TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH
BÀI BÁO CÁO
PHÂN TÍCH TÀI NGUYÊN HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP
MẶN TẠI HUYỆN CẦN GIỜ, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Giáo viên hướng dẫn:
TS. Ngô Thụy Diễm Trang
Sinh viên thực hiện:
Nguyễn Mai Anh B1309244
Nguyễn Mỷ Âu B1309246
Phạm Thị Diễm Hương B1309271
Trần Thị Cẩm Nhung B1309303
Dương Việt Trinh B1309346
1
CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Hiện nay, nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa, thời kỳ
đang đẩy mạnh phát triển nền kinh tế, đặc biệt là phát triển nhanh khu vực nông thôn.
Để làm được điều này đòi hỏi chúng ta phải có chiến lược phát triển đúng đắn, kết hợp
với việc khai thác và sử dụng các dạng tài nguyên có hiệu quả, trong đó bao gồm cả
diện tích mặt nước. Việt Nam có đường bờ biển dài 3260 km, 12 đầm phá. Trong hệ
đầm phá thì dải Rừng ngập mặn ven biển có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng về kinh
tế và xã hội. Do vậy, Rừng ngập mặn đóng một vai trò quan trọng đối với môi trường,
thiên nhiên và cuộc sống của hàng triệu người dân nghèo vùng ven biển Việt Nam.
Nước ta nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với những điều kiện tự
nhiên mang lại sự phong phú và đa dạng hệ động thực vật, hệ sinh thái, cùng với đó là
hệ thống các vườn quốc gia, khu bảo tồn, khu dự trữ sinh quyển và Rừng ngập mặn
Cần Giờ là một hệ sinh thái đặc biệt khi là hệ sinh thái trung gian giữa hệ sinh thái
nước ngọt và hệ sinh thái nước mặn. Với diện tích hơn 37.000 ha, rừng ngập mặn Cần
Giờ được coi là “lá phổi xanh” của TP.HCM và là nơi lưu giữ nhiều gen động vật,

• Đối với đời sống người dân:
- Rừng ngập mặn đóng một vai trò quan trọng đối với hàng
triệu người dân nghèo ven biển. Rừng ngập mặn cung cấp cho con
người rất nhiều hàng hóa và dịch vụ môi trường. Từ khi khôi phục
thành công rừng ngập mặn Cần Giờ, công tác tỉa thưa chăm sóc
rừng trồng đã thu được hàng chục ngàn ster cừ củi, góp phần đáng
kể vào việc cung cấp chất đốt, làm nhà ở, lán trại cho nhân dân
trong vùng.
- Rừng ngập mặn có vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ
môi trường, là "lá phổi xanh" đối với thành phố, nhưng vai trò của
Rừng ngập mặn còn nhiều hơn, nó còn được ví như những "bức
tường xanh" có tác dụng phòng hộ trước gió và sóng biển. Nhiều cơn
bão lớn đổ bộ vào nước ta nói chung và khu vực phía Nam nói riêng
trong những năm qua, nơi nào Rừng ngập mặn được trồng và bảo vệ
tốt thì các đê biển vùng đó vẫn vững vàng trước sóng gió lớn, trong
đó có Rừng ngập mặn Cần Giờ, dù là đê biển được đắp từ đất nện,
trong khi những tuyến đê biển được xây dựng kiên cố bằng bê tông
hoặc kè đá nhưng Rừng ngập mặn bị chặt phá để chuyển sang nuôi
tôm thì bị tan vỡ.
3
- Ngoài ra, Rừng ngập mặn Cần Giờ còn có tác dụng làm giảm
mạnh độ cao của sóng, sóng biển từ biển Đông giảm mạnh khi đi
qua dải Rừng ngập mặn này, với mức biến đổi từ 75% đến 85%, từ
1,3m xuống 0,2m - 0,3m. Theo một số nghiên cứu rừng trồng 6 tuổi
với chiều rộng 1,5 km đã làm giảm độ cao của sóng từ 1m ở ngoài
khơi xuống còn 0,05m khi vào tới bờ đầm cua và bờ đầm không bị
xói lở. Còn nơi không có Rừng ngập mặn ở gần đó, cùng một khoảng
cách như thế thì độ cao của sóng cách bờ đầm 1,5 km là 1 m, khi
vào đến bờ vẫn còn 0,75 m và bờ đầm bị xói lở. Rừng ngập mặn có
tác dụng làm chậm dòng chảy và phát tán rộng nước triều. Nhờ hệ

