng góp
nguyên liệu: tranh ảnh, lịch cũ, …để cô và cháu cùng tạo môi trường chữ.
V.BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Qua việc tạo môi trường chữ cho trể, tôi nhận thấy việc tạo môi trường chữ cho trẻ
vô cùng quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ, làm giàu vốn từ cho trẻ. Việc tạo môi
trường chữ vừa hợp với chương trình đổi mới hiện nay, vừa phát huy được tính tích cực
tò mò khám phá của trẻ mà lại mang lại hiệu quả cao. Bản thân tôi rút ra được kinh
nghiệm như sau:
1.Chọn các tiêu đề trong các góc cho phù hợp với chủ điểm, mỗi tuýp chữ phải có
hình ảnh minh hoạ. Các tuýp chữ thường xuyên được thay đổi theo chủ điểm, tạo sự
mới mẻ và thu hút sự chú ý của trẻ.
2.Tạo tình huống để kích thích trẻ hoạt động, tạo cơ hội để trẻ được tiếp xúc với