Website: Email : Tel : 0918.775.368
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong xu thế toàn cầu hóa hội nhập hiện nay chúng ta đang đứng trước
cơ hội và thách thức.Cơ hội là chúng ta được tiếp xúc với nền văn minh mới,
nền khoa học mới từ đó chúng ta có thể hợp tác và cùng phát triển .Nhưng
bên cạnh đó thách thức cũng rất lớn, trước làn sóng nước ngoài đang ồ ạt tiến
vào cũng có những cái hay và dở.Chính vì thế mà cách nghĩ cách nhìn cua
chúng cần phải có sự đổi trong mỗi hoạt động và đặc biêt là hoạt động kinh tế.
Triết học Mác-Lênin là một hệ thống lý luận khoa học đúng đắn có tính
nhân văn sâu sắc.Triết học là hạt nhân quan trọng thế giới quan, đóng vai trò
quan trọng trong hoạt động sống của mỗi con người ảnh hưởng rất lớn tới
nghĩ và hành động của mỗi chúng ta.Cho nên từ lý luận của thế giới quan
chúng ta có thể áp dụng vào thực thế hoạt động kinh tế.Chính vậy em dã chọn
đề tài “Thế giới quan duy vật biện chứng và vai trò với hoạt động kinh
tế“.
Em xin cảm ơn tiến sĩ Nguyễn Thị Bích Thủy đã giúp em đỡ hoàn thành
đề tài này .

1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
B. NỘI DUNG
I.Phần lý luận
1.Thế giới quan duy vật và phép biện chứng
1.1 Thế giới quan
a, Khái niệm
Con người xuất hiện trên thế giới từ rất lâu và đã tồn tại, phát triển như
ngày nay quả là không đơn giản.Bởi vì thế giới luôn vận động và phát triển
khách quan không theo ý muốn với con người.Do đó muốn tồn tại chúng ta
cần hiểu về thế giới hay nói cách khác chúng ta cần phải có thế giới quan.Thế
giới quan không phải là cái bây giờ mới có mà nó đã tồn tại rất lâu trong xã
hội của chúng ta và luôn có trong bản thân mỗi con người chỉ có điều là

giáo…
Thế giới quan đóng vai trò nhân tố sống động của ý thức cá nhân, giữ
vai trò chỉ dẫn cách thức tư duy và hành động của cá nhân. Nó đồng thời cũng
thể hiện lý luận và khái quát hóa các quan điểm và hoạt động của nhóm xã
hội. Mỗi cá nhân cũng luôn mong muốn tiếp nhận những thế giới quan khác,
làm phong phú thế giới quan cho mình, góp phần điều chỉnh định hướng cuộc
sống. Xuất phát từ lập trường, biện giải thế giới quan đúng đắn, con người có
thể có được những cách giải quyết vấn đề đúng đắn do cuộc sống đặt ra.
Ngược lại, xuất phát từ lập trường sai lầm, con người khó có thể tránh khỏi
hành động sai lầm. Khi giải quyết những vấn đề cụ thể của thực tiễn, sớm
muộn người ta vấp phải những vấn đề chung, cần đến sự đóng góp của thế
giới quan làm cơ sở định hướng giải quyết vấn đề cụ thể. Có một thế giới
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
quan đúng đắn sẽ hướng con người hoạt động theo sự phát triển lôgic của xã
hội và góp phần vào sự tiến bộ của xã hội.
b, Các hình thức của thế giới quan
Thế giới quan của con người phát triển cùng với sự vận động và sự vận
động và phát triển của thế giới. Có nhiều cách tiếp cận để nghiên cứu về thế
giới quan. Nếu xét theo quá trình phát triển thì có thể chia thế giới quan thành
ba loại hình cơ bản: Thế giới quan huyền thoại, thế giới quan tôn giáo và thế
giới quan triết học Thế giới quan huyền thoại là phương thức cảm nhận thế
giới của người nguyên thủy. ở thời kỳ này, các yếu tố tri thức và cảm xúc, lý
trí và tín ngưỡng, hiện thực và tưởng tượng, cái thật và cái ảo, cái thần và cái
người, v.v. của con người hoà quyện vào nhau thể hiện quan niệm về thế giới
Nếu như trước đây khi thế giới chưa rõ ràng trong mắt con người, khi đó khoa
học chưa phát triển chúng ta chưa giải thích được xã hội một cách đúng
đắn.Quan niệm về con người, thần, thế giới hòa quyện không phân định
rõ.Cùng với sự phát triển của xã hội lại xuất hiện một hình thức thế giới quan
mới đó là thế giới quan tôn giáo. Trong thế giới quan tôn giáo, niềm tin tôn