sông ven biển kế cận. Lượng rơi rụng của bản thân cây rừng khoảng
08 - 20 tấn/ha, trong đó 79,7% là lá (Hồng và cộng sự - 1998), qua
quá trình phân hủy làm nguồn thức ăn hữu cơ cho các loài sinh vật
trong Rừng ngập mặn phát triển. Bảo đảm ổn định và phát triển
nguồn lợi thủy sản cho địa phương, gìn giữ được nguồn gien các loài
động thực vật quý hiếm như: Cóc đỏ, Rái cá, cá Sấu Nhờ có rừng,
với nguồn thức ăn dồi dào và hệ thống rễ cây chằng chịt là môi
trường sống thuận lợi và là nơi sinh đẻ trú ngụ của các loài thủy sản
tôm, cua, cá, nghêu, sò, nhờ đó mà nguồn giống của chúng cũng
nhiều hơn ở những nơi không có rừng. Từ khi rừng được phục hồi,
sản lượng thủy sản khai thác được ngày càng tăng, trong đó nghề
nuôi nghêu, sò, nghề nuôi tôm sú phát triển nhanh, góp phần quan
trọng vào việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại địa
phương, phát triển kinh tế xã hội, xoá đói giảm nghèo và cải thiện
đời sống của nhân dân.
- Đặc biệt, nơi đây còn là một địa điểm nghỉ ngơi, giải trí, du
lịch sinh thái cho cư dân trong và ngoài Thành phố. Trong những
năm gần đây, Rừng ngập mặn Cần Giờ đã trở thành điểm tham
quan, du lịch sinh thái cho người dân, cho du khách trong và ngoài
nước nhờ cảnh quan tươi đẹp, môi trường trong lành. Việc phát triển
du lịch tại địa phương đã góp phần nâng cao đời sống người dân,
khai thác được giá trị của Rừng ngập mặn Cần Giờ.
5
- Rừng ngập mặn Cần Giờ đã trở thành một nơi thuận lợi để học
tập, nghiên cứu về rừng nhiệt đới và điều đặc biệt là có một khu
rừng rộng lớn, nằm bên cạnh một đô thị lớn thành phố Hồ Chí Minh.
Là địa điểm nghiên cứu khoa học hiện nay, hệ sinh thái rừng ngập
mặn Cần Giờ là nơi được ví như một phòng thí nghiệm tự nhiên to
lớn, là nơi lý tưởng cho các nhà khoa học, sinh viên, học sinh đến
nghiên cứu, học tập. Trong những năm qua, hàng năm Ban quản lý

Nguy
ê
n
liệ
u
Củi để nấu nướng, sưởi ấm, hun
khói cá, khăn
t
r
ải
giừơng, nung
gạch, than (củi),
c
ồn.
Các loài
cây nước
mặn như:
bần, dừa
nước,
Thức
ă
n,
phân bón
Xây dựng
Gỗ dùng làm giàn giáo và xây dựng c
ác
vật nặng nề (như
cái
cầu), các thanh
nối đường sắt, cột chống hầm mỏ, các

à
u, trai,
sò)
Thức
ă
n
Nông
nghi
ệ
p
cỏ khô (cho súc vật ăn), phân x
a
nh Ong Mật, s
á
p
Sản xu
ất
gi
ấ
y
Nhiều loại giấy khác nhau Các loài
chim
Thức ă
n,
l
ông vũ,
giải
t
r
í

ắ
n)
Vật dụn
g
gia đình
Bàn ghế, keo, dầu làm đầu, tay cầm
dụng cụ, , đồ chơi,
que. Từ các cây gỗ,
cây có dầu,
Loài bò
s
át
Da, thứ
c
ă
n, giải
t
r
í
7
Sản ph
ẩ
m
sợi, da
Sợi tổng hợp, thuốc nhuộm quần áo, chất
tanin bảo quản d
a
.
Các h
ệ

