Website: Email : Tel : 0918.775.368
Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Việt Nam là cách gọi của phương thức chế biến món ăn,
nguyên lý phối trộn gia vị và những thói quen ăn uống nói chung của mọi người
Việt trên đất nước Việt Nam. Tuy hầu như có ít nhiều có sự khác biệt, ẩm thực
Việt Nam vẫn bao hàm ý nghĩa khái quát nhất để chỉ tất cả những món ăn phổ
biến trong cộng đồng các dân tộc thiểu số nhưng đã tương đối phổ thông trong
cộng đồng người Việt
Đặc điểm chung
Việt Nam là một nước nông nghiệp thuộc về xứ nóng, vùng nhiệt đới gió
mùa. Ngoài ra lãnh thổ Việt Nam được chia ra ba miền rõ rệt là Bắc, Trung,
Nam Chính các đặc điểm về địa lý, văn hóa, dân tộc, khí hậu đã quy định những
đặc điểm riêng của ẩm thực từng vùng - miền. Mỗi miền có một nét, khẩu vị đặc
trưng. Điều đó góp phần làm ẩm thực Việt Nam phong phú, đa dạng. Đây là một
văn hóa ăn uống sử dụng rất nhiều loại rau (luộc, xào, làm dưa, ăn sống); nhiều
loại nước canh đặc biệt là canh chua, trong khi đó số lượng các món ăn có dinh
dưỡng từ động vật thường ít hơn. Những loại thịt được dùng phổ biến nhất là
thịt lợn, bò, gà, ngan, vịt, các loại tôm, cá, cua, ốc, hến, trai, sò v.v. Những món
ăn chế biến từ những loại thịt ít thông dụng hơn như thịt chó, thịt dê, thịt rùa,
thịt rắn, thịt ba ba thường không phải là nguồn thịt chính, nhiều khi được coi là
đặc sản và chỉ được sử dụng trong một dịp liên hoan nào đó với rượu uống kèm.
Người Việt cũng có một số món ăn chay theo đạo Phật được chế biến từ các loại
rau, đậu tương tuy trong cộng đồng thế tục ít người ăn chay trường, chỉ có các
sư sãi trong chùa hoặc người bị bệnh buộc phải ăn kiêng.
Ẩm thực Việt Nam còn đặc trưng với sự trung dung trong cách phối trộn
nguyên liệu không quá cay, quá ngọt hay quá béo. Các nguyên liệu phụ (gia vị)
để chế biến món ăn Việt Nam rất phong phú, bao gồm nhiều loại rau thơm như
húng thơm, tía tô, kinh giới, hành, thìa là, mùi tàu v.v.; gia vị thực vật như ớt,
hạt tiêu, sả, hẹ, tỏi, gừng, chanh quả hoặc lá non; các gia vị lên men như mẻ,
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Theo ý kiến của tiến sĩ sử học Hãn Nguyên Nguyễn Nhã
[2]
, cho rằng ẩm
thực Việt Nam có 9 đặc trưng:
2
Website: Email : Tel : 0918.775.368
 Tính hoà đồng hay đa dạng
• Tính ít mỡ.
• Tính đậm đà hương vị
• Tính tổng hoà nhiều chất, nhiều vị.
• Tính ngon và lành
• Tính dùng đũa.
• Tính cộng đồng hay tính tập thể
• Tính hiếu khách, và
• Tính dọn thành mâm.