1.2 Khái quát lịch sử thế giới quan duy vật
a, Thế giới quan duy vật cổ đại
Triết học Tây Âu ra đời trong rất sớm và được hình thành trên cơ sở
chiếm hữu nô lệ với hai giai cấp chủ yếu là chủ nô và nô lệ. Sản suất nông
nghiệp, thủ công nghiệp có bước phát triển so với các dân tộc đương thời và
đạt thành tựu trên một số lĩnh vực tri thức.Khoa học hình thành và phát triển
và đời hỏi sự khái quát của triết họcNhưng tư duy triết học thời kì này phát
triển chưa cao, tri thức triết học và tri thức khoa học cụ thể thường hòa vào
nhau.Các nhà triết học lại cũng là các nhà khoa học cụ thể.Vì vậy
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
đặc điểm triết học thời kì này gắn hữu cơ với khoa học tự nhiên, hầu hết các
nhà triết học duy vật đều là các nhà khoa học tự nhiên.Cho nên hình thành thế
giới quan đơn giản mộc mạc thô sơ, các nhà triết học quan điểm xem thế giới
bắt nguồn từ một thứ vật chất nào đó theo quan điểm chủ quan của chính bản
thân họ. Hêraclit là nhà biện chứng nổi tiếng ở Hy Lạp cổ đại. Khác với các
nhà triết học phái Milê, Hêraclit cho rằng không phải là nước, apeirôn, không
khí, mà chính lửa là nguồn gốc sinh ra tất thảy mọi vật.Còn Đêmôcrít thì cho
rằng mọi vật chất đều được hình thành từ nguyên tử; nguyên tử là cái không
thể phân chia được nữa, có vô vàn hình dạng.Tính đa dạng của nguyên tử làm
nên tính đa dạng của thế giới các sự vật.Thế giới quan ở thời kì này còn bị
ảnh hưởng bởi của đấu trnh giữ chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm.
Platôn là đại biểu của chủ ngĩa duy tâm chủ quan; ông đưa ra hai quan niệm
về thế giới; thế giới các sự vật cảm biết và thế giới ý niệm.Thế giới ý niệm thì
luôn chính xác và đúng đắn là những tứ chân thực,còn thế giới cảm biết
không chân thực là cái bong của thế giới ý niệm.Theo ông trí thức của con
người chỉ là sự hồi tưởng từ quá khứ.Nói chung cá nhà triết học thời kì này đã
khẳng định được thế giới tồn tại khác quan, giới luôn vận động biến đổi
không ngừng, thế giới vận động bởi các yếu tố nội tại bên trong của nó .Thế
giới là một thể thống nhất, nhưng trong lòng nó luôn luôn diễn ra các cuộc

