BẢO TỒN VÀ TRÙNG TU DI TÍCH GVHD: THS. TRẦN ĐỨC PHI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG
KHOA KỸ THUẬT CÔNG TRÌNH
QUẢN LÝ DI SẢN KIẾN
TRÚC ĐÔ THỊ

ĐỀ TÀI: DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA ĐÌNH
HIỆP NINH_TỈNH TÂY NINH
GVHD: TH.S.KTS TRẦN ĐỨC PHI
SVTH: NGUYỄN HOÀNG PHÚC_071762C
LỚP: 07QH1D
TPHCM, THÁNG 05 - 2011
NGUYỄN HOÀNG PHÚC_071762C 1
BẢO TỒN VÀ TRÙNG TU DI TÍCH GVHD: THS. TRẦN ĐỨC PHI
DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA ĐÌNH HIỆP
NINH_TỈNH TÂY NINH
I. Giới thiệu chung
1.Vị trí
Đình Hiệp Ninh nằm sát quốc lộ 22B thuộc khu
phố 4, phường 2, TX Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh. Đình
thờ những người có công khai phá vùng đất Tân Ninh
xưa, là 1 trong 2 huyện thuộc phủ Tây Ninh dưới thời
vua Minh Mạng.
2.Lịch sử
Đình được xây dựng vào khoảng năm 1880, đến
nay đã trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa. Năm
Khải Định năm thứ 2, ngày 18/3/1917, đình được sắc
phong Thành hoàng bổn cảnh. Năm 1943, đình được
xây thêm cổng chính.
3.Kiến trúc
Nội thất đình kiến trúc gỗ với trên 50 cột tròn và

trang trí gốm sứ đặt ở các bờ nóc và đuôi mái. Đấy là
rồng chầu mặt trời, những vị bát tiên, những đôi cá
chép quẫy đuôi như muốn hoá rồng và những đôi nghê
(có nơi còn gọi là đôi sấu đá). Đi theo con đường bên
hông phải của đình, ta sẽ còn nhận rõ hơn ba bộ mái
ngói hình bánh ít, lớp trước lớp sau theo kiểu “trùng
thềm điệp ốc” (nghĩa là cùng một nền nhưng nhiều lớp
mái). Hai lớp trước của gian võ ca và chính điện giáp
nhau. Lớp mái hậu đình tách một khoảng ra sau. Và
nối giữa hai phần ấy còn có một mái ngói thấp hơn,
cũng ngói âm dương nhưng chỉ có hai tấm mái tụ về
đỉnh nóc. Trên ấy là những hoa văn bằng xi măng đắp
hình giản dị nhưng xinh xắn. Đây chính là hai mái nhà
cầu nối, ôm choàng lấy chiếc sân trời mà người Hoa
thường gọi là sân thiên tĩnh. Giữa sân trời ấy có một
hồ nước với hòn non bộ ở bên trong.
Nhiều ngôi đình chùa ở Tây Ninh cũng có kiểu
kiến trúc tương tự, như ở các đình An Tịnh, Thái
Bình, Gia Lộc Sự “độc nhất vô nhị” ở kiến trúc
đình Hiệp Ninh là kho tàng điêu khắc gỗ quý giá.
Đấy là những đôi liễn đối mặt cong được tách ra từ
nguyên một thân cây gỗ lớn, dài bằng thân cột sơn
son hoặc sơn then thếp vàng theo nghệ thuật cổ
NGUYỄN HOÀNG PHÚC_071762C 4
BẢO TỒN VÀ TRÙNG TU DI TÍCH GVHD: THS. TRẦN ĐỨC PHI
truyền. Phần nhiều số liễn đối này được làm từ những
năm 20 của thế kỷ 20, trải gần 100 năm vẫn óng ánh
màu đỏ, đen, vàng của chất liệu sơn ta huyền hoặc,
hay óng ả màu son. Đấy là những bộ cửa võng (bao
lam) với nghệ thuật chạm thủng cầu kỳ các hình

