SKKN: Sử dụng bản đồ tư duy trong tiết luyện tập, ôn tập hình học 7;8
PHÒNG GD VÀ ĐT HUYỆN VĨNH CỬU
Đơn vị: Trường THCS Vĩnh Tân

Mã số:……………….
 Sáng kiến kinh nghiệm
Người thực hiện: Traàn Thò Kim Lieân
Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục: 
Phương pháp dạy học bộ môn: toán 
Phương pháp giáo dục: 
Lĩnh vực khác: ……………………… 
Có đính kèm:
  Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác
Trang 1
SKKN: Sử dụng bản đồ tư duy trong tiết luyện tập, ôn tập hình học 7;8
ĐỀ TÀI:
SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY TRONG TIẾT LUYỆN TẬP,
ÔN TẬP HÌNH HỌC 7,8
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Rất nhiều HS sợ học toán vì nhiều lí do, trong đó chủ yếu là do toán học có
rất nhiều kiến thức liên quan từ lớp dưới, hoặc trong một tiết học có nhiều khái
niệm, định lí, tính chất liên quan làm học sinh không nhớ được, dẫn đến mất căn
bản. Các em có xu hướng “học vẹt’’ , chỉ thuộc lòng mà không nắm được ý chính,
nên mau quên kiến thức.
Trước thực trạng trên, những năm gần đây, toàn ngành giáo dục nỗ lực giảm
tải mạnh mẽ nội dung dạy học nhưng vẫn phải giữ được mạch kiến thức và tính
thống nhất của chương trình. Điều đó có nghĩa là giảm tải những nội dung trùng
lắp, nhàm chán, không phù hợp nhưng không giảm yêu cầu. Muốn vậy, cùng với
giảm tải phải tiến hành áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, từng bước
chuyển cách dạy và học từ chỗ trang bị kiến thức cho người học sang dạy học sinh

tiếp thu của các em không đồng đều, tư duy còn hạn chế.
- Nhiều HS chưa hình thành khả năng tự học. Bên cạnh đó, có nhiều HS học
chăm chỉ nhưng vẫn học kém (chưa có phương pháp học toán đúng).
- HS chưa có thói quen học tập bằng cách tạo BĐTD, hoặc chưa được hướng
dẫn cách làm BĐTD vì đây là cách dạy và học mới được áp dụng khoảng 1 năm
trở lại đây.
3. Số liệu thống kê
Qua tìm hiểu tôi nhận thấy học sinh hiểu bài tại lớp; và nhớ bài ngay tại lớp
chiếm tỉ lệ chưa cao. Đặc biệt nhiều em về nhà là quên ngay kiến thức cô (thầy)
vừa giảng. Chính vì vậy mà khó vận dụng giải toán được. Đặc biệt với những kiến
thức cũ, giáo viên yêu cầu nhắc lại thì trong lớp rất ít em trả lời được. Nhiều em
học vẹt rồi quên mau.
Kết quả điều tra mức độ nắm kiến thức của HS trước khi thực hiện đề tài:
Lớ
p
Nắm vững kiến
thức tại lớp
Nhớ kiến thức tại lớp nhưng
chưa chính xác
Không nhớ được những
kiến thức đã học
7
5
30% 50% 20%
7
6
35% 50% 15%
8
7
30% 45% 25%