- Ngoài ra rừng có nhiều loại cây, chủ yếu là bần trắng, mắm trắng, các quần
hợp đước đôi - bần trắng cùng xu ổi, trang, đưng. Cây nước lợ có bần chua, ô rô,
8
dừa lá, ráng. Đất canh tác nông nghiệp có lúa, khoai mỡ, các loại đậu, dừa, các
loại cây ăn quả.
- Rừng có tác động rất rõ đến khí hậu trong vùng, rừng làm cho khí hậu trở
nên mát mẽ hơn, và mức chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm ít hơn. Trên thế
giới có rất nhiều thí dụ điển hình về về việc mất rừng ngập mặn kéo theo sự
thay đổi khí hậu trong vùng. Sau khi thảm cây rừng không còn làm cho cường
độ bốc hơi nước tăng cao dẫn đến độ mặn của nước và đất tăng, mặn vào sâu
trong đồng ruộng, có tác động xấu đến sản xuất nông nghiệp, tốc độ gió tăng
lên đột ngột, gió to gây ra sóng lớn làm xói lở bờ sông, bờ biển mà việc gia cố
bờ sông hoặc di dời khu dân cư tốn rất nhiều tiền của của xã hội và gây bất an
cho đời sống người dân. Vì bị mất rừng mà ở vùng núi thì xảy ra thảm họa lũ
quét, ở đồng bằng xảy ra lũ lụt, sạt lở bờ sông có khi mất cả một khu dân cư lâu
đời thật đáng tiếc.
- So sánh thực tế tại Cần Giờ trước và sau ngày khôi phục thành công rừng,
chúng ta thấy sự thay đổi rất khác biệt về môi trường khí hậu theo chiều hướng
thuận lợi cho đời sống và sản xuất, nay đi vào rừng không khí ấm áp, mát mẽ
dễ chịu, hít thở sảng khoái lồng ngực, đặc biệt là khi vừa từ nội thành ra Cần
Giờ.
- Ở vùng cửa sông, các loài cây mắm, bần mọc dày đặc với hệ thống rễ
chằng chịt tạo điều kiện cho việc lắng tụ phù sa nhanh, hình thành các bãi bồi
mới, các hạt giống và mầm cây từ trong rừng trôi ra được rễ cây giữ lại phát
triển thành rừng làm phong phú thêm quần thể thực vật mới. Kết quả là diện
tích đất được mở rộng cùng với rừng cây mới hình thành. Bên cạnh các lợi ích
truyền thống kể trên, lợi ích về môi trường sinh thái là rất to lớn.
- Rừng Cần giờ được mệnh danh là “lá phổi xanh” của thành phố Hồ Chí Minh,
rừng có tác dụng hấp thụ khí độc hại thải ra từ sản xuất công nghiệp và khói xe
máy, đồng thời trả lại cho môi trường dưỡng khí oxy cần thiết cho quá trình

- Khai thác nguồn lâm sản quá mức cho phép.
- Cháy rừng.
- Sức ép dân số, nghèo đói.
- Hậu quả của chiến tranh.
- Nhận thức của người dân chưa cao.
- Chính sách của nhà nước chưa hiệu quả
3.2 Hậu quả của việc mất đi tài nguyên Rừng ngập mặn Cần Giờ:
Hai vùng đồng bằng và ven biển nước ta, trong đó có rừng ngập mặn
Cần Giờ và hệ thống đất ngập nước rất giàu có về các loài sinh vật, là những hệ
sinh thái rất nhạy cảm, dễ bị tổn thương. Vì vậy, khi tài nguyên Rừng ngập mặn
Cần Giờ bị suy thoái hoặc có thể nghiêm trọng hơn là bị mất đi thì sẽ dẫn đến
rất nhiều hậu quả ảnh hưởng đến con người và cũng như đến kinh tế-xã hội, đặc
biệt là môi trường tự nhiên:
- Mực nước biển dâng lên cùng với cường độ của bão tố mỗi năm khi đổ bộ
vào khu vực phía Nam khi không có Rừng ngập mặn phòng hộ sẽ làm thay đổi
thành phần của trầm tích, độ mặn và mức độ ô nhiễm của nước, làm suy thoái
và đe dọa sự sống còn của rừng ngập mặn và các loài sinh vật đa dạng trong
đó, đặc biệt là các loài sinh vật quý hiếm như: Cá Sấu hoa cà, Kỳ đà nước, Khỉ
đuôi dài, Khi mực nước biển dâng cao nước mặn sẽ xâm nhập sâu vào nội địa,
giết chết nhiều loài động, thực vật nước ngọt, ảnh hưởng đến nguồn nước ngọt
cho sinh hoạt và hệ thống trồng trọt của người dân địa phương Huyện Cần Giờ.
Hệ sinh thái biển sẽ bị tổn thương, các rạng san hô là nơi sinh sống của nhiều
loài sinh vật biển quan trọng, là lá chắn chống xói mòn bờ biển và bảo vệ rừng
ngập mặn như: Tảo, Dài Tiên, Dương Xỉ, Đồng thời mưa nhiều làm cho nước bị
ô nhiễm phù sa và có thể bị ô nhiễm từ các hoá chất nông nghiệp từ cửa sông
đổ ra.
- Biến đổi khí hậu:
+ Nhiệt độ tăng làm nguồn thủy, hải sản bị phân tán. Các loài cá nhiệt đới
10
kém giá trị kinh tế tăng lên, các loài cá cận nhiệt đới có giá trị kinh tế cao giảm.