được dỡ bung ra phần mái. Nhiều cây cột cũng đã
được hạ xuống để “khám” xem cần phục chế hoặc
thay thế mới. Là do mái hậu đình đã tàn tạ từ lâu, nên
kết cấu gỗ của gian này bị hư hại nặng, phải làm lại
nhiều phần mới. Vậy mà hai bức tường góc nhà, dù đã
bị nứt toác vẫn không được dỡ ra xây lại.
Các anh thợ giải thích: - Bên thiết kế buộc phải
giữ nguyên, kể cả từng phần tường gạch cũ chỉ được
gia cố chứ không cho đập đi xây lại. Xem kỹ loại gạch
xây, cỡ gạch 11 x 22cm, chắc cũng chỉ là tường mới
xây trong những lần tu sửa về sau, không phải là bản
gốc từ thời gian đầu lập đình vào cuối thế kỷ 19. Vậy
mà vẫn phải giữ, đủ biết những người có trách nhiệm
với công trình này đã thận trọng đến mức nào! Củng
NGUYỄN HOÀNG PHÚC_071762C 6
BẢO TỒN VÀ TRÙNG TU DI TÍCH GVHD: THS. TRẦN ĐỨC PHI
cố thêm cho nhận định bước đầu này là những vật
trang trí bằng gốm sứ được đặt làm ở trong chiếc hồ
cạn của sân Thiên tĩnh. Đấy là những bộ lưỡng long
chầu nhật, chim phượng và những đôi cá chép quẫy
đuôi, sấu đá… vốn được ngự trên đỉnh và các bờ nóc
mái. Và còn sót lại cả một “bà tiên” đứng mủm mỉm
cười, nhìn ngắm một con chim sẻ đang vờn trên một
cành hoa. Trò chuyện với nhóm thợ, còn được biết
thêm là những điêu khắc quý giá như liễn đối, bao
lam, tủ thờ, ngai thần sơn son thếp vàng đều đã được
chuyển về xưởng chính của công ty ở TP. Hồ Chí
Minh phục chế, nhằm đảm bảo đúng quy trình kỹ
thuật. Còn ở đây, các anh chỉ lo phần “xương cốt”, bao
gồm toàn bộ cấu trúc gỗ của đình.

sắc của người dân Tây Ninh đối với những người đã
có công khai phá nên vùng đất Tây Ninh xưa.
Để đảm bảo điều kiện tốt nhất cho việc phục chế các
hiện vật trong Đình, Xí nghiệp HACOMY đã kê khai
các hiện vật trước sự giám sát của Sở Văn hóa Tỉnh
Tây Ninh và tiến hành đưa hiện vật về xưởng chính tại
Tp.HCM để phục chế đúng theo quy trình nghiêm ngặt
đã đặt ra. Hiện công trình đang bước vào giai đoạn lắp
ráp mái và lợp ngói âm dương, phục chế hoàn toàn
phần cổng đã bị đổ ở phía trước Đình, hoàn thành việc
tu bổ, phục chế Lầu Chiêng và Lầu Trống. Toàn bộ
công trình sẽ được hoàn thành trong cuối năm nay.
NGUYỄN HOÀNG PHÚC_071762C 8
BẢO TỒN VÀ TRÙNG TU DI TÍCH GVHD: THS. TRẦN ĐỨC PHI
Thế nhưng, điều thú vị nhất ở cuộc trùng tu đình
Hiệp Ninh lần này- suốt trong năm 2010, nếu nhìn từ
bên ngoài thì đấy là mái ngói. Tất cả các mái đều lợp
ngói âm dương, loại hình lợp ngói cổ điển nhất của cư
dân Nam bộ. Viên ngói gần vuông vức, chiều thẳng
22,3cm, chiều cong dài 23,5cm được uốn cong như
một mảnh trăng liềm.
Trong quá trình trùng tu thì phải mua thêm
60.000 viên ngói âm dương cũ của các chùa trong,
ngoài Thị xã. Phần của đình còn tận dụng được 30.000
viên. Vậy là tổng cộng có 90.000 viên ngói để lợp
đình, 90.000 cái thương cái nhớ của những người yêu
nhau, chứ không phải là vô hạn độ. Mà cái sự lợp bằng
ngói cũ, mới nhiêu khê và phức tạp làm sao! Phải cọ
rửa từng viên, tuyển lựa từng viên, kẻo lợp lên mà bị
dột thì phải mất bao nhiêu công làm lại.

• Tiến độ thi công chậm.
• Quá trình thi công vào mùa mưa sẽ ảnh hưởng đến
chất lượng kết cấu công trình
• Người dân ở làng xóm đã sửa chữa lại những công
trình bị tàn phá trong thời kỳ có chiến tranh: Do
không nắm được về truyền thống kiến trúc và với ý
thức chỉ cần có chỗ để thờ cúng nên những công trình
NGUYỄN HOÀNG PHÚC_071762C 10
BẢO TỒN VÀ TRÙNG TU DI TÍCH GVHD: THS. TRẦN ĐỨC PHI
này được làm tùy tiện theo tinh thần ăn chắc mặc
bền, thực dụng nông dân
• Những kiến trúc tôn giáo mới hiện nay cũng như
nhiều công trình đã xếp hạng thường vẫn bị một số
người tu bổ làm méo mó, biến chất.
NGUYỄN HOÀNG PHÚC_071762C 11
Hình
ảnh
Đình
Hiệp
Ninh
trước
khi
trùng
tu và
tôn tạo
BẢO TỒN VÀ TRÙNG TU DI TÍCH GVHD: THS. TRẦN ĐỨC PHI
NGUYỄN HOÀNG PHÚC_071762C 12
Đình
Hiệp
Ninh vừa