• Đặc điểm theo vùng miền, dân tộc
Tuy có những nét chung nói trên, ẩm thực Việt Nam có đặc điểm khác
nhau theo từng vùng, mặc dù trong từng vùng này ẩm thực của các tiểu vùng
cũng thể hiện nét đặc trưng:
Ẩm thực miền Bắc
Ẩm thực miền Bắc thường không đậm các vị cay, béo, ngọt bằng các
vùng khác, chủ yếu sử dụng nước mắm loãng, mắm tôm. Sử dụng nhiều món rau
và các loại thủy sản nước ngọt dễ kiếm như tôm, cua, cá, trai, hến v.v. và nhìn
chung, do truyền thống xa xưa có nền nông nghiệp nghèo nàn, ẩm thực miền
Bắc trước kia ít thịnh hành các món ăn với nguyên liệu chính là thịt, cá. Nhiều
người đánh giá cao Ẩm thực Hà Nội một thời, cho rằng nó đại diện tiêu biểu
nhất của tinh hoa ẩm thực miền Bắc Việt Nam với những món phở, bún thang,
bún chả, các món quà như cốm Vòng, bánh cuốn Thanh Trì v.v. và gia vị đặc
sắc như tinh dầu cà cuống, rau húng Láng.
Văn hóa ẩm thực là nét văn hóa tự nhiên hình thành trong cuộc sống. Nhất

trong những tết cổ truyền…Có lẽ vậy mà món ăn Hà Nội đáng trân trọng như
những bảo vật của văn hóa Việt Nam. Theo dòng ẩm thực phong phú ấy đi về
đồng bằng Bắc Bộ, du khách sẽ dễ dàng nhận thấy thoang thoảng vị hương gừng
đậm đà, vị cáy biển của bánh cáy làng Nguyễn, Thái Bình - một phong vị đặc
trưng đầy tự hào của người dân quê lúa. Và người bạn láng giềng của Thái Bình
4
Website: Email : Tel : 0918.775.368
với bề dày văn hóa truyền thống cũng không kém tự hào bởi bánh gai Bà Thi -
Nam Định, vốn đã được ca tụng từ lâu. Đó là những tinh túy của đồng bằng
sông Hồng.
Tạm biệt vùng đất màu mỡ với "địa nhân linh kiệt", ngược dòng lên chốn
"nước non thanh tú" của vùng trung du, miền núi ta sẽ nhận thấy đây là cả một
nền ẩm thực bao la, được thiên nhiên, ưu đãi. Vùng núi Hòa Bình, cái nôi ngọt
ngào của những vò rượu cần, đã trở thành mối duyên thi vị, đầm ấm men say
của người Mường với du khách phương xa. Ngược lên phía Bắc đến với Lạng
Sơn, để thưởng thức trọn vẹn món ngon xứ Lạng là lợn quay lá mác mật ở phố
Kỳ Lừa- một hương vị riêng chỉ ở Lạng Sơn. Song điểm dừng chân thi vị và hấp
dẫn nhất chính là SaPa - nơi được mệnh danh là “Đà Lạt của miền Bắc” . Với độ
cao lý tưởng 1600m so với mực nước biển, SaPa (thuộc tỉnh Lào Cai) nổi tiếng
thế giới là địa danh du lịch tuyệt đẹp. Nhưng ẩn sau phong cảnh thiên nhiên
hùng vĩ, nét thơ mộng của chợ tình là nền văn hóa ẩm thực đa sắc màu. Sa Pa có
cả một nền ẩm thực đậm đà với những hương vị tự nhiên. Đó là vị nồng thơm
của hạt dổi, hạt mùng, vị cơm nếp hương thơm lừng trong căn bếp chật, miếng
thịt nai rừng thơm phức, ngọn măng rừng và bầu nấm hương tươi tắn, con cá
suối ngọt lịm, cùng với mùi thảo quả nức hương...mang đậm nét hoang sơ, dịu
ngọt của đồng bào dân tộc thiểu số. Có lẽ vậy mà ẩm thực Sa Pa mãi lung linh
huyền ảo trong tình người lâng lâng…
