Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Lời nói đầu
Thực tế trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp nhà nớc đã có những
đóng góp quan trọng cho việc phát triển kinh tế xã hội, nhng mặt khác
doanh nghiệp nhà nớc cũng bộc lộ nhiều nhợc điểm, nổi bật là hoạt động
kém hiệu quả so với các lợi hình doanh nghiệp khác. Việc xác định đầy đủ
phạm vi hoạt động của khu vực kinh tế nhà nớc và tìm giải pháp để nâng
cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nớc nói chung và vốn kinh
doanh của doanh nghiệp nhà nớc nói riêng đang trở thành vấn đề bức xúc.
Cần sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nớc, xoá bỏ những bao cấp không thoả
đáng của nhà nớc đối với khu vực kinh tế quốc doanh qua vốn, qua tín dụng.
Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhà nớc, bảo toàn
và phát triển vốn trong mọi tình huống của nền kinh tế thị trờng. Hiện nay
đã có nhiều bài viết, bài báo của nhiều tác giả khác nhau đã đề cập đến vấn
đề này và đa ra những biện pháp để giải quyết nhng theo tôi những biện
pháp đó vẫn mang tính riêng lẻ, giải quyết từng phần trong khi đó muốn giải
quyết vấn đề vốn kinh doanh của doanh nghiệp nhà nớc một cách triệt để thì
phải cần tổng hợp nhiều giải pháp mới có thể thực hiện đợc.
Vì những lý do trên mà tôi đã chọn đề tài : Giải pháp về vốn kinh doanh
trong các doanh nghiệp nhà nớc ở Việt Nam hiện nay để nghiên cứu,
đây là một đề tài đợc nhiều tác giả đề cập nhng nó vẫn là một đề tài mới bởi
tính hoàn thiện của nó cha cao. Thông qua việc nghiên cứu đề tài này tôi
mong rằng những ý kiến và giải pháp tôi đa ra có thể đóng góp một phần
vào công việc khó khăn là xây dựng hoàn chỉnh mang tính chất lý luận về
vốn kinh doanh của doanh nghiệp nhà nớc để có thể giúp cho nnn định hớng
hoạt động cho doanh nghiệp nhà nớc co hiệu quả giữ vai trò chủ đạo trong
nền kinh tế quốc dân . Giúp cho các doanh nghiệp nhà nớc có thể tìm ra
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
những khó khăn trong hoạt động của mình xuất phát từ khâu nào để có h ớng
giải quyết hậu quả.

lập và tổ chức quản lý, hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động công ích,
nhằm thực hiện các nhiệm vụ kinh tế xã hội do nhà nớc giao. Doanh
nghiệp nhà nớc có t cách pháp nhân, có các quyền và nghĩa vụ dân sự, tự
chịu trách nhiệm về toàn bộ kinh doanh trong phạm vi số vốn do mình quản
lý. Doanh nghiệp nhà nớc có tên gọi, có con dấu riêng và có trụ sở trên toàn
lãnh thổ Việt Nam.
Từ định nghĩa trên cho thấy doanh nghiệp nhà nớc có những đặc điểm
cơ bản sau đây.
Một là, doanh nghiệp nhà nớc là tổ chức kinh tế đợc nhà nớc thành lập
để thực hiện những mục tiêu do nhà nớc giao.
Hai là, doanh nghiệp nhà nớc do nhà nớc đầu t vốn cho nên tài sản
trong doanh nghiệp là thuộc sở hữu nhà nớc, doanh nghiệp quản lý, sử dụng
tài sản theo quy định của chủ sở hữu là nhà nớc.
Ba là, doanh nghiệp nhà nớc có t cách pháp nhân vì có đủ các điều
kiện của pháp nhân theo quy định của pháp luật.
Bốn là, doanh nghiệp nhà nớc là doanh nghiệp chịu trách nhiệm hữu
hạn, nghĩa là nó tự chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác
trong phạm vi số tài sản của doanh nghiệp quản lý.
Từ theo từng tiêu chí khác nhau ta có thể phân loại doanh nghiệp nhà
nớc ra các loại khác nhau.
Dựa vào quy mô và hình thức tổ chức của doanh nghiệp, có thể chia
doanh nghiệp nhà nớc thành Tổng công ty nhà nớc, doanh nghiệp nhà nớc
độc lập và doanh nghiệp nhà nớc thành viên. Tổng công ty nhà nớc là doanh
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
nghiệp có quy mô lớn, đợc thành lập và hoạt động trên cơ sở liên kết của
nhiều đơn vị thành viên có mối quan hệ gắn bó với nhau về lợi ích kinh tế,
công nghệ, ứng dụng, tiêu thụ Tổng công ty nhà n ớc có thể có các loại
đơn vị thành viên nh: Đơn vị hạch toán độc lập, đơn vị hạch toán phụ thuộc,
đơn vị sự nghiệp. Tổng công ty nhà nớc đợc phân biệt thành Tổng công ty

