18
Công nghệ sinh học
ĐộngVât
LỜI CẢM ƠN
Với nhu cầu tìm tòi, học hỏi và trao đổi kinh nghiệm, nhóm chúng em đã cùng
nhau thảo luận và hình thành nên một bài tiểu luận về đề tài thuộc Công nghệ sinh học
động vật. Nhóm sẽ không thể hoàn thành nếu không có sự giúp đỡ cũng như sự hướng
dẫn tận tình của thầy Quan Quốc Đăng – Thạc sĩ và cũng là giáo viên phụ trách bộ môn
Công nghệ sinh học động vật. Đồng thời toàn thể nhóm cũng muốn gửi lời cảm ơn về
phía trường Đại học Công nghiệp TpHCM đã hỗ trợ cho chúng em trong quá trình hoàn
thành bài tiểu luận bằng cách cung cấp những kiến thức cơ bản thông qua sự trao đổi
trực tiếp giúp chúng em định hướng được mình nên làm những gì.
Tuy nhiên đây là lần đầu tiên chúng em được tiếp cận với môn học này cho nên
việc mắc phải sai sót là không sao tránh khỏi. Vì vậy chúng em mong nhận được những
ý kiến đóng góp để dần hoàn thiện hơn những kiến thức của mình đã có.
Xin chân thành cảm ơn!
Đại diện nhóm
Ngọc Hương
18
Công nghệ sinh học
ĐộngVât
NỘI DUNG
2.3.4 Chuyển gen qua con đường tế bào.....................................................................
2.3.4.1 Việc sử dụng tế bào tế bào toàn năng và thế hệ của chimaerae..................
2.3.4.2 Cách sử dụng tế bào đã được biệt hóa và những dòng động vật vô tính.....
2.3.5 Vectơ dùng bổ sung gen.....................................................................................
2.3.5.1 Những đoạn vectơ ngắn nhất.......................................................................
2.3.5.2 Những vectơ mang trình tự gen được lặp đi lặp lại.....................................
2.3.5.3 Vector transposon........................................................................................
2.3.5.4 Vectơ Retroviral..........................................................................................
2.3.5.5 Vectơ bổ sung..............................................................................................
những điểm khác biệt và trở thành các tế bào multipotent (tế bào đa chức năng). Điểm
khác biệt của các tế bào tế bào toàn năng lá ở chỗ có thể tham gia vào sự phát triển của
phôi ở một mức độ nào đó nhưng không thể trở thành giao tử. Do đó các tế bào ES phải
18
Công nghệ sinh học
ĐộngVât
được duy trì ở trạng thái tế bào toàn năng trong suốt toàn bộ quá trình nhằm tạo ra các
động vật chimaeric có khả năng di truyền gen của chúng cho con cháu.
Các pluripotency của các tế bào ES được duy trì bằng cách thêm vào những
nhân tố của môi trường tự nhiên. Đã có rất nhiều nỗ lực nhằm tạo ra dòng tế bào ES từ
dòng chuột khác và từ các loài khác nhưng không thành công. Tốt nhất, nên thu nhận từ
những động vật không phát sinh phôi. Hiện chưa rõ tại sao dòng tế bào ES chỉ có thể
được bắt nguồn từ hai dòng chuột. Bất kỳ nguyên nhân nào, những dòng này xuất hiện
hiếm khi xuất hiện những trường hợp ngoại lệ và thực tế là tế bào toàn năng tế bào
không thể được duy trì trong quá trình này được coi là bình thường.Tuy nhiên những
nghiên cứu gần đây cho thấy những quan điểm này cần phải xem xét lại. Những tế bào
Tế bào toàn năng có khả năng truyền các gen của chúng cho con cháu đã được mô tả
trên gà và medaka. Vẫn còn quá sớm để khẳng định các tế bào này tương đương với
dòng tế bào ES ở chuột.
DNA bên ngoài có thể được bổ sung vào các tế bào ES và quá trình nuôi dưỡng
các gen này có thể được thiết lập bằng cách sử dụng một gen lựa chọn. Các tế bào này
có thể được được sử dụng để tạo ra chuột biến đổi gen chimaeric.
Phương pháp này ít hơn nhiều khó khăn và kém hiệu quả hơn vi tiêm. Đó là lý do
nó chỉ được sử dụng để thay thế bằng các gen tương đồng tái tổ hợp (hình 2,10)
18
Công nghệ sinh học
ĐộngVât
Hình 2.10
2.3.4.2 Cách sử dụng tế bào đã được biệt hóa và những dòng động vật vô tính
Những DNA ngoại sẽ được thêm vào những tế bào khác bằng phương pháp
lượng cừu
chuyển
gen tương
ứng. Gen hợp nhất có thể được khảo sát trong tế bào trước khi chuyển nhân vào . Những
tế bào có gen ngoại bị thay đổi hoặc có nhiều bản sao sẽ bị loại bỏ. Giới tính động vật
hoặc kiểu hình của gen cho sẽ được chọn ra. Những động vật không thích hợp sẽ không
được sử dụng cho quá trình chuyển gen. Mặc dù nhân dòng vô tính là kỹ thuật khó,
18
Công nghệ sinh học
ĐộngVât
nhưng nó đem đến tính linh hoạt trong các thí nghiệm. Những tế bào cho nhân có thể
được làm đông và được sử dụng trong chuyển gen vô tính ở động vật.
Đoạn gen thay thế được thu nhận từ cừu (McCreath và cộng sự, 2000) trên
chuột (Rideout và cộng sự, 2000) và trên heo (Lai và cộng sự, 2002; Butler, 2002).
Phương pháp này rất phức tạp và khó kiểm soát. Một nghiên cứu gần đây cho thấy rằng
sự tái tổ hợp của hai gen đồng chức năng có thể được thu nhận từ tế bào cừu nhưng
những động vật được sinh sản vô tính này thường bị chết (Denning và cộng sự, 2001).
Sự thất bại của việc này có thể là do quá trình nuôi dưỡng và vì vậy cần có sự lựa chọn
thích hợp hơn để quá trình tái tổ hợp tương đồng có thể xảy ra . Điều kiện môi trường
nuôi dưỡng làm thay đổi trạng thái sinh lý của tế bào từ đó làm giảm khả năng sống của
các dòng tế bào động vật mà vẫn chưa hiểu được nguyên nhân. Một sự hiểu biết tốt hơn
về hiện tượng này là cần thiết trước khi có thể chuyển gen vào các động vật lớn với tỷ lệ
thành công cao.
Điều này cũng đúng với chuột. Mặc dù sự thay thế gen bởi chimaeric vẫn
còn khó khăn nhưng nó vẫn còn đơn giản hơn phương pháp tạo dòng vô tính.
2.3.5 Vectơ dùng bổ sung gen
2.3.5.1 Những đoạn vectơ ngắn nhất
Trong hầu hết các trường hợp, các nhà nghiên cứu sử dụng những mảnh vụn
vectơ có chứa khoảng 1 hay 2 gen, hoặc chuẩn bị những gen chức năng được cấu tạo từ
các thành tố khác nhau. Mảnh vụn của các vectơ mang trên mình những vùng được sao