như hình ảnh.
3. NỐI các nhánh chính (cấp một) đến hình ảnh trung tâm, nối các nhánh
nhánh cấp hai đến các nhánh cấp một, nối các nhánh cấp ba đến nhánh cấp hai,….
bằng các đường kẻ.
Các đường kẻ càng ở gần hình ảnh trung tâm thì càng được tô đậm hơn, dày
hơn.
Khi chúng ta nối các đường với nhau, thì sẽ hiểu và nhớ nhiều thứ hơn rất
nhiều do bộ não của chúng ta làm việc bằng sự liên tưởng.
Trang 4
SKKN: Sử dụng bản đồ tư duy trong tiết luyện tập, ôn tập hình học 7;8
4. Sử dụng hình ảnh, ký hiệu, mật mã, mũi tên trong bản đồ tư duy của
mình
Mỗi từ/ảnh/ý nên đứng độc lập và được nằm trên một đường kẻ
5. Tạo ra một kiểu bản đồ riêng cho mình (Kiểu đường kẻ, màu sắc,…)
Phát huy phong cách cá nhân riêng của mình; Sử dụng màu sắc - mật mã
riêng của bạn - trong khắp bản đồ.
6. Nên dùng các đường kẻ cong thay vì các đường thẳng vì các đường cong
được tổ chức rõ ràng sẽ thu hút được sự chú ý của mắt hơn rất nhiều
7. Bố trí thông tin đều quanh hình ảnh trung tâm
3. Khi nào sử dụng BĐTD trong tiết dạy ?
- Đối với những tiết luyện tập, ôn tập có nhiều kiến thức liên quan nhau. Sử
dụng BĐTD là cách dạy và học hợp lí giúp giáo viên rút ngắn thời gian ôn lý
thuyết, học sinh nhớ bài lâu, sâu và chính xác, thời gian vận dụng giải toán.
- Tuy nhiên, có thể củng cố kiến thức vừa học bằng BĐTD. Đối với những
bài học có nhiều nội dung kiến thức, sử dụng BĐTD để giúp học sinh nắm vững
kiến thức trọng tâm một cách khoa học, chính xác
- Tùy thuộc vào đối tượng học sinh trong lớp, giáo viên có thể đưa ra nhiều
cách thức để học sinh tập thói quen dùng BĐTD để nắm kiến thức. Thời gian đầu,
khi các em mới làm quen với BĐTD, giáo viên nên hướng dẫn các em thực hiện
làm BĐTD qua một vài BĐTD mẫu; khi các em có thói quen biết cách học bài

vừa thiết kế và cả lớp đã chỉnh sửa, hoàn thiện.
Sau đó, học sinh tiếp tục vận dụng giải bài tập.
Trang 6
Tứ giác có bốn góc bằng nhau và
bốn cạnh bằng nhau
A D
C
B
SKKN: Sử dụng bản đồ tư duy trong tiết luyện tập, ôn tập hình học 7;8
Ví dụ 2: Ôn tập chương II (hình học 7 tập 1)
GV: yêu cầu HS lập BĐTD chủ đề tam giác
HS: thực hiện theo nhóm ( có thể chuẩn bị ở nhà, hoặc tại lớp)
GV: dựa vào BĐTD yêu cầu HS nhắc lại định nghĩa, tính chất, định lí liên quan
của chương II.
Trang 7
SKKN: Sử dụng bản đồ tư duy trong tiết luyện tập, ôn tập hình học 7;8
Từ đó , GV cho Hs làm bài tập, khi cần vận dụng tính chất (định lí) liên quan,
mỗi HS có thể nhìn vào BĐTD để nhớ lại nhanh chóng.
Ví dụ 3 . Sử dụng BĐTD cho tiết ôn tập chương I. hình 8 tập 1
GV: yêu cầu HS lập BĐTD chủ đề dấu hiệu nhận biết các loại tứ giác
HS: thực hiện theo nhóm ( có thể chuẩn bị ở nhà, hoặc tại lớp)
GV: dựa vào BĐTD yêu cầu HS nhắc lại dấu hiệu nhận biết các hình.
Trang 8
SKKN: Sử dụng bản đồ tư duy trong tiết luyện tập, ôn tập hình học 7;8
BĐTD dấu hiệu nhận biết các loại tứ giác
Từ đó, GV cho HS làm bài tập chứng minh hình thang, hình thang cân, hình
thang vuông, hình bình hành, hình chữ nhật, hình thoi, hình vuông. khi cần vận
dụng làm bài tập mỗi HS có thể nhìn vào BĐTD để nhớ lại nhanh chóng.
2) Một số lưu ý khi vẽ BĐTD
a) Về hình thức