nh vậy. Trong trờng hợp đó thì sát nhập doanh nghiệp yếu kém vào những
doanh nghiệp cùng loại.
Chia tách doanh nghiệp nhà nớc áp dụng đối với các doanh nghiệp và
tổng công ty nhà nớc mà sự hình thành không phải xuất phát từ nhu cầu
khách quan mà chỉ là sự liên kết một cách rời rạc do mệnh lệnh hành chính
bắt buộc dẫn đến hoạt động của toàn tổng công ty cũng nh các đơn vị thành
viên đều kém hiệu quả. Có thể tách một số hoặc toàn bộ các đơn vị
thànhviên ra khỏi Tổng công ty để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đó
hoạt động có hiệu quả hơn.
Cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc là việc chuyển doanh nghiệp nhà
nớc thành công ty cổ phần, nhằm huy động vốn của xã hội vào việc đầu t
đổi mới công nghệ, thay đổi phơng thức quản lý, nâng cao sức cạnh tranh
của doanh nghiệp, góp phần tăng trởng kinh tế. Giao, bán, khoán kinh
doanh, cho thuê doanh nghiệp nhà nớc là những biện pháp thiết thực sắp xếp
lại và đổi mới những doanh nghiệp nhà nớc quy nhỏ, kinh doanh thua lỗ kéo
dài hoặc không cần duy trì sở hữu nhà nớc nhằm tạo điều kiện cơ cấu lại
doanh nghiệp nhà nớc, nâng cao hiệu quả kinh tế và sức cạnh tranh của
doanh nghiệp nhà nớc, đảm bảo lợi ích của nhà nớc cũng nh của ngời lao
động.
I.3. Quản lý nhà nớc và thực hiện quyền sở hữu đối với doanh
nghiệp nhà nớc.
Cũng nh mọi doanh nghiệp khác, doanh nghiệp nhà nớc chịu sự quản
lý nhà nớc đối với sự thành lập, tổ chức hoạt động và các vấn đề khác. Mặt
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
khác doanh nghiệp nhà nớc là doanh nghiệp của nhà nớc, thuộc sở hữu nhà
nớc, do đó, với t cách là chủ sở hữu, nhà nớc thực hiện các quyền năng của
chủ sở hữu đối với doanh nghiệp.
Việc quản lý nhà nớc đối với doanh nghiệp nhà nớc do Chính Phủ
thống nhất thực hiện với những nội dung sau đây:Ban hành chính sách, cơ

sau đây:
Thứ nhất, hết thời hạn hoạt động ghi trong quyết định thành lập mà
doanh nghiệp không xin ra hạn.
Thứ 2, doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ kéo dài nhng cha lâm vào
tình trạng mất khả năng thanh toán nợ đến hạn.
Thứ 3, doanh nghiệp không thể thực hiện đợc các nhiệm vụ do nhà n-
ớc quy định sau khi đã áp dụng các biện pháp cần thiết.
Thứ t, việc tiếp tục duy trì doanh nghiệp là không cần thiết.
Việc giải thể doanh nghiệp nhà nớc do ngời đã ra quyết định thành lập
doanh nghiệp nhà nớc. Đó là Thủ tớng Chính phủ, Bộ trởng quản lý ngành,
Chủ tịch uỷ ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Thủ tớng Chính phủ uỷ quyền đối
với các Tổng công ty nhà nớc và doanh nghiệp nhà nớc độc lập có quy mô
lớn; Bộ trởng quản lý ngành hoặc Chủ tịch uỷ ban nhân dân cấp tỉnh đối với
các doanh nghiệp nhà nớc khác. Ngời quyết định giải thể doanh nghiệp nhà
nớc phải lập hội đồng giải thể. Hội đồng giải thể là cơ quan tham m u cho
ngời quyết định giải thể doanh nghiệp nhà nớc và tổ chức thực hiện quyết
định giải thể.
Phá sản doanh nghiệp là thủ tục pháp lý áp dụng đối với các doanh
nghiệp nhà nớc lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán. Theo thủ tục
này thì doanh nghiệp nhà nớc lâm vào tính trạng phá sản có thể tồn tại hoặc
không tồn tại phụ thuộc vào đại hội chủ nợ và phụ thuộc nỗ lực chính của
doanh nghiệp.
7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Trên đây là toàn bộ những vấn đề cơ bản nhất quy định đối với doanh
nghiệp nhà nớc, thông qua việc nghiên cứu những vấn đề cơ bản này không
ngoài mục đích để tìm ra những vấn đề còn vớng mắc có liên quan đến huy
động, sử dụng và bảo tồn vôn kinh doanh của doanh nghiệp nhà nớc sao cho
có hiệu quả hơn bằng cách dò tìm từ yếu kém của hoạt động sử dụng vốn
kinh doanh, quay lại tìm những nguyên nhân của sự yếu kém đó nó bắt

phải có tiền. Song có tiền thậm chí có những khoản tiền rất lớn cũng không
phải là vốn. Tiền đợc coi là vốn phải đồng thoả mãn những điều kiện sau:
Một là, tiền phải đại diện cho một lợng hàng hoá nhất địn. Hay nói
cách khác, tiền phải đợc đảm bảo bằng một lợng tài sản có thực.
Hai là, tiền phải đợc tích tụ và tập trung đến một lợng nhất định. Sự
tích tụ và tập trung một lợng tiền nhất định. Sự tích tụ và tập trung một lợng
tiền đến một hạn độ nào đó mới làm cho nó có đủ sức để đầu t vào một dự
án kinh doanh, cho dù là nghèo nhất. Vốn tiền nằm dải dác ở khắp nơi,
không đợc thu gom lại thành món lớn thì chẳng đã làm đợc việc gì. Vì thế
một doanh nghiệp muốn khởi nghiệp thì nhất thiết phải tìm các biện pháp
khai thác, thu hút các nguồn tiền tệ nhàn rỗi thành một món lớn để đầu t
kinh doanh.
Ba là, khi dã có đủ số lợng tiền phải đợc vận động nhằm mục đích
sinh lời. Cách vận động và phơng thức vận động của tiền lại do phơng thức
đầu t kinh doanh quyết định. Các phơng thức đầu t có thể đợc mô phỏng
theo sơ đồ sau:
TLSX
T H . SX H ..T
SLĐ
9