hữu nô lệ sang chế độ phong kiến. Sự biến chuyển mạnh mẽ về xã hội lực
lượng sản xuất phát triển đã đặt ra và làm xuất hiện những tụ điểm, những
trung tâm các "kẻ sĩ" luôn tranh luận về trật tự xã hội cũ và đề ra những hình
mẫu của một xã hội trong tương lai. Lịch sử gọi thời kỳ này là thời kỳ "Bách
gia chư tử" (trăm nhà trăm thầy), "Bách gia minh tranh" (trăm nhà đua tiếng).
Chính trong quá trình ấy đã sản sinh các nhà tư tưởng lớn và hình thành nên
các trường phái triết học khá hoàn chỉnh. .
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Hai trường phái triết học của triết học phương Đông đặc điểm các
trường phái này là luôn lấy con người và xã hội làm trung tâm của sự nghiên
cứu, có xu hướng chung là giải quyết những vấn đề thực tiễn chính trị - đạo
đức của xã hội.Đặc trưng của triết học phương Đông vẫn là xem trọng vấn đề
chính trị đạo đức, nhưng hạn chế ở tư duy trực giác còn quá lớn đặt của mình
trên hết không quan tâm đến thế giới xung quanh. các nhà tư tưởng triết học
đều quen phương thức tư duy trực quan thể nghiệm lâu dài, bỗng chốc giác
ngộ.Đây chính là điêu làm hạn chế sự phát triển của triết học phương Đông
cũng như thế giới quan của chúng ta.
b, Thế giới quan duy vật cận đại
Đây là thời kỳ quá độ từ xã hội phong kiến sang xã hội tư bản. Thời kỳ
này, sự phát triển của khoa học đã dần dần đoạn tuyệt với thần học và tôn
giáo thời kỳ trung cổ, bước lên con đường phát triển độc lập. Sự phát triển của
khoa học, về khách quan đã trở thành vũ khí mạnh mẽ chống thế giới quan
duy tâm tôn giáo. Sự phát triển khoa học tự nhiên đã đòi hỏi có sự khái quát
triết học, rút ra những kết luận có tính chất duy vật từ các tri thức khoa học cụ
thể.Đây là thời kì thắng lợi của chủ nghĩa duy vật vô thần đối với tư tưởng
duy tâm hữu thần.Đặc điểm triết học là chủ nghĩa duy vật nửa vời không triệt
để, xuất hiện phương pháp tư duy siêu hình, giữ vai trò thống trị.Xuất hiện
các đaị biểu như Phranxi Bêcơn là nhà triết học Anh, người đặt nền móng cho
chủ nghĩa duy vật siêu hình, là Tômát Hốpxơ là nhà triết học duy vật Anh nổi


c,Thế giới quan duy vật biện chứng
Nó được ra đời khi lực lượng sản xuất phát triển mạnh mẽ do sự tác
động của cuộc cách mạng công nghiệp.Phương thức sản xuất TBCN phát
triển mạnh mẽ, thể hiện tính hơn hẳn của nó so với phương thức sản xuất
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
phong kiến. Thế giới quan duy vật biện chứng ra đời đã kế thừa được những
thành tựu lớn lao của tư tưởng nhân loại như: triết học cổ điển Đức, chủ nghĩa
xã hội không tưởng Pháp và kinh tế chính trị học cổ điển Anh. Đặc biệt trong
triết học cổ điển Đức, những nội dung cách mạng trong phép biện chứng của
Hêghen, những tư tưởng duy vật của Phoiơbắc, đã được C.Mác - Ph.Ănghen
cải tạo, phát triển thành thế giới quan duy vật biện chứng triệt để, mở rộng
vào tất cả các lĩnh vực của tự nhiên, xã hội và tư duy. Thế giới quan duy vật
biện chứng là sự thống nhất giữa thế giới quan duy vật và phương pháp biện
chứng do đó nó thực sự là một khoa học triết học. Mác và Ăngghen đã cải tạo
một cách biện chứng chủ nghĩa duy vật cũ, giải thoát chủ nghĩa duy vật biện
chứng cũ khỏi tính hạn chế siêu hình, tạo ra hình thức cao của PBC là
PBCDV. Mác và Ăngghen đã cải tạo một cách duy vật phép biện chứng duy
tâm của Hêghen, giải thoát nó khỏi chủ nghĩa duy tâm bằng cách đặt nó trên
cơ sở hiện thực, tạo ra hình thức cao của chủ nghĩa duy vật là chủ nghĩa duy
vật biện chứng.Ở các giai đoạn trước C.Mác, thế giới quan duy vật thường bị
tách rời vơi phép biện chứng. Chẳng hạn, thế giới quan duy vật cổ đại, mặc dù
có chứa đựng một số tư tưởng biện chứng nhất định nhưng mới chỉ phỏng
đoán, tự phát mà không thống nhất với chủ nghĩa duy vật; hay thế giới quan
duy vật cận đại là sự kết hợp giữa chủ nghĩa duy vật và phép siêu hình. Như
vậy, thế giới quan duy vật biện chứng ra đời đã khắc phục được những hạn
chế của thế giới quan duy vật cổ đại, của thế giới quan duy vật siêu hình thế
kỷ XVII - XVIII. Đồng thời, nó còn cải tạo cả phép biện chứng duy tâm của
Hêghen, tạo nên sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan duy vật và phương

ngoài.Vật chất nói chung lúc đó được bắt nguồn từ lửa theo quan điểm của
Hêraclít, vật chất được cấu tạo từ nguyên tử theo quan điểm của Đêmôcrít;
11