Ẩm thực miền Bắc là vậy, không quá hoa lệ, rực rỡ, nhưng nó lại đầy xúc
cảm như một bài thơ nghệ thuật. Nhưng vượt lên trên hết, người ta thấy cái đẹp,
cái cao cả trong miền ẩm thực ấy chính là tình người thân thương, là tình yêu tha

đặc biệt. Người ta dùng loại nồi, chảo bằng đất sét nung, do một làng nghề
truyền thống nổi tiếng thuộc huyện Phong Điền sản xuất. Các nồi ăn này trước
khi sử dụng đều phải ngâm trong một chảo nước chè xanh đậm đặc đang đun sôi
sùng sục. Đến khi tất cả đồ dùng bằng đất nung đã được phủ một lớp men xanh
thì mới vớt ra, sấy khô rồi đem cất vào khu dùng dần. Mỗi bữa, đầu bếp dùng
một cái nồi loại này để nấu cơm hoặc thức ăn, xong lại đập bể đị Lần khác lại sử
dụng cái mớị Thậm chí, đôi đũa ăn của vua cũng được sản xuất tại chỗ, bằng
loại tre già. Chiếc tăm xỉa răng vua dùng hết sức đặc biệt. Thường là tăm tre dài
bằng cây bút lông, có 2 đầu, một đầu nhỏ dùng để vua xỉa răng; đầu kia được
6
Website: Email : Tel : 0918.775.368
vót to hơn rồi dùng sống dao giần cho xơ mịn giống bông hoa (nên thường gọi là
tăm hoa hoặc tăm bông). Ngày xưa, có mốt nhuộm răng đen như hạt na; khi vua
ăn xong dùng một đầu cây tăm bông này để xỉa răng, còn đầu kia chà răng cho
sạch. Hoàng hậu, cung tần thì tự làm đẹp bằng cách nhúng đầu tăm vào một loại
phẩm màu đen để làm cho bộ răng ngày càng đẹp hơn, bóng đen hơn.
Vua ăn cơm gọi là "Ngự thiện". Trong lịch sử vua chúa VN, trừ Duy Tân
và Bảo Đại thường dùng bữa chung với vợ con, hầu như các ông vua trước đó
chỉ ăn cơm một mình. Khi cần người nói chuyện vui vẻ để nhà vua ăn được
ngon miệng, sẽ có ngay 2 vị quan trực hầu hạ. Thông thường quan văn thì từ
hàm Tứ phẩm, quan vâ thì phải Tam phẩm trở lên mới được phép ngồi cạnh
mâm cơm của vua để hầu chuyện. (Hàm quan triều đình xưa thường có 9 phẩm
trật. Thấp nhất là hàng Cửu phẩm). Vua "Ngự thiện" trên bàn hoặc trên sập gụ, 2
quan "chầu thiện" ngồi xéo hai bên trái - phải vua, với khoảng cách vừa phải để
nói chuyện đủ nghẹ Trường hợp đặc biệt, nếu vị quan nào được vua trọng nể thì
sẽ được thị vệ dọn thêm mâm riêng để có thể vừa ăn vừa hầu chuyện. Ngoài ra,
trong khi ăn, vua cũng có thể thích nghe nhạc. Ban nhạc cung đình thời ấy có
nhiệm vụ hòa nhạc giúp bữa ăn thêm phần ngon miệng.
Các món được đựng trong om bằng đất phía trên bịt giấy hồng đào cẩn
thận. Đồng thời mỗi loại thức ăn đều được viết tên dán bên ngoài chiếc om. Nhà

điệu thì còn phải thêm 1 cái bánh tráng mà nướng giòn, bóp vụn cho thêm vào
mì. Mì Quảng ăn nóng mới ngon.
Ngày nay, đáp ứng nhu cầu của khách, một số nơi cho thêm vào tô mì một
số loại nhân, rau sống hay gia vị khác, tuy nhiên không phải vì thế mà làm mất
đi hương vị "tô mì truyền thống". Nếu bạn có dịp ghé thăm mảnh đất "ngũ
phụng tề phi này", xin đừng quên tìm đến hương vị tô mì Quảng.
8