nhiều loài động vật dưới nước và trên cạn. Nhiều loài động vật ở trên cạn như
bò sát, khỉ , đặc biệt là chim tụ tập rất đông ở trong vùng rừng ngập mặn nhờ
có nguồn thức ăn phong phú là tôm, cua, cá, sò, trên bãi triều. Khi không còn
rừng thì các động vật trên cũng bỏ đi nơi khác. Ở một số địa phương trong đó
có một bộ phận người dân huyện Cần Giờ, những người nuôi tôm đã thải nước
bẩn có chất độc từ các đầm nuôi tôm ra rừng ngập mặn làm cho cây chết, ô
nhiễm đất và nước, giảm nguồn lợi sinh vật và giống thủy sản tự nhiên, giảm
năng suất nuôi tôm và nhất là ảnh hưởng đến cuộc sống người dân.
- Rừng ngập mặn bị phá hủy làm tăng diện tích đất hoang, gây ra hiện
tượng xâm nhập mặn sâu vào nội đồng, gây xói lở bờ biển và sông, gây ô nhiễm
môi trường.
- Việc quai đê lấn biển lấy đất rừng ngập mặn trồng lúa, đắp đầm với diện tích lớn cũng thu
hẹp bãi bồi ven sông, ven biển, làm giảm lượng phù sa bồi đắp cho các bãi triều, mất đi bình phong
bảo vệ đê biển.
- Ðất rừng ngập mặn thường có các tầng khử mầu xám xanh. Khi chuyển mục đích sử dụng
đất rừng ngập mặn sang các hoạt động khác khiến đất rừng ngập mặn bị suy thoái làm cho nước bị
chua phèn, bị bỏ hoang không có khả năng canh tác và nuôi trồng thủy sản hoặc phục hồi rất chậm.
- Còn có thể kể đến những hậu quả tai hại khác như gây ô nhiễm đất và nước đầm nuôi trồng
thủy sản, giảm nguồn lợi sinh vật và giống thủy sản tự nhiên, giảm năng suất nuôi tôm và nhất là
ảnh hưởng đến cuộc sống người dân và phân hóa giàu nghèo.
4. ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHỤC HỒI VÀ BẢO VỆ
TÀI NGUYÊN RỪNG NGẬP MẶN CẦN GIỜ:
- Khôi phục rừng ngập mặn Cần Giờ bị tàn phá bởi chất độc hoá học trong chiến
tranh và bảo tồn để hệ sinh thái này phát triển bền vững là mục tiêu quản lý dựa trên
sự lựa chọn của xã hội.
- Việc quản lý Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ được phân quyền
đến cấp thích hợp nhất qua các nghị quyết giao khoán bảo vệ rừng đến các đơn vị
quốc doanh, tập thể và hộ gia đình của Ủy ban nhân dân Tp. Hồ Chí Minh.
- Trong công tác quản lý, Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ bao
gồm 3 hệ sinh thái theo diễn thế: lúa nước – rừng ngập mặn – thảm cỏ biển. Mọi hoạt

triển thủy sản bền vững.
- Vấn đề cốt yếu để giải quyết cơ bản việc phát triển rừng ngập mặn, nuôi trồng
thủy sản hiệu quả và bền vững là cân nhắc đầy đủ ba yếu tố gồm kinh tế (hiệu quả
kinh tế), xã hội (xóa đói, giảm nghèo), môi trường (an ninh sinh thái) và lồng ghép
chúng vào các kế hoạch sử dụng rừng ngập mặn
CHƯƠNG 3
KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN:
- Vùng sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ là một hệ sinh thái độc đáo nhưng
những nghiên cứu về chúng còn rất ít. Hầu như người ta đều cho rằng, rừng ngập
mặn như một “bãi lầy độc hại” chứa đầy những dịch bệnh, và thường bị loại bỏ
trong chương trình bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Nhưng bây giờ, khi chúng ta đã
hiểu về chúng rõ hơn, thì rừng ngập mặn chính là nguồn tài nguyên ven biển thật sự
quý giá và hữu ích. Các khu rừng ngập mặn được coi là “lá phổi” không thể thiếu
đảm bảo cho hệ sinh thái ven biển phát triển lành mạnh. Vì thế, việc đi sâu nghiên
cứu vị trí vùng sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ là vấn đề rất quan trọng và hữu
13
ích.
- Trước nguy cơ tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, cùng với hoạt động sản
suất ngày càng phát triển thì các khu dự trữ sinh quyển có vị trí ngày càng lớn lao,
như một bức tường xanh nuôi sống, che chắn, bảo vệ cuộc sống con người trước sự
nổi giận của thiên nhiên.
- Do vậy cần có những giải pháp bảo vệ và khai thác hiệu quả vùng sinh quyển
Cần Giờ chính là bảo vệ đô thị lớn nhất nước.
2. KIẾN NGHỊ:
Để công tác bảo tồn và phát triển khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ tiến
hành thuận lợi và đạt hiệu quả tốt nhất, đề tài xin có một số kiến nghị sau:
Tăng cường tuyên truyền cho người dân nhận thức ý nghĩa và vai trò quan trọng của
việc bảo tồn và phát triển khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ.
Cần có thêm nhiều chính sách hỗ trợ của chính phủ, các sở ban ngành hữu quan.