Hình
thoi
bốn cạnh bằng nhau
ba góc vuông
Một góc vuông
* Hai cạnh kề bằng nhau
* Hai đường chéo vuông góc
* Một đường chéo là đường
phân giác
Hình chữ nhật
Hình
vuông
Hình thang
cân
Hình thang
vuông
Hình bình hành
Hình thang
Hai cạnh đối
song song
Tứ giác
* Các cạnh đối song song
* Các cạnh đối bằng nhau
* Hai cạnh đối song song và bằng nhau
* Các góc đối bằng nhau
* Hai đường chéo cắt nhau tại
trung điểm mỗi đường
* Hai cạnh kề bằng nhau
* Hai đường chéo vuông góc
* Một đường chéo là đường phân

sâu, nhớ lâu và nhớ chính xác những nội dung bài học. Phương pháp BĐTD giúp
các em không thấy nhàm chán vì bài học dài dòng mà luôn sôi nổi, hào hứng từ
đầu đến cuối tiết học. Phương pháp này đặc biệt có ích trong việc củng cố kiến
thức và rèn luyện, phát triển tư duy lôgíc cho HS.
Trên đây là kết quả điều tra mức độ nắm kiến thức của HS sau khi thực
hiện đề tài:
Lớ
p
Nắm vững kiến
thức tại lớp
Nhớ kiến thức tại lớp nhưng
chưa chính xác
Không nhớ được những
kiến thức đã học
7
5
60% 30% 10%
7
6
70% 20% 10%
8
7
65% 25% 10%
8
8
62% 25% 13%
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Trang 11
SKKN: Sử dụng bản đồ tư duy trong tiết luyện tập, ôn tập hình học 7;8
Sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học, giáo viên giúp học sinh tập có thói

cuối mỗi tiết bằng cách vẽ một BĐTD đã tạo cho các em cơ hội trình bày bài theo
cách hiểu của mình, rèn luyện kỹ năng làm việc theo nhóm và trình bày trước đám
đông.
Trang 12
SKKN: Sử dụng bản đồ tư duy trong tiết luyện tập, ôn tập hình học 7;8
Giáo viên sẽ tiết kiệm được thời gian, tăng sự linh hoạt trong bài giảng ngày
càng được bổ sung thêm về nội dung làm giàu thêm 'kho tư liệu', nhất là giúp học
sinh nắm được kiến thức thông qua một 'sơ đồ' thể hiện các liên kết chặt chẽ của tri
thức. Ðó cũng chính là một trong những cách làm thiết thực triển khai nội dung
dạy học có hiệu quả - một trong năm nội dung của phong trào thi đua 'Xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực'.
* Giới hạn đề tài
Trong quá trình giảng dạy và học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp thì việc
áp dụng BĐTD trong mọi tiết học toán còn gặp nhiều khó khăn
- Về phía học sinh : chưa biết cách làm BĐTD, thường xuyên sử dụng BĐTD để
củng cố kiến thức; chưa hình thành thói quen học bài bằng BĐTD
- Về phía giáo viên: dùng BĐTD chưa được thường xuyên vì cho rằng có nhiều tiết
học không có thời gian để hướng dẫn học sinh làm BĐTD
Vì vậy, tôi cho rằng, không nên áp dụng BĐTD đại trà vào mọi tiết dạy trên
lớp. Trước tiên nên từng bước áp dụng BĐTD vào những tiết ôn tập chương, ôn
học kì và luyện tập, những tiết dạy có nhiều kiến thức liên quan Người giáo viên
cần tập cho các em biết ghi lại kiến thức đã học dưới dạng BĐTD, và từ BĐTD các
em sẽ nhớ lại kiến thức đã học, nếu không có thời gian làm tại lớp, giáo viên cho
học sinh chuẩn bị ở nhà. Mỗi lần ôn tập, các em lại lấy BĐTD đã làm để nhớ lại
kiến thức. Bên cạnh đó cần xây dựng các hoạt động học tập để học sinh tự lập bản
đồ tư duy. Quá trình này đòi hỏi thời gian lâu dài mới hình thành được thói quen
học tập của mỗi học sinh.
Tuy nhiên, riêng với môn toán, nắm kiến thức chưa đủ, các em cần phải biết
vận dụng giải toán mới là cái đích cuối cùng. Cho nên sử dụng BĐTD chỉ là bước
đầu để các em nắm kiến thức, người giáo viên cần phối hợp nhiều phương pháp

3. Stella Cottrell (2003), The study skills handbook (2nd edition), PalGrave
Macmillian.
4. Tony Buzan - Bản đồ Tư duy trong công việc – NXB Lao động – Xã hội.
Vĩnh Tân, ngày 01 tháng 11 năm 2011
Người viết đề tài
Trần Thị Kim Liên.
Trang 14